I OSK 3296/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-29
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Monika Nowicka, Leszek Kiermaszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna, która nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania, może skutecznie kwestionować ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Skarga kasacyjna jest pismem wysoce sformalizowanym, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach zakreślonych przez podstawy kasacyjne. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczenia ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, jeśli nie podważono ich zarzutami procesowymi. Sąd nie może uwzględniać faktów odmiennych od tych przyjętych przez sąd pierwszej instancji, jeśli nie zostały one skutecznie podważone.Stan faktyczny
Student J. Z. ubiegał się o stypendium socjalne. Po przyznaniu mu stypendium w określonej wysokości, jego wysokość została obniżona decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej, uzasadnioną zmniejszeniem dotacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę studenta. Student wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących przyznawania stypendium.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 717/13 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższego Instytutu Teologicznego w Częstochowie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 2 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gliwicach oddalił skargę J. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższego Instytutu Teologicznego w Częstochowie z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego.
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego
i prawnego sprawy.
Wnioskiem z dnia 27 października 2012 r. student J. Z. zwrócił się do Wyższego Instytutu Teologicznego w Częstochowie o przyznanie mu pomocy materialnej w roku akademickim 2012/2013 w postaci stypendium socjalnego. Do wniosku załączył dokumenty obrazujące jego sytuację materialną, m.in. zaświadczenie w sprawie bezrobocia, odpisy decyzji przyznających mu pomoc społeczną oraz odpisy skrócone aktu zgonu rodziców.
Przewodniczący Komisji Stypendialnej tego Instytutu decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] przyznał J. Z. stypendium socjalne
w wysokości 1000 zł na okres od października 2012 r. do lutego 2013 r., natomiast decyzją z dnia 26 kwietnia 2013 r., nr [...] – stypendium socjalne w wysokości 300 zł miesięcznie na okres od marca do lipca 2013 r. W uzasadnieniu każdej z tych decyzji powołał się na dwa różne zarządzenia Dyrektora Instytutu w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej oraz wysokości poszczególnych form pomocy w roku akademickim 2012/2013: w pierwszej decyzji było to zarządzenie z dnia 4 listopada 2012 r.,
a w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. – zarządzenie z dnia 25 kwietnia 2013 r. (dalej te akty będą określane odpowiednio jako zarządzenie z 4 listopada 2012 r.
i zarządzenie z 25 kwietnia 2013 r.).
J. Z. złożył odwołanie od tej ostatniej decyzji. Zakwestionował w nim obniżenie wysokości stypendium w stosunku do kwoty otrzymywanej wcześniej, zwracając uwagę, że jego trudna sytuacja materialna nie uległa zmianie.
Przywołaną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższego Instytutu Teologicznego w Częstochowie, działając na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 174 ust. 1, ust. 2, ust. 4, art. 175 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 177, art. 179, art. 184 i art. 186 ust. 1 w związku z art. 207 ust. 1
i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym
(Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa), Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom Wyższego Instytutu Teologicznego w Częstochowie, zatwierdzonego zarządzeniem Dyrektora Instytutu z dnia 1 października 2012 r. (dalej powoływanego jako regulamin) oraz zarządzenia z 25 kwietnia 2013 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Komisja Odwoławcza zaakcentowała, że ze względu na obniżenie
w 2013 r. dotacji na pomoc materialną o 51% w porównaniu do dotacji z 2012 r., przyznawanej uczelni na rok kalendarzowy, nie rok akademicki, zmniejszyła się również suma do podziału na ten cel pomiędzy wszystkich uprawnionych, których liczba z kolei się zwiększyła. Wymagało to odpowiedniej korekty wysokości wypłacanych świadczeń.
J. Z. wniósł na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, określoną jako odwołanie. Podkreślił w niej, że nie zgadza się ze zmniejszeniem przyznanego mu świadczenia, ponieważ jego sytuacja materialna nie uległa zmianie od czasu złożenia wniosku, a stan zdrowia nawet się pogorszył.
Odwoławcza Komisja Stypendialna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, ponownie zwracając uwagę na konieczność korekty wysokości stypendium socjalnego spowodowaną zmniejszoną kwotą dotacji na 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 września 2014 r. najpierw omówił zasady dokonywania kontroli sądowoadministracyjnej, akcentując, że sprowadza się ona do oceny zgodności
z prawem zaskarżonego aktu, oraz przewidziane w art. 179 ustawy reguły przyznawania studentom pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego. Odnotował, że w świetle tego przepisu prawo do otrzymania takiego stypendium przysługuje studentom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej (ust. 1), spełniającego kryterium dochodowe ustalone przez rektora (ust. 2 i 3). Stwierdził zatem, że uprawnienia studenta w tym zakresie są ściśle określone przepisami prawa, w tym regulaminem, będącym częścią prawnego systemu pomocy materialnej dla studentów, doprecyzowującym przesłankę zawartą w art. 179 ust. 1 ustawy.
Sąd wyraził pogląd, że przesłanka ta zachodzi w przypadku skarżącego, co jednak nie oznacza, iż musi on otrzymać pomoc w postaci stypendium socjalnego
w wysokości otrzymywanej dotychczas, a więc wyższej niż wynikająca z zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, iż w art. 186 ust. 1 ustawy upoważniono rektora do uregulowania nie tylko zagadnień proceduralnych, takich jak tryb i wzór wniosku, lecz i zagadnień materialnoprawnych, w tym określenia wysokości świadczenia. Zwrócił zarazem uwagę na konstytucyjną zasadę autonomii uczelni, potwierdzoną orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd zauważył, że w myśl postanowień Rozdziału I § 1 pkt 3 oraz Rozdziału VI § 1 regulaminu stypendium socjalne z funduszu pomocy materialnej może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, którego dochód nie przekroczył ustalonego na dany rok akademicki "progu dochodu" (Rozdział II § 1 pkt 3 regulaminu), w wysokości ustalonej na kolejny rok akademicki w formie zarządzenia (Rozdział II § 1 pkt 1, pkt 2 lit. a i b oraz pkt 4, a także § 2 i 3 regulaminu). Zdaniem Sądu prawo do otrzymania stypendium socjalnego nie jest uwarunkowane wyłącznie sytuacją materialną studenta, lecz także ustaloną zarządzeniem z 25 kwietnia 2013 r. wysokością świadczeń socjalnych
w poszczególnych progach dochodu, pozostającą w zależności od wysokości dotacji otrzymanej na nowy rok kalendarzowy z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz możliwości finansowych uczelni (Rozdział II regulaminu, zwłaszcza jego § 1 pkt 1 i 3 oraz 4). Zgodnie zaś z § 2 pkt 5 zarządzenia z 25 kwietnia 2013 r. stypendium socjalne dla studentów o najniższych dochodach wynosi 300 zł, i tę kwotę prawidłowo uwzględniono w decyzjach organów obu instancji. Decyzje te nie budzą więc wątpliwości z punktu widzenia ich legalności.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.).
J. Z., reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego ustanowionego w ramach prawa pomocy, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 2 września 2014 r., zaskarżając to orzeczenie w całości.
Skarga kasacyjna zawiera tylko jeden zarzut naruszenia prawa materialnego. Podnosi on nieprawidłowe zastosowanie art. 174 w związku z art. 173 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz Rozdziału 1 § 1 pkt 1-3 regulaminu (w skardze kasacyjnej dalsze jednostki redakcyjne zastosowane w regulaminie określa się jako ustępy), które polegało na tym, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się uzasadnionych okoliczności stanowiących podstawę do zmiany zaskarżonej decyzji.
W oparciu o tę podstawę kasacyjną pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych lub według spisu kosztów za obie instancje, względnie o przyznanie tych kosztów od Skarbu Państwa w związku
z pomocą świadczoną z urzędu na rzecz skarżącego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przypomniał rozstrzygnięcia podjęte przez organ odwoławczy oraz przez Sąd pierwszej instancji, po czym wyraził pogląd, że żądanie przez skarżącego stypendium w wysokości pierwotnie ustalonej, tj. w kwocie 1000 zł, jest w pełni uzasadnione, gdyż odpowiada prawu, zasadom współżycia społecznego oraz konstytucyjnym zasadom demokratycznego państwa prawnego i ochrony praw nabytych. Podniósł nadto, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, a zaskarżona decyzja oznacza po prostu zakwestionowanie tak jego zdolności do egzystencji w godziwych warunkach, jak i jego prawa do edukacji.
Pełnomocnik zwrócił uwagę na konieczność utworzenia rezerwy na wypłatę świadczeń pomocy materialnej, przewidzianą w § 1 pkt 5 Rozdziału II regulaminu
(w uzasadnieniu mowa o Rozdziale I). Zaakcentował, że powinna ona być "utrzymywana i realizowana" celem zachowania dotychczasowego poziomu świadczeń osób znajdujących się w takiej sytuacji dochodowej i osobistej jak skarżący.
W końcowym fragmencie uzasadnienia skargi kasacyjnej jego autor nawiązał do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt
I OSK 2193/14, którym uchylono inny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wydany w analogicznej sprawie, przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania. Stwierdził, że powodem tego rozstrzygnięcia było to, iż Sąd pierwszej instancji nie zbadał, czy w drugim semestrze roku akademickiego 2012-2013 istotnie nastąpił wzrost liczby uprawnionych do otrzymania świadczeń z pomocy materialnej, a zatem czy korekta wysokości świadczeń w tym semestrze była uzasadniona
i zgodna z przepisami prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, co stanowi następstwo sposobu, w jaki została ona sformułowana.
W punkcie wyjścia rozważań należy podkreślić, że skarga taka jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym pismem w najwyższym stopniu sformalizowanym, co wiąże się z tzw. przymusem adwokackim, czyli ograniczeniem kręgu uprawnionych do sporządzenia pisma do podmiotów profesjonalnych, będących w stanie nadać mu postać czyniącą zadość wszystkim wymogom określonym prawem, wykraczającym znacznie poza warunki formalne pozostałych pism. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przede wszystkim przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Ten jej element konstrukcyjny ma znaczenie zasadnicze, gdyż wyznacza jej granice, które z kolei determinują zakres postępowania kasacyjnego i nierzadko treść orzeczenia, jakie może być w nim wydane. Otóż stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę jedynie w tych granicach, chyba że zachodzą wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego. W konsekwencji kontrola instancyjna orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprawowana jest wyłącznie w ramach zakreślonych przez podstawy kasacyjne, wskazane i uzasadnione w skardze kasacyjnej. Tego rodzaju stan rzeczy sprawia, że zarzuty skargi kasacyjnej wywierają doniosły wpływ na przebieg i wynik postępowania kasacyjnego, określając przedmiot kontroli instancyjnej i często już w punkcie wyjścia przesądzając jej rezultaty.
Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej musi zachować podwyższone standardy fachowości i staranności procesowej przy sporządzeniu tych pism, tak by ich niedostatki niejako same przez się nie wykluczyły możliwości osiągnięcia skutku procesowego zakładanego przez stronę. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami kasacyjnymi łączy się z koniecznością prawidłowego ich wskazania skardze kasacyjnej poprzez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym miał uchybić sąd pierwszej instancji, wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało i wykazania, że miało ono wpływ na wynik sprawy (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 892/12, LEX nr 1291416 i z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 746/12, LEX nr 1364261). Trzeba to przy tym uczynić precyzyjnie, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie powołane w skardze kasacyjnej jako naruszone (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 508/12, LEX nr 1375116). Jak często podkreśla się w orzecznictwie, Sąd ten nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez czy domyślania się, czego te zarzuty dotyczą (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 323/12, LEX nr 1219134). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu mieć na względzie także tego, że z zawartych w tej skardze wywodów wynika, iż w istocie strona zarzuca naruszenie innego przepisu niż ten wymieniony wprost w ramach jej podstaw (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1459/11, LEX nr 1131476).
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie jest ze wskazanego punktu widzenia dotknięta mankamentami powodującymi, że jej granice zostały zakreślone zbyt wąsko. To ograniczenie granic kasacyjnych - generalnie rzecz ujmując - przybrało dwojaką postać.
Po pierwsze, granice te nie obejmują w całości stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, które w części wykracza poza ich zakres. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego nawiązał wszak do § 1 ust. 5 Rozdziału II regulaminu, przewidującego utworzenie rezerwy na wypłatę stypendiów, mimo że przepis ten pominął pośród podstaw kasacyjnych. Analogicznie wytknął Sądowi pierwszej instancji, że nie zbadał, czy istotnie nastąpił wzrost liczby uprawnionych do otrzymania tych świadczeń, kwestionując w istocie przyjęty przez Sąd stan faktyczny, lecz jednocześnie poprzestał na podniesieniu jedynie zarzutu materialnoprawnego. Tymczasem zarzut taki nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczenia poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1116/12, LEX nr 1305294). Naruszenie prawa materialnego może być rozważane jedynie wówczas, gdy okoliczności faktyczne sprawy można uznać za prawidłowo ustalone, w tym gdy ustalenia te nie zostały skutecznie podważone w drodze zarzutów procesowych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2355/11, LEX nr 1328094 i z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 611/12, LEX nr 1372101). Podając zatem rozpatrywaną kwestię ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik powinien postawić zarzut odniesiony do odpowiednich przepisów postępowania, czego nie uczynił. Brak ten powoduje, że Sąd ten nie może uwzględniać faktów odmiennych, niż wynikające ze stanu faktycznego przyjętego przez sąd pierwszej instancji, lecz musi się na tym stanie oprzeć, biorąc go za punkt wyjścia i odniesienia do dalszych rozważań.
W kontekście poczynionych uwag należy zauważyć, że pełnomocnik odwołał się do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2193/14, którym uwzględniono konkretne zarzuty skargi kasacyjnej wywiedzionej w innej sprawie skarżącego dotyczącej stypendium socjalnego dla osób niepełnosprawnych, a Sąd w tamtym wyroku wyraźnie stwierdził, że brak ustaleń faktycznych dotyczących nie tylko liczby uprawnionych do otrzymania stypendium, ale i kwoty przyznanej dotacji, stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. Tymczasem pełnomocnik nie sformułował jednak zarzutu odniesionego do tych przepisów. Podobnie nie zwrócił uwagi, że w nieco wcześniejszym fragmencie uzasadnienia wyroku z dnia 4 listopada 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za zasadny zarzut odniesiony do art. 186 ust. 1 ustawy w związku z zarządzeniem z 25 kwietnia 2013 r., podkreślając zwłaszcza, że odwołanie się przez organ przyznający stypendium do tego ostatniego aktu oznaczało określenie wysokości tego świadczenia z mocą wsteczną. Niemniej autor skargi kasacyjnej rozpoznawanej w niniejszej sprawie nie dostrzegł tej kwestii, i nie objął wskazanej regulacji prawnej zarzutem, pozostawiając ją poza granicami kasacyjnymi. Nie podniósł również naruszenia ani art. 179 ustawy, powołanego w zarządzeniu z 25 kwietnia 2013 r. jako podstawa prawna, na podstawie której wydano ten akt, ani § 1 pkt 2 lit. b Rozdziału II regulaminu, upoważniającego Dyrektora Instytutu do ustalenia w drodze zarządzenia progów dochodu uprawniających do ubiegania się o stypendium socjalne oraz wysokości tego świadczenia w poszczególnych progach. Nie uwzględnił także § 1 pkt 1 Rozdziału II regulaminu wprowadzającego zasady podziału dotacji na pomoc materialną ze wskazaniem minimalnej części, jaka musi być przeznaczona na świadczenia socjalne, czy § 1 pkt 4 Rozdziału II regulaminu dopuszczającego korektę wysokości świadczeń ze skutkiem od nowego semestru, tj. od marca, w zależności od wysokości dotacji otrzymanej na nowy rok kalendarzowy, choć zarządzenie z 25 kwietnia 2013 r. jest przykładem takiej korekty. W efekcie Naczelny Sąd Administracyjny, działając w warunkach związania granicami skargi kasacyjnej, nie może zbadać prawidłowości zaskarżonego wyroku przez pryzmat treści zarządzenia z 25 kwietnia 2013 r., chociaż właśnie to zarządzenie ma dla sprawy znaczenie fundamentalne, skoro przesądziło o zmniejszeniu wysokości świadczenia stypendium socjalnego z mocą obowiązującą od dnia 1 marca 2013 r. Nie może także z urzędu wziąć pod uwagę tych okoliczności i argumentów związanych z zarządzeniem z 25 kwietnia 2013 r., które doprowadziły najpierw do uwzględnienia skargi kasacyjnej skarżącego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r., a następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, do uchylenia wyrokiem z dnia 30 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 116/15 decyzji organów obu instancji w przedmiocie stypendium dla osób niepełnosprawnych.
Po drugie, mankamenty skargi kasacyjnej nie ograniczają się do omówionej już postaci negatywnej, polegającej na pominięciu przepisów ważnych dla rozstrzygnięcia. Jej niedostatki mają bowiem również wymiar pozytywny, odnoszący się do niewłaściwego i nieadekwatnego dla sprawy doboru przepisów, których naruszenie zarzucono. Uchybienia w tej materii przyczyniło się do wyznaczenia granic kasacyjnych w taki sposób, że znalazły się w nich przepisy dla sprawy drugorzędne lub całkowicie pozbawione wagi, których Sąd pierwszej instancji nie stosował i tym samym nie mógł naruszyć.
I tak art. 174 ustawy zawiera cztery ustępy, z których pierwszy wprowadził zasadę, że pomoc materialną dla studentów przyznaje się ze środków specjalnie utworzonego w tym celu funduszu, dwa kolejne wskazują podmioty kompetentne do podziału dotacji przekazanej na tę pomoc, natomiast ostatni przewiduje limity, jakie należy zachować przeznaczając te środki na stypendia dla najlepszych studentów. Przepis ten nie pozostaje zatem w bezpośrednim w związku z kwestionowanym przez stronę skarżącą określeniem wysokości stypendium socjalnego na poziomie niższym niż we wcześniejszym okresie, gdyż nie stanowił podstawy prawnej do ustalenia progów dochodów uprawniających do świadczeń i wysokości tych świadczeń w poszczególnych progach czy też do wydania aktu regulującego tę materię, tj. w niniejszej sprawie zarządzenia z 25 kwietnia 2013 r.
Całkowicie chybiony jest zarzut odniesiony do art. 173 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, podczas gdy zaskarżony wyrok oddalił skargę na decyzję wydaną w przedmiocie innej formy takiej pomocy, czyli stypendium socjalnego, o którym mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1 ustawy. Niezależnie od tego zaznaczyć wypada, że art. 173 ustawy wyszczególnia formy pomocy materialnej, o którą może ubiegać się student, nie wspomina natomiast w ogóle o wysokości tej pomocy, będącej w sprawie kwestią sporną. Spór ten ogniskuje się przecież właśnie wokół wysokości świadczenia, a nie istnienia po stronie skarżącego uprawnienia do jego otrzymania, które nie jest w sprawie podawane w wątpliwość.
Podobnie należy ocenić objęte zarzutami przepisy § 1 pkt 1-2 Rozdziału I regulaminu, które mają charakter ogólny i w znacznej mierze są powtórzeniem unormowań ustawy. W § 1 pkt 1 mowa wszak o możliwości ubiegania się o pomoc materialną ze środków Funduszu Pomocy Materialnej na zasadach określonych w regulaminie, w § 1 pkt 2 przypomina się, że Fundusz taki tworzy się z dotacji, natomiast § 1 pkt 3 zawiera wyliczenie form pomocy, wyszczególniające zresztą jako dwie niezależne formy stypendium socjalne i stypendium specjalne dla niepełnosprawnych. Treść tych przepisów nie miała więc żadnego wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcia w tej części, która była kwestionowana najpierw w skardze, a następnie w skardze kasacyjnej.
W związku z powyższym wobec braku naruszeń prawa branych pod uwagę z urzędu (art. 183 § 2 P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego, który został ustanowiony z urzędu w ramach prawa pomocy. Należy to bowiem do Sądu pierwszej instancji, który udzielił prawa pomocy i jest właściwy do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie na zasadzie art. 250 P.p.s.a. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), z uwzględnieniem czynności dokonanych w toku postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło