I OSK 3100/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt II SAB/Po 50/14 o odrzuceniu skargi C. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. C. K. wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W związku z treścią art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a), zgodnie z którym Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Sądu z dnia 27 maja 2014 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi C. K. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 14 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r. (sygn. akt I OZ 948/14) oddalił zażalenie C. K. na ww. postanowienie Sądu I instancji o odmowie przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Sądu z dnia 12 listopada 2014 r., wezwano skarżącą do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 27 maja 2014 r. tj. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone na adres skarżącej w dniu 19 listopada 2014 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 26 listopada 2014 r. Jak wynika z informacji udzielonej przez Oddział Finansowo-Budżetowy Sądu (k. 246 akt sądowych) wpis nie został uiszczony mimo upływu terminu. W dniu [...] listopada 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę. Sąd wskazał, że złożenie wniosku o prawo pomocy nie zwalnia skarżącej z wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu. Od tego postanowienia skarżąca złożyła skargę kasacyjną (zatytułowaną "zażalenie"). Zarzuciła naruszenie art. 220 § 3 w zw. z art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi, która powinna podlegać rozpoznaniu, w sytuacji gdy skarżąca złożyła ponowny wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym, który został uwzględniony w całości postanowieniem WSA z 3 lipca 2015 r., III SAB/Po 50/14. Wniosła o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać trzeba, że skarżąca chcąc zaskarżyć postanowienie sądu odrzucające jej skargę wniosła pismo zatytułowane "zażalenie". Od tego typu postanowienia, w sprawach zainicjowanych postanowieniem sądu pierwszej instancji wydanym przed 15 września 2015 r., przysługuje zaś, zgodnie z orzecznictwem sądowym, skarga kasacyjna. Pismo to spełnia jednak wymogi skargi kasacyjnej, a więc NSA mógł rozpoznać tę skargę kasacyjną skarżącej. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają zaś odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uiściła wpisu od skargi, została więc do tego wezwana. W terminie do uiszczenia wpisu wniosła o przyznanie jej prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem NSA z 4 listopada 2014 r., I OZ 948/14 odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca została więc wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczeniu wpisu od skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie to zostało doręczone na adres skarżącej w dniu 19 listopada 2014 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 26 listopada 2014 r. Wpis nie został uiszczony mimo upływu terminu. Zasadnie zatem sąd skargę odrzucił. Odnosząc się do argumentów skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że nie ma znaczenia fakt przyznania skarżącej postanowieniem z 3 lipca 2015 r., II SAB/Po 50/14 prawa pomocy w związku z jej wnioskiem z [...] listopada 2014 r. Wniosek ten został przede wszystkim złożony po terminie do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu i chociażby z tego powodu nie ma znaczenia dla uchylenia się od skutków odrzucenia skargi. Termin do wykonania zarządzenia upłynął więc bez podjęcia ze strony skarżącej jakichkolwiek czynności. Ponadto, jak trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt II RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia w toczącym się postępowaniu (por. postanowienia NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10 oraz z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 95/12). Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu (od skargi) wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Odmienne postępowanie sądu mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (por. ponownie postanowienia NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, oraz z dnia 21 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 95/12). Ponadto zauważyć trzeba, że przyznanie prawa pomocy nie rozciąga się na sytuacje sprzed wydania postanowienia w tym przedmiocie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a.