II SA/Lu 1056/13

WyrokWSA w Lublinie2014-07-10

Skład orzekający: Jacek Czaja, Joanna Cylc-Malec, Jerzy Dudek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy cel wywłaszczenia nieruchomości na cele budowy osiedla mieszkaniowego został zrealizowany, jeśli teren został przeznaczony pod infrastrukturę osiedlową, taką jak parkingi, zieleń izolacyjna czy baza MZBM, a także czy organ ma obowiązek orzec o zabezpieczeniu wierzytelności gminy z tytułu zwrotu odszkodowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie ustaliły, iż cel wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie został zrealizowany, nie uwzględniając w pełni ustaleń planów zagospodarowania przestrzennego, w tym Ogólnego Planu Realizacyjnego "P. III", który przewidywał na jednym z terenów parking. Ponadto, organy naruszyły prawo, nie orzekając o zabezpieczeniu wierzytelności gminy z tytułu zwrotu odszkodowania, co jest obowiązkiem wynikającym z art. 141 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym, zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców byłych właścicieli o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1983 r. na cele budowy osiedla mieszkaniowego. Starosta orzekł o zwrocie części nieruchomości i obowiązku zwrotu odszkodowania. Wojewoda uchylił decyzję w części dotyczącej zwrotu jednej z działek i umorzył postępowanie w tym zakresie, w pozostałej części utrzymał decyzję organu pierwszej instancji. Gmina wniosła skargę, kwestionując realizację celu wywłaszczenia i brak uwzględnienia wzrostu wartości nieruchomości oraz brak orzeczenia o zabezpieczeniu wierzytelności.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody L. oraz decyzję Starosty L. i zasądził od Wojewody na rzecz Gminy kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewody z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz uchyla decyzję Starosty z dnia [...] r., znak: [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...] Starosta L. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i al. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno – prawnej zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. pod nr [...] jako projektowane działki nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha w areale działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność Gminy L. (KW Nr [...]), nr [...] o powierzchni [...] ha w areale działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność Gminy L. (KW Nr [...]), nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha w areale działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność Gminy L. (KW Nr [...]). Zwrot nieruchomości nastąpił na rzecz M. T. P. w 1/3 części, J. Z. R. w 1/3 części oraz E. A. K. w 1/3 części. W przedmiotowej decyzji zobowiązano wnioskodawców do zwrotu kwoty [...] złotych ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stosownie do udziałów w zwracanej nieruchomości. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 1983 r., znak: [...] została wywłaszczona nieruchomość położona w Lublinie, obecnie w pobliżu ul. [...] o łącznej powierzchni [...] ha, składająca się z działek oznaczonych dawnymi numerami [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha, stanowiąca własność C. i H. małżonków S. Wywłaszczenia dokonano na wniosek Dyrektora Inwestycji Miejskich w L. zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego "P.", za odszkodowaniem ustalonym w kwocie [...] złotych. Spadkobiercy poprzednich właścicieli przedmiotowych działek wystąpili w dniu [...] sierpnia 2012 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, obecnie wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] (obręb 19 – [...], arkusz 1). Z postanowienia Sądu Rejonowego w L. Wydział II Cywilny z dnia [...] września 2003 r., sygn. akt II Ns 1372/03 wynika, że spadek po C. S. nabyły H. S., M. T. P., J. Z. R. i E. A. K. po ¼ części każda z nich, natomiast spadek po H. S. nabyły M. T. P., J. Z. R. i E. A. K. po 1/3 części każda z nich. Z dokumentacji geodezyjnej złożonej przez E. K. wynika, że wywłaszczona działka nr [...] w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] oznaczona została jako projektowane działki nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha. Wywłaszczona działka nr [...], stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...], oznaczona została jako projektowana działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Różnica powierzchni między działką wywłaszczoną a działką projektowaną do zwrotu wynika z przyjęcia granic działki według aktualnej ewidencji gruntów. Wywłaszczona działka nr [...] w części stanowiącej obecną działkę ewidencyjną nr [...] oznaczona została jako projektowana działka nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha. Dla nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem nie ma planu realizacyjnego obowiązującego w dacie wywłaszczenia. W trakcie przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2013 r. oględzin nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot ustalono, że teren oznaczony w dokumentacji geodezyjnej nr [...] jest zajęty pod plac parkingowy z kostki, chodnik z kostki oraz trawnik pod budynkiem mieszkalnym przy ul. M. Teren oznaczony nr [...] jest w całości niezabudowany, niezagospodarowany, porośnięty trawą. Teren nr [...] jest wyłożony kostką i przylega do altany śmietnika. Teren oznaczony jako nr [...] wyłożony jest kostką i stanowi część dojazdu do bloku mieszkalnego przy ul. M. Natomiast teren oznaczony jako [...] w znacznej części stanowi grunt niezagospodarowany, niezabudowany, porośnięty trawą i samosiejką, zaśmiecony. W części południowo – wschodniej obejmuje część parkingu strzeżonego o nawierzchni ziemnej, ogrodzonego siatką drucianą na słupkach metalowych, który w pozostałej części położony jest na działce nr [...]. Teren oznaczony nr [...] zajęty jest z kolei pod fragment jezdni asfaltowej, stanowiącej drogę dojazdową do budynku przy ul. M. [...]. W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu [...] kwietnia 2013 r. wnioskodawczynie stwierdziły, że parking na działkach nr [...] nie służy mieszkańcom osiedla a jest obiektem komercyjnym, na którym często parkują samochody ciężarowe i naczepy. Powierzchnia parkingu nie jest utwardzona i brak jest na nim wytyczonych stanowisk postojowych. Całość nosi zaś znamiona tymczasowości, prowizorki. Z kopii fragmentu rysunku planszy podstawowej planu "L. Osiedle P." Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonego Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 1976 r., ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym P.W.R.N., Nr 11 z dnia [...] września 1976 r. przekazanego wraz z kopią fragmentu tekstu przedmiotowego planu wynika, że teren zawnioskowany do zwrotu objęty był następującymi ustaleniami realizacyjnymi: projektowane działki nr [...] UA rezerwa terenu pod obiekt bazy MZBM dla osiedla, projektowane działki nr [...] KS teren przeznaczony pod budowę wielopoziomowych garaży halowych dla osiedla B. I i Osiedla P.. Ilość kondygnacji nadziemnych - 3, ilość samochodów - minimum 300 w jednym obiekcie. Działka nr [...] objęta była ustaleniami realizacyjnymi 20 ZI – zieleń izolacyjna pomiędzy garażami halowymi. Z pisma z Urzędu Miasta L. z dnia [...] czerwca 2013 r. wynika, że nieruchomości objęte wnioskiem o zwrot nie są przedmiotem najmu, dzierżawy, ani innych praw obligacyjnych lub rzeczowych. Jednocześnie poinformowano, że cześć działki nr [...] objęta jest uchwałą Rady Miasta L. Nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie wydzierżawienia w drodze bezprzetargowej nieruchomości stanowiących własność Gminy L., przy czym umowa dzierżawy nie została dotychczas podpisana. Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ pierwszej instancji stwierdził, że nieruchomość objęta wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2012 r. wywłaszczona została na budowę osiedla mieszkaniowego "P.". Cel wywłaszczenia doprecyzowuje obowiązujący w dacie wywłaszczenia Miejscowy Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego L. Osiedle P. Wynika z niego, że teren projektowanych w dokumentacji geodezyjnej działek o numerach [...] przeznaczony był na realizację obiektów bazy MZBM. Teren oznaczony jako projektowane działki nr [...] przeznaczony był na budowę wielopoziomowych, trójkondygnacyjnych garaży halowych. Z kolei teren projektowanej działki nr [...] przeznaczony był częściowo pod budowę wielopoziomowych trójkondygnacyjnych garaży halowych, a częściowo na zieleń izolacyjną pomiędzy garażami halowymi. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika zaś, że teren projektowanej działki nr [...] zajęty jest pod parking, chodnik oraz trawnik, teren projektowanej działki nr [...] stanowi grunt wolny od zabudowy, porosły trawą. Z kolei projektowana działka nr [...] stanowi fragment otoczenia wiaty śmietnikowej, wyłożony kostką, zaś teren projektowanej działki nr [...] stanowi fragment drogi dojazdowej. Teren projektowanej działki nr [...] stanowi z kolei częściowo zachwaszczony nieużytek, a częściowo zajęty jest pod parking strzeżony o nawierzchni ziemnej, ogrodzony siatką, któremu brak jest cech trwałej inwestycji, a którego zagospodarowanie ma typowo prowizoryczny charakter. Użytkowany jest on bezumownie. Teren parkingu obejmuje również obszar projektowanej działki nr [...]. Natomiast teren projektowanej działki nr [...] stanowi pobocze jezdni asfaltowej, stanowiącej drogę dojazdową do budynku przy ul. M. [...]. W świetle powyższych ustaleń stwierdzono, że obszar oznaczony jako projektowane działki: [...] ha stał się zbędny na cel, w związku z realizacją którego nastąpiło jego wywłaszczenie, wobec czego zachodzą przesłanki do orzeczenia o zwrocie nieruchomości na rzecz uprawnionych. Decyzją z dnia [...] października 2013 r., Nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L., Wojewoda L. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części orzekającej o zwrocie projektowanej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, oznaczonej w dokumentacji geodezyjno – prawnej zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. pod nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, orzekając o obowiązku zwrotu przez wnioskodawców odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] złotych. W pozostałej części organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił przeprowadzoną przez organ pierwszej instancji ocenę dowodów zgromadzonych w odniesieniu do projektowanych działek o numerach [...]. Za niepełne uznał natomiast ustalenia poczynione w stosunku do projektowanej działki nr [...] o pow. [...] ha, a co za tym idzie, nie podzielił w tym zakresie oceny prawnej polegającej na zastosowaniu w tak ustalonym stanie faktycznym art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ pierwszej instancji nie ustalił bowiem, czy działka ta wchodzi w obszar drogi publicznej objętej reżimem przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, jako wyłączonej z obrotu na zasadzie art. 2a ustawy, czy też w obszar drogi wewnętrznej. Ustalenie to było konieczne z punktu widzenia orzeczonego zwrotu. Tym niemniej z uwagi na cofnięcie przez wnioskodawczynie wniosku w części dotyczącej zwrotu projektowanej działki nr [...], ustalenie charakteru obszaru, w skład którego wchodzi przedmiotowa działka, nie jest już konieczne, ponieważ postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. W pozostałym zakresie organ odwoławczy podzielił poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne i prawne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniosła Gmina L., żądając uchylenia jej punktu trzeciego oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie skarżącej, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części orzekającej o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, organ odwoławczy naruszył art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca stwierdziła bowiem, że wszystkie części składowe znajdujące się na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot stanowią element infrastruktury osiedla mieszkaniowego, a co za tym idzie, nie można przyjąć, aby cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy naruszył również art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poczynione bowiem na działkach nr [...] nakłady spowodowały wzrost ich wartości. Zatem organ odwoławczy powinien był zastosować art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto w dacie wywłaszczenia teren objęty decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 1983 r., znak: [...] objęty był Miejscowym Szczegółowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego rejonu mieszkaniowego "P." w L. zatwierdzonym zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 1976 r. i ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie Nr [...] z dnia [...] września 1976 r. Z zasad realizacji tego planu wynika, że wszystkie wielkości programowe podane w ustaleniach dotyczących poszczególnych elementów zagospodarowania obowiązują z możliwością odchyleń nie przekraczających 10%, natomiast koordynacji czasowo – przestrzennej podlegają zagospodarowanie pasa zieleni izolacyjnej z realizacją Trasy W-Z oraz realizacją usług podstawowych i zieleni wypoczynkowej z zabudową mieszkaniową. Ponadto przedmiotowy grunt objęty był także Ogólnym Planem Realizacyjnym "P. III" zatwierdzonym dnia [...] października 1988 r., z którego wynika, że teren oznaczony jako działka nr [...] zajęty obecnie pod parking strzeżony, w planie tym przeznaczony był pod parking strzeżony na 150 stanowisk. Zaniechanie uwzględnienia tych okoliczności przez organy obu instancji świadczy – zdaniem skarżącej – o wydaniu przez nie decyzji z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej zwanej u.g.n.). W myśl art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 1983 r. cel wywłaszczenia działek objętych wnioskiem o zwrot określony został jako realizacja osiedla mieszkaniowego "P.". Żaden z przepisów prawa nie definiuje pojęcia "osiedle mieszkaniowe". Jednak nie ulega wątpliwości, że osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki, ale również jego infrastruktura i urządzenia służące mieszkańcom. Niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców są pawilony handlowe, usługowe, szkoły i boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlowa, czy ciągi piesze. Instalację osiedlową stanowią także instalacje podziemne, takie jak linia komunikacyjna, kabel elektryczny, czy instalacja gazowa i sanitarna (tak m. in. wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., I OSK 1324/06 oraz wyrok NSA z dnia 3 września 2010 r., I OSK 1537/09). Stąd w przypadku wywłaszczenia nieruchomości na cele realizacji osiedla mieszkaniowego cel wywłaszczenia uznaje się za zrealizowany nie tylko w przypadku wybudowania na objętych wywłaszczeniem nieruchomościach budynków mieszkalnych, ale również obiektów handlowych, parkingów, ulic i ciągów pieszych, a także infrastruktury towarzyszącej, w szczególności terenów zielonych pełniących funkcje rekreacyjne. Z poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń organów administracji wynika, że cel wywłaszczenia działek oznaczonych aktualnie numerami: [...], położonych w L. przy ul. M. i al. W. W., nie został zrealizowany. Badając tę okoliczność, organy zasadnie sięgnęły do obowiązującego w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej, tj. w dniu [...] listopada 1983 r., planu Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego "L. Osiedle P." zatwierdzonego Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] sierpnia 1976 r., z którego wynika, że wywłaszczone działki nr [...] przeznaczone były na rezerwę terenu pod obiekt bazy MZBM dla osiedla (18 UA), działki nr [...] – pod budowę wielopoziomowych garaży halowych dla osiedla B. I i Osiedla P. (19 i 21 KS), zaś działka nr [...] objęta była ustaleniami realizacyjnymi 20 ZI – zieleń izolacyjna pomiędzy garażami halowymi. Powyższych ustaleń nie można jednak uznać za wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza, że w skardze podniesiono, iż w dniu [...] października 1988 r. zatwierdzony został Ogólny Plan Realizacyjny "P. III", z którego wynika, że teren oznaczony jako działka nr [...], zajęty obecnie pod parking strzeżony, w planie tym przeznaczony był pod parking strzeżony na 150 stanowisk. Dla pełnego, nie budzącego wątpliwości wyjaśnienia, czy cel wywłaszczenia przedmiotowej działki nie został zrealizowany, niezbędne jest zatem odniesienie się do treści tego planu, który, jak podniósł skarżący, przewidywał realizację na działce nr [...] parkingu, czyli elementu infrastruktury osiedla mieszkaniowego analogicznego do tego, który obecnie tam istnieje. Podkreślenia wymaga, że skoro w decyzji wywłaszczeniowej cel wywłaszczenia został określony ogólnie – jako lokalizacja budowy osiedla mieszkaniowego, to dla ustalenia, na jakie konkretnie elementy tego osiedla zostały przeznaczone wywłaszczone działki, należy sięgnąć po wszelkie środki dowodowe, zwłaszcza dokumenty o charakterze planów realizacyjnych oraz planów zagospodarowania przestrzennego. Wynika to wprost z zasady oficjalności i zasady prawdy obiektywnej wyrażonych w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Należy również podzielić podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy obu instancji normy art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że na działkach nr [...] poczyniono nakłady (m. in. kostka chodnikowa, dojazd, parking ogrodzony siatką drucianą). Zatem przy określeniu wysokości podlegającego zwrotowi odszkodowania należy uwzględnić wartość tych nakładów, czego organy w niniejszej sprawie nie uczyniły, naruszając tym samym dyspozycję art. 140 ust. 4 u.g.n., a także art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Powyższe uchybienia, polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy uzasadniają uchylenie decyzji organów obu instancji w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Decyzje organów obu instancji naruszają ponadto dyspozycję art. 141 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Sposób zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, która to wierzytelność wynika z decyzji orzekającej o zwrocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (powiększonego, w myśl art. 140 ust. 4 ustawy, o kwotę równą wzrostowi wartości tej nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu), nie zależy od uznania organu. Z treści art. 141 ust. 2 u.g.n., w którym użyto sformułowania "wierzytelności (...) podlegają stosownemu zabezpieczeniu" wprost wynika obowiązek orzeczenia o zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Skoro zaś orzeczenie o zabezpieczeniu wierzytelności gminy stanowi obligatoryjny element decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to brak takiego zabezpieczenia w osnowie tej decyzji stanowi naruszenie prawa stanowiące podstawę do jej uchylenia. W zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego możliwość wyboru dotyczy jedynie określenia sposobu zabezpieczenia wierzytelności. Reasumując, w każdej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości organ ma obowiązek rozstrzygnąć o zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140 u.g.n. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela odmiennego stanowiska w tej kwestii wyrażonego w wyroku WSA w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2011 r., II SA/Łd 223/11 oraz w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2006 r., II SA/Gd 405/05 – (niepublikowane). Brak rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu wierzytelności gminy z tytułu zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość czyni wadliwą decyzję w części dotyczącej zwrotu tego odszkodowania. Jednak z uwagi na to, że decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie może funkcjonować w obrocie prawnym bez rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu odszkodowania wypłaconego za tę nieruchomość (art. 140 ust. 1 u.g.n.), należało zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji uchylić w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. O kosztach sadowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, organ pierwszej instancji rozstrzygnie w przedmiocie wniosku M. P., J. R. i E. K. o zwrot wywłaszczonych działek, uwzględniając powyższe uwagi, oceny i wnioski. W szczególności, badając ponownie cel wywłaszczenia tych działek, sięgnie do ustaleń Ogólnego Planu Realizacyjnego "P. III", zatwierdzonego w dniu [...] października 1988 r. W przypadku uznania zasadności zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, organ ustali wartość poczynionych na nich nakładów, stosownie do treści art. 140 ust. u.g.n. oraz rozstrzygnie w przedmiocie zabezpieczenia wierzytelności Gminy L. na podstawie art. 141 ust. 2 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło