II FSK 2824/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA del. Jan Grzęda (sprawozdawca), Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 3121/13 w sprawie ze skargi P. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2) zasądza od P. A. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 8 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 3121/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi P.A., uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd orzekł na podstawie następującego stanu faktycznego: Decyzją z dnia 23 października 2012 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. określił Skarżącemu, P. A., wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodu uzyskanego ze sprzedaży lokalu mieszkalnego wraz z prawami związanymi. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie decyzją z dnia 22 maja 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na brak przesłanek uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z potwierdzeniem odbioru, ww. decyzja została doręczona w dniu 27 maja 2013 r. Organ wskazał, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości, terminie i trybie wniesienia odwołania. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji wyjaśniając, iż informację o jej wydaniu powziął w dniu 12 sierpnia 2013 r. Podkreślił, że w toku postępowań prowadzonych zarówno przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. , jak i Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, ustanowił pełnomocnika w osobie L. B. Decyzją została jednak doręczona osobie trzeciej, J. M., która, zgodnie z oświadczeniem, nie posiada z pełnomocnikiem wspólnego gospodarstwa, a korespondencję pozostawiała w ogólnodostępnym miejscu i nie wie, co z przedmiotową korespondencją działo się w późniejszym czasie. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że okoliczności faktyczne sprawy nie potwierdziły braku winy Skarżącego w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Decyzja z dnia 22 maja 2013 r., skierowana na adres pełnomocnika wskazany w pełnomocnictwie, została podjęta pod ww. adresem przez osobę posługującą się pieczątką firmy L. [...] M., ul. W. P. , prowadzonej przez pełnomocnika. Faktyczne nieotrzymanie decyzji z uwagi na jej nieskuteczne doręczenie osobie trzeciej, nie będącej ani pełnoletnim domownikiem, ani pracownikiem firmy L. [...], nie stanowią przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto Organ stwierdził, że w sytuacji, gdyby doręczenie przedmiotowej przesyłki było nieprawidłowe (nieskuteczne), to bieg terminu do wniesienia odwołania w ogóle by się nie rozpoczął, a tym samym nie mogłoby dojść do jego uchybienia. Podkreślił, iż w pełnomocnictwie z dnia 5 marca 2013 r. Skarżący wskazał adres do doręczeń, na który została skierowana korespondencja. Zdaniem Organu okoliczność, iż jej odbiór potwierdziła przebywająca pod ww. adresem osoba, która w tym celu posłużyła się pieczątka firmową pełnomocnika, tj. L. [...], ul. W. P. , stanowi podstawę do uznania, że pod ww. adresem znajduje się miejsce pracy pełnomocnika, a tym samym, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona pracownikowi uprawnionemu do odbioru korespondencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący podniósł, że decyzja Organu została doręczona osobie trzeciej, nieupoważnionej do odbioru korespondencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżone postanowienie stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie wspomnianego J. M. z 19 sierpnia 2013 r., poparte kopią jego dowodu osobistego wskazującą Katowice jako miejsce zamieszkania, iż jest tylko członkiem rodziny pełnomocnika, L. B., i że bywa w M, tylko okazjonalnie. Takie samo oświadczenie złożył pełnomocnik, L. B. Przyjmuje się domniemanie, że osoba, która dysponuje stosowną pieczęcią, i która podaje się za upoważnioną do odbioru korespondencji, jest istotnie do tego upoważniona. Jest to jednak tylko domniemanie, któremu można przeciwstawić określone dowody. Takie dowody wymagają oceny przez organ podatkowy, a nadto ocena ta powinna być wyrażona w postanowieniu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowy przywrócenia tego terminu. Z żadnego dokumentu, w tym zwłaszcza ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z 22 maja 2013 r., nie wynika, aby J. M. podawał się za osobę upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do L. B. Podawał się tylko za jego pracownika. Z kolei na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji doręczyciel zaznaczył na stosownym formularzu, że decyzję doręcza pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu (punkt 1, drugie "okienko" rewersu tego potwierdzenia). Wprowadza to dodatkowe wątpliwości co do skuteczności doręczenia. Stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania było co najmniej przedwczesne. Konieczne bowiem będzie, w dalszym postępowaniu, stanowcze ustalenie, czy J. M. był osobą upoważnioną do odbioru korespondencji, zaś jeśli był – odniesienie się przez Organ do złożonych, wspomnianych oświadczeń. W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia pełnomocnik Organu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 oraz art. 151 ppsa w związku z art. 148 § 1 i art. 148 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 749, z późn. zm,, dalej Ordynacja podatkowa) poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia, w oparciu o stwierdzenie naruszenia przepisu art. 148 § I i art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej i przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy nie nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji. 2. Art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 162 i art. 163 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy Skarżący bezpodstawnie zastosował art. 162 i 163 Ordynacji podatkowej, gdyż kwestią otwartą w przedmiotowej sprawie pozostaje skuteczność doręczenia decyzji z dnia 22 maja 2013 roku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 P.p.s.a., co oznacza związanie granicami skargi kasacyjnej. Kluczowe w niniejszej sprawy jest rozstrzygnięcie, czy w stanie faktycznym sprawy doręczenie decyzji z dnia 22 maja 2013 r. było skuteczne. Na podstawie art. 145 § 1 i 2 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. W niniejszej sprawie Skarżący ustanowił pełnomocnika - osobę fizyczną. Zgodnie zaś z art. 148 § 1 i 2 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. W niniejszej sprawie w pełnomocnictwie z dnia 5 marca 2012 r. pełnomocnik Skarżącego L. B. wskazał jako adres do korespondencji: M. , ul. W. P. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się również adnotacja dotycząca adresu korespondencyjnego pełnomocnika Skarżącego, z której wynika, że L. B. jest Prezesem Zarządu firmy L. [...] Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. W. P. [...] M., co jest potwierdzeniem, że ww. adres jest miejscem pracy L. B. Miejsce pracy w ujęciu art. 148 § 2 pkt 2 O.p. oznacza zarówno miejsce pracy pracobiorcy, jak i miejsce pracy osoby prowadzącej działalność na własny rachunek. W miejscu pracy można zatem doręczyć adresatowi pismo w sposób podstawowy tj. osobiście (art. 148 § 1 O.p.) jak i w sposób zastępczy - za pośrednictwem upoważnionej przez pracodawcę osoby. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że możliwość doręczenia pisma w miejscu prowadzenia przez adresata działalności gospodarczej do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nakłada na doręczającego obowiązek upewnienia się, że osoba odbierając pismo jest do tego upoważniona, co nie oznacza, że warunkiem skutecznego doręczenia jest legitymowanie się przez osobę odbierającą pisemnym upoważnieniem. W sytuacji bowiem, gdy osoba obecna w miejscu, o którym stanowi art. 148 § 2 pkt 2 O.p. podejmuje się odebrać pismo wskazując, iż jest zatrudniona w tym miejscu i potwierdza to dostępem do firmowych pieczęci, wniosek co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w tym miejscu nie może nasuwać żadnych uzasadnionych zastrzeżeń. Dokonane do jej rąk doręczenie pisma jest skuteczne i rodzi określone skutki procesowe (por.: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa - Komentarz, Warszawa 2013 r. str. 718-721 oraz np.: wyroki NSA - z 16.11.2007 r., II FSK 1356/06; z 23.07.2010 r" II FSK 561/09; z 4.01.2012 r" II FSK 1292/10 i post. NSA z 21.05.2010 r., II FSK 726/10; publ.: www.cbois.nsa.gov.pl). Należy zatem podzielić stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że w stanie faktycznym sprawy okoliczność, że odbiór przesyłki skierowanej do pełnomocnika Skarżącego potwierdził przebywający pod adresem ul. W. P. J. M. , który posłużył się pieczęcią firmową pełnomocnika, stanowi podstawę do uznania, że pod tym adresem znajdowało się miejsce pracy pełnomocnika. Także na potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję z dnia 22 maja 2013 r. oznaczono, że przesyłkę doręczono J. M. - pracownikowi. Ponadto jak wynika z akt sprawy J. M. wielokrotnie odbierał kierowaną do pełnomocnika, tak adresowaną korespondencję i ten sposób doręczenia nie był kwestionowany. Wobec powyższego należało uznać, że prawidłowo w stanie faktycznym sprawy uznano, że decyzja z dnia 22 maja 2013 r. była doręczona skutecznie zgodnie z art. 148 § 2 pkt 2 O.p. osobie uprawnionej do odbioru korespondencji w miejscu pracy pełnomocnika. Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości oraz o oddaleniu skargi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.