II FZ 1579/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na zarządzenie Przewodniczącego III Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1258/14 w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2014 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał M. P. (Skarżący) do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Zażaleniem z dnia 2 maja 2014 r. (data wpływu do WSA 7 maja 2014 r.) Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie z urzędu pełnomocnika. Wnioskiem z dnia 7 maja 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu (PPF), Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest nieuleczalnie chory, przebywa na zasiłku, którego wysokość jest niewystarczająca na leki. Skarżący wskazał, że ma zaplanowaną operację na 13 lipca br. (podejrzenie guza mózgu). Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku oraz dochodach wynika, że Skarżący jest osobą samotną, nie posiada żadnego majątku, a jego miesięczny dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych wynosi 748,40 zł brutto. Do wniosku Skarżący załączył wyliczenie kosztów leczenia: leczenie, badania i wizyty lekarskie – 5.356 zł, leki – 2.776,76 zł. Skarżący oświadczył, że kwota zasiłku jest niewystarczająca na pokrycie kosztów leczenia, a gdyby nie pomoc rodziców zabrakłoby też na jedzenie. Mając na względzie powyższe referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r. przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Rozpoznając niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, wziąwszy pod uwagę sytuację majątkową oraz rodzinną Skarżącego, Sąd przyjął, iż spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z przedłożonych przez Skarżącego informacji wynika, iż nie jest on w stanie ponieść żadnych kosztów. Skarżący oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 673,25 zł netto. Ponadto jest osobą schorowaną i ponosi znaczne wydatki na leczenie. W utrzymaniu pomagają Skarżącemu rodzice i jak wynika z jego oświadczenia bez ich pomocy niemiałby na jedzenie. Skarżący ma wyznaczony termin operacji na 13 lipca br. W sprawie referendarz wziął również pod uwagę, że Skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata m.in. w sprawie o sygn. III SA/Wa 690/14. W sprawie tej znajdują się również dokumenty obrazujące sytuację majątkową i rodzinną Skarżącego. Zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. Przewodniczący III Wydziału WSA w Warszawie wezwał pełnomocnika Skarżącego do udzielenia informacji w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, czy podtrzymuje zażalenie Skarżącego z dnia 2 maja 2014 r. Poinformowano jednocześnie pełnomocnika, że Skarżącemu, postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r. zostało, przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym. Pismem procesowym z dnia 19 sierpnia 2014 r. (data wpływu do WSA 20 sierpnia 2014 r.) pełnomocnik Skarżącego podtrzymał zażalenie wniesione przez Skarżącego w dniu 2 maja 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 220 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (§ 3). Strona skarżąca wezwana do uiszczenia opłaty sądowej może skutecznie złożyć wniosek o zwolnienie jej od kosztów postępowania we wskazanym jej przez sąd terminie zakreślonym w wezwaniu do uiszczenia opłaty. Jak wynika z akt sprawy zarządzenie z dnia 25 kwietnia 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (wraz z pouczeniem o prawie i trybie zaskarżenia zarządzenia) zostało doręczone Skarżącemu w dniu 2 maja 2014 r. W dniu 7 maja 2014 r. do Sądu wpłynęło zażalenie Skarżącego wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i formularzem PPF. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w zakreślonym terminie do wniesienia wpisu doszło do zdarzenia, które zwalnia stronę od obowiązku dokonania nakazanej w nim czynności, tj. nastąpiło złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprawdzie wprost regulacji takiej nie zawiera, lecz jak wynika z licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten zgadza się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w orzeczeniu z dnia 2 listopada 1962 r. II CZ 121/62 (OSNC 1963, nr 7-8, poz. 182, (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10; postanowienie NSA z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10 - dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem siedmiodniowego terminu, złoży wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci moc. Podniesiona przez pełnomocnika Skarżącego argumentacja odnośnie wywoływania przez postanowienie o przyznaniu prawa pomocy skutków ex nunc nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się Skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skutki ex nunc dotyczą postanowień, w których wniosek o przyznanie prawa pomocy został wniesiony po upływie terminu do uiszczenia wpisu. Niedopuszczalne jest orzeczenie o zwolnieniu od opłaty, której uiszczenie powinno nastąpić przed datą złożenia wniosku o prawo pomocy. Jeżeli wniosek o przyznanie prawa pomocy wpływa po zamknięciu terminu na uiszczenie wpisu, to warunkiem dopuszczającym możliwość zwolnienia od takiej opłaty (co nie oznacza, że warunkiem rozpoznania wniosku) jest istnienie w obrocie prawnym, na dzień rozstrzygania w przedmiocie prawa pomocy, prawomocnego orzeczenia sądu o przywróceniu uchybionego terminu do uiszczenia tej opłaty (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 278/10 - dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bowiem skuteczny od chwili jego wniesienia, a zatem obejmuje opłaty i wydatki, co do których termin na ich uiszczenie jest otwarty na dzień złożenia wniosku (porównaj H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz" Warszawa 2005, komentarz do art. 243, teza 3, str. 627), a także przyszłe, potencjalne koszty sądowe związane z wnoszeniem dalszych środków odwoławczych na drodze sądowoadministracyjnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji