II SAB/Łd 35/14

Dnia 13 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda –Lenczewska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 roku sprawy ze skargi S. M. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie sądowoadministracyjne; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Prokuratora Rejonowego w O. na rzecz skarżącego S. M. kwotę 196,95 (sto dziewięćdziesiąt sześć złotych i dziewięćdziesiąt pięć groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł. Skargą z dnia 26 lutego 2014 roku S. M. zaskarżył bezczynność Prokuratora Rejonowego w O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zgodnie ze złożonym wnioskiem z dnia 21 stycznia 2014r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do podjęcia czynności w terminie przewidzianym w ustawie z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198) oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W skardze podkreślił, że w treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie domaga się wydania orzeczenia z klauzulą prawomocności. Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 21 stycznia 2014r. S. M. zwrócił się do Prokuratora Rejonowego w O. o udostępnienie informacji publicznej w sprawie o sygn. akt [...] w postaci kopii postanowienia Prokuratora Rejonowego w O. z dnia [...], kopii pism wyjaśniających pozyskanych w sprawie od Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wraz z załącznikami oraz kopii pism wyjaśniających uzyskanych w sprawie z Urzędu Miasta w B. wraz z załącznikami. S. M. wniósł o przesłanie powyższych informacji za pośrednictwem platformy cyfrowej ePUAP. Pismem z dnia 31 stycznia 2014r., przesłanym w formie wiadomości e-mail dnia 3 lutego 2014r., Prokurator Rejonowy w O. poinformował wnioskodawcę, że żądana przez niego informacja zostanie udostępniona po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu śledztwa w przedmiotowej sprawie. W kolejnym piśmie z dnia 3 lutego 2014r. S. M. podniósł, że z posiadanych przez niego informacji wynika, że postanowienie wydane w sprawie o sygn. akt [...] winno uprawomocnić się dnia 6 stycznia 2014r., a więc udostępnienie żądanej informacji mogło nastąpić już dnia 7 stycznia 2014r.. Dodatkowo wnioskodawca zarzucił, że w odpowiedzi Prokuratury Rejonowej w O., przesłanej drogą elektroniczną dnia 3 lutego 2014r. brakuje podpisu osoby będącej autorem odpowiedzi. Dnia 6 lutego 2014r. Prokurator Rejonowy w O. poinformował S. M., że orzeczenie kończące postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] nie jest prawomocne ze względu na brak zwrotnego potwierdzenia odbioru od strony postępowania i informacja publiczna zostanie udostępniona po uprawomocnieniu się wskazanego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w O. wyjaśnił, że śledztwo w sprawie o sygn. akt [...] zostało wszczęte na skutek zawiadomienia o przestępstwie złożonego przez S. M. Postanowienie o umorzeniu śledztwa zostało doręczone pokrzywdzonemu tj. Urzędowi Miasta w B. Natomiast S. M. został zawiadomiony jedynie o zakończeniu śledztwa jako osoba składająca zawiadomienie o przestępstwie, zgodnie z art. 305 § 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555). Organ podkreślił, że zarówno na dzień złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak i na dzień wpływu kolejnego pisma S. M. do Prokuratury Rejonowej w O. nie została stwierdzona prawomocność postanowienia kończącego postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] i z tego względu niezwłoczne udzielenie informacji publicznej w żądanym zakresie nie było możliwe. Postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie o sygn. [...] uprawomocniło się dnia 14 lutego 2014r. i związku z tą okolicznością dnia 26 lutego 2014r. Prokurator Rejonowy w O. przesłał S. M. żądane we wniosku o udostępnienie informacji publicznej dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej także jako "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."). Zakres przedmiotowy skarg na bezczynność wyznaczają przepisy art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest więc możliwe tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów i czynności oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanych w indywidualnych sprawach. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do ww. ustawy o informacji publicznej podmiot obowiązany do udzielania informacji publicznej ma obowiązek rozpoznać każdy wniosek zawierający żądanie udostępnienia informacji publicznej i co do zasady podjąć czynność materialno-techniczną udostępnienia informacji albo odmówić jej udostępnienia w formie decyzji administracyjnej, jeśli istnieją ku temu uzasadnione powody. Brak podjęcia w określonym przez prawo terminie wskazanych działań oznacza, że podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej dopuszcza się bezczynności w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej. W wymienionych przypadkach istnieje zatem możliwość zaskarżenia bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej do sądu administracyjnego. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ działań określonych w przepisach prawa. Podkreślić przy tym należy, że dla stwierdzenia stanu bezczynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w tym również kwestia zawinienia organu. Zaznaczyć również należy, że jeśli chodzi o wyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego to w przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymaganie uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa ani złożenie zażalenia na bezczynność organu (vide: wyrok NSA z dnia 30 listopada 2011r., w sprawie sygn. akt I OSK 1991/12; wyrok NSA z dnia 24 maja 2006r., w sprawie sygn. akt I OSK 601/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu tejże ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych, a także do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. (vide: wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013r., w sprawie sygn. akt I OSK 2904/12; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 17 stycznia 2013r., w sprawie sygn. akt II SAB/Rz 48/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Informację publiczną stanowią zatem dokumenty bezpośrednio wytworzone przez organ, jak i niepochodzące wprost od organu, wykorzystywane do realizacji przewidzianych prawem zadań. Zaś w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiotami zobowiązanymi do udzielania informacji publicznych, które znajdują w ich posiadaniu, są przede wszystkim organy władzy publicznej, a więc niewątpliwe w zakresie podmiotowym stosowania ustawy mieści się także prokuratura. Odnosząc się natomiast do przedmiotu niniejszego postępowania należy wskazać, że dostęp do akt w toku postępowania przygotowawczego odbywa się zgodnie z art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego. Z kolei akta zakończonego już postępowania przygotowawczego będą podlegać regulacjom ustawy u.d.i.p. Należy jednak podkreślić, że akta jako zbiór materiałów nie stanowią informacji publicznej. Natomiast, jeżeli we wniosku o udostępnienie informacji publicznej zostaną wskazane konkretne informacje publiczne, zawarte w określonych dokumentach urzędowych znajdujących się w aktach zakończonego postępowania karnego, wówczas informacje takie winny być udostępnione przez podmiot zobowiązany (vide: wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013r., w sprawie sygn. akt I OSK 2662/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2014r., w sprawie sygn. akt VIII SAB/Wa 72/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie S. M. w treści złożonego wniosku wymienił prawidłowo konkretne dokumenty zawierające informacje publiczne. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczył kopii postanowienia Prokuratora Rejonowego w O. z dnia 30 grudnia 2013r., kopii pism wyjaśniających pozyskanych w sprawie z Państwowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B. oraz kopii pism wyjaśniających pozyskanych w sprawie z Urzędu Miasta B. wraz z załącznikami w sprawie o sygn. akt [...]. Nadto podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany powiadamia o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie ww. dokumentów (data wpływu wniosku do organu - 21 stycznia 2014r.), pismem z dnia 31 stycznia 2014r., S. M. został powiadomiony, że informacje publiczne zostaną udostępnione po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu śledztwa w sprawie o sygn. akt [...]. W kolejnym piśmie z dnia 6 lutego 2014r., stanowiącym odpowiedź na następne pismo S. M. z dnia 3 lutego 2014r., Prokurator Rejonowy w O. ponownie poinformował o braku możliwości przesłania żądanych dokumentów. Pismem z dnia 26 lutego 2014 roku S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w O. W momencie składania skargi informacje publiczne nie zostały przekazane wnioskodawcy, co oznacza, że Prokurator Rejonowy w O. pozostawał w bezczynności. Zaznaczyć należy, że jak wynika z akt sprawy, doręczenie przesyłki zawierającej postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie o sygn. [...] nastąpiło dnia 6 lutego 2014 r. Powyższe oznacza, że wskazane postanowienie uzyskało przymiot prawomocności dnia 14 lutego 2014 r.. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy organ zobowiązany był udostępnić informacje publiczne bez zbędnej zwłoki, zaraz po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego postępowanie przygotowawcze. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej znajdował się w posiadaniu Prokuratury już od dnia 21 stycznia 2014r., przy czym podmiot zobowiązany dwukrotnie udzielał odpowiedzi na pisma S. M. w sprawie możliwości udzielenia informacji publicznych z akt prowadzonego postepowania przygotowawczego. Nadto jak wynika z akt administracyjnych, dopiero dnia 26 lutego 2014r. przesłano wnioskodawcy kopie żądanych dokumentów, a więc dwunastego dnia od stwierdzenia prawomocności w sprawie o sygn. [...]. Co więcej, żądanie udostępnienia kopii dokumentów stanowiło informację prostą, niewymagającą przetworzenia, a tym samym podejmowania dodatkowych czynności w celu udostępnienia. W niniejszej sprawie możliwe było niezwłoczne udzielenie informacji, które winno nastąpić najpóźniej w przeciągu kilku (2-3) dni od uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W dalszej kolejności wskazać należy, że w dniu orzekania w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Prokurator Rejonowy w O. nie pozostawał w bezczynności. Jak wynika z akt sprawy i wyjaśnień stron na rozprawie, informacje publiczne zostały udostępnione zgodnie ze złożonym wnioskiem. W tym stanie rzeczy brak podstaw do orzekania o zobowiązaniu organu administracji do dokonania czynności udostępnienia informacji publicznej w określonym terminie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a zdanie pierwsze. Zatem stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe. Podkreślić jednak trzeba, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w obowiązującym stanie prawnym polega nie tylko zobowiązaniu organu do wydania aktu lub podjęcia czynności, lecz także na orzeczeniu, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że umorzenie postępowania w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu ze względu na wydanie aktu po wniesieniu skargi nie zwalnia sądu od stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący czy też nie (vide: wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013r., w sprawie sygn. akt I OSK 17/13, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012r., w sprawie sygn. akt I OSK 2626/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy żądane informacje nie zostały przesłane przez organ wnioskodawcy bez zbędnej zwłoki, jak stanowią uregulowania u.d.i.p. Jednakże Prokurator Rejonowy w O. udzielił żądanych informacji zgodnie ze złożonym wnioskiem dwunastego dnia od uprawomocnienia się orzeczenia kończącego śledztwo w sprawie o sygn. akt[...]. Zatem, oceniając bezczynność organu, należy uznać, że nie miała ona charakteru rażącego. Organ błędnie zinterpretował przepisy, uznając że w okolicznościach przedmiotowej sprawy wiąże termin 14 - dniowy do udzielenia informacji publicznej, o czym świadczy chociażby sformułowanie zawarte w odpowiedzi na skargę, iż w ustawowym terminie wnioskodawca otrzymał informację publiczną. Okoliczność ta nie pozwala na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa i wymierzenia organowi grzywny. Stąd, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a zdanie drugie, Sąd orzekł jak w pkt II wyroku. W odniesieniu do kwestii zwrotu kosztów postępowania należy podnieść, że usunięcie stanu bezczynności przez organ, który się jej dopuścił, dokonane po wniesieniu skargi do sądu, należy kwalifikować jako działanie samokontrolne organu. Powstała bezprzedmiotowość postępowania stanowi podstawę do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego i jednocześnie gwarantuje stronie skarżącej zwrot kosztów postępowania (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2012r., w sprawie sygn. akt IV SAB/PO 64/10 oraz postanowienie NSA z dnia 20 września 2011r., w sprawie sygn. akt I OZ 669/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 P.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot poniesionych przezeń kosztów postępowania. d.j.