III SA/Wa 3162/13

WyrokWSA w Warszawie2014-05-06

Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Małgorzata Długosz-Szyjko, Jolanta Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi, który nie był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT w okresie, w którym powstało prawo do odliczenia podatku naliczonego, przysługuje prawo do odliczenia tego podatku po późniejszej rejestracji, zwłaszcza w kontekście zasady proporcjonalności i neutralności VAT?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe nie odniosły się do istotnych danych wynikających z ewidencji urzędu, które wskazywały na rejestrację podatnika jako czynnego podatnika VAT od 1 stycznia 2007 r. Brak analizy tych danych oraz ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym dla uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego, stanowił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, co skutkowało uchyleniem decyzji.
Stan faktyczny
Podatnik P. B. prowadził działalność gospodarczą w zakresie instalacji elektrycznych, wystawiał faktury VAT, ale nie składał deklaracji VAT-7 od 2002 r. Po kontroli podatkowej złożył zaległe deklaracje za 2008 r., wykazując podatek naliczony do odliczenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił zobowiązanie podatkowe, odmawiając prawa do odliczenia podatku naliczonego, argumentując brak rejestracji jako czynnego podatnika VAT. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy. Podatnik zaskarżył decyzję, podnosząc m.in. naruszenie przepisów o postępowaniu i prawa materialnego, w tym błędne zastosowanie art. 88 ust. 4 ustawy o VAT.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz P. B. kwotę 1 539 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do lipca, wrzesień i listopad 2008 r. oraz umorzenia postępowania za okresy sierpień, październik, grudzień 2008 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz P. B. kwotę 1 539 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset trzydzieści dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (zwany dalej "NUS") decyzją z dnia [...] września 2013 r. określił P. B. (zwanemu dalej "Skarżącym") zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2008 r. oraz za wrzesień 2008 r. i listopad 2008 r., natomiast za miesiąc sierpień, październik i grudzień 2008 r. postępowanie podatkowe zostało umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu Naczelnik US wskazał, że w toku kontroli podatkowej dot. rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 01 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. ustalił, że Skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą E. w 1997 r. Do sierpnia 2002 r. Skarżący składał deklaracje VAT-7 od podatku od towarów i usług. Od września 2002 r. nie złożył żadnej deklaracji VAT 7. Na podstawie art. 157 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późń. zm., dalej: “u.p.t.u.") Skarżący został wykreślony z rejestru podmiotów podatku od towarów i usług i od 01 maja 2004 r. i nie jest uznawany za czynnego podatnika VAT. Naczelnik US ustalił, że w kontrolowanym okresie Skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych, za wykonywane usługi wystawiał faktury VAT, w których wykazywał kwoty podatku należnego. Należności za usługi były regulowane zarówno w formie gotówki jak i za pośrednictwem banku. W toku postępowania podatkowego Skarżący nie potrafił wskazać podmiotów, którym świaczył usługi i dla których wystawiał faktury. Zeznając w charakterze strony podał, że nie prowadził żadnych rejestrów dla potrzeb rozliczeń VAT. Przedłożył natomiast do kontroli: wyciągi bankowe za 2008 r., faktury VAT wystawione w 2008 r., rejestry zakupów i sprzedaży za 2008 r. oraz ewidencje przychodów za 2008 r. Naczelnik US stwierdził, że ewidencja sprzedaży VAT za miesiące styczeń, luty i marzec 2008 r. prowadzona była wadliwie. Z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że na rachunek Skarżącego wpływały środki pieniężne, które w rejestrze sprzedaży zostały zaewidencjonowane jako sprzedaż bezrachunkowa opodatkowana stawką VAT 7%. W dokumentach przedłożonych do kontroli brak jest natomiast dowodów, które uzasadniałyby zastosowanie preferencyjnej stawki VAT tj. W szczególności brak umów, uzgodnień lub innych dowodów stwierdzających, iż dane roboty wykonywane były w obiektach budownictwa mieszkaniowego. W dniu 26 października 2012 r., po zakończeniu postępowania kontrolnego Skarżący złożył deklaracje VAT-7 za 2008 r., w których wykazał wpływy do opodatkowania stawką 22 % dokonując obniżenia podatku należnego o podatek naliczony zawarty w fakturach dokumentujących zakupy. Jednakże, jak wskazał Naczelnik US, Skarżący od dnia 01 maja 2004 r. nie jest czynnym podatnikiem VAT, nie przysługiwało mu zatem prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Naczelnik US umorzył postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiace: sierpień, październik i grudzień 2008 r., bowiem w tych miesiącach Skarżący nie dokonywał sprzedaży. Skarżący w odwołaniu od powyższej decyzji zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego oraz naruszenie obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji NUS w całości. W uzasadnieniu odwołania wskazał na niezasadność stanowiska NUS, zgodnie z którym nie przysługuje Mu prawo do obniżenia kwot podatku należnego o wykazywane kwoty podatku naliczonego. Skarżący podniósł, że w dniu 09 października 2012 r. dokonał zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku od towarów i usług, natomiast w dniu 26 października 2012 r. złożył deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7 za 2008 r. NUS nieprawidłowo zatem zastosował przepis art. 88 ust. 4 u.p.t.u., bowiem w momencie realizacji prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego Skarżący był już czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Na poparcie tej argumentacji przytoczone zostało orzecznictwo sądów administracyjnych: wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 378/06, wyrok NSA z 9 lipca 2010 r., sygn. akt I FSK 1132/09, wyrok NSA z 1 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 792/06. Skarżący podniósł, że żaden przepis Ustawy o podatku od towarów i usług nie stanowi, że nierozliczenie podatku naliczonego w terminach, o których mowa w art. 86 ust. 10-12, 16 i 18 pozbawia podatnika podatku od towarów i usług ww. uprawnienia. Takiego skutku nie rodzi również spóźnione złożenie deklaracji dla podatku od towarów i usług. W ocenie Skarżącego byłoby to niezgodne z nadrzędną zasadą neutralności i proporcjonalności, obowiązującą w odniesieniu do przepisów Ustawy o podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej w W/ decyzją z [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję NUS z [...] września 2013 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że organ i instancji zasadnie zakwestionował kwoty podatku naliczonego wykazane przez Skarżącego w deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiace 2008 r. z uwagi na nadużycia przez Niego przepisów Ustawy o podatku od towarów i usług oraz norm prawa wspólnotowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r, Poz. 749 ze zm., dalej "o.p."), art. 187 § 1 o.p., art. 191 o.p. oraz art. 210 § 4 o.p. poprzez błędne przyjęcie przez organy podatkowe, że Skarżący świadcząc w ciągu 2008 roku usługi stwierdzone fakturami VAT zawierającymi cenę netto i kwotę podatku VAT, nie składając jednocześnie na bieżąco organowi podatkowemu deklaracji w sprawie podatku od towarów i usług i nie płacąc kwot należnego podatku oraz rejestrując się dla celów VAT w dniu 9 października 2012 r. i składając zaległe deklaracje podatkowe dopiero w dniu 26 października 2012 r. z wykazanym podatkiem naliczonym do odliczenia oraz dokonując zapłaty wynikających z nich zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, nadużył zasady neutralności podatku od towarów i usług i naruszył zasady konkurencji, co w ocenie organów powinno skutkować pozbawieniem Skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy ze zgromadzonych w sprawie dowodów (tj. protokołu kontroli i badania ksiąg) wynika, że Skarżący wobec swoich kontrahentów stosował ceny zawierające podatek VAT, nie był więc bardziej konkurencyjny od podmiotów świadczących podobne usługi na tym samym rynku i pobierających należności w kwotach brutto, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje jakichkolwiek dowodów ani okoliczności, które pozwoliłyby przyjąć ustalenia przeciwne, przyjęte przez organy podatkowe; nadto zgromadzone dowody nie pozwalały na ustalenie, że Skarżący nadużył prawa do odliczenia podatku VAT, skoro nie wynika z nich, aby wykonywał czynności i zawierał transakcje pozorujące działalność gospodarczą, mające na celu tylko i wyłącznie osiąganie korzyści kosztem systemu VAT, względnie że uczestniczył w karuzeli podatkowej; 2) naruszenie przepisów postępowania doprowadziło do błędnego przyjęcia, że w niniejszej sprawie należało dokonać takiej wykładni przepisów art. 86 ust. 1 u.p.t.u. i art. 88 ust. 4 u.p.t.u., która uprawniałaby organy podatkowe do zakwestionowania prawa Skarżącego do odliczenia podatku naliczonego, co w rezultacie skutkowało niewłaściwym zastosowaniem art. 88 ust. 4 u.p.t.u. polegającym na jego zastosowaniu, jak też niewłaściwym zastosowaniem art. 86 ust. 1 u.p.t.u. i art. 86 ust. 13 u.p.t.u. polegającym na ich niezastosowaniu, prowadząc do zawyżenia przez organy zobowiązań podatkowych Skarżącego w podatku od towarów i usług; 3) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 88 ust. 4 u.p.t.u.w związku z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. i art. 86 ust. 13 u.p.t.u., poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust. 4 u.p.t.u. polegające na jego zastosowaniu oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 86 ust. 1 u.p.t.u. i art. 86 ust. 13 u.p.t.u. polegające na ich niezastosowaniu, będące konsekwencją błędnego przyjęcia, że Skarżący świadcząc w ciągu 2008 roku usługi stwierdzone fakturami VAT zawierającymi cenę netto i kwotę podatku VAT, nie składając jednocześnie na bieżąco organowi podatkowemu deklaracji w sprawie podatku od towarów i usług i nie płacąc kwot należnego podatku oraz rejestrując się dla celów VAT w dniu 9 października 2012 r. i składając zaległe deklaracje podatkowe dopiero w dniu 26 października 2012 r. z wykazanym podatkiem naliczonym do odliczenia oraz dokonując zapłaty wynikających z nich zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, zrealizował hipotezę normy wynikającej z art. 88 ust. 4 u.p.t.u. pozbawiając się tym samym prawa do odliczenia podatku naliczonego, pomimo równoczesnego ustalenia organów, że w 2008 roku Skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług w zakresie instalacji elektrycznych, wykorzystywał zakupione towary i usługi do wykonywania czynności opodatkowanych, w dniu 9 października 2012 r. złożył zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług, a następnie skorzystał z prawa do odliczenia podatku naliczonego zachowując termin pięciu lat liczony od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego. Naruszenie prawa materialnego doprowadziło do określenia Skarżącemu wysokości zobowiązań podatkowych bez obniżenia kwot podatku należnego o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, wbrew fundamentalnej zasadzie systemu VAT, jaką jest zasada neutralności, co skutkowało zawyżeniem kwot tych zobowiązań. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na powyższą skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: I. Zgodnie z art. 88 ust. 4 u.p.t.u. obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 20. W myśl zaś art. 96 ust. 1 u.p.t.u. podmioty, o których mowa w art. 15, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3. Ten ostatni przepis jest powtórzeniem art. 22 ust. 1 VI Dyrektywy i art. 213 obecnie obowiązującej Dyrektywy Rady 2006/112/WE. Stosownie bowiem do art. 22 ust. 1 VI Dyrektywy każdy podatnik zgłasza rozpoczęcie, zmianę i zakończenie swojej działalności jako podatnik. Taką samą treść ma art. 213 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE. Trudno więc zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w skardze, że przepisy krajowe dotyczące rejestracji są sprzeczne z przepisami unijnymi. Nie ulega wątpliwości, że status danego podmiotu VAT jest kategorią obiektywną i nie jest uzależniony od faktu zarejestrowania się w tym charakterze. Z art. 88 ust. 4 u.p.t.u. wynika, że w określonej w tym przepisie sytuacji nie stosuje się obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku. Na tle tego przepisu zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie odróżnia się dwie sytuacje: 1) nabycie prawa do odliczenia oraz 2) skorzystanie z nabytego prawa do odliczenia. Prawo do odliczenia będzie przysługiwać wszystkim podatnikom działającym w takim charakterze, niezależnie od tego, czy została dokonana rejestracja, czy też nie. Natomiast z nabytego prawa do dokonania odliczenia będą mogli skorzystać tylko podatnicy zarejestrowani. Po zarejestrowaniu się podatnik może dokonać odliczeń podatku naliczonego, który powstał w momencie, kiedy był on już podatnikiem, ale nie miał statusu podatnika zarejestrowanego (vide A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT, Komentarz, LEX 2011, wyd. V). W wyroku w sprawie C-400/98 Brigitte Breitsohl Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że powstanie prawa do odliczenia podatku VAT zapłaconego z tytułu uprzednich wydatków inwestycyjnych nie zależy w żaden sposób od formalnego uznania statusu podatnika przez organ skarbowy. Jedyny skutek takiego uznania polega na tym, iż tenże status, po jego uznaniu, nie może z wyjątkiem przypadków przestępstw lub nadużyć, zostać odebrany podatnikowi ze skutkiem wstecznym, bez naruszenia zasad ochrony uprawnionych oczekiwań oraz pewności obrotu. W wyroku tym ETS odróżnia zatem także nabycie prawa do odliczenia i skorzystanie z tego prawa. Podobnie w wyroku z 21 listopada 2008 r., sygn. akt I FSK 1600/07, opubl. w LEX nr 531033 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przewidziane w art. 88 ust. 4 u.p.t.u. wyłączenie obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie ma zastosowania wyłącznie wtedy, gdy zgłoszenie rejestracyjne zostało dokonane przed zakończeniem okresu rozliczeniowego. W orzecznictwie ETS wprawdzie także już na tle Dyrektywy 2006/112/WE, a mającej w tym zakresie podobne uregulowania jak w VI Dyrektywie przyjmuje się, że podatnicy są zobowiązania na podstawie art. 213 do zgłoszenia rozpoczęcia, zmian i zakończenia działalności zgodnie z przepisami przyjętymi w tym zakresie przez państwa członkowskie na tej podstawie, choć taki przepis nie upoważnia państw członkowskich, w razie braku zgłoszenia, do odroczenia wykonania prawa do odliczenia do momentu rzeczywistego rozpoczęcia zwykłego wykonywania opodatkowanych czynności lub do pozbawienia podatnika możliwości wykonywania tego prawa. Podobnie przepisy, do których przyjęcia państwa członkowskie są upoważnione na podstawie art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE celem zapewnienia prawidłowego poboru podatku i uniknięcia oszustw podatkowych, nie powinny wykraczać poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia tych celów i nie mogą podważać neutralności podatku VAT. Identyfikacja, o której mowa w art. 214 Dyrektywy 2006/112/WE, jak również obowiązki wynikające z art. 213 tej Dyrektywy nie stanowią aktu konstytutywnego dla prawa do odliczenia, lecz stanowią wymogi formalne dla celów kontroli. Nie można utrudniać podatnikowi VAT wykonywania jego prawa do odliczenia z tego względu, że nie został zidentyfikowany dla celów podatku VAT przed wykorzystaniem towarów zakupionych w ramach swej działalności podlegającej opodatkowaniu, jednak podatnik, który nie przestrzega wymogów formalnych ustanowionych w Dyrektywie 2006/112/WE, może podlegać sankcjom administracyjnym zgodnie z krajowymi przepisami wdrażającymi tę Dyrektywę do prawa krajowego. Obowiązek podatników w zakresie identyfikacji dla celów podatku VAT zostałby bowiem pozbawiony treści, gdyby państwa członkowskie nie były uprawnione do wyznaczenia rozsądnego terminu w tym zakresie. Wykładni Dyrektywy 2006/112/WE powinno się dokonywać w ten sposób, że sprzeciwia się ona temu, by podatnik VAT, który spełnia materialnoprawne przesłanki odliczenia tego podatku, zgodnie z przepisami tej Dyrektywy, i który uzyskał identyfikację dla celów podatku VAT w rozsądnym terminie od wykonania czynności uprawniających go do odliczenia, mógł zostać pozbawiony możliwości wykonywania tego prawa przez ustawodawstwo krajowe, które zakazuje odliczania podatku VAT zapłaconego przy nabyciu towarów z tego względu, że podatnik ten nie uzyskał identyfikacji dla celów podatku VAT przed ich wykorzystaniem w ramach swej działalności podlegającej opodatkowaniu (vide wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 października 2010 r. w sprawie C-385/09 Nidera Handelscompagnie BV v. Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos). W wyroku tym Trybunał uznał, że nie można pozbawiać podatnika możliwości wykonywania prawa do odliczenia, jeżeli uzyska on w rozsądnym terminie identyfikację dla celów podatku VAT. Również w wyroku z 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-438/09 Bogusław Juliusz Dankowski przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał na obowiązek wynikający z art. 22 ust. 1 VI Dyrektywy, podkreślając wagę takiego zgłoszenia z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania systemu VAT. W wyroku tym Trybunał stwierdził jednocześnie, że uchybienie temu obowiązkowi przez jednego podatnika nie może podważać przysługującego innemu podatnikowi prawa do odliczenia wynikającego z art. 17 ust. 2 VI Dyrektywy. Stan faktyczny we wskazanym wyżej wyroku był jednak odmienny od stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. W sprawie C-438/09 chodziło bowiem o konsekwencje podatkowe dla podatnika wynikłe z powodu działania nie samego podatnika - nabywcy, a innego podmiotu - sprzedawcy, co do którego działań w zakresie obowiązków rejestracyjnych nabywca nie ma wpływu. Teza zawarta w tym wyroku nie ma więc odniesienia do okoliczności niniejszej sprawy. Przepisy krajowe wprowadzające określone wymogi formalne dla wykonania prawa do odliczenia podatku naliczonego należy oceniać zatem nie tylko z punktu widzenia zasady neutralności, ale przede wszystkim proporcjonalności, która wynika nie tylko z art. 32 ust. 3 Konstytucji RP, ale stanowi jedną z ogólnych zasad prawa wspólnotowego (vide art. 5 Traktatu WE). Zgodnie z art. 5 TWE działanie Wspólnoty nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów niniejszego Traktatu. W myśl tej zasady zarówno Wspólnota, jak i państwa członkowskie powinny podejmować tylko takie działania, które są odpowiednie z punktu widzenia zamierzonego celu i w możliwie najmniejszym stopniu zagrażają innym celom Wspólnoty. Na gruncie podatku VAT zasada ta najczęściej bywa naruszana przy podejmowaniu kroków przeciwdziałających uchylaniu się lub unikaniu opodatkowania. ETS dopuszcza zastosowanie doktryny nadużycia prawa w określonych przypadkach, a także nałożenie na podatników wymogów formalnych w celu kontroli oraz potrzeby zachowania jakości wspólnotowych instrumentów statystycznych (vide Dyrektywa VAT 2006/12/WE pod redakcją J. Martiniego). Na zasadę tę przy wykładni przepisów ograniczających realizację prawa do uwzględnienia podatku naliczonego wskazywał też Naczelny Sąd Administracyjny (vide wyrok NSA z 11 marca 2010, sygn. akt I FSK 267/09, niepubl. i z dnia 13 marca 2012 r., sygn.I FSK 690/11 opubl. LEX nr 1136301). Tylko w sytuacji, gdy dokonywane przez podatnika podatku VAT czynności nie stanowią nadużycia prawa, a wynikają np. z błędnej wykładni przepisów, zasada proporcjonalności sprzeciwia się pozbawieniu podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego, mimo braku dopełnienia wymogu formalnego w postaci rejestracji. Stanowisko takie wyrażone zostało też w wyroku NSA z 20 kwietnia 2001 r. sygn. akt I FSK 268/11 opubl. w LEX nr 821646. Rozstrzygając kwestię utraty przez Skarżącego prawa do odliczenia organ podatkowy powinien więc ocenić, mając na uwadze wskazane wyżej wywody, czy w okolicznościach tej sprawy pozbawienie skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z zakupami towarów i usług służących czynnościom opodatkowanym nie narusza zasady proporcjonalności. Utrata przez Skarżącego statusu czynnego podatnika VAT nastąpiła z mocy prawa tj. art. 157 ust. 1 i ust. 2 pkt.1 ww. ustawy u.p.t.u. w związku z nieskładaniem od 2002 r. deklaracji podatkowych. II. Jednakże zasadniczym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji są wątpliwości co do poprawności ustaleń faktycznych, w tym kompletności zebranego materiału dowodowego. Strona zgłosiła bowiem na rozprawie wniosek dowodowy dotyczący treści zaświadczenia wystawionego w dniu 1 lutego 2013 r. przez Naczelnika US w Piasecznie, z którego wynika, że Skarżący zarejestrowany jest w ewidencji urzędu jako czynny podatnik VAT od 1 stycznia 2007 r. Zgodnie z art. 194 § 1 O.p. § 1 dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W związku z tym, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odnosi się do powyższych danych wynikających z ewidencji prowadzonych przez urząd, a kwestie te mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia co do uprawnienia Skarżącego do odliczenia podatku naliczonego, zaskarżoną decyzję w związku z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 O.p. należało uchylić. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c), art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm..) sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło