I FSK 1172/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-27

Skład orzekający: Małgorzata Niezgódka-Medek, Maria Dożynkiewicz, Alojzy Skrodzki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy doręczenie podatnikowi wezwania do stawienia się w charakterze podejrzanego w postępowaniu karnym skarbowym, przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, skutkuje zawieszeniem biegu tego terminu, nawet jeśli podatnik nie został formalnie poinformowany o przedstawieniu mu zarzutów?
Ratio decidendi
Doręczenie podatnikowi wezwania do stawienia się w charakterze podejrzanego w postępowaniu karnym skarbowym, przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, skutkuje zawieszeniem biegu tego terminu. Kluczowe jest, aby podatnik uzyskał wiedzę o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu, co może nastąpić poprzez różne formy powiadomienia, niekoniecznie formalne przedstawienie zarzutów. Takie wezwanie pozwala podatnikowi na powzięcie wiadomości, że został uznany za podejrzanego, a w konsekwencji, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2005 r. Organ podatkowy zakwestionował prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktur VAT, które nie dokumentowały faktycznego nabycia usług budowlanych i reklamowych, a także towarów. Stwierdzono również, że podatnik zawyżył podatek należny przez rozliczenie podatku wynikającego z faktur VAT wystawionych przez niego na rzecz innego podmiotu, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Kluczowym zagadnieniem stało się ustalenie, czy doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Podatnik twierdził, że postępowanie było przedawnione, podczas gdy organy i sądy uznały, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od R. W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia WSA (del.) Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Protokolant Marta Sokołowska-Juras, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 425/13 w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 25 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik i listopad 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 3600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami. 1.1. Wyrokiem z 30 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 425/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 25 lutego 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2005 r. 1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji podał, że Skarżący właściciel firmy "P." prowadził w 2005 r. działalność gospodarczą, która polegała m.in. na produkcji i handlu hurtowym artykułami o przeznaczeniu reklamowym (kubki, filiżanki, długopisy, koszulki, bluzy polarowe, notesy, balony, upominki z nadrukami zamówionymi przez odbiorców), handlu fartuchami farmaceutycznymi oraz na budowie domów na sprzedaż. W toku kontroli stwierdzono nieprawidłowości, polegające na tym, iż Skarżący obniżył podatek należny o podatek naliczony na podstawie faktur VAT, niedokumentujących faktycznego nabycia usług budowlanych i reklamowych, a także towarów otrzymanych od "M." M. R. z siedzibą w L. i "A." z siedzibą w L. Stwierdzono także, iż Skarżący zawyżył podatek należny przez rozliczenie podatku wynikającego z faktur VAT wystawionych przez niego na rzecz M. Udokumentowane nimi transakcje nie miały miejsca. W efekcie Dyrektor Urzędu kontroli Skarbowej w P. wydał decyzję z 3 lipca 2012 r. na mocy której umorzył postępowanie w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. z uwagi na przedawnienie. Organ I instancji określił również zobowiązanie w tym podatku za wrzesień i październik 2005 r. oraz kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za listopad 2005 r., a także podatek od towarów i usług do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz.1054 ze zm., dalej jako: "u.p.t.u.") za wrzesień 2005 r. i październik 2005 r. Powyższe ustalenia oparto na zeznaniach świadka H. R., decyzjach ostatecznych z 18 maja 2009 r. wydanych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. wobec M. R. w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. i podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego w L. z 19 maja 2011 r. uznającym H. R. winnym m.in. tego, że zajmując się sprawami finansowymi "M." bezzasadnie ujął w ewidencjach sprzedaży dane wynikające z faktur nieodzwierciedlających faktycznie dokonanych transakcji wystawionych m.in. dla Skarżącego, a także wystawił w 2005 r. nierzetelne faktury VAT m.in. na rzecz Skarżącego i posługiwał się nimi. Organ I instancji wskazał, iż firmy "M." i "A." w rzeczywistości nie funkcjonowały w branży reklamowej oraz budowlanej (działały wyłącznie w branży elektrycznej) i nie dysponowały środkami produkcji do świadczenia usług, o których mowa w spornych fakturach VAT. Tym samym prowadzone ewidencje zakupów (w części obejmującej zapisy dokonane na podstawie zakwestionowanych faktur VAT wystawionych przez "M." i "A.") oraz ewidencje sprzedaży (w części obejmującej zapisy dokonane na podstawie faktur VAT wystawionych dla "M."), zostały uznane za nierzetelne. W odwołaniu Skarżący domagał się uchylenia powyższej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez wydanie decyzji: - w zakresie VAT należnego wskutek błędnego przyjęcia przez organ I instancji, że faktury sprzedaży wystawione przez Skarżącego są fakturami "pustymi", tj. nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co stanowi naruszenie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., - w zakresie VAT naliczonego wskutek błędnego przyjęcia przez organ I instancji, że faktury nabycia towarów otrzymane przez Skarżącego nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w nich zawarty, gdyż dokumenty te stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, co stanowi naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. Decyzji zarzucił ponadto naruszenie prawa procesowego, tj.: - art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej jako: "O.p.") w zw. z art. 31 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 ze zm.), przez niepodjęcie działań celem dokładnego i należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, - art. 187 § 1 O.p., poprzez niezebranie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, - art. 191 O.p., poprzez bezpodstawne i jednostronne przyjęcie przez organ I instancji, że sporne okoliczności sprawy zostały w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione, a nadto poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej, szczególnie w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie w sprawie oparto na materiale dowodowym, który nie stwarzał podstaw do wydania decyzji, - art. 210 § 4 O.p., poprzez niewskazanie przyczyn, dla których odrzuconym dowodom organ I instancji odmówił wiarygodności, zważywszy na fakt, że wiele z uzyskanych dowodów nie zostało zakwestionowanych, a ich prawdziwość nie budzi zastrzeżeń. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z 25 lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. 2. Skarga do Sądu I instancji. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 86 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię polegającą na pozbawieniu Skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur VAT, - art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. przez jego zastosowanie i uznanie, że dokumenty w postaci faktur VAT stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane w sytuacji, gdy wszystkie faktury dokumentują faktyczne transakcje, - art. 108 ust. 1 u.p.t.u. przez uznanie w zakresie podatku należnego, że faktury VAT sprzedaży są tzw. "fakturami pustymi", od których istnieje obowiązek zapłaty podatku, - art. 70 § 6 pkt 1 O.p., polegające na prowadzeniu postępowania pomimo przedawnienia zobowiązania podatkowego, - art. 120 O.p., poprzez pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego, - art. 121 § 1 O.p., poprzez prezentowanie przez organ podatkowy stanowiska pro fiskalnego, - art. 122 O.p., poprzez uwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy jedynie tych okoliczności, które przemawiały na niekorzyść podatnika, - art. 187 § 1 O.p., poprzez zaniechanie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, - art. 191 O.p., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wskutek oparcia rozstrzygnięcia tylko o dowody i fakty, które przemawiają na niekorzyść Skarżącego, przez co ocena dowodów nabrała wszelkich cech dowolności, - art. 193 § 1, § 2 i § 4 O.p., poprzez bezpodstawne ustalenie, że ewidencje prowadzone przez Skarżącego są nierzetelne i nie stanowią dowodów w sprawie, - art. 210 § 4 O.p., poprzez niewskazanie przyczyn, dla których dowodom przedstawionym przez Skarżącego odmówiono wiarygodności, a to pomimo faktu, że w przypadku większości spośród nich nie wykazano ich nieprawdziwości. W piśmie procesowym z 7 maja 2013 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji i umorzenie postępowania wobec faktu, że nie jest stroną w tym postępowaniu. Powołał się mianowicie na zmianę formy prawnej, tj. przekształcenie przedsiębiorstwa w spółkę cywilną, a następnie spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. 2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji. 3.1. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Na wstępie zauważył, że prawidłowe było doręczenie decyzji wymiarowych Skarżącemu jako osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "Pro Media" Robert Wolnik, pomimo utworzenia, w oparciu o przedsiębiorstwo osoby fizycznej, spółki cywilnej, a następnie przekształcenie tej spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Dalej Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie z dniem 31 grudnia 2010 r. W dniu 17 listopada 2010 r., zostało bowiem wszczęte wobec Skarżącego postępowanie karne skarbowe, o którym dowiedział się on w dniu 16 grudnia 2010 r. (tj. w dniu odbioru wezwania na przesłuchanie w charakterze podejrzanego), a zatem przed upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 O.p. Odnosząc się do istoty sporu Sąd I instancji za prawidłowe uznał ustalenie organów podatkowych, że wzajemne transakcje kupna sprzedaży pomiędzy "M.", a "P." R. W. oraz transakcje zakupu od "A." w 2005 r. nie miały miejsca. Firmy "M." i "A." nie świadczyły na rzecz Skarżącego usług (transportowych, budowlanych), jak również nie dokonywały sprzedaży towarów budowlanych i reklamowych (m.in. długopisów, kubków, upominków). Ponadto "M." nie nabyła od "P." towarów (zestawów upominkowych). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że współpraca pomiędzy "M.", a "P." polegała na wystawianiu i przyjmowaniu "pustych" faktur przez "M." (w przypadku współpracy pomiędzy "A.", a "P." chodziło zaś o wystawianie "pustych" faktur przez "A."), za co H. R. otrzymywał od Skarżącego tzw. "prowizję" w formie gotówki. Faktury VAT wystawione przez ww. podmioty gospodarcze nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych, a zatem Skarżącemu nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z nich wynikający. Sąd I instancji nie miał też zastrzeżeń, co do stwierdzenia, że Skarżący wiedział lub przy dochowaniu należytej staranności (powinność w prowadzeniu działalności gospodarczej) co najmniej mógł się dowiedzieć, iż nabyty przez niego towar nie pochodził od wystawcy faktur (wystawianie faktur stwarzało jedynie pozory legalności transakcji). Zwrócił przy tym uwagę, iż Skarżący nie posiadał, ani nie starał się o pozyskanie informacji o swoim kontrahencie. Podjął rozmowy o dostawach towarów i usług budowlanych (a następnie dokonywał transakcji) z osobą przedstawioną mu przez kolegę w hurtowni elektrycznej "E.", nie podejmując żadnych czynności w celu potwierdzenia czy osoba ta jest upoważniona do występowania w imieniu firmy "M." i "A.". Nie zweryfikował czy podmioty te są zarejestrowanymi i czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług oraz w jakiej branży działają. Rozliczał się gotówką "do ręki". Na koniec Sąd I instancji podzielił stanowisko organów podatkowych dotyczące określenia, na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., zobowiązania w VAT z tytułu wystawienia faktur VAT z wykazaną kwotą tego podatku. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. Skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako: "P.p.s.a.") przez bezpodstawne oddalenie skargi, która zasługiwała na uwzględnienie z powodu naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 70 § 8 pkt 1 O.p. w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. Nr 197, poz. 1306) przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego wystarczające jest zawiadomienie podatnika o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, prowadzonego w związku z ustaleniami kontroli skarbowej, bez wskazania, jakiego zobowiązania podatkowego dotyczy wszczęte postępowanie karno-skarbowe. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie prawa materialnego, tj. art. 70 § 8 pkt 1 O.p. w brzmieniu ustalonym wspomnianą ustawą z dnia 24 września 2010 r. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego wystarczające jest zawiadomienie podatnika o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe prowadzonego w związku z ustaleniami kontroli skarbowej, bez wskazania, jakiego zobowiązania podatkowego dotyczy to postępowanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1.Skarga kasacyjna jest niezasadna. 5.2. Na wstępie należy zaznaczyć, że autor skargi kasacyjnej wskazał w podstawach kasacyjnych na naruszenie przepisów postępowania tzn. art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w powiązaniu z art. 70 § 8 pkt 1 O.p. oraz taką samą jednostkę redakcyjną wskazał w podstawie naruszenia prawa materialnego tzn. art. 70 §1 pkt 6 O.p. Należy wyjaśnić na wstępie, że art. 70 § 8 O.p. nie posiada pkt. 1. Nie mniej jednak w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej powoływana jest już prawidłowa podstawa prawna a mianowicie art. 70 § 6 pkt 1. O.p, w związku z czym Sąd postanowił rozpoznać skargę kasacyjną, uznając błędne wskazanie jednostki redakcyjnej za oczywistą omyłkę, która została skorygowana w treści uzasadnienia. Również w treści uzasadnienia powołano się na naruszenie art. 70 § 1 O.p. 5.3. Przechodząc zatem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej punktem wyjścia jest rozstrzygnięcie kwestii przedawnienia, bowiem obie podstawy kasacyjne właśnie do tego się sprowadzają. W zakresie przedawnienia, sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi autor środka zaskarżenia odwołał się do naruszenia art. 70 § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie w związku z przedawnieniem zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, co związane było z błędnym zastosowaniem art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. - który, w ocenie strony, powinien znaleźć zastosowanie w sprawie - zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia może ulec przerwaniu lub zawieszeniu w przypadkach wskazanych w dalszych paragrafach art. 70 O.p. Wśród przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia wymienione zostało, właśnie w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., wszczęcie postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. należy zauważyć, że trafny jest pogląd Sądu I instancji, iż w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, czego autor skargi nie chce dostrzec. Forsowane przez niego w skardze kasacyjnej stanowisko oparte jest na przekonaniu, że jedynym sposobem powzięcia przez podatnika wiedzy o postępowaniu karnoskarbowym jest ogłoszenie mu postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Stanowisko takie nie zostało zaaprobowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jak wywiedziono w jednym z orzeczeń (por. wyrok NSA z 16 października 2013 r., I FSK 483/13), Trybunał Konstytucyjny nakazał jedynie poinformowanie podatnika o zdarzeniu powodującym zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bez wskazania trybu i sposobu przekazania takiej informacji, tym samym pozostawiając organom podatkowym daleko idącą swobodę w tym zakresie. Okolicznością decydującą o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie jest wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów podejrzanemu, czy też jego przesłuchanie w takim charakterze, lecz okoliczność, że podatnikowi wiadomo, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karnoskarbowe. Trybunał Konstytucyjny dla wystąpienia skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie wymaga, aby doszło do przejścia postępowania karnego z fazy in rem do fazy in personam. W przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zauważył także, iż pogląd powyższy wspiera nowelizacja, której dokonano właśnie wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 30/11), na mocy ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa, ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz ustawy – Prawo celne (Dz. U. z 2013 r. poz. 1149). Z aktualnego brzmienia art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. wynika, że dla wywołania skutku w postaci nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wystarczające jest powiadomienie podatnika o tym fakcie przed upływem terminu przedawnienia określonego w art. 70 § 1 O.p. Stanowisko to było wielokrotnie powtarzane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki z: 9 kwietnia 2014 r. II FSK 1238/13, 24 czerwca 2014 r. I FSK 998/13, 23 października 2014 r. I FSK 1546/14, 5 grudnia 2014 r. I FSK 1789/13, 6 lutego 2015 r. I FSK 2082/13 czy też 25 marca 2015 r. I FSK 128/14). Poglądy powyższe w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie wskazując, że w ich świetle nie może odnieść pożądanego rezultatu wywód Skarżącego oparty na tezach przeciwnych. Rację ma bowiem Sąd I instancji, iż nie tylko ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów rodzi skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w myśl art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Zgodnie z przywołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, dla wystąpienia takiego skutku istotna jest zasadniczo wiedza podatnika o toczącym się postępowaniu karnoskarbowym powzięta przed upływem terminu przedawnienia, przy czym źródła tej wiedzy mogą być różnorodne. Może nim być – jak trafnie przyjął Sąd I instancji – wezwanie na przesłuchanie w charakterze podejrzanego o przestępstwo karnoskarbowe. Niniejsza sprawa dotyczy zobowiązań w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2005 r., które uległyby przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2010 r. Organ podatkowy uznał jednak – a Sąd I instancji to zaakceptował – iż do przedawnienia tego nie doszło, z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Dla sprawy zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w dacie wszczęcia postępowania karnoskarbowego wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów i wystosowano do R. W. wezwanie w dniu 2 grudnia 2009 r. do stawienia się w dniu 13 grudnia 2010 r. na przesłuchanie w charakterze podejrzanego "w sprawie karnej skarbowej w związku z ustaleniami kontroli skarbowej w P. R. W., (....) tj. o przestępstwa skarbowe z art. 56 § 2 kks, z art. 56 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks oraz art. 61 § 1 kks w zw. Z art. 6 § 2 kks." W zakreślonym terminie R. W. nie stawił się na przesłuchanie, ale usprawiedliwił swoją nieobecność dzwoniąc do organu, że wezwanie odebrał 16 grudnia 2009 r, w związku z czym nie mógł się stawić 13 grudnia 2010 r. Został poinformowany w trakcie rozmowy o kolejnej dacie przesłuchania w dniu 23.12.2010 r. i jednocześnie wysłano następne wezwanie do skarżącego 13 grudnia 2010 r, z wyznaczonym terminem przesłuchania w dniu 23 grudnia 2010 r.. Wezwanie to zostało odebrane 3 stycznia 2011 r. Kolejne wezwania zostały wystosowane w dniu 13 i 25 stycznia 2011 r. Dopiero na te ostatnie wezwanie skarżący stawił się w organie 14 lutego 2011 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności tej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego otrzymanie w dniu 16 grudnia 2010 r. wezwania, z którego wynikało, że skarżący ma stawić się na przesłuchanie w charakterze podejrzanego "w sprawie karnej skarbowej w związku z ustaleniami kontroli skarbowej w P. R. W., (....) tj. o przestępstwa skarbowe z art. 56 § 2 kks, z art. 56 § 2 kks w zw. Z art. 6 § 2 kks oraz art. 61 § 1 kks w zw. Z art. 6 § 2 kks.", spowodowało, zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Z otrzymanego wezwania do stawienia się i złożenia wyjaśnień w charakterze podejrzanego, uzyskał on wiedzę o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu, a zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia spornych zobowiązań podatkowych nastąpiło przed 31 grudnia 2010 r. Tym bardziej, że z powołanych w wezwaniu przepisów wynikało wprost, o co jest skarżący podejrzany. A mianowicie o nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych art. 61 § 1 kks, za które uważa się też rejestry podatku od towarów i usług. Co więcej, wezwanie z 3 grudnia 2009 r. , które skarżący otrzymał, dotyczyło, chociaż nie wynika to z samej treści wezwania, postanowienia o wszczęciu dochodzenia w zakresie zarówno podatku dochodowego za 2005 r jak i podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad 2005 r. Ponadto nie można pominąć, że w dniu 20 września 2010 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wystawił skarżącemu decyzję określające podatek od towarów i usług za wskazane okresy. Następnie 2 grudnia 2009 r. wysłano wezwanie Skarżącemu, w celu stawienia się jako podejrzany o konkretne przestępstwa karno-skarbowe. Mając na uwadze powyższe, należy zauważyć, że z sekwencji zdarzeń, skarżący wiedział, jakich zobowiązań dotyczyć może wezwanie go w charakterze podejrzanego. Skarżący stawił się, dopiero na piąte z kolei wezwanie w organie 14 lutego 2011 r. W ocenie Sądu taka postawa skarżącego, poza pierwszym wezwaniem, nastawiona była na doprowadzenie do przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług dotyczących spornych trzech miesięcy. Na koniec Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z nadesłanych po zamknięciu rozprawy, przez pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej dokumentów, przy orzekaniu wzięto pod uwagę tylko wezwanie do stawienia się w charakterze podejrzanego z dnia 3 grudnia 2010 r. otrzymane przez skarżącego 16 grudnia 2010 r. Ten dokument znany był skarżącemu, chociażby z tego względu, że podpisał jego otrzymanie a na rozprawie pełnomocnik nie kwestionował tego faktu. Reasumując, przedłożone przez organ dokumenty wskazują, że organ prowadzący postępowanie wezwał skarżącego na przesłuchanie w charakterze podejrzanego w przedmiotowej sprawie przed upływem terminu przedawnienia. Sąd uważa przy tym, że skoro wezwanie takie zostało prawidłowo doręczone podatnikowi i to w sposób zapewniający zapoznanie się z treścią wezwania, to należy uznać, że wraz z otrzymaniem wezwania od organu skarbowego do stawienia się w charakterze podejrzanego w związku ze sprawą podatkową, jaka toczy się w sprawie podatnika, zostaje on powiadomiony przez organ o wszczęciu postępowania karnego skarbowego w sprawie. Takie wezwanie pozwala bowiem podatnikowi na powzięcie wiadomości, że został uznany za podejrzanego w sprawie karnej skarbowej, a więc, że toczy się postępowanie w takiej sprawie, a w konsekwencji, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie doszło także do naruszenia art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w powiązaniu z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. 6. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, iż sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty są chybione, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2-3 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło