II FSK 726/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA : Stefan Babiarz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 697/09 odrzucające skargę w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1. Postanowieniem z dnia 9 listopada, sygn. akt I SA/Gl 697/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. 2. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 28 sierpnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęła wniesiona za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w K. skarga T. K. na decyzję tego organu z dnia 26 czerwca 2009 r. W związku z tym sąd powołując się na treść art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. – wskazał, że z potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, iż doręczona ona została stronie w dniu 29 czerwca 2009 r. (odbiór przesyłki potwierdziła B. W. - osoba uprawniona do odbioru korespondencji w miejscu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej). Zatem termin do złożenia skargi upłynął dnia 29 lipca 2009 r. Tymczasem, skargę nadano w Urzędzie Pocztowym w T. w dniu 30 lipca 2009 r. Dlatego w ocenie sądu skarga wniesiona została z uchybieniem terminu i na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd ją odrzucił. 3. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie podatnik zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym zarzutem podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie skarżącemu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Z ostrożności procesowej wniósł również o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt: [...]. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że B. W. nie była osobą uprawnioną do odbioru korespondencji skarżącego zarówno w jego mieszkaniu jak i w miejscu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Nigdy nie była zatrudniona przez skarżącego ani nie łączył ją ze skarżącym stosunek cywilny jak również nigdy nie posiadała upoważnienia wydanego przez skarżącego do odbioru korespondencji. Ponadto podniósł, że skarżący w dniu doręczenia decyzji tj. 29 czerwca 2009 r. przebywał poza granicami kraju. Jego nieobecność trwała od dnia 24 czerwca 2009 r. do 2 lipca 2009 r. w związku z czym skarżący nie posiadał wiedzy, że taka decyzja została doręczona w miejscu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Dopiero w dniu 29 lipca 2009 r. w godzinach późno popołudniowych skarżący powziął wiadomość, że takowa decyzja została doręczona na adres skarżącego. 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z treści art. 53 § 1 p.p.s.a. wynika, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie zaś z art. 148 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowania (Dz. U. Nr poz. ) zwana dalej: ord. pod. - pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji; 3) na wskazany adres poczty elektronicznej. Jednakże w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata – art. 149 ord. pod. Przepis ten wprowadza drugi – obok wymienionego w art. 148 § 2 pkt 2 – zastępczy sposób doręczenia pism, który pozwala doręczyć pismo domownikowi adresata, sąsiadowi adresata lub dozorcy adresata. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia czy przesyłka zawierająca decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 czerwca 2009 r. Nr [...], została doręczona w sposób prawidłowy. Zaadresowaną na wskazany przez podatnika adres przesyłkę odebrała w dniu 29 czerwca 2009 r. B. W. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy (tom 5, str. 109 w załączeniu do decyzji) pod podpisem powyższej osoby znajduje się opis "domownik". W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej w K. pismem z dnia 18 sierpnia 2009 r. skierował pytanie do Urzędu Pocztowego T. o podanie nazwiska osoby odbierającej i wskazanie, czy osoba ta była pełnoletnim domownikiem. W odpowiedzi na to pismo Poczta Polska Centrum Poczty Oddział Rejonowy w K. udzieliła odpowiedzi, że pod wskazanym adresem zamieszkuje T. K. oraz mieści się firma "S.", której jest współwłaścicielem. Przesyłka zaś została doręczona osobie uprawnionej do odbioru korespondencji – sekretarce B. W. W tej sytuacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy po pierwsze wskazać, że dokonane doręczenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. nastąpiło na podstawie art. 148 § 2 pkt. 2 ord. pod. W niniejszej sprawie nie mógł bowiem w ustalonym stanie faktycznym mieć zastosowania art. 149 ord. pod. Zauważyć zatem należy, że w miejscu pracy adresata, oprócz doręczenia właściwego, można również dokonać doręczenia zastępczego, osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji - art. 148 § 2 pkt 2 ord. pod. (por. B. Gruszczyński w: "Ordynacja podatkowa. Komentarz.", Warszawa 2004, str.464, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Łd 600/99 n.publ., podobne stanowisko reprezentuje też B. Brzeziński i in. w: "Ordynacja podatkowa. Komentarz ", Toruń 2002, s. 515 akcentując, iż jedyny wyjątek od zasady osobistego doręczania przewidziany został w art. 148 § 2 pkt 2 ord. pod.). Ponadto przepisy Ordynacji podatkowej nie precyzują, co należy rozumieć pod pojęciem "miejsca pracy", dlatego trzeba uznać, że jest to każde miejsce, w którym adresat pisma faktycznie wykonuje pracę, bez względu na podstawę prawną jej świadczenia (umowa o pracę, umowa cywilnoprawna). Tak samo, jako miejsce pracy, rozumie się miejsce prowadzenia przez adresata pisma działalności gospodarczej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006r. sygn. akt FSK 890/05, z dnia 22 stycznia 2009r. Lex Nr 508218, sygn. akt II FSK 1905/08, z dnia 16 listopada 2007r. Lex Nr 494261 sygn. akt II FSK 1356/06). W tej sytuacji słusznie dokonano doręczenia korespondencji skierowanej do podatnika pod wskazanym adresem przyjmując, że jest to jego miejsce pracy. Ten sam adres odpowiadał bowiem zarówno jego prywatnemu adresowi do doręczeń, jak też i siedzibie firmy "Sorgan", której jest współwłaścicielem. Przechodząc zatem do kwestii doręczenia należy wskazać, że w skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego argumentuje, że odbierająca korespondencję B. W. nie była osobą uprawnioną do odbioru korespondencji skarżącego zarówno w jego mieszkaniu jak i w miejscu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Nigdy nie była zatrudniona przez skarżącego ani nie łączył ją ze skarżącym stosunek cywilny jak również nigdy nie posiadała upoważnienia wydanego przez skarżącego do odbioru korespondencji. W związku z tymi twierdzeniami należy wskazać, że odbierająca korespondencję – B. W. wielokrotnie, zarówno na etapie postępowania sądowego jak i postępowania przed organami podatkowymi, dokonywała odbioru korespondencji kierowanej do podatnika (patrz akta administracyjne sprawy teczka 5, str. 92 – załączone do wezwania zwrotne potwierdzenie odbioru, str. 83 załączone do wezwania zwrotne potwierdzenie odbioru, str. 82 załączone do wezwania zwrotne potwierdzenie odbioru; akta sygn. I SA/Gl 697/09 – str. 24, 36 – zwrotne potwierdzenia odbioru) i podatnik nigdy nie kwestionował i odmawiał skuteczności tych doręczeń. Podkreślenia w tej sytuacji wymaga, że w doktrynie ugruntowane zostało stanowisko zgodnie, z którym możliwość doręczenia pisma w miejscu prowadzenia przez adresata działalności gospodarczej do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nakłada na doręczyciela obowiązek upewnienia się, że osoba odbierając pismo jest do tego upoważniona, co nie oznacza, iż warunkiem skutecznego doręczenia jest legitymowanie się przez osobę odbierającą pisemnym upoważnieniem. W sytuacji bowiem, gdy osoba obecna w miejscu, o którym stanowi art. 148 § 2 pkt 2 ord. pod., podejmuje się odebrać wskazując, iż jest zatrudniona w tymże miejscu przez adresata, wniosek co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w tymże miejscu nie może nasuwać żadnych uzasadnionych zastrzeżeń. Dokonane do jej rąk doręczenie pisma jest skuteczne i rodzi określone skutki procesowe (patrz. Ordynacja podatkowa - Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A Kabat, M. Niezgódka - Medek, Warszawa 2004 r.). W ocenie Sądu w zaistniałym stanie faktycznym, zgodnie z przedstawionym powyżej domniemaniem upoważnienia do odbioru korespondencji, listonosz nie miał uzasadnionych podstaw do kwestionowania umocowania B. W. do odbierania pism kierowanych do T. K. Jak wynika bowiem z akt sprawy wielokrotnie dokonywał on doręczeń pism kierowanych do T. K. "na ręce" B. W. Niewątpliwie w tej sytuacji argumentacja skargi kasacyjnej faktu tego nie osłabia, tym bardziej, że w tym zakresie okoliczność ta nie była kwestionowana przez podatnika w zakresie prawidłowości doręczeń. W ocenie Sądu doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w miejscu, o którym stanowi art. 148 § 2 pkt 2 ord. pod., a w sytuacji gdy osoba taka podejmuje się odebrać pismo, wykazując że jest zatrudniona w tymże miejscu przez adresata, wniosek co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w tymże miejscu nie może nasuwać uzasadnionych wątpliwości. Odnosząc się natomiast do obszernie cytowanej w skardze kasacyjnej argumentacji z wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 833/08, Naczelny Sąd Administracyjny zauważą, że przeprowadzony przez sąd pierwszej instancji wywód prawny co do prawidłowości dokonywania doręczenia zastępczego z art. 148 § 2 pkt 2 ord. pod. wskazuje, że ewentualne nadużycia zaufania przez osobę odbierającą korespondencję powinno być oceniane w kategoriach wyłącznie przywrócenia terminu, w pełni zasługuje na aprobatę – świadczy o tym także utrzymanie w mocy tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2027/08. Dlatego też zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać rozpoznany przez sąd pierwszej instancji po zakończeniu postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną. Mając zatem powyższe na uwadze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji odrzucając skargę podatnika w świetle ustalonego stanu faktycznego nie naruszył zarzuconego w skardze kasacyjnej art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. Dokonane bowiem doręczenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 czerwca 2009 r., Nr [...], w dniu 29 czerwca 2009 r. należało uznać za skuteczne. W konsekwencji wniesienie 30 lipca 2009 r. skargi przez podatnika zostało dokonane z uchybieniem 30 dniowego terminu wynikającego z treści art. 53 § 1 p.p.s.a. Dlatego też skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw, należało w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalić. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Odstąpiono od zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie postanowienia. Tak więc, przepisy te w ogóle nie mogą mieć zastosowania do kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi. W takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka o zwrocie kosztów postępowania także wówczas, gdy wniosek zgłosił w odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy.