II OSK 2307/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-06-02
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska – Szary, Małgorzata Stahl, Andrzej Irla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez dziecko, które urodziło się w trakcie trwania związku małżeńskiego jego rodziców, może zostać odrzucony z powodu nieskuteczności tego małżeństwa w świetle prawa polskiego, jeśli rodzice dziecka posiadają obywatelstwo innego państwa?Ratio decidendi
Nabycie obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców w chwili urodzenia dziecka, a nie zależy od skuteczności ich związku małżeńskiego w świetle prawa polskiego. W sytuacji, gdy ojciec dziecka posiada obywatelstwo polskie, a istnieją dowody potwierdzające jego ojcostwo od momentu narodzin dziecka (np. zagraniczny akt urodzenia, orzeczenie sądu zagranicznego o zawarciu małżeństwa), nie można odmówić potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego tylko z powodu nieskuteczności małżeństwa rodziców w polskim porządku prawnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez małoletnią N. P., urodzoną w Izraelu, której ojciec jest obywatelem polskim. Organy administracji odmówiły potwierdzenia, uznając, że nie wykazano, iż ojcostwo zostało ustalone w ciągu roku od urodzenia dziecka, a małżeństwo rodziców zawarte we Włoszech nie wywołuje skutków cywilnoprawnych w Polsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że przedstawione orzeczenie sądu zagranicznego o zawarciu małżeństwa jest wystarczające do domniemania ojcostwa od chwili urodzenia. Minister Spraw Wewnętrznych wniósł skargę kasacyjną, kwestionując skuteczność małżeństwa i jego wpływ na ustalenie obywatelstwa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. NSA Andrzej Irla Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 617/14 w sprawie ze skargi N.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz N. P. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 617/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi N. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez N. P. urodzoną [...] kwietnia 2010 r. w H. w Izraelu. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że małoletnia wywodzi swoje obywatelstwo po swoim ojcu M. P. urodzonym w dniu [...] października
1977 r. w T.. Wskazał, że zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161) ciężar dowodowy wykazania informacji o istotnych dla ustalenia stanu faktycznego i prawnego spoczywa na stronie postępowania. W sprawie istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okolicznością jest ustalenie, czy nie zachodzą negatywne przesłanki do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego wynikające z art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Do tego, zdaniem Wojewody, konieczne jest przedłożenie aktu małżeństwa rodziców małoletniej. Z załączonego do akt sprawy aktu urodzenia wydanego w dniu 27 maja 2013 r. nie wynika bowiem w jakim terminie nastąpiło uznanie dziecka. Ponieważ wnioskodawca wzywany do przedłożenia aktu małżeństwa dokumentu tego nie przedstawił nie można wykluczyć, że uznanie ojcostwa dziecka nastąpiło po upływie rocznego terminu wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. W konsekwencji brak było podstaw do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez małoletnią N. P..
M. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Jednocześnie w toku postępowania odwoławczego przedłożył orzeczenie Okręgowego Sądu Rabinackiego w T. z dnia 22 lipca 2013 roku, z którego wynika, że M. P. i A. B. zawarli związek małżeński w dniu [...] września 2007 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Minister Spraw Wewnętrznych utrzymał w mocy decyzję Wojewody. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że wprawdzie M. P. przedłożył dowód zawarcia małżeństwa, jednakże z poczynionych w toku postępowania odwoławczego ustaleń wynika, że małżeństwo zawarte zostało we Włoszech. W świetle prawa obowiązującego we Włoszech uznaje się skutki prawne cywilne małżeństw zawieranych we Włoszech według obrządku mojżeszowego przed kapłanem (Rabinem) posiadającym obywatelstwo włoskie, pod warunkiem, że dany akt małżeństwa zostaje wpisany do księgi stanu cywilnego a zawarcie małżeństwa poprzedzone zostało publicznymi zapowiedziami we właściwych urzędach gminnych. Minister uznał, że M. P. powinien przedłożyć włoski akt stanu cywilnego zawarcia małżeństwa w celu ustalenia, czy małżeństwo zostało skutecznie zawarte. Ponieważ M. P. żądanego przez Ministra dokumentu nie dostarczył, a uzyskanie go przez Ministra jest niemożliwe, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje wystarczających podstaw do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez małoletnią N. P.. Brak jest bowiem dowodów, że uznanie ojcostwa dziecka nie nastąpiło po upływie rocznego terminu wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim.
Skargą N. P. zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 6 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim polegające na uznaniu, że małoletnia nie nabyła z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego; art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający dla ustalenia, że ojcem N. P. jest M. P., a tym samym do potwierdzenia nabycia przez nią obywatelstwa polskiego po ojcu.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia
art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez N. P..
Sąd podniósł, że zasadnie organy zażądały od skarżącego przedstawienia dowodu, z którego wynikałoby, iż ojcostwo M. P. zostało ustalone w ciągu roku od urodzenia N. P.. Małoletnia wywodzi swoje żądanie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego z faktu, że jej ojciec posiada obywatelstwo polskie. Matka małoletniej N. P. nie posiada obywatelstwa polskiego. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącego w postępowaniu przed organem I instancji nie wynikało, że ojcostwo M. P. zostało ustalone wciągu roku od urodzenia N. P.. W takim przypadku obywatelstwo małoletniej mogłoby być ustalone tylko w oparciu o obywatelstwo matki. Uzyskanie dokumentów potwierdzających fakt, że ojcostwo M. P. zostało ustalone w ciągu roku od urodzenia N. P. ciążyło na skarżącym. O ile w postępowaniu przed organem I instancji dokumenty takie nie zostały przedstawione, to na etapie postępowania odwoławczego skarżący taki dokument przedstawił. Jest to orzeczenie Okręgowego Sądu Rabinackiego w T. z dnia 22 lipca 2013 r., z którego wynika, że M. P. i A. B. zawarli związek małżeński w dniu [...] września 2007 r. Był to wyznaniowy związek małżeński zawarty we Włoszech. N. P. urodziła się w dniu [...] kwietnia 2010 r. w H.. Nie ulega więc wątpliwości, że małoletnia urodziła się w trakcie trwania związku małżeńskiego jej rodziców, a tym samym istnieje domniemanie, że M. P. jest jej ojcem od chwili urodzenia.
W ocenie Sądu przedstawione w toku postępowania odwoławczego orzeczenie Okręgowego Sądu Rabinackiego w T. z dnia 22 lipca 2013 r. jest wystarczające do ustalenia, że rodzice małoletniej zawarli związek małżeński oraz kiedy to nastąpiło. Rodzice małoletniej są obywatelami Izraela i istotne jest to, że właściwy w Państwie Izrael organ uznał, że rodzice małoletniej zawarli skutecznie małżeństwo. Dokonywanie przez organ administracji samodzielnych ustaleń, czy małżeństwo zawarte przez rodziców małoletniej we Włoszech jest skuteczne w świetle prawa włoskiego i uzależnianie od tego potwierdzenia posiadania przez małoletnią obywatelstwa polskiego jest niezasadne. Zmierzałoby to bowiem do kontroli prawidłowości orzeczenia Okręgowego Sądu Rabinackiego w T. z dnia 22 lipca 2013 r., który uznał, że małżeństwo zostało skutecznie zawarte. Do dokonywania tego rodzaju kontroli, zdaniem Sądu, Minister nie jest uprawniony. Organy administracji ponownie rozpoznając sprawę wezmą pod uwagę, że orzeczenie Okręgowego Sądu Rabinackiego w T. z dnia 22 lipca 2013 . jest dokumentem potwierdzającym, że w chwili urodzenia się małoletniej jej rodzice pozostawali w związku małżeńskim, a w konsekwencji, że M. P. jest jej ojcem od chwili urodzenia.
Odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesionych w skardze jest obecnie, zdaniem Sądu, przedwczesne.
Skargą kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 , 77 § 1 i 80 k.p.a. w powiązaniu z art. 15 § 1 i 2 i art. 2 § 1 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 1965 r. nr 46, poz. 290 ze zm.) i art. 62 § 1 ustawy z dnia 25 luty 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. nr 9, poz. 59 z ze zm.) poprzez przyjęcie przez Sąd, że organ niewłaściwie ocenił orzeczenie Okręgowego Sądu Rabinackiego w T. z dnia 22 lipca 2013 r. i powinien uznać, że jest wystarczające do ustalenia, że rodzice małoletniej w chwili jej urodzenia pozostawali w związku małżeńskim a w konsekwencji, że M. P. jest jej ojcem od chwili urodzenia, podczas gdy orzeczenie to stanowi tylko potwierdzenie zawarcia małżeństwa wyznaniowego, które nie odnosi skutku cywilnoprawnego, tym samym nie ma zastosowania regulacja ustalająca domniemanie pochodzenie dziecka od męża matki;
2) naruszenie art. 3 § 1 oraz art. 133 § 1 i, art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie przez Sąd, w oparciu o orzeczenie Okręgowego Sądu Rabinackiego w T. z dnia 22 lipca 2013 r., że M. P. i A. B. zawarli w dniu [...] września 2008 r. skuteczne w świetle prawa polskiego i wywołujące skutki cywilne małżeństwo i że w związku z tym od chwili urodzenia M. P. jest ojcem małoletniej, podczas gdy dokument ten potwierdza jedynie zawarcie małżeństwa wyznaniowego i w związku z brakiem skutków cywilnoprawnych w świetle prawa polskiego nie zachodzi w tym przypadku domniemanie ojcostwa;
3) naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że bezpodstawne jest wyjaśnianie przez organ kwestii skuteczności zawartego we Włoszech małżeństwa i że organ nie jest do tego uprawniony, podczas gdy organ zgodnie z zasadą prawdy materialnej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym ustalić czy istotne z punktu widzenia sprawy dokumenty wywołują skutek prawny w świetle prawa polskiego,
II. prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 62 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy poprzez jego niewłaściwą wykładnię tj. przyjęcie, iż świetle tego przepisu za rodzica dziecka należy uznać osobę, która zawarła małżeństwo wyznaniowe, które w świetle prawa prywatnego międzynarodowego nie wywołuje w Polsce skutków cywilnych (jest nieskuteczne/nieważne) i że w stosunku do takiej osoby zachodzi domniemanie ojcostwa;
2) naruszenie poprzez niezastosowanie art. 15 § 1 i 2 i art. 2 § 1 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe, polegające na całkowitym pominięciu ww. regulacji i niezastosowaniu wynikających z ww. przepisów norm prawnych, z których wynika, że w przedmiotowej sprawie nie dochowano właściwej formy zawarcia małżeństwa, tym samym nie wywiera ono skutków cywilnych i nie może być uznane za skutecznie zawarte w świetle prawa polskiego.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Ministra kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. P. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Ministra kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmawiającą potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez N. P. urodzoną dnia [...] kwietnia 2010 r. w H. w Izraelu, z uwagi na niewykazanie, że nie zachodzą w sprawie negatywne przesłanki do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego wynikające z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, tj. czy nie doszło do ustalenia ojcostwa obywatela polskiego po upływie roku od dnia urodzenia małoletniej wnioskodawczyni. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie, w okolicznościach niniejszej sprawy, uchylił przywołane powyżej decyzje.
Zgodnie z art. 4 i 6 mającej zastosowanie w niniejszej sprawie ustawy o obywatelstwie polskim z dnia 15 lutego 1962 r., nabycie obywatelstwa polskiego z mocy prawa następuje przez urodzenie z rodziców, z których przynajmniej jedno jest obywatelem polskim, niezależnie od urodzenia dziecka w kraju czy za granicą. Urodzenie z rodziców mających różne obywatelstwa pozostaje bez wpływu na nabycie obywatelstwa polskiego, chyba że rodzice w ciągu trzech miesięcy od urodzenia dziecka złożą stosowne oświadczenie o wyborze dla niego obywatelstwa jednego z rodziców (art. 6 ust. 1 ww. ustawy). Ustawa określa wyjątki od zasad wyrażonych w art. 4 i 6 ustawy, w świetle których nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców w chwili urodzenia dziecka. W art. 7 przewidziano w dwóch przypadkach możliwość uwzględnienia przy określeniu obywatelstwa dziecka zmian w ustaleniu osoby lub obywatelstwa rodziców - w przypadku zmian w ustaleniu osoby lub obywatelstwa jednego lub obojga rodziców, jeżeli zmiany te nastąpiły przed upływem roku od urodzenia się dziecka (art. 7 ust. 1) oraz w przypadku zmian w ustaleniu osoby ojca wynikających z wyroku zaprzeczającego ojcostwo lub unieważniającego uznanie dziecka, jeżeli zmiany te nastąpiły przed uzyskaniem przez dziecko pełnoletniości, z tym, że w przypadku gdy dziecko ukończyło 16 lat, konieczna jest zgoda dziecka na zmianę obywatelstwa.
Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika bezpornie, że ojciec N. P. - M. P., posiadał w chwili jej urodzenia obywatelstwo polskie. Z załączonego do wniosku o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego po ojcu aktu urodzenia, sporządzonego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Państwa Izrael, wynika że N. P., córka M. i A. P., nazwisko panieńskie matki B., urodziła się [...] kwietnia 2010 r. w H. w szpitalu R. i nadano jej numer tożsamości [...]. W akcie urodzenia poświadczono także, że noworodek został zapisany w Księdze Urodzeń a przedmiotowe świadectwo wydano zgodnie z § 30 Ustawy o Ewidencji Ludności 5725-1965 r. w Urzędzie Administracji Ludności w H. w dniu 27 maja 2013 r. Opisany powyżej dokument, z uwagi na treść art. 1138 Kodeksu postępowania cywilnego, zrównany jest z polskimi dokumentami urzędowymi pod względem ich mocy dowodowej. Stanowi on zatem - jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ w zakresie jego działania - dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Wskazać także należy, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tj. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 ze zm.), akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Z kolei z treści art. 73 ust. 1 ww. ustawy wynika, że zagraniczne akty stanu cywilnego posiadają na terenie Polski moc dowodową taką samą jak polskie akty stanu cywilnego niezależnie od tego, czy zostaną transkrybowane do polskich ksiąg stanu cywilnego.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że przedmiotowy akt urodzenia skarżącej określa jej pochodzenie od wskazanych w nim rodziców, jej miejsce i datę urodzenia. W akcie tym zaświadczono natomiast, że N. P. urodziła się [...] kwietnia 2010 r. jako córka A. P. i M. P..
Podnieść także należy, że skarżąca, w trakcie postępowania przed organem II instancji, oświadczyła, że żadne zmiany w ustaleniu osoby ojca po jej urodzeniu nie nastąpiły, a na potwierdzenie wskazanych we wniosku okoliczności przedłożyła nie tylko omówione szeroko w niniejszej sprawie Orzeczenie Sądu Rabinackiego w T., z którego wynika, że jej rodzice - A. i M. P. zawarli [...] września 2008 r. we Włoszech wyznaniowy związek małżeński (które to orzeczenie podlega uznaniu z mocy prawa zgodnie z treścią art. 1145 Kodeksu postępowania cywilnego), ale również przetłumaczone na język polski zaświadczenie z Urzędu Administracji Ludności i Migracji Państwa Izrael z dnia 16 lipca 2013 r. poświadczające, że M. P. jest ojcem N. P. od momentu jej narodzin i został zarejestrowany w Rejestrze Ludności jako jej ojciec poczynając od dnia narodzin.
Przedstawione powyżej zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dowody, powinny być ocenione łącznie i na podstawie takiej łącznej oceny powinno być dokonane ustalenie, czy N. P. nabyła przez urodzenie obywatelstwo polskie po swoim ojcu M. P. Wbrew natomiast twierdzeniom organu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest istotne, czy zawarcie przez rodziców skarżącej w dniu [...] września 2008 r. małżeństwa, było skuteczne w świetle prawa polskiego i wywołało skutki cywilne, a zatem podniesione w tym kontekście zarzuty naruszenia: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 15 § 1 i 2 i art. 2 § 1 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe i art. 62 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy; art. 3 § 1 oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a także zarzut naruszenia art. 15 § 1 i 2 i art. 2 § 1 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe - nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji nigdzie w uzasadnieniu swojego wyroku nie stwierdził, że skutki takie zawarcie małżeństwa przez rodziców skarżącej wywołało. Wskazać także należy, że ustawodawca w ustawie o obywatelstwie polskim z 1962 r., odmiennie niż to uczynił w art. 5 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego z dnia 20 stycznia 1920 r., nie uzależnił nabycia przez urodzenie obywatelstwa polskiego po ojcu od pozostawania tego ojca w związku małżeńskim z matką dziecka. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 4 i 6 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r. nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców w chwili urodzenia. Rozważania organu na temat potencjalnego "statusu rodzicielskiego" ojca skarżącej, prowadzące ostatecznie do odmowy potwierdzenia posiadania przez nią obywatelstwa polskiego, wynikają natomiast wyłącznie z przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1 tej ustawy. Przy czym podkreślenia wymaga, że w sprawie nie ujawniła się jakakolwiek okoliczność kwestionująca prawdziwość faktu wynikającego z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, że M. P. jest ojcem skarżącej od momentu jej narodzin. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony już przez ten Sąd w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 804/11, zgodnie z którym w sytuacji, gdy art. 7 ustawy o obywatelstwie polskim określa jedynie wyjątki od zasady, że nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców w chwili urodzenia - uzależnienie ustalenia obywatelstwa danej osoby od udowodnienia, że wyjątki te nie wystąpiły (przy braku jakichkolwiek ku temu poszlak), stanowi nadużycie i naruszenie wskazanych przepisów. Przyjęcie stanowiska orzekających w przedmiotowej sprawie organów oznacza nakładanie na stronę dodatkowego nieuzasadnionego obowiązku udowadniania okoliczności negatywnej, co stoi w sprzeczności z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej.
W tym kontekście nie jest zatem słuszne wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko Sądu I instancji, iż zasadnie organy administracji zażądały od skarżącej przedstawienia dowodu, z którego wynikałoby, iż ojcostwo M. P. zostało ustalone w ciągu roku od urodzenia skarżącej. Prawidłowo natomiast Sąd ten uznał, że orzekające w sprawie organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez N. P..
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 62 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy podnieść jedynie należy, że Sąd I instancji nie odnosił się do tego przepisu w zaskarżonym wyroku - nie mógł zatem go naruszyć przez dokonanie jego niewłaściwej wykładni.
Mając powyższe okoliczności na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono natomiast w oparciu o art. 204 pkt 2 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło