II OSK 291/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-10
Skład orzekający: Leszek Kamiński, Jerzy Stelmasiak, Grażyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej, od której biegnie termin do ustalenia opłaty adiacenckiej, jest data odbioru technicznego sieci, data zawarcia umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, czy data zgłoszenia zakończenia budowy organowi nadzoru budowlanego?Ratio decidendi
Datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej, od której biegnie termin do ustalenia opłaty adiacenckiej, jest data zgłoszenia zakończenia budowy organowi nadzoru budowlanego, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Dopiero od tej daty istnieje możliwość legalnego świadczenia usług i użytkowania sieci. W związku z tym, organy administracji miały obowiązek ustalić tę datę, a jej brak w aktach sprawy skutkował naruszeniem przepisów postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości skarżącej B. K. po wybudowaniu sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Organ pierwszej instancji ustalił opłatę, przyjmując datę odbioru technicznego sieci jako moment stworzenia warunków do podłączenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, przyjmując datę zawarcia umowy o dostarczanie wody jako datę stworzenia warunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na brak wyjaśnienia kluczowej daty zgodnie z Prawem budowlanym. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Pośpiech - Kłak po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 601/12 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz B. K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 601/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] oraz decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., wydaną na podstawie art. 144, art. 145 i art. 146 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także na podstawie uchwały Rady Gminy S. z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej, Wójt Gminy S. ustalił B. K. opłatę adiacencką w wysokości 2.463,91 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek wybudowania sieci wodociągowej i kanalizacyjnej
i zobowiązał właścicielkę do uiszczenia tej opłaty jednorazowo w terminie 14 dni, licząc od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
Organ pierwszej instancji wskazał, że 7 listopada 2011 r. w miejscowości J. została przekazana do użytku sieć kanalizacji sanitarnej i wodociągowej. Wybudowanie sieci stworzyło warunki do podłączenia nieruchomości skarżącej do kanalizacji sanitarnej i wodociągowej. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z 22 listopada 2011 r. stwierdził, że w następstwie wybudowania sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej wartość nieruchomości skarżącej wzrosła
o kwotę 8.213,04 zł. Wysokość opłaty adiacenckiej wynosi - stosownie do uchwały Rady Gminy S. z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej - 30% różnicy między wartością nieruchomości przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością po wybudowaniu urządzeń. Opłata adiacencka, którą obciążono B. K., wynosi 30% z kwoty 8.213,04 zł, tj. 2.463,91 zł.
Od powyższej decyzji odwołała się B. K., podnosząc, że uchwałę
w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej Rada Gminy S. podjęła w dniu [...] marca 2011 r. Uchwała ta została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] w dniu 25 maja 2011 r. i uzyskała moc obowiązującą z dniem 9 czerwca 2011 r. Przed datą wejścia w życie niniejszej uchwały w całej wschodniej części osiedla J., w tym i na nieruchomości skarżącej, stworzono warunki do podłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej
i prawie wszyscy mieszkańcy dokonali przyłączy do swoich domów. Skarżąca wskazała, że w dniu 1 lipca 2011 r. zawarła z Wójtem Gminy S. umowę
o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków i dokonywała płatności z tego tytułu począwszy od kwietnia 2011 r., czyli od miesiąca faktycznego podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej.
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] podniosło, że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji przyjął, iż dniem, w którym stworzono warunki podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, był dzień 7 listopada 2011 r., czyli data komisyjnego odbioru technicznego sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Zdaniem organu, od tej daty rozpoczął bieg trzyletni termin przedawnienia określony w art. 145 ust. 2 u.g.n.
Skarżąca zaś wskazała, że warunki podłączenia jej nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej zostały stworzone w kwietniu 2011 r., zaś w dniu
1 lipca 2011 r. została zawarta stosowna umowa na odbiór ścieków i dostawę wody. W dacie stworzenia warunków do podłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie została zatem jeszcze podjęta przez Radę Gminy S. uchwała w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej, co w świetle przywołanych wyżej przepisów wyklucza ustalenie opłaty adiacenckiej.
W ocenie Kolegium, z treści art. 148b u.g.n. wynika, że ustalenie, iż zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej następuje na podstawie odrębnych przepisów. Kolegium wskazało, że ustalając datę stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń sieciowych, należy pamiętać, że chodzi o rzeczywistą możliwość jej podłączenia do określonych urządzeń, a nie tylko protokolarną. Kolegium przyjęło, że nie tylko kompletność zrealizowanej inwestycji - co szeroko podkreśla się w orzecznictwie - ale też dopuszczenie obiektu do eksploatacji (użytkowania) powinno mieć zasadnicze znaczenie.
Kolegium podniosło, że z przedłożonych mu dokumentów wynika, że inwestycja pod nazwą "sieć kanalizacji sanitarnej z przyłączami oraz sieć kanalizacji wodociągowej z przyłączami dla osiedla mieszkaniowego w miejscowości J. - gmina S." była realizowana w latach 2009 - 2012 w dwóch etapach, na podstawie umowy z dnia 30 lipca 2009 r. z wykonawcą P. jako I ETAP oraz na podstawie umowy z dnia 19 kwietnia 2010 r. z wykonawcą Z. jako II ETAP. Inwestycja z I ETAPU dotyczącego sieci sanitarnej została odebrana i oddana do użytku w dniu 16 października 2009 r., zaś sieci wodociągowej została odebrana i oddana do użytku w dniu 12 listopada 2009 r. Natomiast inwestycja z II ETAPU dotyczącego sieci kanalizacyjnej oraz wodociągowej została odebrana i oddana do użytku w dniu 7 listopada 2011 r. Kolegium stanęło na stanowisku, że Gmina S., zawierając ze skarżącą umowę o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków w dniu 1 lipca 2011 r. potwierdziła, że istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Zatem, zdaniem Kolegium, właściwą datą do stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości skarżącej do urządzeń infrastruktury, jest data zawarcia umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. Na okoliczność podłączenia nieruchomości skarżącej do sieci wodociągowo - kanalizacyjnej w miesiącu kwietniu 2011 r. nie ma żadnych dokumentów. Z tego też względu, zdaniem Kolegium, nie można tej daty przyjąć jako daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej i wodociągowej.
Na powyższą decyzję skargę wniosła B. K., podnosząc, że warunki do podłączenia jej działki do sieci zostały stworzone znacznie wcześniej niż podaje wójt, bo już w marcu 2011 r. W tej dacie sąsiedzi skarżącej mieli zawarte umowy w Gminą o dostarczane wody i odprowadzanie ścieków. Skarżąca nie zawarła umowy w marcu 2011 r. z powodu jej nieobecności w domu, jednakże nieruchomość skarżącej miała stworzone warunki podłączenia do sieci. Skarżąca zaprzeczyła, jakoby rzeczoznawca majątkowy dokonał wizji jej nieruchomości w dniach 30 września 2011 r. i 7 listopada 2011 r. Ponadto, zdaniem skarżącej, biegły nie miał prawa do podejmowania czynności w tych dniach, ponieważ dopiero w dniu [...] listopada 2011 r. postanowieniem Wójta Gminy S. został formalnie powołany w celu określenia wzrostu wartości nieruchomości w związku z wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej.
Oceniając skargę jako zasadną, WSA w Lublinie w pierwszej kolejności wskazał, że zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w uzasadnieniu utrzymującej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, brak jest oceny ustaleń sformułowanych w operacie szacunkowym odnośnie wzrostu wartości nieruchomości skarżącej na skutek podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. Zarówno skarżąca, jak i inni właściciele nieruchomości podłączonych do przedmiotowej sieci, jeszcze przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej kwestionowali dokonane przez rzeczoznawcę ustalenia co do wartości należących do nich nieruchomości przed i po podłączeniu do sieci (pismo z dnia 28 marca 2012 r., k. 22 akt administracyjnych). Stanowisko rzeczoznawcy zgodnie z którym, wcześniejszy brak urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych w wysokim stopniu utrudniał korzystanie z nieruchomości lub uniemożliwiał wykorzystanie nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem, jest niezgodne z prawdą, gdyż wszyscy mieszkańcy osiedla Jarosławiec od wielu lat posiadają własne ujęcia wody i szamba, co w żaden sposób nie utrudniał korzystania z nieruchomości.
Zarzut o tej treści skarżąca podniosła w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, który nie został przez organ rozpatrzony, przez co doszło do naruszenia art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 3k.p.a.
Odnosząc się do istoty sporu w niniejszej sprawie, tj. kwestii ustalenia, jaką datę należy uznać za datę stworzenia, na nieruchomości stanowiącej własność B. K., warunków technicznych do podłączenia do kanalizacji wodociągowo - sanitarnej, Sąd wskazał na przepis art. 148b ust. 1 ustawy, który stanowi, że ustalenie to następuje na podstawie odrębnych przepisów. W odniesieniu do urządzenia kanalizacyjnego tymi odrębnymi przepisami są: ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.). W przypadku sieci wodociągowo - kanalizacyjnej datą stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do tej sieci, biorąc pod uwagę treść art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, jest nie data odbioru robót, ale data skutecznego zawiadomienia właściwego organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy (art. 54 w związku z art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego; zgodnie z treścią załącznika do ustawy - Prawo budowlane, sieć wodociągowo - kanalizacyjna należy do XXVI kategorii obiektów budowlanych).
Dopiero od tej daty można mówić o istnieniu technicznych możliwości świadczenia usług, bowiem dopiero wówczas powstanie możliwość legalnego świadczenia tych usług i użytkowania sieci. Do czasu zawiadomienia właściwego organu przez inwestora o zakończeniu budowy sieci nie mogła ona funkcjonować, a użytkowanie jej byłoby nielegalne, co wynika jednoznacznie z treści art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego.
Sąd stwierdził też, że w związku z tym, iż w aktach sprawy brak jest informacji odnośnie daty zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy sieci, organ pierwszej instancji powinien ustalić tę datę przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy. Dopiero wówczas można będzie ocenić, czy w istocie zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącą opłaty adiacenckiej.
Od wyroku WSA w Lublinie z dnia 25 października 2012 r. skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...].
Skarga kasacyjna oparta została na przepisie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżonemu wyrokowi Kolegium zarzuciło:
naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez:
- błędne uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] naruszyło przepisy postępowania tj. art. 7, art.77 § 1, art. 80 i art.107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- niewykazanie, że ewentualne naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania tj. art. 145 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię
i przyjęcie, że stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej następuje nie w dacie ich wykonania, a nawet stworzenia faktycznej możliwości podłączenia nieruchomości do nich, ale dopiero w dacie legalnego, tj. zgodnego z przepisami ustawy - Prawo budowlane, przekazanie tych urządzeń do użytkowania.
Wskazując na powyższe, na podstawie art. 183 § 1 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o oddalenie skargi strony, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] nie podziela stanowiska WSA w Lublinie, które jest nie tylko niezgodne z dotychczasowym orzecznictwem tego Sądu (wyrok WSA
w Lublinie z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 602/12), ale także
z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok NSA
z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 680/10), jak również orzecznictwem Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 13 maja 2004 r., sygn. akt III SK 39/04), gdzie Sąd Najwyższy wyjaśnił, że na gruncie ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków można żądać przyłączenia do sieci dopiero wówczas, gdy budynek zostanie wyposażony
w wewnętrzne instalacje i przyłącza. Przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne nie może natomiast odmówić przyłączenia, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie uchwalanym przez radę gminy oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług (art. 15 ust. 4).
Dalej organ wywodził, że ustalając datę stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń sieciowych należy pamiętać, że chodzi o rzeczywistą możliwość jej podłączenia do określonych urządzeń, a nie tylko protokolarną. Zdaniem organu należy przyjąć, że nie tylko kompletność zrealizowanej inwestycji – co szeroko podkreśla się w orzecznictwie – ale też dopuszczenie obiektu do eksploatacji (użytkowania) powinno mieć zasadnicze znaczenie. Mimo, że data odbioru końcowego budowy będzie w tym zakresie znacząca, to jednak nie jest wykluczone, że faktyczne podłączenie nieruchomości do określonych urządzeń nastąpi przed tą datą lub po tej dacie (wyrok WSA w Gdańsku z 26 stycznia 2006r. sygn.akt II SA/Gd 169/04, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 stycznia 2009r. sygn.akt II SA/Ol 933/08, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2008r. sygn.akt II SA/Gd 586/07, wyrok WSA w Łodzi z dnia 31 października 2007r. sygn.akt II SA/Łd 798/07,wyroki NSA sygn. I SA 2032/00, sygn. I SA 1648/99, sygn. I OSK 408/05).
Ponadto, zdaniem organu, wykładnia celowościowa art. 148b ustawy w powiązaniu
z art. 145 ust. 1 i 2 ustawy prowadzi do wniosku, że ustalenie momentu stworzenia warunków technicznych do podłączenia nieruchomości do kanalizacji wodno-sanitarnej musi być zindywidualizowane i odnosić się do realiów konkretnej sprawy. W przedmiotowej sprawie zawiadomienie o zakończeniu robót budowlanych
i przystąpienia do użytkowania inwestycji z I i II etapu p.n. sieci kanalizacji sanitarnej z przyłączami w miejscowości J. objętej pozwoleniem na budowę
nr [...] i sieci wodociągowej z przyłączami objętej pozwoleniem na budowę
nr [...] zostało zgłoszone do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w dniu 7 lutego 2012r. Natomiast potwierdzenie przyjęcia obiektu budowlanego do użytkowania w odniesieniu do obydwu sieci jest z dnia 13 lutego 2012 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] przyjęło jako datę stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości stanowiącej własność B. K. do sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej dzień 1 lipca 2011 r. tj. datę zawarcia umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. Była to data wcześniejsza, niż przyjęta przez organ pierwszej instancji tj. data protokolarnego odbioru technicznego sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej z dnia 7 listopada 2011 r. oraz przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie tj. data legalnego oddania do użytkowania inwestycji w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego tj. 13 lutego 2012 r., co wynika z załączonych do skargi dokumentów. W stanie faktycznym niniejszej sprawy możliwość korzystania z sieci wodociągowej
i z kanalizacji sanitarnej została stworzona przed technicznym odbiorem inwestycji oraz przed legalnym zgłoszeniem do użytkowania, a mianowicie w dniu 1 lipca 2011 r. tj. z chwilą zawarcia umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, zawartej pomiędzy Gminą S., a B. K.. Przedmiotowa umowa została zawarta na podstawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy S. nr [...] z dnia [...] grudnia 2009r. opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] dnia 9 marca 2010 r., który wyposażył Gminę S. w prawo do potwierdzania istnienia warunków technicznych przyłączenia do sieci, wydawania warunków technicznych i zawierania umów z odbiorcami.
Zgodnie z § 19 Regulaminu Gmina S. przed podpisaniem umowy na dostawę wody lub odprowadzanie ścieków dokonywała odbioru wykonanego przyłącza pod kątem spełnienia warunków technicznych, uzgadniała dokumentację techniczną przyłącza w ciągu 14 dni od dnia jej otrzymania, a następnie rozpoczynała dostarczanie wody lub odbiór ścieków nie później niż w ciągu 7 dni od daty podpisania umowy lub w terminie uzgodnionym z odbiorcą. Organ stwierdził, że Gmina S., zawierając z właścicielką nieruchomości umowę o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków w dniu 1 lipca 2011 r., potwierdziła, że istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Zatem przyjąć należy, że datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości B. K. do urządzeń infrastruktury była data zawarcia umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. W tej dacie obowiązywała już Uchwała Rady Gminy S. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej.
Dalej organ wskazał, że Kolegium nie odnosiło się szczegółowo w uzasadnieniu swojej decyzji do ustaleń operatu szacunkowego, bowiem nie miało żadnych zastrzeżeń do tegoż operatu. Zdaniem Kolegium uchylenie przez Sąd decyzji organu odwoławczego spowodowane treścią operatu szacunkowego mogłoby nastąpić wyłącznie w wypadku, gdyby w wyniku kontroli WSA w Lublinie uznał operat szacunkowy za nieprawidłowy i wskazał błędy merytoryczne lub formalne popełnione przez rzeczoznawcę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej ( a więc nie w całokształcie sprawy i łączących się z nią zagadnień prawnych), bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nieważność postępowania, w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występowała.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a.
W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wskazano na naruszenie art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DZ.U.2010 Nr 102, poz. 651 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej następuje nie w dacie ich wykonania, a nawet w stworzenia faktycznej możliwości podłączenia nieruchomości do nich, ale dopiero w dacie legalnego, tj. zgodnego z przepisami ustawy Prawo budowlane, przekazania tych urządzeń do użytkowania.
Przepis art. 145 ustawy o gospodarce nieruchomościami upoważnia organ do ustalenia opłaty adiacenckiej po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.
Wskazany przepis zawiera w swej treści opis zdarzenia, od którego uzależnione jest ustalenie opłaty adiacenckiej oraz od daty którego biegnie termin przedawnienia prawa do ustalenia opłaty. Zdarzeniem tym jest stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, albo stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi,
W dacie orzekania przez organy obydwu instancji obowiązywał już przepis art. 148b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (.u.g.n.), stanowiący, że ustalenie, iż zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów.
Przepis art. 148b dodany został do ustawy nowelą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (DZ.U. Nr 173 poz. 1218) i jak wynika z uzasadnienia projektu dodanie tej regulacji było konsekwencją uchylenia art. 148a u.g.n., co dokonano ustawa z dnia 18 października 2006 r. o zmianie i uchyleniu niektórych upoważnień do wydawania aktów wykonawczych (DZ.U. Nr 220, poz. 1600). W uzasadnieniu projektu wskazano, że uchylenie art. 148a spowodowane było tym, że nie było możliwe ustalenie w drodze rozporządzenia technicznie jednolitych, obiektywnych i sparametryzowanych, uwzględniających w szczególności maksymalną odległość sieci od nieruchomości czy dostępność tej sieci do podłączenia nieruchomości, kryteriów uznawania, że stworzone zostały warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych sieci oraz warunki do korzystania z wybudowanej drogi. Przepisy rozporządzenia byłyby zatem powtórzeniem przepisów określonych w innych ustawach oraz rozporządzeniach branżowych, a zatem w tym zakresie rozporządzenie nie byłoby zgodne z § 118 rozporządzenia Prezesa rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"(DZ.U. Nr 100 poz. 908), zgodnie z którym w rozporządzeniu nie należy powtarzać przepisów ustawy upoważniającej oraz przepisów innych aktów normatywnych. W związku z powyższym w art. 148b zaproponowano, aby ustalenie czy zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następowało na podstawie odrębnych przepisów regulujących w.w. zagadnienie, do których należą m.in.: ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (DZ.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (DZ.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 208), ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (DZ.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625),ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (DZ.U. Nr 171 poz. 800), przepisy wykonawcze do w.w ustaw.
Jak wyżej stwierdzono powyższa regulacja (art. 148b) obowiązywała w dacie orzekania przez organy obydwu instancji, co oznacza że stanowisko WSA wyrażone w zaskarżonym wyroku jest prawidłowe. W przypadku urządzeń kanalizacyjnych i wodociągowych datą stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej będzie nie data odbioru robót, ani data zawarcia umowy o korzystanie z danego urządzenia, ale data zgłoszenia urządzenia do użytkowania. Dopiero od tej daty będzie istniała możliwość świadczenia usług i użytkowania sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Decydujące znaczenie ma wobec tego nie protokolarny odbiór, ale rzeczywista możliwość podłączenia nieruchomości do określonych urządzeń. Do czasu zgłoszenia do użytkowania urządzenie to nie może funkcjonować, a korzystanie z niego byłoby nielegalne.
| A zatem słusznie przyjął Sąd I instancji, że datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej będą | |
|daty wynikające z możliwości przystąpienia do użytkowania tych obiektów, ustalone według Prawa budowlanego (art. 54 w związku z art. 55 pkt 1 Prawa | |
|budowlanego). | |
|Uwzględniając obowiązujący stan prawny zasadnie zatem WSA wywiódł, że w sprawie nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności dla określenia daty, w której | |
|zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do wybudowanych urządzeń. | |
Dopiero do skargi kasacyjnej pełnomocnik organu załączył dowody w postaci zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych sieci wodociągowej i kanalizacyjnej z dnia 7 lutego 2012 r. oraz potwierdzenia przyjęcia do użytkowania sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Przedstawienie dowodów dopiero na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nawet jeżeli są to dowodowy mogące mieć istotne znaczenie w sprawie, nie może mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ma obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego, podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 937/12). Skoro materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie nie pozwalał na ustalenie daty, w której stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej, to zachodziła konieczność jego uzupełnienia, a podjęte rozstrzygnięcia organów administracyjnych wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa. Prawidłowe jest również stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym obowiązkiem organu jest odniesienie się do wszystkich podniesionych przez stronę zarzutów merytorycznych, a uchybienie w tym względzie stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa.
Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, dlatego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło