I SA/Wa 2749/13
WyrokWSA w Warszawie2014-05-21
Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Marta Kołtun-Kulik, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak interesu prawnego w żądaniu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wynikający z ostatecznej decyzji o umorzeniu postępowania zwrotowego, uniemożliwia stronie skuteczne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej dotyczącej tej nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ostateczna decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nawet jeśli umorzenie nastąpiło z powodu negatywnej przesłanki (np. ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy), skutkuje brakiem interesu prawnego strony w kwestionowaniu decyzji uwłaszczeniowej. Brak takiego interesu prawnego uniemożliwia stronie skuteczne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej w postępowaniu nadzorczym.Stan faktyczny
Skarżąca K. O., jako spadkobierczyni właścicielki wywłaszczonej nieruchomości, wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z 1994 r. dotyczącej części dawnej działki nr [...]. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie, uznając, że skarżąca nie posiada interesu prawnego, ponieważ postępowanie o zwrot nieruchomości, wszczęte na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., zostało zakończone ostateczną decyzją o umorzeniu z powodu negatywnej przesłanki z art. 229 u.g.n. (ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przed 1998 r.). Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. i u.g.n., twierdząc, że umorzenie postępowania zwrotowego nie jest równoznaczne z odmową zwrotu i nie pozbawia jej interesu prawnego w weryfikacji decyzji uwłaszczeniowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), art. 38 ust. 1 i 2, art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 3. art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm.), decyzją z dnia [...] lipca 1994 r. nr [...], stwierdził, że grunt stanowiący własność Skarbu Państwa, położony w L. przy ul. [...], dla którego w Sądzie Rejonowym w L. prowadzona jest księga wieczysta Nr [...], oznaczony w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, obręb [...], arkusz nr [...], będący w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie Zakładu [...], stał się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki i urządzenia znajdujące się na tym gruncie stały się z dniem 5 grudnia 1990 r. własnością Zakładu [...].
Pismem z dnia 2 maja 2008 r. K. O. wystąpiła z wnioskiem m. in. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r., w części dotyczącej dawnej działki nr [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie wszczęte z wniosku K. O. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r., nr [...], w części dotyczącej dawnej działki nr [...].
K. O. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. podnosząc, iż przysługuje jej w niniejszym postępowaniu interes prawny oparty na art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.).
Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r.
W uzasadnieniu Minister stwierdził, że zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Natomiast stosownie do art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zasadą jest, że w postępowaniu nieważnościowym stronami postępowania są strony biorące udział w postępowaniu zwykłym lub ich następcy prawni. Występują jednakże sytuacje, w których stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] listopada 1974 r. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...], co do której prawo własności przysługiwało H. M. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] października 1991 r., sygn. akt [...], spadek po H. M. nabyła K. O.
Działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [..] o pow. [...] ha. Następnie działka nr [...] weszła w skład uwłaszczonej działki nr [...], o czym świadczy opis i mapa z projektem podziału dz. [...] wraz z rozliczeniem powierzchni dawnej działki nr [...] przyjęta do ewidencji w dniu [...] grudnia 1999 r. pod nr [...]. Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. zatwierdził podział działki nr [...] na działki nr [...], nr [...] oraz [...]. Z treści pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [..] września 2011 r. oraz załącznika graficznego jednoznacznie wynika, iż część dawnej działki nr [...], która weszła w skład uwłaszczonej działki nr [...], stanowi w chwili obecnej cześć działki nr [...]. Działka nr [...] stanowi obecnie własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] sp. z o. o. w L., która obecnie stanowi oddział [...] S.A. w B. Świadczy o tym treść księgi wieczystej nr [...], która obejmuje swoim zakresem działkę [..] oraz wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego Nr KRS [...].
Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują na to, iż K. O. nie posiada w chwili obecnej żadnych praw rzeczowych do dawnej działki nr [...], stanowiącej część działki nr [...], której dotyczyła decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r. Oznacza to, iż na gruncie przedmiotowego postępowania w ocenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wnioskodawczyni nie może wywodzić swojego interesu prawnego z praw rzeczowych przysługujących jej do przedmiotowej nieruchomości.
Natomiast w kwestii wyprowadzenia interesu prawnego skarżącej z regulacji zawartej w art. 136 ust. 3 u.g.n. Minister stwierdził, iż argumentacja wnioskodawczyni nie zasługuje na uwzględnienie.
Pismem z dnia 6 lipca 1998 r. K. O. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jako spadkobierczyni osoby wywłaszczonej. Powyższy wniosek został doręczony do Urzędu Miasta w L. w dniu 9 lipca 1998 r. Oznacza to, iż postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostało wszczęte po dniu wydania kwestionowanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r.
Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] obręb [...], arkusz mapy [..], oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz K. O. (pkt 1 decyzji); odmówił zwrotu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej część działki nr [...] obręb [...], arkusz mapy [...] (pkt 2 decyzji); umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej część działki nr [...], obręb [...], arkusz mapy [...] (pkt 3 decyzji) i zobowiązał K. O. do zwrotu wypłaconego za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania w kwocie [...] zł, zwaloryzowanego i proporcjonalnego do zwracanej powierzchni gruntu (pkt 6 decyzji). Wojewoda L. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [...] i orzekł o zwrocie tej działki na rzecz K. O., zobowiązując jednocześnie K. O. do zwrotu wypłaconego za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania w kwocie [...] zł, zwaloryzowanego i proporcjonalnego do zwracanej powierzchni gruntu oraz utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt II SA/Lu 257/04, oddalił skargę na decyzję Wojewody L. z dnia [...] marca 2004 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Wojewoda L., po rozpatrzeniu wniosku K. O., odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody L. z dnia [..] marca 2004 r. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. uchylił powyższą decyzje w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Następnie Wojewoda L. postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] marca 2004 r. i decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] marca 2004 r. Powyższa decyzja Wojewody L. z dnia [...] sierpnia 2009 r. została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie dominuje pogląd, iż zgłoszenie roszczenia o zwrot nieruchomości przez uprawniony podmiot tworzy po jego stronie uprawnienie do występowania we wszystkich postępowaniach dotyczących nieruchomości, której zwrotu żąda, przy czym interes prawny oparty jest wówczas na wskazanych powyżej przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Mając powyższe na względzie oraz to, iż wszystkie postępowania toczące się z wniosku K. O. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostały zakończone ostatecznymi decyzjami Minister uznał, że skarżąca utraciła prawo określone w art. 136 ust. 3 u.g.n., które przysługiwało jej do spornej nieruchomości, a które uwłaszczenie mogłoby naruszać. Ostateczne zakończenie postępowania z wniosku o zwrot nieruchomości, nawet w postaci jego umorzenia, skutkuje tym, iż wynikające z wniosku o zwrot nieruchomości roszczenie osoby trzeciej nie funkcjonuje w obrocie prawnym, a tym samym następczyni prawna byłej właścicielki przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości nie może skutecznie powoływać się na interes prawny wynikający z art. 136 i następne u.g.n. Stanowisko to znajduje potwierdzenie między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2011 r., I OSK 1538/10.
W związku z powyższymi ustaleniami w ocenie Ministra zarzuty podniesione przez K. O. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są całkowicie bezpodstawne, a co za tym idzie skarżąca w chwili obecnej nie legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a., który mógłby stanowić podstawę do uznania jej za stronę w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r. W związku z powyższym należało umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. O. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 105 w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. poprzez bezzasadne umorzenie postępowania oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1-3 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz w zw. z art. 136 i 137 u.g.n. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy zostały pominięte w postępowaniu dotyczącym uwłaszczenia przedsiębiorstwa jej prawa do zwrotu, a obecna odmowa uniemożliwia dochodzenie roszczeń o zwrot nieruchomości wykorzystanej niezgodnie z celem wywłaszczenia.
W uzasadnieniu podniosła w szczególności, że organ nadzoru przyjął, iż bez znaczenia jest, czy mamy do czynienia z merytorycznym rozstrzygnięciem o odmowie zwrotu czy też – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – umorzeniem postępowania o zwrot z uwagi na oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie. Skarżąca stoi na stanowisku, że tylko jednoznaczna odmowa zwrotu stanowiłaby o powadze rzeczy osądzonej. Na gruncie niniejszej sprawy roszczenie o zwrot działki nr [...] w części dawnej działki [...] – nie zostało oddalone, a postępowanie w tym zakresie zostało umorzone, wobec treści art. 229 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o zwrot nie przysługuje jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej – a tak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie.
Można zasadnie twierdzić, iż tym samym roszczenie o zwrot istnieje niejako pod warunkiem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której oddano w wieczyste użytkowanie przedmiotową działkę, tj. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r. w części dawnej działki [...]. To z kolei – w tych okolicznościach oznacza istnienie interesu prawnego opartego na art. 136 ust. 3 u.g.n. Decyzje Ministra okoliczność tą pomijają i nie dostrzegają w tym zakresie interesu prawnego skarżącej.
Przyjęcie koncepcji prezentowanej przez Ministra oznaczałoby w efekcie, iż właściciel byłby całkowicie pozbawiony możliwości domagania się weryfikacji wadliwie wydanych decyzji uwłaszczeniowych – z naruszeniem jego oczywistego prawa do zwrotu nieruchomości, niezagospodarowanej zgodnie z celem wywłaszczenia.
Umorzenie postępowania o zwrot nie ma charakteru merytorycznego a formalny. W takiej sytuacji pozbawienie byłego właściciela prawa domagania się weryfikacji wadliwie wydanej decyzji uwłaszczeniowej czyniłoby jego uprawnienia wynikające z przepisów art. 2 ust. 1-3 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości martwymi w każdej sytuacji, gdy organy orzekające o uwłaszczeniu w sposób świadomy lub też niezamierzony, pominęłyby udział właściciela w postępowaniu uwłaszczeniowym i nie badałyby, czy sprzedaż lub oddanie w wieczyste użytkowanie nieruchomości nie narusza jego praw jako osoby trzeciej w tym postępowaniu. To z kolei stałoby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą praworządności i równości, znajdującymi konkretyzację w ogólnych zasadach K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
K. O., jako spadkobierczyni właścicielki wywłaszczonej nieruchomości (działki nr [...]), wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r., uwłaszczającej w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.)Z. – w części dotyczącej dawnej działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]). Działka nr [...] – co jest bezsporne – weszła w skład uwłaszczonej powyższą decyzją nieruchomości (obecnie w skład działki nr [...], powstałej z działki nr [...] będącej przedmiotem uwłaszczenia).
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wszczął postępowanie nieważnościowe, jednakże po zgromadzeniu materiału dowodowego postępowanie to umorzył jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.) uznając, że K. O. nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1994 r. W ocenie Ministra nie ma ona obecnie żadnego tytułu prawnego do dawnej działki nr [...], ani też nie przysługuje jej roszczenie o zwrot tej działki (w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n.), gdyż postępowanie w tym przedmiocie zostało umorzone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r.
Skarżąca kwestionując rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania nieważnościowego zawarte w decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. twierdzi, że jej roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (w części obejmującej działkę nr [...]) istnieje, ale niejako pod warunkiem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której oddano w użytkowanie wieczyste przedmiotową działkę, tj. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r. w części obejmującej dawną działkę nr [...]. W przeciwnym razie, zdaniem skarżącej, właściciel byłby całkowicie pozbawiony możliwości domagania się weryfikacji wadliwie wydanych decyzji uwłaszczeniowych – z naruszeniem jego oczywistego prawa do zwrotu nieruchomości, niezagospodarowanej zgodnie z celem wywłaszczenia.
W ocenie sądu stanowisko skarżącej nie zasługuje na aprobatę.
Zauważyć należy, że nie ma jednolitości w orzecznictwie co do tego, czy wystąpienie negatywnej przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z art. 229 u.g.n. stanowi podstawę do odmowy zwrotu, czy do umorzenia postępowania. Wydaje się, że przeważa pogląd, według którego "jeżeli w sprawie o zwrot nieruchomości wszczętej na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., ujawni się okoliczność, iż nieruchomość wywłaszczona została oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie ustawy, prawo nabywcy zaś zostało ujawnione w księdze wieczystej, to postępowanie administracyjne powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe" (zob. wyrok NSA z dnia 7.10.2010 r., I OSK 1673/09, LEX nr 745124). Sąd w obecnym składzie opowiada się za tym ostatnim poglądem, gdyż ustalenie przesłanki negatywnej wskazującej na brak roszczenia ("roszczenie nie przysługuje") powoduje brak sprawy administracyjnej i bezzasadność rozstrzygania o istnieniu lub nie pozytywnych przesłanek zwrotu. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że wobec istniejących rozbieżności forma rozstrzygnięcia nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż umorzenie postępowania jak i odmowa zwrotu sprowadzają się do tego, że żądający zwrotu nieruchomości nie może jej otrzymać (por. także wyrok NSA z dnia 16 lutego 2009 r., I OSK 383/08).
Ponadto trzeba mieć na uwadze, że celem regulacji przejściowej zawartej w art. 229 u.g.n. jest utrwalenie ukształtowanych w drodze wpisów do księgi wieczystej stosunków prawnorzeczowych, powstałych przed wejściem w życie u.g.n. Przepis ten ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. Stanowi on równocześnie przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 3 marca 2010 r., I OSK 679/09, LEX nr 595463). Art. 229 u.g.n. wyznacza więc granice skuteczności roszczenia z art. 136 ust. 3 u.g.n. (tak: NSA w wyroku z dnia 10.04.2013 r., I OSK 1814/11, LEX nr 1336325).
Jeśli więc żądanie zwrotu działki nr [...], zgłoszone na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., zakończyło się ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. o umorzeniu postępowania, z uwagi na negatywną przesłankę z art. 229 u.g.n., oznacza to, jak słusznie zauważył Minister, że roszczenie z art. 136 ust. 3 u.g.n. skarżącej nie przysługuje i przesądza o tym treść normy zawartej w art. 229 u.g.n. ("Roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje ..."). Decyzja o umorzeniu jedynie to konkretyzuje. Niezależnie więc od tego, czy nastąpiła odmowa zwrotu, czy umorzenie postępowania (z uwagi na wspomniane wyżej rozbieżności w orzecznictwie), efekt jest taki, że skarżącej roszczenie o zwrot nie przysługuje, dopóki potwierdzająca to decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. pozostaje w obrocie prawnym.
Jeśli interes prawny skarżącej w niniejszym postępowaniu (nadzorczym) miałby wynikać z art. 136 ust. 3 u.g.n., to postępowanie w przedmiocie roszczenia zgłoszonego w oparciu o ten przepis nie może być zakończone ostateczną decyzją, potwierdzającą brak roszczenia, nawet jeśli jest to decyzja o umorzeniu postępowania. Przyjmuje się bowiem, że "Decyzja rozstrzygająca co do istoty sprawę, w której decyzją ostateczną postępowanie umorzono, jest nieważna (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.)" (zob. wyrok NSA z 23.01.1998 r., III SA 103/97, OSP 1999/1/19, z glosą aprobującą B. Adamiak).
Zarzut skarżącej, że stan taki pozbawia ją możliwości weryfikacji wadliwie wydanej decyzji "uwłaszczeniowej" systemowo nie jest prawdziwy. W postępowaniu o zwrot działki nr [...] skarżąca mogła bowiem domagać się jego zawieszenia, do czasu rozstrzygnięcia w innym postępowaniu (nadzorczym) poprawności uwłaszczenia. Wówczas żądanie skarżącej, w sytuacji, gdy postępowanie "zwrotowe" nie byłoby jeszcze zakończone, uzasadniałoby jej interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r., bowiem byłoby to zagadnienie prejudycjalne dla roszczenia o zwrot (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Jeśli jednak postępowanie o zwrot zostało zakończone decyzją ostateczną, potwierdzającą brak roszczenia, to w takiej sytuacji skarżąca już nie posiada interesu prawnego we wszczęciu postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji z dnia [...] lipca 1994 r.
W orzecznictwie można spotkać poglądy, według których "to na organie administracji spoczywa obowiązek przywrócenia stanu prawnego nieruchomości zapewniającego możliwość dysponowania tą nieruchomością w postępowaniu o jej zwrot prowadzonym na podstawie art. 136 i n. u.g.n., o ile jednak organowi temu przysługuje z odrębnej podstawy prawnej zdolność sądowa do przywrócenia takiego stanu prawnego" (wyrok NSA z dnia 26.04.2013 r., I OSK 2049/11, LEX nr 1336355). Jednakże ocenie sądu w tym postępowaniu nie podlega kwestia, czy właściwie zostało rozstrzygnięte postępowanie o zwrot nieruchomości, w części dotyczącej działki nr 20/4.
Mając powyższe na uwadze sąd uznał za prawidłowe stanowisko Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że w chwili obecnej, z uwagi na brak po stronie skarżącej roszczenia o zwrot działki nr [...], K. O. nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1994 r. we wskazanej części, a zatem umorzenie jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 k.p.a.) postępowania nadzorczego nie naruszyło prawa.
Wobec tego na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło