VI SA/Wa 2971/13

WyrokWSA w Warszawie2014-04-03

Skład orzekający: Dariusz Zalewski, Danuta Szydłowska, Urszula Wilk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia utrzymująca w mocy uchwałę Komisji I stopnia o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności poprzez błędną ocenę pracy egzaminacyjnej z prawa administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Komisji I stopnia, stwierdzając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności Sąd uznał, że ocena pracy egzaminacyjnej z prawa administracyjnego była wadliwa, ponieważ organy egzaminacyjne nie dokonały wszechstronnej analizy materiału dowodowego, pominęły pozytywne elementy pracy skarżącej i nie uzasadniły w sposób przekonujący, dlaczego negatywne elementy przeważyły nad pozytywnymi.
Stan faktyczny
Skarżąca K. P. uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego z powodu oceny niedostatecznej z części piątej (prawo administracyjne). Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała w mocy uchwałę Komisji I stopnia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, twierdząc, że jej praca z prawa administracyjnego powinna zostać oceniona pozytywnie, ponieważ spełniała kryteria oceny i zawierała prawidłowe argumenty prawne, a organy błędnie oceniły jej pracę, nie uwzględniając istoty zadania i pomijając kluczowe zarzuty.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę z dnia [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Warszawie; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia [...] na rzecz skarżącej K. P. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Zalewski Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi K. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę z dnia [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Warszawie; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r. na rzecz skarżącej K. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r. (dalej jako: "Komisja II stopnia), na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm., dalej jako: "u.r.p") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K. P. – utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w W. w 2013 w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego (dalej jako: "Komisja I stopnia"). Z akt sprawy wynika, że K. P. z części pierwszej egzaminu radcowskiego, przeprowadzonego w dniach [...]-[...] marca 2013 r. stanowiącego zestaw pytań testowych otrzymała ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu (prawo karne) ocenę dobrą, z trzeciej części egzaminu (prawo cywilne) ocenę dobrą, z czwartej części egzaminu (prawo gospodarcze) ocenę dobrą, zaś z piątej części egzaminu (prawo administracyjne) ocenę niedostateczną. Komisja I stopnia, powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2013 r. ustaliła, że K. P. uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Komisja Egzaminacyjna II, rozpoznając niniejszą sprawę na skutek odwołania K. P. od uchwały z dnia [...] kwietnia 2013 r. na wstępie wyjaśniła charakter postępowania odwoławczego, które toczy się przed nią. Stwierdziła, że jest ono postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu, a ona kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Jednocześnie dodała, że jeżeli dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Podkreśliła, że reguła ta działa także w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia, winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu. Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak oczywiście, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania. Następnie Komisja II stopnia wskazała na wymienione w art. 365 ust. 2 u.r.p. kryteria oceny prac pisemnych części egzaminu oraz powołując się na piśmiennictwo wyjaśniła, że mają one charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku oraz dodała, że kryteria te muszą być spełnione łącznie. Podzieliła także stanowisko sądów administracyjnych, że opis istotnych zagadnień nie może stanowić żadnego kryterium ocen, skoro określony w art. 36 ust. 12 u.r.p. zakres upoważnienia dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia nie uprawniał do uregulowania w akcie wykonawczym kryteriów ocen zadań pisemnych z części drugiej do piątej. Komisja II stopnia podniosła, że w niniejszej sprawie zdająca zakwestionowała w odwołaniu ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa administracyjnego. Przypomniała, że egzaminatorzy ocenili jednomyślnie pracę skarżącej z prawa administracyjnego na ocenę niedostateczną. Przytoczyła uzasadnienia ocen cząstkowych sporządzonych przez poszczególnych egzaminatorów, stwierdzając, że: egzaminator sędzia NSA S. B. uznał, że wymogi formalne skargi nie zostały zachowane. Wyjaśnił, że nie dostrzeżono, iż skarżąca jest zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu, przez co błędnie z jednej strony wniesiono wniosek o przyznanie prawa pomocy, a z drugiej załączono dowód uiszczenia wpisu od "apelacji". Wskazał na brak w pracy podstawy prawnej zarzutów i wniosku o zwrot kosztów postępowania oraz na powołanie prawidłowej podstawy prawnej wniosków skargi. Podniósł, że zdająca nie dostrzegła naruszenia art. 10, 105 § 1, 151 § 1 K.p.a. oraz art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zarzut naruszenia art. 138 § 1 K.p.a. wskazuje tylko na częściowe rozpoznanie problemu zaistniałego w sprawie. Zdająca nie powołała podstawowych zarzutów zmierzających do obrony i dbałości o dobro klienta, a jest to jeden z podstawowych argumentów, jakimi zdająca powinna się wykazać. Uznał, że praca sporządzona w miarę starannie, z poprawnym językiem prawniczym i stylem. Układ graficzny skargi zachowany. Natomiast egzaminator M. S. uzasadniając ocenę cząstkową stwierdził, że wymogi formalne skargi nie zostały zachowane, nie dostrzeżono, że skarżąca jest zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu. Błędnie załączono dowód uiszczenia wpisu od "apelacji". W pracy nie została wskazana podstawa prawna zarzutów oraz wniosku o zwrot kosztów postępowania. Podano podstawy prawne podstawowego wniosku skargi i dodatkowego. Nie dostrzeżono naruszenia art. 10, 105 § 1, 151 § 1 K.p.a., błędnie wniesiono o przyznanie prawa pomocy. Egzaminator uznał, że zarzut naruszenia art. 138 § 1 K.p.a. wskazuje tylko na częściowe rozpoznanie problemu zaistniałego w przedmiotowej sprawie i nie pozwala na przyjęcie, by praca mogła zostać oceniona na ocenę dostateczną. Wskazał, że podjęcie decyzji o zaskarżeniu, wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej i drugiej instancji prawidłowe. Praca sporządzona starannie, z poprawnym językiem prawniczym i stylem. Układ graficzny skargi zachowany. W dalszej kolejności Komisja II stopnia wyjaśniła istotę zadania z prawa administracyjnego oraz stwierdziła, że zdający powinni byli zauważyć następujące uchybienia: 1) naruszenie art. 151 K.p.a. poprzez zaniechanie wydania jednej z decyzji przewidzianych w tym przepisie, co jest prawną konsekwencją wznowienia postępowania. Organ nie mógł, po wznowieniu postępowania, wydać od razu decyzji zwrotowej korzystając z przesłanki przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych; 2) naruszenie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem z treści tego przepisu wynika, że za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie pobrane na podstawie decyzji, która została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W sprawie nie nastąpiło uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania i stronie nie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego; 3) naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji o odmowie umorzenia postępowania, podczas gdy K.p.a. nie przewiduje wydania takiej decyzji;  4) naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, 5) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji, która była obciążona wyżej wskazanymi wadami. W ocenie Komisji II stopnia sporządzona przez zdającą skarga do sądu administracyjnego stanowiąca rozwiązanie kazusu z prawa administracyjnego na egzaminie radcowskim nie spełnia minimalnych wymogów pozwalających na wystawienie oceny pozytywnej, albowiem zdająca nie zrozumiała istoty postawionego zadania, w którym podstawową kwestią było wydania wadliwej decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu i zwrocie tego świadczenia, w sytuacji pozostawania w obiegu prawnym decyzji przyznającej to świadczenie. W ocenie Komisji II stopnia zdająca w skardze przyjęła rozwiązanie absolutnie nieadekwatne do istoty zadania egzaminacyjnego, a zarzuty naruszenia wskazanych przez nią przepisów były zasadniczo nietrafne i nie miały znaczenia dla zabezpieczenia interesu prawnego strony skarżącej. Komisja II stopnia przyznała, że zdająca powołała zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., jednak nie uzasadniła celowości jego podniesienia. Uznała, że podniesienie zarzutów naruszenia art. 7, 75, 77, 80 K.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a. nie pozwala na wystawienie oceny pozytywnej, bowiem istota zagadnienia w zadaniu z prawa administracyjnego nie sprowadzała się do niewyjaśnienia przez organy, czy świadczenie pobrane przez stronę było faktycznie nienależne, lecz do dostrzeżenia, że w sprawie została wydana wadliwa decyzja o nienależnie pobranym świadczeniu i zwrocie tego świadczenia, w sytuacji, gdy w obiegu prawnym pozostawała decyzja przyznająca to świadczenie. Jednocześnie Komisja II stopnia przyznała, że podniesienie zarzutów naruszenia przez organ art. 7 i 77 § 1 K.p.a. jest dopuszczalne i co do zasady nie można ich uznać za błędne, to jednak ich powołanie z pominięciem powołania innych kluczowych zarzutów nie wyczerpało istoty zadania egzaminacyjnego. Ponadto Komisja II stopnia podkreśliła, że faktem jest, iż sporządzona przez skarżącą skarga spełnia wymagania formalne i nie podlegałaby odrzuceniu, a sąd administracyjny, który na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami skargi, a tylko i wyłącznie granicami sprawy, niewątpliwie uwzględniłby taką skargę i orzekł o uchyleniu wadliwych decyzji, jednak jak dalej wywodziła - od osoby, która w przyszłości chce wykonywać zawód radcy prawnego koniecznym jest wymaganie chociażby w podstawowym zakresie znajomości prawa administracyjnego, zarówno procesowego, jak i materialnego. Skargę na uchwałę Komisji II stopnia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła K. P. zwana dalej "skarżącą". Zaskarżonej uchwale zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 364 ust. 10 pkt 1 w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. w zw. z art. 364 ust. 1 u.r.p. polegające na błędnym przyjęciu, że praca z części piątej egzaminu zasługiwała na ocenę negatywną, z uwagi na niewyczerpanie przez zdającego "istoty" zadania egzaminacyjnego w sytuacji, gdy takie kryterium nie zostało przewidziane w u.r.p., a wszystkie kryteria ujęte w art. 365 ust. 2 u.r.p. zostały w pracy spełnione. Praca zachowywała bowiem wymagania formalne, zawierała właściwie zastosowane przepisy prawa i wskazywała na umiejętność ich interpretacji, zaś zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny i uwzględniał interes strony - a w szczególności doprowadziłby do rozstrzygnięcia na jej korzyść. Pozwalało to na uznanie, że ocena wystawiona za tę część egzaminu powinna być pozytywna, a w konsekwencji przyjęcie, iż skarżąca jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Naruszenie tych przepisów miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ uznanie, że praca z części piątej egzaminu zasługiwała na ocenę negatywną rzutowało na negatywny wynik całego egzaminu; 2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. • art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. polegające na pominięciu większości zarzutów postawionych w skardze sporządzonej na potrzeby części piątej egzaminu, w sytuacji, gdy na Komisji II stopnia spoczywał obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, czyli wzięcia pod uwagę wszystkich elementów mojej pracy - w tym postawionych w niej zarzutów; • art. 80 K.p.a. w zw. z art. 36 ust. 12 u.r.p., polegające na ocenie skargi sporządzonej na potrzeby piątej części egzaminu z pominięciem większości postawionych w niej zarzutów oraz ich zasadności i znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy na korzyść reprezentowanej strony, jak również na przekroczeniu swobodnej oceny dowodów poprzez zastosowanie kryterium oceny nieznanego u.r.p. oraz przyjęcie, że podniesienie zarzutu naruszenia przepisów znajdujących zastosowanie na etapie rozstrzygnięcia jest elementem decydującym o przyznaniu pracy oceny pozytywnej w sytuacji, gdy wszystkie elementy skargi, w tym postawione w niej zarzuty, powinny być poddane ocenie, przy czym najważniejsze i kluczowe kryteria oceny prac egzaminacyjnych zostały określone w przepisach u.r.p., a ponadto w sprawie egzaminacyjnej podniesienie zarzutów dotyczących przepisów naruszonych na etapie wyjaśniania sprawy również doprowadziłoby do uchylenia decyzji niekorzystnej dla reprezentowanej strony; • art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 36 ust. 12 u.r.p. polegające na utrzymaniu w mocy uchwały Komisji I stopnia w sytuacji, gdy mocą tej uchwały skarżąca uzyskała negatywny wynik egzaminu radcowskiego ze względu na negatywną ocenę z części piątej tego egzaminu, chociaż sporządzona przez skarżącą praca powinna uzyskać ocenę pozytywną, ponieważ spełniała wszystkie kryteria oceny. Zdaniem skarżącej naruszenie wymienionych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przeprowadzenie postępowania dowodowego w pełnym zakresie i dokonanie oceny pracy z części piątej egzaminu pod kątem kryteriów przewidzianych w przepisach u.r.p. doprowadziłoby Komisję II stopnia do wniosku, że praca z prawa administracyjnego powinna uzyskać ocenę pozytywną, a zatem pozytywny powinien być wynik całego egzaminu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o: 1. uchylenie uchwały Komisji II stopnia oraz rozważenie uchylenia poprzedzającej ją uchwały z dnia [...] kwietnia 2013 r.; 2. zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła zarzuty skargi. Podkreśliła, że w swojej pracy z piątej części egzaminu radcowskiego skupiła się na błędach popełnionych przez organ na etapie postępowania wyjaśniającego - postępowania dowodowego, bowiem zdaniem skarżącej po przejściu do tego etapu postępowania organ naruszył art. 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. Skarżąca przytoczyła treść przepisu art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przypomniała, że z zadania egzaminacyjnego wynikało, iż reprezentowana strona pracowała dwa razy w tygodniu przez 4 godziny dziennie na umowę zlecenia w okresie pobierania dodatku. Skarżąca podkreśliła, że wymiar tej pracy był tak niewielki, iż organ mógł orzec - zgodnie z poglądem Sędziego WSA w Ł., A.B. - iż wykonywanie przez skarżącą pracy w takim wymiarze było niewystarczające do tego, aby przyjąć, że uniemożliwiała ona jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w całym okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Skarżąca wskazała, że w swej pracy podniosła powyższy argument wynikający ze zdania odrębnego, ponieważ w pracy sporządzonej na egzaminie radcowskim należy przede wszystkim dążyć pełnego zabezpieczenia interesu potencjalnego klienta, wykorzystując rozbieżności w orzecznictwie lub nauce prawa, nawet jeśli argumenty przemawiające za takim zabezpieczeniem są odosobnione i krytykowane przez doktrynę. Ponadto wyjaśniła, że z treści zadania wynikało, iż organ nie ocenił dowodu w postaci oświadczenia reprezentowanej strony, iż: "do pracy w M. chodziła razem z dzieckiem, którym się w tym czasie opiekowałam i charakter pracy mi w tym nie przeszkadzał". Dodała, że organ nie odnosząc się do tego oświadczenia – nie wziął pod uwagę całokształtu materiału dowodowego dotyczącego wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, co w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy. Stąd podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. był zdaniem skarżącej w pełni zasadny. Za trafny skarżąca uznała również podniesiony w sporządzonej przez siebie skardze zarzut naruszenia art. 136 K.p.a. przez organ odwoławczy, który nie dostrzegł dowodu w postaci oświadczenia o sprawowaniu przez reprezentowaną stronę osobistej opieki nad dzieckiem w czasie pracy. Wywodziła, że brak dostrzeżenia tego dowodu przez organ II instancji miał istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ łącznie z przedstawionym przez skarżącą zaświadczeniem stanowił dowód na sprawowanie przez nią opieki nad dzieckiem również w czasie wykonywania przez nią pracy na umowę zlecenie. Podnosiła, że organ II instancji mógł również uznać, że wymienione dowody były niewystarczające do potwierdzenia, że skarżąca sprawowała osobistą opiekę nad dzieckiem. W takim przypadku powinien był przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, w celu wyjaśnienia tej kluczowej okoliczności. Nie uczynił tego jednak, co w ocenie skarżącej również stanowiło naruszenie art. 136 k.p.a. W ocenie skarżącej na szczególną uwagę zasługuje postawiony przez nią w pracy egzaminacyjnej zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ II instancji utrzymał bowiem w mocy decyzję organu I instancji uznając, że postępowanie przed organem I instancji oraz wydana przez niego decyzja były w pełni prawidłowe. Jak skarżąca podkreśliła - mylił się co do obu kwestii. W związku z tym, że obie Komisje największą wagę przyłożyły do naruszenia art. 151 K.p.a., w ocenie skarżącej warto przytoczyć wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r., w którym Sąd stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. został błędnie przywołany w sentencji decyzji, skoro z uzasadnienia decyzji oraz z utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji wynika, że zamiast art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. winien w tym miejscu być przywołany art. 151 § 2 K.p.a. Jednakże w ocenie Sądu błąd ten nie ma istotnego znaczenia w sprawie, gdyż zasadniczą podstawa prawną rozstrzygnięcia organu odwoławczego jest art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, skarżąca stwierdziła, że Komisja II stopnia powinna była przyłożyć większą wagę do faktu postawienia przez nią zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., co świadczy – jak skarżąca podkreślała, o tym że wiedziała, iż postępowanie odwoławcze od decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania toczy się na zasadach ogólnych, organ II instancji powinien rozpoznać sprawę zgodnie z art. 149 § 2 K.p.a. merytorycznie w jej całokształcie, a zasadniczą podstawą prawną rozstrzygnięcia organu odwoławczego był art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Następnie skarżąca nie zgodziła się z rozumowaniem Komisji II stopnia, która przyjęła, iż zadanie egzaminacyjne miało swoją jedną, centralną "istotę" w postaci wydania wadliwej decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu i zwrocie tego świadczenia, w sytuacji pozostawania w obiegu prawnym decyzji przyznającej to świadczenie. Zarzuciła, że powyższe narusza art. 365 ust. 2 u.r.p. w zw. z art. 364 ust. 10 pkt 1 u.r.p., bowiem w żadnym z tych przepisów kryterium wyczerpania "istoty" sprawy nie zostało przewidziane. Skarżąca przyznała, że katalog kryteriów oceny nie został określony w wyczerpujący sposób, lecz jej zdaniem kryteria dodane przez komisje egzaminacyjne, a nie wymienione wprost w art. 365 ust. 2 u.r.p., powinny mieć jedynie charakter dodatkowy i uzupełniający. Podała, że takim kryterium jest sporządzenie pracy w sposób staranny i poprawnym językiem prawniczym i stylem, z zachowaniem układu graficznego skargi, które zostało przez skarżącą, jak zaznaczyła w pracy egzaminacyjnej również spełnione. Dostrzeżenie jednak "istoty" sprawy - czyli zarzutu, który dana komisja uzna w konkretnym zadaniu egzaminacyjnym za najważniejszy - nie powinno stać się w ocenie skarżącej kolejnym głównym kryterium oceny, które decyduje o negatywnym wyniku egzaminu w sytuacji, gdy wszystkie kryteria przewidziane w u.r.p. zostały w pracy egzaminacyjnej spełnione. Za wadliwe skarżąca również uznała zakwestionowanie przez Komisję II stopnia zgodności jej działań z interesem reprezentowanej strony ze względu na brak w pracy zarzutu, którego podniesienie wskazywałoby na dostrzeżenie przez nią istoty zadania, czyli art. 151 K.p.a. W ocenie skarżącej z punktu widzenia interesu reprezentowanej strony najistotniejsze w sprawie egzaminacyjnej było dostrzeżenie tych błędów popełnionych przez organ, ze względu na które - zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. - sąd administracyjny byłby obowiązany uchylić zaskarżoną decyzję. Podkreśliła, że wniosła prawidłowo sporządzoną skargę na decyzję niekorzystną dla reprezentowanej strony, a kierunek zaskarżenia i wnioski skargi były prawidłowe. Wyjaśniła, że zarzuciła w niej naruszenie takich przepisów postępowania, które organ rzeczywiście naruszył, a naruszenie to było na tyle istotne, że na jego podstawie sąd administracyjny uchyliłby zaskarżoną decyzję. Zaznaczyła, że udowodniła istotny wpływ tego naruszenia na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej taka powinna być "istota" dokonywanej oceny, a nie umieszczenie w skardze przez zdającego zarzutu, który dana Komisja uzna za najważniejszy. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. – skarżąca podniosła, że Komisja II stopnia nie poddała ocenie niemal żadnego z podniesionych przez nią w sporządzonej skardze zarzutów, chociaż są one jednym z ważniejszych elementów skarg i pozwalają na ocenę merytorycznej poprawności przyjętego rozwiązania. Zaznaczyła, że w uzasadnieniu skarżonej uchwały Komisja II stopnia skwitowała wszystkie jej zarzuty jako przedwczesne w związku z tym, że nie podniosła zarzutu naruszenia art. 151 K.p.a. Zarzucała, że trudno przyjąć, iż takie uzasadnienie w sposób wyczerpujący wskazuje "przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej" w szczególności w sytuacji, gdy w zadaniu egzaminacyjnym organ popełnił tak dużo błędów, że wiele z nich miało istotny wpływ na wynik sprawy, a ich podniesienie doprowadziłoby do uchylenia decyzji niekorzystnej dla reprezentowanej strony. Zdaniem skarżącej uznanie zarzutu naruszenia art. 151 K.p.a. za warunek konieczny uzyskania pozytywnej oceny z pracy z prawa administracyjnego stanowi przekroczenie swobodnej oceny dowodów. Wskazywała, że nie ma podstaw, by zarzut dotyczący rozstrzygnięcia i kwestii formalnych uważać za do tego stopnia ważniejszy od zarzutów dotyczących postępowania dowodowego (wyjaśniającego), że brak jego dostrzeżenia powinien decydować o negatywnym wyniku egzaminu - w sytuacji, gdy również błędy popełnione na etapie postępowania wyjaśniającego miały istotny wpływ na wynik sprawy i ze względu na te błędy sąd administracyjny uchyliłby decyzję niekorzystną dla strony. Skarżąca przyznała, że nie ma wątpliwości, co do tego, że art. 151 K.p.a. - w sprawie egzaminacyjnej - został przez organ naruszony, jednakże jak podkreśliła - zanim doszło do wydania decyzji przez organ II instancji, popełnił on szereg błędów w postępowaniu dowodowym, a gdyby ich nie popełnił, nie doszedłby do wniosku, że skarżąca nie powinna była otrzymać dodatku. W konkluzji skarżąca stwierdziła, że naruszenie art. 364 ust. 10 pkt 1 w zw. z art. 365 ust. w zw. z art. 364 ust. 1 u.r.p., jak również art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p., a także art. 80 K.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. - doprowadziło do tego, że Komisja II stopnia naruszyła również art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 36 ust. 12 u.r.p. Utrzymała bowiem w mocy uchwałę Komisji I stopnia, w sytuacji, gdy mocą tej uchwały skarżąca uzyskała negatywny wynik egzaminu radcowskiego ze względu na negatywną ocenę z części piątej tego egzaminu, chociaż sporządzona przez nią praca powinna uzyskać ocenę pozytywną, ponieważ spełniała wszystkie kryteria oceny, a dzięki prawidłowemu zastosowaniu przepisów doprowadziłaby do uchylenia decyzji niekorzystnej dla reprezentowanej strony. W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o oddalenie skargi oraz podtrzymała dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji I stopnia, albowiem zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułu aktów prawnych (Dz.U. z 2009 r. nr 70 poz. 606), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 u.r.p. Zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p. egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawody radcy prawnego i etyki tego zawodu. Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego zostały określone w art. 365 u.r.p. W myśl tego przepisu test z pierwszej części egzaminu radcowskiego sprawdzają niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Stosownie do art. 366 ust. 1 u.r.p. pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Kryteria oceny prac określone zostały w przepisie art. 365 ust. 2 u.r.p., do których ustawodawca zaliczył: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Kryteria te są zatem podstawowym wyznacznikiem tej oceny. Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia (art. 366 ust. 2 u.r.p.), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji II stopnia w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 u.r.p.). Natomiast od uchwały Komisji II stopnia służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 u.r.p.). W myśl przepisu art. 368 ust. 12 u.r.p. do postępowania przed Komisją II stopnia stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. Zgodnie z art. 368 ust. 14 pkt 4 u.r.p. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz.U. z 2009 r. Nr 164, poz. 1314). W myśl § 5 pkt 3 powołanego rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. W zaskarżonej uchwale Komisja II stopnia przyjęła, że sporządzona przez skarżącą skarga nie spełnia minimalnych wymogów pozwalających na wystawienie oceny pozytywnej z uwagi na niezrozumienie przez zdającą istoty zadania z piątej części egzaminu radcowskiego. Zgodnie z art. 364 ust. 8 u.r.p. piąta część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z akt sprawy wynika, że skarżąca - rozwiązując zadanie z piątej części egzaminu, sporządziła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2013 r. Wybór skargi niewątpliwie stanowi o prawidłowym sposobie rozwiązania postawionego w zadaniu egzaminacyjnym problemu. Pomimo, że sporządzona przez skarżącą skarga spełnia wszystkie warunki formalne określone w art. 57 w zw. z art. 46 p.p.s.a., obaj egzaminatorzy w uzasadnieniu ocen cząstkowych stwierdzili, że wymogi formalne skargi nie zostały zachowane. Z drugiej strony przyznali, że oznaczenie sądu, strony, ich adresy, termin, tryb zaskarżenia, rodzaj pism, przedmiotu i zakresu zaskarżenia prawidłowe. Osnowa skargi zachowana. Podpis pełnomocnika i pozostałe załączniki do skargi prawidłowe. W uzasadnieniu ocen cząstkowych daje się zatem zauważyć wewnętrzną sprzeczność gdy idzie o ocenę pracy z punktu widzenia kryterium zachowania wymogów formalnych. Sąd pozostaje przy tym na stanowisku, że uzasadnienie ocen cząstkowych nie jest wolne od innych uchybień. Dokonując oceny pracy według kryterium poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony – uszło uwadze egzaminatorów, że w skardze zawarty został trafny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wraz uzasadnieniem uprawdopodabniającym zaistnienie okoliczności wymaganych do zastosowania tej instytucji. Pominięcie w uzasadnieniu oceny tego istotnego pozytywnego elementu ocenianej pracy prowadzi do wniosku, że nie został on zauważony przez egzaminatorów, co mogło mieć wpływ na dokonaną ocenę pracy. Wprawdzie Komisja II stopnia przyznała, że do pozytywnych elementów pracy skarżącej należy zaliczyć zawarcie w skardze wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej, a skarga spełnia warunki formalne, jednakże w ocenie Sądu dokonała wadliwych ustaleń, że sposób rozstrzygnięcia przez skarżącą problemu nie zabezpiecza interesu reprezentowanej strony. Sąd nie podziela tego stanowiska i wskazuje, że z akt sprawy wynika, że skarżąca osiągnęła prawidłowy skutek w postaci zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do właściwego sądu administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca dokonała prawidłowego wyboru rozwiązania zadania z piątej części egzaminu radcowskiego. Sporządziła skargę spełniającą warunki formalne, zawarła prawidłowy wniosek o wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz ewentualnie poprzedzającej ją decyzji organu instancji, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, a ponadto zawarła uzasadniony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 2 u.r.p. pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana. Przytoczony przepis kładzie wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona przede wszystkim w celu ochrony interesów mocodawcy. Również wśród kryteriów oceny pracy z poszczególnych części określonych w art. 365 ust. 2 u.r.p. wymienione zostało kryterium rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Sąd zgadza się, że od osoby wykonującej zawód radcy prawnego należy wymagać profesjonalizmu, umiejętności formułowania zarzutów na wysokim poziomie oraz prezentacji poglądów na ich poparcie. Powyższe nie może jednak prowadzić – jak to uczynił organ w niniejszej sprawie, do wadliwych wniosków, że przyjęta przez skarżącego koncepcja skargi – przez to, że nie zawiera pewnych zarzutów nie zabezpiecza interesu strony. W tym miejscu wskazać należy na wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 321/12, w którym Sąd wyjaśnił, że można się zgodzić, że skarga sporządzona przez osobę wykonującą zawód radcy prawnego lub adwokata powinna być sporządzona profesjonalnie, ale nie oznacza to, że musi spełniać warunki, których nie przewiduje ustawa. Przenosząc to trafne stwierdzenie NSA na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że dowolne są wnioski organu, że prawidłowy wybór rozwiązania, przez wniesienie skargi spełniającej warunki formalne, a do tego zawierającej uzasadniony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – nie uwzględnia interesu mocodawcy. Zgodnie z przepisem art. 80 K.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Niemniej należy wyraźnie wskazać, iż zasada ta nie oznacza jednak, że organ administracji uprawniony jest do oceny dowodów według dowolnych kryteriów, gdyż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem nauki swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (tak m.in.: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 410 i cyt. tam poglądy doktryny; podobnie: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Zakamycze 2005, s. 723). Zarówno w nauce, jak i praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. Przyjęta przez skarżącą koncepcja skargi oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca w sporządzonej skardze wywodziła, że ustalenie nienależnie pobranego świadczenia wymagało wyjaśnienia zasadniczej kwestii wpływu podjętego przez stronę zatrudnienia na możliwość sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Według Sądu z zadania z piątej części egzaminu wynika, że istotnie organy pominęły tę zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy kwestię. Zatem sposób ujęcia przez skarżącą problemu od strony wykazania naruszenia przez organ art. 7, 10, 77, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. – nie może być uznany jako nie znajdujący oparcia w przedstawionym w zadaniu stanie sprawy, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania jako przedwczesne. Sąd przyznaje, że skarżąca nie dostrzegła, iż organ w skarżonej decyzji jednocześnie wadliwie w jednej decyzji ustalił nienależnie pobrane świadczenie oraz orzekł obowiązek jego zwrotu, pomimo funkcjonowania w obrocie decyzji w sprawie jego przyznania (w związku z niezakończeniem postępowanie wznowieniowego w sprawie przyznania tego świadczenia) – jednocześnie jednak Sąd stoi na stanowisku, że sporządzona skarga zawiera istotne pozytywne elementy, a środki odwoławcze można formułować w rozmaity sposób, bez szkody dla ich prawidłowości i skuteczności. Pomimo tego jednak, Komisja II stopnia zdyskwalifikowała pracę skarżącej, a stanowisko swe uzasadniła nierozpoznaniem istoty zadania egzaminacyjnego, w którym w ocenie organu podstawową kwestią, na którą należało zwrócić uwagę był brak wydania jednej z decyzji przewidzianej w art. 151 K.p.a. oraz wydanie decyzji zwrotowej przed uchyleniem decyzji w sprawie przyznania świadczenia. Ponadto aprioryczne uznanie przez Komisję II stopnia, że sformułowane przez skarżącą zarzuty skargi są przedwczesne z pominięciem wyjaśnienia powodów, dla których organ ocenił je w ten sposób naruszają w ocenie Sądu art. 107 § 3 K.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Mocą tej zasady organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Nie wykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 1039/12, LEX nr 1287174). Nie może przy także ujść uwadze Sądu, że wymienione przez Komisję II stopnia uchybienia, której jej zdaniem winni byli zauważyć zdający w całości pokrywają się z wytycznymi zawartymi w opisie istotnych zagadnień. Opisowi temu nie został przy tym przyznany przez ustawodawcę żaden walor normatywny i jako taki nie może on stanowić żadnego kryterium ocen (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 991/12, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 392/11, wyrok WSA z dnia 28.10.2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1323/10). Wbrew zatem zapewnieniom Komisji II stopnia, że opis istotnych zagadnień nie stanowi kryterium oceny prac w istocie stanowił on wzorzec, którym organ posługiwał się przy ocenie zadania z kwestionowanej części egzaminu radcowskiego. Z przepisu art. 36⁴ ust. 10 u.r.p. wynika, że ustawodawca przyjął szerokie spektrum możliwych do zastosowania ocen. Oznacza to, że przy ocenie pracy zdającego należy uwzględnić wpływ poszczególnych aspektów zaproponowanego przez zdającego rozwiązania nie tylko pod kątem zastosowania oceny niedostatecznej, ale również oceny pozytywnej. Dla dokonania ostatecznej oceny poprawności danej pracy, będącej rozwiązaniem zadania na egzaminie radcowskim, koniecznym jest zatem dokonanie porównania i wyważenia pozytywnych i negatywnych elementów ocenianej pracy danej osoby zdającej (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 5 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 531/12). Przy czym zróżnicowanie w przepisie art. 36⁴ ust. 10 u.o.r.p. ocen pozytywnych wskazuje na wyraźną wolę ustawodawcy do odejścia od ocen dwuwartościowych (ocena pozytywna i ocena negatywna; 0/1), a ustawodawca dopuszcza myśl, że mogą powstawać prace (skargi, apelacje opinie prawne itp.) w różnym stopniu odbiegające – z jednej strony - od prac zasługujących na ocenę pozytywną, z drugiej zaś – nie zasługujące wyłącznie na ocenę negatywną (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 713/11). W rozpoznawanej sprawie poszczególne uchybienia powinny być zatem oceniane przy zastosowaniu kryteriów przypisanych dla każdej z poszczególnych ocen, a zatem dla dokonania ostatecznej oceny poprawności skargi będącej rozwiązaniem zadania z piątej części egzaminu radcowskiego, koniecznym winno być dokonanie porównania i wyważenia pozytywnych i negatywnych elementów ocenianej pracy. W ocenie Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jakimi motywami Komisja II stopnia się kierowała przy przyjęciu, że elementy negatywne pracy skarżącej przeważyły nad jej elementami pozytywnymi w sposób, który uniemożliwił podwyższenie oceny z kwestionowanej część egzaminu radcowskiego. Również i uzasadnienia ocen cząstkowych obu egzaminatorów nie sprostały wymogowi wyważenia pozytywnych i negatywnych elementów ocenianej pracy. W tych ostatnich egzaminatorzy ograniczyli się zasadniczo do wyliczenia negatywnych elementów skargi, z pominięciem jej elementów pozytywnych, a także nie wyjaśnili powodów dla których uznali, że te negatywne elementy pracy zdyskwalifikowały ocenianą pracę. W konsekwencji uznać należy, że materiał dowodowy sprawy - praca pisemna skarżącej z części piątej egzaminu radcowskiego oceniona w świetle mających zastosowanie do objętych nią kwestii faktyczno-prawnych przepisów prawa nie została w pełni prawidłowo rozpatrzona przez organy egzaminacyjne, przez co dopuściły się one naruszenia reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Według Sądu, w wyniku powyższych uchybień proceduralnych organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny, czy rzeczywiście nie doszło do naruszenia przepisu art. 365 ust. 2 u.r.p. Reasumując powyższe Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżone uchwały zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego i jako wadliwe winny być wyeliminowane z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę Komisje ocenią ją merytorycznie ponownie w pełnym zakresie, z uwzględnieniem przepisów art. 7, 77, 107 § 3 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 li. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a, zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło