I SA/Gl 1369/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-04-02
Skład orzekający: Przemysław Dumana, Bożena Miliczek-Ciszewska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowle i grunty związane z infrastrukturą kolejową, w tym bocznice kolejowe, mogą korzystać ze zwolnienia z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeśli podmiot zarządzający tą infrastrukturą nie posiada autoryzacji bezpieczeństwa dla zarządcy infrastruktury kolejowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że aby skorzystać ze zwolnienia z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podmiot musi być zarządcą infrastruktury kolejowej w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Brak posiadania autoryzacji bezpieczeństwa przez podmiot zarządzający infrastrukturą kolejową wyklucza możliwość zastosowania tego zwolnienia. Bocznica kolejowa, zgodnie z definicją ustawową, nie jest traktowana jako linia kolejowa, co również uniemożliwia zastosowanie zwolnienia na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c) u.p.o.l.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r. Spór dotyczył prawa do zwolnienia z opodatkowania infrastruktury kolejowej (budowli i gruntów) na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skarżąca argumentowała, że zarządza infrastrukturą kolejową i jest zobowiązana do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom, a także że jej obiekty stanowią linie kolejowe o szerokości torów większej niż 1435 mm. Organy podatkowe i sąd uznały, że spółka nie jest zarządcą infrastruktury kolejowej, ponieważ nie posiada autoryzacji bezpieczeństwa, a jej obiekty stanowią bocznice kolejowe, a nie linie kolejowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej także: Kolegium, SKO) na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie określenia "A sp. z o.o. w S. (dalej także: Spółka) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że organ I instancji objął opodatkowaniem budynki związane z działalnością gospodarczą o powierzchni 9028,22m2 ([...]zł), budowle o wartości [...]zł ([...]zł) oraz grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. 768 024 m2 ([...]zł).
Relacjonując argumentację odwołania wskazano, iż podniesiono w nim zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm., dalej także u.p.o.l. oraz art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej. Strona zaaprobowała dokonane przez organ I instancji wyliczenia dotyczące powierzchni gruntów, powierzchni użytkowej budynków i wartości budowli, natomiast zakwestionowała nieuznanie zwolnienia ustanowionego w art. 7 pkt 1 ust. 1 lit a) i lit c) u.p.o.l.
Pełnomocnik strony stwierdził, "że niewątpliwie strona zarządza opisaną infrastrukturą, jak również, że jest zobowiązania do udostępniania jej licencjonowanym przewoźnikom kolejowym". Ponadto – w jego ocenie - podstawę do zastosowania zwolnienia na podstawie art. 7 ust. 1 pkt llit.c) u.p.o.l. stanowi decyzja Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji (budowy szerokiego toru od stacji B (B) do C (C) w S., od 2004 r. funkcjonującego jako Oddział A – C` S.A. Podniósł następnie, że w dacie wydania decyzji "wszystkie tory znajdujące się w zarządzie strony utraciły charakter bocznicy kolejowej, ponieważ od co najmniej 2007 r. spełniają warunki do uznania [...] za stację kolejowej. W konkluzji autor odwołania stwierdził, że [...] stanowi stację przeładunkową, a nie bocznicę kolejową. Nie przedstawił jednak żadnego dowodu na poparcie swego twierdzenia.
Dalsze rozważania Kolegium rozpoczęło od wskazania, że podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości stanowią przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz uchwały Rady Miasta S. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na dany rok podatkowy. Dalej przytoczono art. 2 ust.2, ust. 3 pkt 4 tej ustawy oraz art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. Następnie organ odwoławczy zacytował art. 7 ust. 1 pkt 1 wspomnianej ustawy, zgodnie z którym zwalnia się od podatku od nieruchomości:
1) budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz zajęte pod nie grunty, jeżeli:
a) zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępnienia licencjonowanym przewoźnikom kolejowym lub
b) są przeznaczone wyłącznie do przewozu osób, wykonywanego przez przewoźnika kolejowego, który równocześnie zarządza tą infrastrukturą bez udostępniania jej innym przewoźnikom, lub
c) tworzą linie kolejowe o szerokości torów większej niż 1 435 mm.
Kontynuując organ II instancji wskazał, że skoro w u.p.o.l. brak jest definicji pojęć użytych w tym przepisie, uzasadnione jest odwołanie się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. z 2007 roku Nr 16, poz. 94 ze zm., dalej także: u.t.k.), która reguluje miedzy innymi zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania infrastrukturą kolejową oraz jej utrzymania. Zgodnie z art. 4 powołanej ustawy infrastruktura kolejowa to linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy. Natomiast zarządca infrastruktury to podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie; funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty. W myśl art. 5 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 tej ustawy, zarządzanie infrastrukturą kolejową polega (między innymi) na: udostępnianiu tras pociągów dla przejazdu pociągów na liniach kolejowych oraz świadczenia usług z tym związanych (pkt 4) i zarządzaniu nieruchomościami wchodzącymi w skład infrastruktury kolejowej (pkt 5). Zgodnie z ust. 2 art. 5 zarządca infrastruktury zarządza infrastrukturą kolejową oraz zapewnia jej rozwój i modernizację. Wymogi formalne, jakie muszą spełniać zarządcy infrastruktury określa art. 18 ust. 1 u.t.k., zgodnie z którym dokumentem uprawniającym zarządcę do zarządzania infrastrukturą kolejową jest autoryzacja bezpieczeństwa. Autoryzację bezpieczeństwa dla zarządcy wydaje Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (art. 18 a), do którego także w ramach nadzoru nad tymi podmiotami należy wydawanie, przedłużanie ważności, zmiana i cofanie autoryzacji bezpieczeństwa, certyfikatów bezpieczeństwa i świadectw bezpieczeństwa, o których mowa w art. 18 oraz prowadzenie i aktualizacja rejestrów tych dokumentów.
Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 u.t.k., udostępnianie infrastruktury kolejowej polega na przydzielaniu przewoźnikowi kolejowemu trasy pociągu na liniach kolejowych oraz umożliwianie mu korzystania z niezbędnej infrastruktury kolejowej, z zastrzeżeniem ust. 2, zgodnie z którym udostępnianie infrastruktury następuje na podstawie wniosków składanych zgodnie z regulaminem przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych, z zachowaniem zasady równego ich traktowania. Przy czym, zgodnie z art. 32 zarządca opracowuje regulamin określający w szczególności tryb składania i rozpatrywania wniosków o przydział tras pociągów, charakterystykę infrastruktury kolejowej przeznaczonej do udostępniania, informacje o warunkach dostępu do niej, sposób ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej, warunki korzystania z udostępnionej infrastruktury, zakres usług związanych z jej udostępnianiem i warunki ich zapewnienia. Zgodnie natomiast z art. 36 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym przepisów art. 29-25 nie stosuje się do infrastruktury kolejowej przeznaczonej do użytku właściciela w celu wykonywania przewozów rzeczy wyłącznie dla jego własnych potrzeb. Z powyższego wynika, że przedmiotowe zwolnienie określone w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. dotyczy sytuacji, w których istnieje konkretne zobowiązanie zarządcy infrastruktury kolejowej do świadczenia usług w postaci udostępnienia budowli wchodzących w skład infrastruktury kolejowej ściśle określonemu podmiotowi - licencjonowanemu przewoźnikowi - skonkretyzowanemu co do tożsamości.
Natomiast z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy podatkach i opłatach lokalnych wynika, że ze zwolnienia określonego tym przepisem nie mogą korzystać te przedmioty opodatkowania, które nie wchodzą w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, aby skorzystać ze zwolnienia z podatku od nieruchomości na podstawie powołanego przepisu, należy spełnić dwie przesłanki: określone przedmioty muszą wchodzić w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz tworzyć linie kolejowe o szerokości torów większej niż 1435 mm. Zgodnie natomiast z przywołanym już art. 4 ustawy o transporcie kolejowym infrastruktura kolejowa to linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy. Na mocy pkt 10 tegoż przepisu bocznica kolejowa jest to droga kolejowa połączona z linią kolejową, służąca do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów lub wykonywania czynności utrzymaniowych pojazdów kolejowych lub postoju pojazdów kolejowych oraz przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej; w skład bocznicy kolejowej wchodzą również urządzenia sterowania ruchem kolejowym oraz inne urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego.
W świetle przytoczonych regulacji organ odwoławczy stwierdził, że Spółka nie jest uprawniona do korzystania z omawianego zwolnienia podatkowego. Zgodnie bowiem z wyjaśnieniem Urzędu Transportu Kolejowego zawartym w piśmie z dnia 18 lutego 2013 r. Nr [...] (poz. akt sprawy 13) strona nie może zostać uznana za zarządcę infrastruktury kolejowej. Stanowi ono odpowiedź na prośbę Burmistrz Miasta S. z dnia 8 lutego 2013 r. o udostępnienie danych i podanie informacji czy "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S., ul. [...] jest zarządcą infrastruktury kolejowej udostępniającym infrastrukturę kolejową przewoźnikom kolejowym (zgodnie z ustawą z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym), a w szczególności czy podmiotowi temu został wydany dokument uprawniający do zarządzania infrastrukturą kolejową jakim jest Autoryzacja Bezpieczeństwa.
W odpowiedzi Urząd Transportu Kolejowego w W. (pismem z dnia 18 lutego 2013 roku Nr [...]) wyjaśnił, że "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. nie wystąpiła do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z wnioskiem o wydanie Autoryzacji Bezpieczeństwa dla zarządcy infrastruktury kolejowej, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 roku Nr 16, poz. 94 ze zm.), w związku z czym Spółka nie może być uznana za zarządcę infrastruktury kolejowej. Urząd ten poinformował jednocześnie, że Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wydał Spółce w dniu 24 września 2012 r. (po spełnieniu wymaganych warunków, o którym mowa w art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym), świadectwo bezpieczeństwa dla eksploatowanej przez "A" Sp. z o.o. bocznicy kolejowej odgałęziającej się w stacji S. oraz w stacji S..
W dalszych wywodach zaskarżonej decyzji Kolegium zauważyło, że wykaz zarządców infrastruktury kolejowej, którzy uzyskali autoryzację bezpieczeństwa cz. A i B organ I instancji wymienił na stronie 17 decyzji (można go także znaleźć na stronie internetowej www.utk.gov.pl/download/1/14350 jako "Wykaz Świadectw Bezpieczeństwa 2012 UTK). W poz. 181 dokonano tam następującego wpisu: "A" Sp. z o.o. bocznica kolejowa odgałęzia się: w stacji S. w układzie normalnotorowym od toru nr 4, rozjazdem nr 3 w km 12,751 linii kolejowej nr [...] D. – K., zarządzanej przez D S.A., w stacji S. w układzie szerokotorowym od toru nr 3, rozjazdem nr [...] w km 394,[...] linii kolejowej nr [...] Most na rzece B. – S., zarządzanej przez E Sp. z o.o.
Natomiast dołączone do odwołania pismo D S.A. z dnia 8 marca 2013 r. Nr [...], będące odpowiedzią na wystąpienie Spółki z dnia 1 lutego 2013 r. (którego nie dołączono do odwołania), w którym Biuro Dróg Kolejowych informuje o zarezerwowaniu w instrukcji Id-12 (D-29) "Wykaz linii" - Tab. 2 - "linie zarządzane przez Spółki utworzone przez F S.A." numerów dla linii S.- "A" oraz S.- "A" nie dotyczy stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu podatkowym dotyczącym roku 2013, ale nieokreślonej przyszłości. Potwierdzeniem tego jest prośba D S.A. o podanie z odpowiednim wyprzedzeniem orientacyjnego terminu podjęcia eksploatacji w/w linii kolejowych, w celu uwzględnienia ich charakterystyk przy opracowywaniu rozkładu jazdy pociągów. Jednak nawet utworzenie dwóch linii kolejowych (rozjazdów w obrębie bocznicy od stacji S. i S.) nie wywoła skutku w postaci zastosowania zwolnienia z podatku od nieruchomości. Nie każda bowiem szerokotorowa linia kolejowa stanowi infrastrukturę kolejową. Jak bowiem wynika z informacji organu I instancji, jedyną linią szerokotorową, przebiegającą przez Gminę S., podlegającą zwolnieniu od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c) jest linia szerokotorowa Nr [...].
Aprobując dokonaną przez organ I instancji wykładnię art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit c) u.p.o.l. i odnosząc ją do ustalonego w trakcie postępowania stanu faktycznego organ odwoławczy za zasadną uznał odmowę zastosowania w niniejszej sprawie omawianego zwolnienia podatkowego. Strona nie przedstawiła bowiem żadnego dokumentu, z którego wynikałby obowiązek udostępniania przez nią infrastruktury licencjonowanym przewoźnikom. Nie udowodniła też, że jest podmiotem wykonującym działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową na zasadach określonych w ustawie o transporcie kolejowym (art. 29 ust. 1), co więcej nie wystąpiła nawet do Urzędu Transportu Kolejowego z wnioskiem o wydanie "autoryzacji bezpieczeństwa".
Kolegium podzieliło pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt II FSK 330/09, że przesłanka do nabycia zwolnienia podatkowego, polegająca na udostępnieniu przez zarządcę infrastruktury licencjonowanemu przewoźnikowi kolejowemu, ma charakter faktyczny, co oznacza, iż nie chodzi w niej o hipotetyczną możliwość udostępnienia zarządzanej infrastruktury kolejowej, lecz o możliwość faktycznego udostępnienia budowli wchodzących w skład infrastruktury kolejowej skonkretyzowanemu co do tożsamości podmiotowi. Dopiero zatem wniosek składany zgodnie z regulaminem przydzielania tras pociągów przez konkretnego - licencjonowanego przewoźnika kolejowego - wywołuje w dalszej kolejności konsekwencje związane z obowiązkiem udostępnienia infrastruktury kolejowej temu konkretnemu podmiotowi. W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja nie ma miejsca. Z wyjaśnienia Urzędu Transportu Kolejowego w W. przesłanego do Burmistrza Miasta S. z dnia 18 lutego 2013 r. wynika bowiem wprost, że "A" Spółka z o.o. w S. nie jest zarządcą infrastruktury kolejowej, natomiast podmiotowi temu, jako użytkownikowi bocznicy kolejowej, wydano w dniu 24 września 2012 r. świadectwo bezpieczeństwa, tj. dokument, o którym mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym. Przy czym - jak już wcześniej wykazano - bocznica kolejowa nie stanowi elementu infrastruktury kolejowej (por. wyrok WSA w Łodzi z 24 września 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 439/10, czy wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 130/11).
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1 lit a i lit c u.p.o.l. za bezzasadny. Podobnie odniósł się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej, stwierdzając, że w sprawie przeprowadzono szczegółowe postępowanie, w którym organ podatkowy I instancji zapewnił stronie czynny udział. Poczynione w trakcie postępowania podatkowego ustalenia znalazły szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, a informacyjne powołanie się na linię Nr 65 miało swoje uzasadnienie, bowiem jest to jedyna linia szerokotorowa przebiegająca przez gminę S., którą obejmuje zwolnienie wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.l Kolegium nadmieniło także, iż przywołany przez stronę wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2014/10 dotyczy innego stanu faktycznego i wskazało jednocześnie, że sprawa określenia "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. była rozpoznawana przez WSA w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 368/13 oddalił skargę.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut naruszenia:
- art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego,
- art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. poprzez odmowę zwolnienia z opodatkowania infrastruktury kolejowej skarżącej, opartą na błędnym uznaniu, iż A nie jest zarządcą infrastruktury kolejowej i nie jest zobowiązany do udostępniania takiej infrastruktury licencjonowanym przewoźnikom kolejowym",
- art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c) u.p.o.l. poprzez błędne uznanie, iż część infrastruktury kolejowej skarżącej tworząca linie kolejowe o szerokości torów większej niż 1 435 mm nie podlega zwolnieniu przewidzianemu w tym przepisie, ponieważ stanowi ona bocznicę kolejową, która nie jest częścią infrastruktury kolejowej i nie jest linią kolejową.
Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji - w części dotyczącej rozstrzygnięcia w zakresie infrastruktury kolejowej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi opisano pokrótce stan faktyczny sprawy, a dalej, wyjaśniając obszernie istotę regulacji zawartej w art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej zakwestionowano oparcie rozstrzygnięcia na piśmie Prezesa UTK oraz niezbadanie i nieodniesienie się do powołanej przez stronę w w odwołaniu decyzji o lokalizacji inwestycji [...], która wskazuje, iż infrastruktura kolejowa należąca do skarżącej stanowi linię kolejową w rozumieniu u.t.k. Pismo to, zdaniem strony, uznane przez organ za podstawowy dowód w sprawie, jest jedynie opinią, zawierającą, kwestionowaną zresztą przez stronę, interpretację przepisów u.t.k., a więc przepisów innych niż podatkowe, które nie mogą stanowić podstawy orzekania o wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości. Pismo to jest zarazem dokumentem, o którym nie wspominają przepisy dotyczące reguł zbierania materiału dowodowego określone w Ordynacji podatkowej, a także przepisy dotyczące zwolnienia z opodatkowania infrastruktury kolejowej.
W dalszych wywodach skargi wyjaśniono, że skarżąca wystąpiła do UTK pismem z 7 września 2012 r. o stwierdzenie, że jest zarządcą infrastruktury kolejowej właśnie dlatego, że za takiego zarządcę się uważa i że potwierdza to stan faktyczny. Bezsporny brak autoryzacji bezpieczeństwa nie uzasadnia, zdaniem autora skargi, twierdzenia organu odwoławczego, że skarżąca nie jest zarządcą infrastruktury kolejowej.
Jednocześnie za niezrozumiałe uznano przypisywanie takiego znaczenia stanowisku UTK i niezawieszenie postępowania do czasu zakończenia kontroli przez UTK.
Kontynuując skarżąca podkreśliła, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazała, że łącznica szerokiego toru, która została przez spółkę zwolniona z opodatkowania, została wykonana zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia 8 sierpnia 1994 r. oraz podała, że w ww. decyzji znajduje się szczegółowa informacja, dotycząca szczegółów technicznych tej łącznicy (będącej przedłużeniem linii kolejowej szerokotorowej, ale nie jej częścią). Strona zwróciła uwagę, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji, łącznica kolejowa stanowi część linii kolejowej (§ 2 pkt 3 analizowanego aktu stanowi, iż "linia kolejowa łącząca dwie inne linie kolejowe z pominięciem stacji węzłowej stanowi łącznicę"). Przedmiotowe rozporządzenie zostało wydane na postawie art. 17 ust. 1 pkt 7 u.t.k., a zatem organ, który przyjął, że dla oceny czy stronie przysługuje zwolnienie niezbędne jest uwzględnienie definicji obowiązujących na gruncie u.t.k. powinien odnieść się do niego, czego nie czyniąc, naruszył art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
Kontynuując zarzucono organowi odwoławczemu, że bezpodstawnie uznał, iż pismo D S.A. z dnia 8 marca 2013 r. Nr [...] (powołane przez skarżącą jako dowód, że zarządzane przez nią drogi kolejowe są uznawane za drogi kolejowe), będące odpowiedzią na wystąpienie Spółki z dnia 1 lutego 2013 r. nie dotyczy stanu faktycznego istniejącego w 2013 r., ale tylko nieokreślonej przyszłości. Autor skargi wyjaśnił, że D S.A. sporządza powołaną instrukcję przed rozpoczęciem roku kalendarzowego, w związku z czym zgłoszone w ciągu roku kalendarzowego linie kolejowe są umieszczone na liście rezerwowej, otrzymują stosowne numery porządkowe i jak to wynika z samego tekstu powołanego pisma "...zostaną uwzględnione przy wprowadzaniu najbliższego uzupełnienia instrukcji...", a więc w 2014 r. co zapewne nie jest "nieokreśloną przyszłością".
Rozwijając zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. poprzez błędną interpretację pojęć "zarządca infrastruktury" i "udostępnianie infrastruktury" autor skargi wskazał, że dokonując wykładni przepisów, należy w pierwszej kolejności odwołać się do znaczenia, jakie terminom użytym w akcie prawnym nadaje język powszechny (tzw. domniemanie języka powszechnego). Odwołanie się do definicji z innej ustawy jest dopuszczalne jedynie wyjątkowo, tj. w sytuacji, w której ustawa podatkowa wprost odsyła do definicji terminu, zawartej w innym akcie prawnym (tzw. definicja obca). W omawianym przypadku, przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. odnosi się do u.t.k. jedynie na potrzeby zdefiniowania pojęcia "infrastruktury kolejowej", a nie w celu określenia znaczenia innych pojęć, takich jak "zarządca infrastruktury", czy "udostępnianie infrastruktury". W odróżnieniu zatem od pojęcia "infrastruktury kolejowej", ustawodawca nie definiuje pojęcia "zarządcy infrastruktury kolejowej" i "udostępnienia infrastruktury" poprzez odwołanie do przepisów u.t.k. W związku z tym, zdaniem skarżącej, powyższe terminy należy rozumieć w świetle ich znaczenia słownikowego, funkcjonującego na gruncie języka powszechnego.
Zdaniem skarżącej nie można w celu interpretacji powyższych pojęć na potrzeby u.p.o.l. odwoływać się do definicji zawartych w u.t.k. Gdyby zamiarem ustawodawcy było, aby te terminy były interpretowane na potrzeby podatku od nieruchomości w świetle przepisów u.t.k., to w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. znalazłoby się odpowiednie odwołanie do u.t.k. (np. analogiczne do tego, którym ustawodawca posługuje się w przypadku infrastruktury kolejowej stanowiąc: "(...) budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym (...)"). Takie odwołanie nie znalazło się jednak w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., co oznacza, że ustawodawca nie odsyła do u.t.k. na potrzeby ustalenia znaczenia pojęcia "zarządca infrastruktury" oraz "udostępnienie infrastruktury".
Dla poparcia swojego stanowiska skarżąca przywoływała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 września 2011 r. (sygn. akt P 33/09) oraz uchwałę NSA z dnia 29 listopada 1999 r. sygn. akt FPK 4/99, a także poglądy doktryny. We wspomnianym orzeczeniu TK stwierdził, że "(...) w prawie daninowym wymagany jest wyższy standard jednoznaczności i określoności przepisów prawnych niż w prawie administracyjnym, uchybienia te w zakresie, w jakim dotyczą regulacji podatkowej, zyskują poważniejszy charakter.". Wskazał także, iż "Jakkolwiek posługiwanie się w tekście prawnym odesłaniami jest zgodne z dyrektywami zawartymi w z.t.p. (por. wyrok TK z 27 listopada 2006 r., sygn. K 47/04, OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 153), to jednak prawodawca powinien mieć na uwadze, że odwoływanie się w aktach normatywnych regulujących dziedziny spraw, w odniesieniu do których obowiązuje wyższy standard jednoznaczności i określoności przepisów prawnych, do treści aktów normatywnych normujących zagadnienia, w wypadku których wskazany standard jest niższy, może prowadzić do naruszenia wymogów wynikających z konstytucyjnej zasady poprawnej legislacji." W konsekwencji, również ze względu na podwyższony standard legislacyjny obowiązujący w przypadku prawa podatkowego, posługiwanie się definicjami z innych aktów prawnych na potrzeby prawa podatkowego jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacji, w której ustawa podatkowa wprost do takiej definicji odsyła.
` Wobec powyższego za błędne uznano podstawowe założenie przyjęte w zaskarżonej decyzji, że "z uwagi na fakt, że w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych brak jest definicji pojęć użytych w tym przepisie, uzasadnione jest tu odwołanie się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym".
Z powyższego wynika, zdaniem strony, że należy ustalić znaczenie słownikowe, funkcjonującego na gruncie języka powszechnego pojęć "zarządcy infrastruktury kolejowej" oraz "udostępniania infrastruktury kolejowej". W oparciu o słownik języka polskiego skarżąca podała, że zarządca to "ten, kto zarządza czymś, administrator", natomiast udostępnienie to "uczynić (czynić) dostępnym, ułatwić (ułatwiać), umożliwić (umożliwiać) odbiór, przyswojenie, poznanie czegoś, uprzystępnić (uprzystępniać)".
W oparciu o powyższe, skarżąca wywiodła, że zarządca infrastruktury kolejowej, to podmiot, który administruje infrastrukturą kolejową oraz że udostępnianie infrastruktury kolejowej polega na umożliwieniu dostępu do takiej infrastruktury. Skarżąca mając powyższe na uwadze zaakcentowała również, iż spółka jako właściciel infrastruktury kolejowej zajmuje się jej administrowaniem oraz udostępnia infrastrukturę kolejową licencjonowanym przewoźnikom kolejowym i w związku z tym jest uprawniona do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit a) u.p.o.l. Nadto przepis ten nie stosuje określenia "autoryzowany zarządca" a określenie "zarządca", a zatem wymóg posiadania przez skarżącą autoryzacji jest wymogiem nie mającym źródła w u.p.o.l. i stanowi niedopuszczalną w świetle orzecznictwa TK interpretację rozszerzającą.
W uzasadnieniu skargi wskazano także, iż, wbrew twierdzeniom Kolegium, skarżąca udostępnia zarządzaną przez siebie linię kolejową, która ma początek od stacji S. a koniec na terenie A wszystkim licencjonowanym przewoźnikom skonkretyzowanym co do tożsamości, którzy o takie udostępnienie występują, na co posiada stosowne dokumenty. Są to m. in. przewoźnicy: G, H, I, J, K i L. Umożliwia im także korzystanie z niezbędnej infrastruktury kolejowej. W tym kontekście zarzucono, że ani organ I instancji ani Kolegium nie przeprowadziły w czasie postępowania podatkowego żadnych czynności mających na celu udowodnienie tych twierdzeń.
Zarzucono także, iż tezę, że infrastruktura kolejowa, którą faktycznie zarządza skarżąca, nie jest taką infrastrukturą albowiem drogi kolejowe szeroko- i normalnotorowa nie są liniami kolejowymi, postawiono bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego, a nadto pisząc o linii kolejowej i o bocznicy kolejowej w liczbie pojedynczej pominięto milczeniem fakt, że [...] został utworzony na połączeniu dwóch linii kolejowych.
Skarżąca nie objęła zwolnieniem infrastruktury służącej tylko i wyłącznie własnym celom i zadaniom a zgłosiła do zwolnienia infrastrukturę kolejową wykorzystywaną przez licencjonowanych przewoźników. Od 2008 r. A został wykazany jako stacja w Wykazie Odległości Taryfowych prowadzonym przez G S.A. i otrzymał kod [...], a tym samym został ujęty jako stacja w zestawieniu "Jednolity wykaz odległości dla międzynarodowych przewozów towarowych; wykaz punktów odprawy przesyłek wykaz miejsc przyjęcia/wydania" (str. 89) o tym samym kodzie (http://www.pkp-careo.pl/pl/clients/492/475/Przepisv.html). W wykazie tym jako odrębna została podana stacja S., kod [...], z czego wynika, że przewoźnicy muszą traktować A jako odrębną stację.
Motywując zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c) u.p.o.l. skarżąca po przywołaniu stanowiska Kolegium nawiązała do swoich wcześniejszych rozważań na temat wykładni prawa i definicji ustawowych oraz podkreśliła, że nie można w celu interpretacji pojęcia "linia kolejowa" na potrzeby u.p.o.l. odwoływać się do definicji tego terminu zawartej w u.t.k.. Zdaniem skarżącej, gdyby zamiarem ustawodawcy było, aby termin "linia kolejowa" był interpretowany na potrzeby podatku od nieruchomości w świetle przepisów u.t.k., to w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit.c) znalazłoby się odpowiednie odwołanie do u.t.k. Takiego odwołania ustawodawca jednak nie zawarł, co oznacza, że nie odsyła on do u.t.k. na potrzeby ustalenia znaczenia pojęcia "linia kolejowa". Zdaniem skarżącej termin "linia kolejowa" na potrzeby podatku od nieruchomości powinien być interpretowany słownikowo, tj. w świetle jego rozumienia przyjętego w języku powszechnym. Skarżąca wywiodła, że w myśl Słownika języka polskiego, linia to m. in. "droga, trasa wytyczona dla różnych środków lokomocji", a "kolejowy" oznacza tyle co: "dotyczący kolei, kolejnictwa, zwłaszcza związany z ruchem pociągów (...). Tym samym, dokonując połączenia tych dwóch definicji, należy uznać, że "linia kolejowa" to droga, trasa wytyczona dla środków lokomocji w szczególności pociągów oraz wszystkie obiekty, które są funkcjonalnie związane z taką trasą i zapewniają możliwość prawidłowego jej użytkowania i wykorzystania.
W ocenie skarżącej składniki majątkowe objęte deklaracjami, złożonymi przez Spółkę podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości w oparciu o przepis art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. c) u.p.o.l. ponieważ: są to linie kolejowe, wśród których znajdują się trasy ruchu pociągów oraz obiekty związane z tymi trasami, zapewniające możliwość ich wykorzystania; szerokość tras ruchu pociągów przekracza 1435 mm.
Z ostrożności skarżąca zaznaczyła, że powołana wcześniej decyzja Wojewody [...] z 1994 r. wyraźnie stwierdza, że mająca być wybudowana na jej podstawie droga kolejowa szerokotorowa, jest linią kolejową o określonej w tej decyzji długości 3,7 km, której częścią jest "łącznica szerokotorowa" o długości 2 km, o oznaczonym w tej decyzji początku na stacji B i końcu na terenie ówczesnego C, a obecnie A a więc spełnia ona definicję linii kolejowej w rozumieniu przepisów u.t.k., a co, zdaniem Spółki, Kolegium pominęło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że SKO nie odnosi się zupełnie do wyraźnego stwierdzenia zawartego w decyzji, iż budowany "szeroki tor" jest przedłużeniem istniejącej linii [...] oraz, że powstająca linia ma za podstawowe zadanie przeładunek rudy na linie normalnotorowe. Zatem budowa tej linii miała na celu usprawnienie transportu kolejowego w ogólności, a nie tylko obsługę C.
Skarżąca, nie zgadzając się z poglądem SKO, że ustalenia z 1994 r. nie mają wpływu na ustalenia faktyczne z 2013 r., podkreśliła, że Kolegium nie przeprowadziło w zasadzie ustaleń faktycznych i nie wzięło pod uwagę faktu, że od 1994 r. działalność prowadzona na tym terenie uległa znacznej rozbudowie i rozwinęła się w taki sposób, że [...] pełni w zasadzie funkcję stacji kolejowej.
W ocenie skarżącej, elementy infrastruktury kolejowej, zwolnione przez Spółkę z opodatkowania, stanowią infrastrukturę kolejową. Na gruncie u.p.o.l. poprzez infrastrukturę kolejową należy rozumieć (zgodnie z definicją zawartą w u.t.k.) "linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury". Jest to zatem definicja obejmująca swoim zakresem wiele obiektów. W tym stanie rzeczy organ podatkowy w celu udowodnienia, że określone składniki majątkowe skarżącej nie mogą podlegać zwolnieniu, powinien każdy z nich przeanalizować odrębnie pod kątem uzasadnienia, iż nie są one objęte zakresem przedmiotowej definicji. Niewystarczające jest w szczególności wskazanie, że składniki majątkowe skarżącej stanowią bocznicę kolejową i z tego powodu nie można ich zaliczyć do infrastruktury kolejowej.
Strona wyjaśniła ponadto, że wskazany w uzasadnieniu odwołania wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2012 r., (sygn. akt II FSK 2014/10) został przez nią powołany ze względu na zawarte w jego uzasadnieniu rozważania dotyczące interpretacji przepisów u.p.o.l., w związku z przepisami ustawy o transporcie kolejowym, które są istotne w każdym postępowaniu dotyczącym zwolnienia od podatku na podstawie przepisów art. 7 ust. 1 u.p.o.l.
Spółka oświadczyła ponadto, że wystąpienie o uzyskanie świadectwa bezpieczeństwa bocznicy było błędem, gdyż stan faktyczny wskazuje na konieczność uzyskania autoryzacji, o którą strona zawnioskowała w dniu 4 czerwca 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż decyzja ta nie narusza prawa.
Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r. w sprawie określenia skarżącej Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie [...]zł.
Stan faktyczny sprawy jest po części sporny i został zaprezentowany przy okazji opisywania stanowiska spółki oraz organów podatkowych. W ocenie Sądu brak jest zatem konieczności jego ponownego prezentowania. Sąd za prawidłowe uznał ustalenia, jakie w tym zakresie poczyniły organy podatkowe.
Przedmiotem sporu jest w niniejszej sprawie wyłącznie prawo skarżącej do skorzystania w 2013 r. ze zwolnienia podatkowego, określonego w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w odniesieniu do budowli i gruntów, wykazanych przez nią w deklaracji podatkowej jako objęte tym zwolnieniem. Opodatkowania pozostałych składników majątkowych skarżąca – jak jednoznacznie wskazała w skardze – nie kwestionuje. Zarysowany powyżej spór był już przedmiotem orzekania przez WSA w Gliwicach w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 149/12, dotyczącym zobowiązania w podatku od nieruchomości poprzednika prawnego skarżącej za 2010 r. oraz w sprawie, w której wydano nieprawomocny wyrok z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 368/13, dotyczącej zobowiązania skarżącej w podatku od nieruchomości za 2012 r. Skład orzekający w pełni podziela wyrażone w nich stanowisko, w związku z czym, uznając je za własne, w poniższych rozważaniach posłuży się przedstawioną w nich argumentacją.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.o.l. zwalnia się od podatku od nieruchomości:
1) budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz zajęte pod nie grunty, jeżeli:
a) zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom kolejowym lub
b) są przeznaczone wyłącznie do przewozu osób, wykonywanego przez przewoźnika kolejowego, który równocześnie zarządza tą infrastrukturą bez udostępniania jej innym przewoźnikom, lub
c) tworzą linie kolejowe o szerokości torów większej niż 1435 mm;".
Zdaniem Sądu analiza powyższego uregulowania, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że w u.p.o.l. nie zdefiniowano pojęć użytych w tym przepisie, prowadzi do wniosku, że dla prawidłowej oceny istnienia przesłanek zwolnienia podatkowego niezbędne jest posłużenie się przepisami o transporcie kolejowym. Sąd podkreśla, że nie podziela przy tym poglądów strony skarżącej co do braku podstaw prawnych do takiego zdefiniowania spornych pojęć w oparciu o przepisy ustawy o transporcie kolejowym i posłużenia się w tym celu powszechnym znaczeniem językowym (słownikowym) tych pojęć. Nie ulega przy tym wątpliwości, że art. 7 ust. 1 u.p.o.l. w tym zakresie odsyła do u.t.k. Analiza tego przepisu pokazuje, że poprawne jego stosowanie wymaga sięgnięcia do ustawy o transporcie kolejowym. W akcie tym zawarte są poszczególne pojęcia, którymi posłużył się ustawodawca podatkowy. Ustawa ta określa także m. in. zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania infrastrukturą kolejową i jej utrzymania, zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych oraz zasady i instrumenty regulacji transportu kolejowego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt II FSK 130/11).
Tym samym przytoczenia wymagają te przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, które mogą być przydatne w procesie wykładni analizowanego w niniejszej sprawie przepisu prawa podatkowego.
I tak w art. 4 u.t.k. (zawierającym definicje ustawowe) przyjęto, że użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) infrastruktura kolejowa - linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury;
1a) droga kolejowa - nawierzchnia kolejowa wraz z podtorzem i budowlami inżynieryjnymi oraz gruntem, na którym jest usytuowana;
2) linia kolejowa - droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami;
4) sieć kolejowa - układ połączonych ze sobą linii kolejowych, stacji i terminali kolejowych oraz wszystkich rodzajów stałego wyposażenia niezbędnego do zapewnienia bezpiecznej i ciągłej eksploatacji systemu kolei, będący własnością zarządcy infrastruktury lub zarządzany przez zarządcę infrastruktury;
5) odcinek linii kolejowej - część linii kolejowej zawartą między stacjami węzłowymi albo między punktem początkowym lub końcowym linii kolejowej i najbliższą stacją węzłową;
7) zarządca infrastruktury - podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie; funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty;
8) obszar kolejowy - powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy;
10) bocznica kolejowa - droga kolejowa połączona z linią kolejową i służąca do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów lub wykonywania czynności utrzymaniowych pojazdów kolejowych lub postoju pojazdów kolejowych oraz przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej; w skład bocznicy kolejowej wchodzą również urządzenia sterowania ruchem kolejowym oraz inne urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, które są na niej usytuowane;
10a) użytkownik bocznicy kolejowej - podmiot działający w obrębie bocznicy kolejowej, będący jej właścicielem lub władającym na podstawie innego tytułu prawnego;
18) świadectwo bezpieczeństwa - dokument potwierdzający zdolność bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych, wydawany podmiotom zwolnionym z obowiązku uzyskania certyfikatu bezpieczeństwa i autoryzacji bezpieczeństwa;
18a) certyfikat bezpieczeństwa - dokument potwierdzający posiadanie przez przewoźnika kolejowego zaakceptowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem oraz zdolność spełniania przez niego wymagań bezpieczeństwa;
18b) autoryzacja bezpieczeństwa - dokument potwierdzający ustanowienie przez zarządcę infrastruktury systemu zarządzania bezpieczeństwem oraz zdolność spełniania przez niego wymagań niezbędnych do bezpiecznego projektowania, eksploatacji i utrzymania infrastruktury kolejowej;
36c) terminal kolejowy - budynek lub budowla wraz z urządzeniami specjalistycznymi umożliwiające załadunek, wyładunek lub zestawianie pociągów towarowych lub integrację usług towarowego transportu kolejowego z innymi rodzajami transportu;
Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.t.k. zarządzanie infrastrukturą kolejową polega na:
1) budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej;
2) prowadzeniu ruchu pociągów na liniach kolejowych;
3) utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego;
4) udostępnianiu tras pociągów dla przejazdu pociągów na liniach kolejowych i świadczeniu usług z tym związanych;
5) zarządzaniu nieruchomościami wchodzącymi w skład infrastruktury kolejowej.
Zarządca infrastruktury, zwany dalej "zarządcą", zarządza infrastrukturą kolejową oraz zapewnia jej rozwój i modernizację.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 u.t.k. dokumentem uprawniającym:
1) zarządcę do zarządzania infrastrukturą kolejową jest autoryzacja bezpieczeństwa;
2) przewoźnika kolejowego do uzyskania dostępu do infrastruktury kolejowej jest certyfikat bezpieczeństwa;
3) zarządców do zarządzania infrastrukturą kolejową, o której mowa w ust. 2, przewoźników kolejowych do wykonywania przewozów, o których mowa w ust. 3, i użytkowników bocznic kolejowych do eksploatacji tych bocznic, jest świadectwo bezpieczeństwa;
Z obowiązku uzyskania autoryzacji bezpieczeństwa zwolnieni są:
1) zarządcy:
a) których linie kolejowe są funkcjonalnie oddzielone od reszty systemu kolei i są:
– przeznaczone do prowadzenia pasażerskich przewozów aglomeracyjnych i wojewódzkich przewozów pasażerskich w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym lub
– wpisane do rejestru zabytków lub do inwentarza muzealiów,
b) których linie turystyczne są eksploatowane w celach wykonywania przewozów rekreacyjno-wypoczynkowych i okolicznościowych, w tym kolei wąskotorowych,
c) których linie wąskotorowe są eksploatowane w celu przewozu rzeczy;
2) zarządcy infrastruktury kolejowej, która jest wyłącznie użytkowana przez właścicieli do prowadzenia własnych przewozów towarowych (zarządcy prywatnej infrastruktury kolejowej).
Zgodnie zaś z art. 19 ust. 3 u.t.k. Prezes UTK wydaje świadectwo bezpieczeństwa użytkownikowi bocznicy kolejowej, jeżeli przedstawi on:
1) wykaz uzyskanych świadectw dopuszczenia do eksploatacji typu budowli przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz świadectw dopuszczenia do eksploatacji typu urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego;
2) wykaz przepisów wewnętrznych, określających warunki techniczne oraz zasady i wymagania dotyczące bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego i utrzymania infrastruktury kolejowej, oraz zasady i wymagania organizacyjne związane z utrzymaniem i eksploatacją pojazdów kolejowych, albo oświadczenie o stosowaniu zatwierdzonych przepisów wewnętrznych zarządcy, z którym bocznica jest połączona lub przewoźnika kolejowego obsługującego bocznicę;
3) wykaz uzyskanych świadectw dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdów kolejowych;
4) oświadczenie o posiadaniu świadectw sprawności technicznej eksploatowanych pojazdów kolejowych;
5) oświadczenie potwierdzające, że na stanowiskach maszynisty i na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego, prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych oraz prowadzeniem pojazdów kolejowych metra zatrudnia pracowników spełniających warunki określone w niniejszej ustawie i wydanych na jej podstawie przepisach;
6) regulamin pracy bocznicy kolejowej uzgodniony przez zarządcę infrastruktury kolejowej, z którą bocznica kolejowa jest połączona.
Z kolei art. 29 ust. 1 i 2 u.t.k. przewiduje, że udostępnianie infrastruktury kolejowej polega na przydzielaniu przewoźnikowi kolejowemu trasy pociągu na liniach kolejowych oraz umożliwieniu mu korzystania z niezbędnej infrastruktury kolejowej, z zastrzeżeniem ust. 2, gdzie zapisano, że zarządca jest obowiązany do udostępniania infrastruktury kolejowej na podstawie wniosków składanych zgodnie z regulaminem przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych, o którym mowa w art. 32, zwanym dalej "regulaminem", z zachowaniem zasady równego ich traktowania.
Wskazać należy, że zwolnienie podatkowe z art. 7 ust. pkt 1 lit a), b) i c) u.p.o.l. ma zróżnicowany charakter. O ile bowiem nie budzi wątpliwości, że zwolnienie wynikające z pkt 1 lit c) jest zwolnieniem czysto przedmiotowym (linie kolejowe o szerokości torów większej niż 1 435 mm), o tyle dwa pozostałe zwolnienia, w tym zwolnienie z pkt 1 lit. a), mają charakter przedmiotowo-podmiotowy. Ze zwolnienia z pkt 1 lit. a) może bowiem korzystać tylko zarządca infrastruktury kolejowej, a z pkt 1 lit. b – przewoźnik (obaj – pod określonymi w tych przepisach warunkami).
Powyższa konstatacja prowadzi wprost do wniosku, że organ podatkowy, dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l., jest nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do ustalenia, czy podmiot zamierzający korzystać ze zwolnienia podatkowego jest - po pierwsze zarządcą infrastruktury kolejowej, a po drugie – czy jest obowiązany do udostępniania jej licencjonowanym przewoźnikom kolejowym, a w zasadzie – czy faktycznie ją udostępnia według zasad wynikających z ustawy o transporcie kolejowym.
W ocenie Sądu zarzut strony skarżącej kwestionujący powyższe uprawnienie organu podatkowego, jest całkowicie chybiony. Raz jeszcze trzeba podkreślić, że organ podatkowy musiał w tej sprawie zbadać istnienie wszystkich przesłanek, wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l., poprzez odwołanie się do przepisów ustawy o transporcie kolejowym i ich odpowiednie zastosowanie z wykorzystaniem istniejących w tej ustawie definicji, a nie poprzez posłużenie się słownikowym znaczeniem spornych pojęć, w tym przede wszystkim infrastruktury kolejowej, zarządcy infrastruktury kolejowej, a w zakresie zwolnienia o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. c) - linii kolejowej .
Sąd podzielił przy tym - jak wyżej już wskazano - ustalenia organów podatkowych. Doprowadziły one do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżąca Spółka nie jest zarządcą infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym. Przesądza o tym treść przytoczonych wyżej przepisów tej ustawy, a w szczególności art. 4 pkt 7 oraz art. 18 ust. 1 pkt 1. Skarżąca nie dysponowała autoryzacją bezpieczeństwa, która jest jedynym dokumentem uprawniającym zarządcę do zarządzania infrastrukturą kolejową (pomijając wyjątek z art. 18 ust. 2 u.t.k., nie mający w niniejszej sprawie zastosowania).
W ocenie Sądu już ten fakt jest wystarczającym powodem do uznania, że skarżąca nie mogła korzystać ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. Nie do zaakceptowania jest bowiem wywód strony skarżącej, że niespełnienie przez nią wymogów formalnych (brak autoryzacji bezpieczeństwa), nie jest przeszkodą do uznania jej za zarządcę infrastruktury kolejowej i odmówienia jej prawa do zwolnienia podatkowego. Przypomnieć trzeba, że zarządcą infrastruktury jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie (art. 4 pkt 7 u.t.k.). Zatem podmiot, który wymogów określonych w ustawie nie spełnia, nie jest zarządcą w rozumieniu jej przepisów, a w konsekwencji – w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l.
W tym miejscu trzeba odnieść się do zarzutu, że organ podatkowy posłużył się, w celu ustalenia statusu podatnika, informacją Urzędu Transportu Kolejowego, który to Urząd – zdaniem strony skarżącej – nie jest upoważniony do wydawania oświadczeń w przedmiocie stwierdzenia, czy dany podmiot jest zarządcą infrastruktury kolejowej czy nie. W ocenie Sądu, zarzut powyższy jest całkowicie bezpodstawny. Zgodnie bowiem z art. 18a ust. 1 u.t.k. to Prezes UTK wydaje autoryzację bezpieczeństwa dla zarządcy mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ podatkowy, w ramach prowadzonego postępowania przeprowadził między innymi dowód z informacji urzędowej, jaką otrzymał od organu państwowego, do którego wyłącznej kompetencji należy m. in. "wydawanie, przedłużanie ważności, zmiana i cofanie autoryzacji bezpieczeństwa, certyfikatów bezpieczeństwa i świadectw bezpieczeństwa, o których mowa w art. 18, oraz prowadzenie i aktualizacja rejestrów tych dokumentów" (art. 1a u.t.k.). Tak więc jedynym źródłem wiarygodnego potwierdzenia, czy skarżąca spełnia ustawowe wymogi, jakim musi odpowiadać zarządca infrastruktury kolejowej, było uzyskanie informacji z Urzędu Transportu Kolejowego. UTK zawarł w swym piśmie z dnia 18 lutego 2013 r. informację, że Spółka do chwili obecnej nie wystąpiła z wnioskiem o wydanie autoryzacji bezpieczeństwa dla zarządcy infrastruktury kolejowej (czego zresztą skarżąca nie kwestionuje, wyjaśniając w skardze, że wniosek taki złożyła dopiero w dniu 4 czerwca 2013 r. z treści skargi oraz z wypowiedzi pełnomocnika skarżącej na rozprawie wynika zresztą, że wspomnianej autoryzacji nie uzyskała do końca 2013 r.). W piśmie tym podano także, że w dniu 24 października 2012 r. wydane zostało świadectwo bezpieczeństwa dla eksploatowanej przez Spółkę bocznicy kolejowej, o którym mowa w art. 19 ust. 3 u.t.k.
Nawiązując w tym miejscu do argumentacji Spółki skonstatować trzeba, że całkowicie bezpodstawnie wskazuje ona na zasadność zawieszenia postępowania podatkowego do czasu wydania przez inny organ rozstrzygnięcia, którego może podatnikowi ewentualnie przyznać status warunkujący zwolnienie składników majątku z opodatkowania. Organ podatkowy ocenia bowiem dopuszczalność zastosowania preferencji podatkowej na dzień wydania decyzji, której podstawę prawną stanowił w niniejszej sprawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej.
Mając na uwadze powyższe skład orzekający podzielił stanowisko organów podatkowych, że w 2013 r. brak było podstaw do uznania Spółki za zarządcę infrastruktury kolejowej, a tym samym brak było możliwości uznania zasadności zastosowanego przez stronę zwolnienia podatkowego opartego na zapisach art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l.
Mając na uwadze to, że Spółka jako użytkownik bocznicy kolejowej odgałęziającej się w stacji S. oraz w stacji S. uzyskała jedynie świadectwo bezpieczeństwa, o którym mowa w art. 19 ust. 3 u.t.k. przyjdzie podtrzymać stanowisko organów podatkowych co do braku zastosowania przedmiotowego zwolnienia oraz podkreślić, że bocznica kolejowa nie jest częścią linii kolejowej (por. przytoczone wyżej, zawarte w art. 4 pkt 2 u.t.k. definicje "linii kolejowej", art. 4 pkt 1a u.t.k. - "drogi kolejowej" oraz art. 4 pkt. 10 u.t.k. – "bocznicy kolejowej". Wobec brzmienia art. 4 pkt. 1 u.t.k., zawierającego określenie infrastruktury kolejowej, jest jasne, że bocznica kolejowa, która nie została określona jako linia kolejowa, ale droga kolejowa połączona z linią kolejową, nie jest taką linią, a zatem nie stanowi infrastruktury kolejowej. Stanowisko takie zajął również SN w wyroku z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt V CSK 121/08, LEX nr 479335, dotyczącym wprawdzie zwolnienia gruntów zajętych pod infrastrukturę kolejową od opłat z tytułu użytkowania wieczystego (art.8 u.t.k.), ale co do wniosków w pełni adekwatnym do zwolnienia od podatku od nieruchomości określonego w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Stanowisko takie artykułowane jest też w piśmiennictwie, gdzie stwierdza się wprost, że budowle wchodzące m. in. w skład bocznic kolejowych wraz z gruntami pod tymi budowlami nie korzystają ze zwolnienia od podatku od nieruchomości, gdyż nie można ich uznać za wchodzące w skład infrastruktury kolejowej (por. B. Pahl, "Finanse Komunalne" 2008, z. 9, s. 22).
W tych okolicznościach wszelkie inne rozważania i zarzuty w powyższym zakresie pozostają bez wpływu na legalność kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Przyjdzie przy tym wskazać, że w ocenie Sądu poprawnie organy oceniły, że skarżąca nie wykazała, aby prowadziła działalność polegającą na udostępnianiu posiadanej infrastruktury kolejowej licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Szersze analizowanie ustaleń organów w tym zakresie Sąd uznał za zbędne, stwierdzając z jednej strony, że są one poprawne, a z drugiej – wskazując, że ich dokonanie nie było w zasadzie konieczne, wobec oczywistości braku przymiotu zarządcy infrastruktury kolejowej po stronie podatnika.
Konkludując tę część rozważań przyjdzie wskazać, że skoro skarżąca Spółka nie była w roku podatkowym 2013 zarządcą infrastruktury kolejowej, co organy podatkowe ustaliły w sposób całkowicie prawidłowy, to nie było podstaw prawnych do przyznania jej prawa do zwolnienia w podatku od nieruchomości w oparciu o art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l.
Jeżeli idzie o zwolnienie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. c) u.p.o.l., to stwierdzić trzeba, że warunkiem jego zastosowania jest łączne wystąpienie dwóch okoliczności: wchodzenie budowli (oraz zajętych pod nie gruntów) w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów u.t.k. oraz tworzenie przez nie linii kolejowych o szerokości torów większej niż 1435 mm. Skoro zatem w sprawie zasadnie wykazano, a co Sąd ocenił już wyżej, że budowle, których zwolnienia dokonała Spółka nie wchodzą w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów u.t.k. oraz wykazano, że nie tworzą one linii kolejowej o szerokości torów większej niż 1435 mm, to brak było podstaw prawnych do zastosowania spornego zwolnienia opartego o ww. jednostkę redakcyjną art. 7 u.p.o.l. W szczególności przypomnieć trzeba, że z pisma Prezesa UTK z dnia 18 lutego 2013 r. jednoznacznie wynika, że Spółka nie jest zarządcą infrastruktury kolejowej oraz że posiada świadectwo bezpieczeństwa dla eksploatowanej przez siebie bocznicy kolejowej, która to bocznica kolejowa - jak już wyżej wykazano - nie jest linią kolejową.
Odnosząc się zaś do argumentacji związanej z decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...]o ustaleniu lokalizacji inwestycji pod nazwą: "Budowa toru szerokiego od stacji B. do C w S." wskazać trzeba, że nie może ona mieć wpływu na ustalenia poczynione w 2013 r., w tym ustalenia dotyczące zarządcy infrastruktury kolejowej, użytkownika bocznicy kolejowej, linii kolejowej, drogi kolejowej, a w konsekwencji przedmiotowych zwolnień opartych o zapisy art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) i c) u.p.o.l. Wspomniana decyzja ma charakter planistyczny, a zatem twierdzenie, że mamy do czynienia z linia kolejową (przedłużeniem istniejącej i korzystającej ze zwolnienia linii nr [...]), którą stanowi łącznica, a nie bocznicę kolejową należy już tylko z tego powodu uznać za chybione. Nie sposób również zaaprobować poglądu, że skoro "szeroki tor" jest przedłużeniem istniejącej linii kolejowej to jest to już linia kolejowa, tym bardziej, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że linia kolejowa szerokotorowa nr [...] ma swój koniec na stacji S., a nie na terenie A (dawnego C), czego dowiódł już organ I instancji. Zasadnie również przyjęto, że
W ocenie składu orzekającego ze względów wyżej już wyrażonych, także oparta o powyższą argumentację próba wykazania przez skarżącą, że mamy do czynienia z łącznicą, która jest linią kolejową, nie mogła zmienić stanowiska Sądu. Biorąc zatem pod uwagę powyższe i uwzględniając przedmiotowy charakter zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. c) u.p.o.l., Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych co do tego, że ma ono zastosowanie wyłącznie do budowli oraz zajętych pod nie gruntów na terenie gminy S. jedynie na obszarze przebiegu linii kolejowej nr 65.
Nawiązując do innego argumentacji skargi wskazać także należy, że pismo D S.A. z dnia 8 marca 2013 r. Nr [...], będące odpowiedzią na wystąpienie Spółki z dnia 1 lutego 2013 r., w którym Biuro Dróg Kolejowych informuje o zarezerwowaniu w instrukcji Id-12 (D-29) "Wykaz linii" - Tab. 2 - "linie zarządzane przez Spółki utworzone przez F S.A." numerów dla linii S.- "A" oraz S. - "A" nie może być podstawą objęcia składników majątkowych strony zwolnieniem podatkowym w 2013 r. Nie dokumentuje ono bowiem okoliczności zaistniałych w badanym roku podatkowym, i to niezależnie od tego, czy dotyczy – jak przyjął organ "nieokreślonej przyszłości", czy też – jak wskazano w skardze – roku 2014.
Przyjdzie także wskazać, że skarżąca pełni funkcję terminala przeładunkowego (logistycznego), a także podkreślić, że Spółka nie jest zarządcą infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym, a co przesądza o braku możliwości zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l.
Ze względów wyżej już wyrażonych za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty proceduralne, w tym naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu działające w sprawie organy podatkowe zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a także oceniły na podstawie całego zebranego materiału dowodowego istotne w sprawie okoliczności, które podlegały udowodnieniu. W ocenie Sądu w sprawie przeprowadzono szczegółowe postępowanie dowodowe, w toku którego zapewniono stronie czynny udział, a także wyjaśniano stronie przesłanki, którymi kierowano się w toku postępowania, a ustalenia organów znalazły swój wyraz w obszernej decyzji organu I instancji jak i utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło