II OSK 1676/17

Dnia 16 stycznia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy inspektor sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi W.K. i J.K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 317/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej W.K. i J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 961/14 w sprawie ze skargi W.K. i J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z 9 listopada 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W.K. i J.K. (dalej jako "skarżący") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 961/14 oddalającego skargę skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z [...] lutego 2014 r. w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Skarżący wnieśli skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego powyższym wyrokiem. Jako podstawę skargi o wznowienie postępowania wskazali art. 270 oraz art. 273 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a."). Skarżący wskazali, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu oraz, które nie były znane Sądowi I instancji w dniu wydania wyroku. Skarżący wskazali, że w toku postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrowi Mazowieckiej w przedmiocie prawidłowości zbudowania przez H.K. i W.K. budynku inwentarskiego na działkach nr 328, 329, 330/3, 331/3 położonych w miejscowości Nur, została sporządzona opinia biegłego geodety L.K.. Z treści tej opinii wynika, że budynek inwentarski został zbudowany z odstępstwami od ostatecznej decyzji Starosty Ostrowskiego z 8 czerwca 2011 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i zagospodarowania terenu oraz ostatecznej decyzji Starosty Ostrowskiego z 31 lipca 2012 r. o zmianie pozwolenia na budowę. Dotyczy to rzędnej posadowienia budynku inwentarskiego - obory ("rusztu"), która wynosi 121,44 m, a nie 120,90 m jak wynika z projektu budowlanego i zagospodarowania działki. Zdaniem skarżących, może to świadczyć o naruszeniu stosunków wodnych przez H.K. i W.K. ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w szczególności, że w prawomocnie zakończonym już postępowaniu wodnoprawnym domniemywało się, że budowa budynku inwentarskiego była przeprowadzona w sposób prawidłowy, a więc nie wpłynęła ona na kwestię stosunków wodnoprawnych. Ponadto skarżący wskazał, że decyzją z 28 kwietnia 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrowi Mazowieckiej nałożył na H.K. obowiązek sporządzenia zamiennego projektu budowlanego budynku inwentarskiego (obory) zrealizowanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Potwierdza to, że budynek został wybudowany w sposób nieprawidłowy, a okoliczność ta mogła mieć wpływ na zakończone postępowanie wodnoprawne. Na podstawie art. 277 p.p.s.a. skarżący wskazali, że o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia dowiedzieli się 30 marca 2017 r., kiedy ich pełnomocnik zapoznawał się z aktami sprawy prowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrowi Mazowieckiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą skargi o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 317/15), jest art. 273 § 2 p.p.s.a. zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania sądowego w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W treści skargi o wznowienie postępowania skarżący wskazują na nowe okoliczności faktyczne. Jednak analiza skargi o wznowienie postępowania prowadzi do wniosku, że powołują się oni w istocie na nowe środki dowodowe, przede wszystkim w postaci opinii biegłego geodety z 8 lutego 2017 r. Rozważenie przesłanek wznowienia postępowania w tej sprawie musi zatem oprzeć się zarówno na ich analizie jako nowych dowodów oraz jako nowych okoliczności faktycznych. Wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych zmierza do ponownego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na to, że prawomocne orzeczenie sądu jest niezasadne z punktu widzenia materiału faktycznego i dowodowego, który istniał już w poprzednim postępowaniu. Wymienione w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłanki należy zatem rozumieć w ten sposób, że po pierwsze, dowody, na które powołuje się strona, istniały przez zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek. Po drugie, zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Po trzecie, mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one znane stronie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2017 r., II FSK 679/17, LEX nr 2402251). Skarga o wznowienie postępowania wniesiona w tej sprawie nie spełnia powyższych przesłanek i z tego powodu nie mogła zostać uwzględniona. Po pierwsze, środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się orzeczenia, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w tym przepisie art. 273 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2013 r, I OSK 2068/11, LEX nr 1336363, oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2010 r. II FSK 2135/10, LEX nr 742337). Opinia biegłego, na którą powołują się skarżący została opatrzona datą 8 lutego 2017 r., a więc datą późniejszą niż data wyroku objętego skarga o wznowienie postępowania. Ponadto opinia naukowa, w której wyrażony został określony pogląd, analiza lub stanowisko jej autora, nie mieści się w pojęciu "okoliczność faktyczna" lub "środek dowodowy" w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. Ponadto również pozostałe dokumenty powołane przez skarżących zostały sporządzone po dniu 9 listopada 2016 r. Dotyczy to zarówno protokołu rozprawy administracyjnej z 12 kwietnia 2017 r., jak i decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z Ostrowii Mazowieckiej z 28 kwietnia 2017 r. Z tej przyczyny dowody te nie mogły stanowić podstawy skargi o wznowienie postępowania złożonej w tej sprawie. Po drugie, dowody, na które powołują się skarżący zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania, jednak było to skutkiem tego, że przed wydaniem wyroku dowody te w ogóle nie istniały. Po trzecie, niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Tego rodzaju związku nie ma w tej sprawie. Skarżący przyjmują bowiem nietrafne założenie, że przesłanką decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 28 lutego 2014 r. w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, było stwierdzenie, że roboty budowlane na działce ich sąsiadów zostały wykonane legalnie. Legalność budowy nie jest natomiast przedmiotem rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie obowiązującego w dacie wydania tej decyzji art. 29 ust. 1 ustawy z 18 lipca 2001r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), zgodnie z którym właściciel nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stosunków wodnych szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ administracji może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. Z treści art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wynika, że przesłankami do nałożenia wskazanych w nim obowiązków jest ustalenie, że właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Wydanie decyzji wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych, i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Podstawą wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 28 lutego 2014 r. były zatem ustalenia poczynione w tym zakresie, a przedmiotem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2014 r. w sprawie IV SA/Wa 961/14 kontrola legalności tej decyzji przez pryzmat zastosowania i wykładni art. 29 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne, a także właściwych przepisów postępowania, na podstawie których organ ustalił stan faktyczny sprawy. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego objętego skargą o wznowienie postępowania. Brak jest zatem związku przyczynowego między odstępstwem od warunków pozwolenia na budowę (rozumianym jako okoliczność faktyczna, która istniała w dacie wydania zaskarżonego wyroku, ale z której strona nie mogła wcześniej skorzystać, ponieważ została ona potwierdzona dopiero w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego), a odmową wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Brak jest również związku przyczynowego między nowymi dowodami, a wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2016 r., ponieważ dowody te nie istniały w dacie jego wydania. Po czwarte, skarżący nie mogli skorzystać z powołanych wyżej środków dowodowych, ponieważ nie istniały one w dacie wydania wyroku objętego skargą o wznowienie postępowania sądowego. Z tych względów i na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.