I OZ 754/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 367/14 o oddaleniu wniosku Z.W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jerzego Dudka i Joanny Cylc-Malec w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 14 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup żywności postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 367/14 Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek Z. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jerzego Dudka i Joanny Cylc-Malec w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 14 lutego 2014 r., nr [...], w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup żywności. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 23 czerwca 2014 r. skarżący Z. W. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jerzego Dudka i Joanny Cylc-Malec od rozpoznawania niniejszej sprawy. Zdaniem skarżącego, jego wniosek uzasadnia wydawanie przez wskazanych sędziów orzeczeń dla niego niekorzystnych, które "wielokrotnie" uchylane były przez Naczelny Sąd Administracyjny. W pisemnych oświadczeniach, złożonych w dniu 25 czerwca 2014 r. sędzia Jerzy Dudek oraz Joanna Cylc-Malec wskazali, iż nie znajdują podstaw do wyłączenia ich od orzekania w tej sprawie. Sędziowie podkreślili, że ze skarżącym nie łączą ich więzy, o których mowa w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Ponadto, w ich ocenie, nie zachodzą żadne inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). Sąd I instancji oddalając wniosek skarżącego wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w powołanych wyżej przepisach, obligujące do wyłączenia sędziów Jerzego Dudka i Joanny Cylc-Malec od rozpoznania tej sprawy. Z wyjaśnień złożonych przez sędziów, na podstawie art. 22 § 2 P.p.s.a., nie wynika, by istniały jakiekolwiek podstawy do ich wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu I instancji również skarżący nie wskazał żadnej okoliczności, uzasadniającej wyłączenie sędziów. To, że sędziowie, których wyłączenia domaga się skarżący, orzekali w sprawach z jego udziałem, podejmując niekorzystne dla niego rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy do wyłączenia tych sędziów od orzekania w rozpoznawanej sprawie, w myśl powołanych przepisów. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. W. podnosząc w szczególności, że sędziowie objęci wnioskiem o wyłącznie "zagrażają od wielu lat mojemu życiu orzekając na szkodę wielokrotnie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa określonymi w art. 18 § 1 P.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia wskazanych sędziów zgodnie z wnioskiem skarżącego. Argumenty podniesione przez skarżącego nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziów od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Podniesione przez skarżącego okoliczności nie stanowią przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziów stosownie do treści art. 19 P.p.s.a.. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (postanowienie NSA z: 22.2.2008 r., II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008/6/97, z aprobująca glosą A. Gomułowicza, OSP 2008/12/ 133, akceptowane przez A. Kabata w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2013, s. 94, uw. 4; 10.4.2014 r., II OZ 340/14, Lex nr 1447316). Wniosek o wyłączenie sędziego nie może służyć stronie do wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (uzasadnienie postanowienia NSA z 8.5.2009 r., II FZ 128/09, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 175, nb 5). Okoliczność wielokrotnego rozpoznawania spraw skarżącego przez wskazanych sędziów i ich merytoryczne rozstrzyganie – w ocenie skarżącego - na jego niekorzyść, nie stanowi podstawy wyłączenia wskazanych sędziów. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziów w danej sprawie. Wątpliwość co do bezstronności sędziów musi być realna, a nie potencjalna, a nadto winna mieć charakter obiektywny, a nie wyłącznie oparty na subiektywnym odczuciu skarżącego. Skarżący winien uprawdopodobnić, że niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie, będące źródłem jego wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikało z okoliczności zewnętrznych lub wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziego, którego wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym; postanowienie NSA z 26.1.2012 r. II FZ 15/12, cbosa). Sam fakt podejmowania niekorzystnych rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem skarżącego nie stanowi podstawy do wyłączenia wskazanych sędziów od rozpoznania kolejnej sprawy tego skarżącego (postanowienie SN z 23.11.1984 r., II CZ 127/84, Lex nr 8692; postanowienie NSA z 26.2.2009 r., II FZ 68/09, Lex nr 557219). Zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziów musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziów, których wniosek dotyczy. Sędziowie, których wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożyli wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie wskazując, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie z 25.8.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), oraz tego, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, podważających prawdziwość złożonego przez sędziów oświadczeń, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.