I SA/Gd 508/14
WyrokWSA w Gdańsku2014-07-15
Skład orzekający: Marek Kraus, Sławomir Kozik, Ewa Kwarcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo odmówił podatnikowi ulgi w zapłacie zaległości podatkowej, w tym umorzenia odsetek, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty, uznając, że nie wykazał on ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, a także dysponuje wystarczającymi środkami na zapłatę zaległości?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując, iż podatnik dysponuje środkami finansowymi na zapłatę zaległości podatkowej, podczas gdy z przedstawionych przez niego oświadczeń wynikało, że posiadał zadłużenie na rachunkach bankowych. Ponadto organ nie ustosunkował się do wyjaśnień podatnika dotyczących przyczyn powstania zaległości i wadliwie ocenił brak przesłanek do zastosowania ulgi. W związku z tym doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych oraz o odroczenie terminu zapłaty należności głównej lub rozłożenie jej na raty. Organ pierwszej instancji odmówił udzielenia ulgi, podobnie jak Dyrektor Izby Skarbowej w decyzji drugiej instancji, który uznał, że podatnik dysponuje wystarczającymi środkami na zapłatę zaległości. Skarżący zarzucił organom nierozpoznanie wniosku indywidualnie i sporządzenie uzasadnienia w sposób sztampowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lipca 2014 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w zapłacie zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę (500) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 7 marca 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania M. K. - dalej jako "Skarżący" od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 listopada 2013 r. nr [...], [...], [...] odmawiającej udzielenia ulgi w zapłacie zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych naliczonego od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości dokonanej 19 grudnia 2006 r., w postaci umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 25.049 zł, odroczenia terminy zapłaty zaległości w wysokości 36.203,52 zł, rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w wysokości 36.203,52 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 25.049 zł, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Skarżący pismem z 20 sierpnia 2013 r. (uzupełnionym pismem z dnia 24 września 2013 r.) zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie w całości odsetek za zwłokę od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odroczenie terminu zapłaty należności głównej na 14 dni od dnia otrzymania decyzji umarzającej odsetki za zwłokę, lub o rozłożenie na 37 równych rat po 1.500 zł miesięcznie w/w zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że podstawą wniosku jest decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z 29 czerwca 2012 r. Nr [...], którą określono zobowiązanie podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 38.542 zł. Ponadto poniósł, że obowiązek podatkowy zaistniał w wyniku okoliczności, na które nie miał wpływu. Wskazał też, iż jest ojcem trójki małoletnich dzieci i wobec dwóch synów jest zobowiązany do uiszczania alimentów w łącznej wysokości 1.800 zł miesięcznie. W zakresie ponoszonych stałych miesięcznych kosztów wskazał, że spłaca ratę kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na budowę domu, w wysokości 3.500 zł, zadłużenie na rachunkach bieżących (w dwóch bankach) w ratach po 1.500 zł każda (ugoda z bankami). Ponadto wskazał, że miesięcznie na swoje, konkubiny i córki utrzymanie ponosi koszty od 2.000 zł do 2.500 zł. Odnośnie zaś uzyskiwanych miesięcznych dochodów wyjaśnił, że utrzymuje się z wynajmu posiadanego mieszkania oraz z tytułu udziału w spółce jawnej (łącznie 12.124.39 zł). Wyjaśnił też, iż ze względu na wysokość ponoszonych opłat stałych oraz obciążeń finansowych wobec instytucji bankowych jest w stanie wpłacać na poczet zaległości ratę w wysokości 1.500 zł miesięcznie.
Ponadto wskazał, że nie uzyska kredytu bankowego, ponieważ figuruje w rejestrze dłużników niewypłacalnych, a brak zapłaty którejkolwiek raty bankowej spowoduje wszczęcie wobec niego postępowania egzekucyjnego przez komornika. Taka sytuacja spowoduje utratę płynności finansowej oraz wygenerowanie nadmiernych i niekoniecznych kosztów egzekucyjnych. Wnioskodawca podniósł też, że nie uchyla się od spłaty powstałego zobowiązania, a jedynie wnosi o przychylne rozpatrzenie wniosku, w szczególności prośby o umorzenie odsetek za zwłokę, które doprowadzi do całkowitej spłaty pozostałego zobowiązania podatkowego, co jest w interesie publicznym. Uwzględnienie powyższego wniosku ważne jest również z punktu widzenia interesu podatnika, który stara się uregulować zobowiązanie, na którego powstanie nie miał wpływu z przyczyn obiektywnych.
2. Decyzją z dnia 22 listopada 2013 r. nr [...], [...], [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił Skarżącemu udzielenia ulgi w zapłacie zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych naliczonego od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości dokonanej 19 grudnia 2006 r., w postaci: umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 25.049 zł, odroczenia terminy zapłaty zaległości w wysokości 36.203,52 zł, rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w wysokości 36.203,52 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 25.049 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że Skarżący dysponuje wystarczającymi środkami na zapłatę przedmiotowej zaległości podatkowej, która na dzień złożenia wniosku i wraz z odsetkami za zwłokę wyniosła 61.252,52 zł. W tej sytuacji udzielenie którejkolwiek z wnioskowanych ulg w spłacie byłaby całkowicie nieuzasadnione i stałoby w sprzeczności z interesem publicznym.
3. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił nierozpoznanie wniosku w sposób indywidualny, adekwatny do złożonych dowodów i stanu faktycznego i sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób "sztampowy". W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o rozłożeniu na 37 rat po 1.500 zł zaległości podatkowej w kwocie 36.552,50 zł wraz z odsetkami w łącznej wysokości 19.905 zł.
4. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 7 marca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012, poz. 749 ze zm) – dalej jako "O.p." - organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwlokę (...). Natomiast w myśl art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę (...).
W ocenie organu przyznanie ulgi w spłacie należności podatkowych na rzecz Skarbu Państwa nie jest obligatoryjne i w każdym przypadku opiera się na uznaniu administracyjnym.
Organ wyjaśnił, że uznanie administracyjne oznacza, iż na organie podatkowym spoczywa obowiązek każdorazowego badania, czy w podlegającej rozpatrzeniu konkretnej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania ulgi w spłacie należności podatkowych podatnika - spowodowane jego ważnym interesem bądź wynikające z interesu publicznego.
Zdaniem organu płacenie podatków w terminach wynikających z obowiązujących przepisów prawa jest obowiązkiem każdego obywatela. Organ podatkowy musi brać pod uwagę to, że udzielenie ulgi w spłacie stanowi odstępstwo od obowiązujących zasad, gdyż stawia podatnika w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podatników regularnie, terminowo i w odpowiedniej wysokości płacących podatki. Ulgi w spłacie są instytucjami nadzwyczajnymi, tym samym wypadki społeczne i gospodarcze warunkujące ich udzielenie muszą posiadać tę samą cechę. Za udzieleniem ulg określonych w art. 67a O.p. przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu.
W ocenie organu odwoławczego we wniosku o udzielenie ulgi Skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową, natomiast pomimo wystosowanego przez organ pierwszej instancji wezwania m.in. o przedstawienie dokumentów w zakresie dochodów pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym konkubiny, nie wskazał i nie udokumentował, czy z jakiego tytułu i w jakiej wysokości konkubina uzyskuje dochody. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi określone skutki prawne. Podatnik składając wniosek o udzielenie ulgi w spłacie, chcąc wywieść dla siebie określone skutki prawne, powinien odpowiednio uzasadnić ten wniosek podając szczególnie informacje o stanie majątkowym, obecnej sytuacji finansowej, obciążeniach kredytowych lub inne mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Nie ulega też wątpliwości, że dla oceny faktycznego położenia strony, istotnym jest wykazanie dochodów osiąganych przez wszystkich członków prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz ponoszonych w tym gospodarstwie wszystkich kosztów, co w rozpatrywanym przypadku nie miało miejsca.
Organ wskazał ponadto na nieścisłości wynikające z oświadczenia o kosztach utrzymania mieszkania. Zdaniem organu z załączonych rachunków wynika, że łączne miesięczne wydatki z tych tytułów stanowi kwota 734,54 zł, a nie jak wskazał Skarżący 1.100 zł. Zdaniem organu, z akt sprawy nie wynika czyją własnością jest wskazana we wniosku nieruchomość i jakie faktyczne koszty z nią związane Skarżący ponosi.
Organ wskazał również, że pomimo wezwania, Skarżący nie udokumentował kosztów utrzymania siebie oraz konkubiny i córki, a także dzieci z małżeństwa, ograniczając się jedynie do złożenia oświadczenia w tym zakresie.
Zdaniem organu w tak przedstawionym stanie faktycznym, trudno jest uznać, że Skarżący wykazał za pomocą stosownych dowodów, że zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny, które mogłyby przemawiać za udzieleniem wnioskowanych ulg w spłacie. W tych okolicznościach przychylenie się do wniosku nie jest możliwe.
Organ uwzględnił również, że znaczną część kosztów Skarżącego stanowią koszty w wysokości 6.500 zł związane ze spłatą kredytów bankowych. Zdaniem organu, fakt obciążenia spłatą kredytów nie stanowi okoliczności przemawiającej za udzieleniem ulgi w spłacie.
Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że Skarżący w trakcie przedmiotowego postępowania – w dniu 24 września 2013 r. oświadczył, że posiada środki finansowe w wysokości 66.000 zł, zgromadzone na rachunkach bankowych, które w ocenie organu wystarczyłyby na spłatę przedmiotowej zaległości podatkowej, która na dzień złożenia wniosku i wraz z odsetkami za zwłokę wyniosła 61.252,52 zł.
Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie zaszły żadne okoliczności nadzwyczajne, niezależne od Skarżącego, które uzasadniałyby udzielenie wnioskowanych ulg w spłacie. W sprawach z zakresu przyznawania ulg w spłacie na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej istotne znaczenie ma również samo źródło powstania zaległości podatkowych.
Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaległość podatkowa wraz z należnymi odsetkami za zwłokę powstała w wyniku niewywiązania się przez Skarżącego ze zobowiązania podatkowego z tytułu dokonanej w dniu 19 grudnia 2006 r. sprzedaży nieruchomości za cenę 650.000 zł. Organ ustalił, że w momencie sprzedaży podatnik był w posiadaniu odpowiednich środków finansowych, z których mógłby zapłacić podatek. Dochody z tytułu zbycia nieruchomości są dochodami jednorazowymi, tzn. stanowią wartość przysporzenia majątkowego uzyskanego w zamian za sprzedaż nieruchomości, stąd uiszczenie z tego tytułu podatku nie powoduje zagrożenia egzystencji podatnika, gdyż nie jest on pobierany z bieżących środków na utrzymanie.
Organ uznał, że okoliczności zaistniałe w przedmiotowej sprawie nie noszą charakteru wyjątkowych, niezależnych od woli Skarżącego, nie potwierdzają wystąpienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, a tym samym nie uzasadniają zastosowania ulg, o jakie Skarżący wnosił.
5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżący nie zgadzając się z powyższą decyzją organu odwoławczego zarzucił przedmiotowemu rozstrzygnięciu:
1. obrazę przepisów prawa procesowego i materialnego,
2. naruszenie przepisów postępowania, które - zdaniem Skarżącego - miały wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego, art. 187 § 1 w związku z art. 122, art. 191, art. 193 § 1 i art. 180 § 1 w związku z art. 67a § 1 O.p. poprzez niezebranie materiału dowodowego, nieustalenie stanu faktycznego i niedokonanie jego analizy,
3. naruszenie art. 67a § 1 O.p. przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w stanie faktycznym sprawy nie wystąpił ważny interes publiczny i ważny interes Skarżącego.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego.
W uzasadnieniu skargi Skarżący ponowił argumentację zaprezentowaną we wniosku o udzielenie ulgi oraz w trakcie całego toczącego się postępowania w sprawie.
6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
7.1. Skarga jest zasadna
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z powyższym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
7.2. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 67a §1 O.p.
Zgodnie z powołanym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika,
z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Należy podkreślić, że decyzja wydana na podstawie cytowanego przepisu ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 O.p, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie determinuje pozytywnej decyzji organu podatkowego, albowiem jest on uprawniony, a nie zobowiązany do rozważenia, czy można odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej lub czy zaległość może być a jeżeli tak to czy w całości lub w części umorzona.
Postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi podatkowej na podstawie art. 67a § 1 O.p., składa się z dwu faz. W pierwszej organ ustala czy spełniona została którakolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie, tj. czy za udzieleniem ulgi przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny. Stwierdzenie, że żadna z tych przesłanek nie występuje, oznacza konieczność wydania decyzji odmawiającej przyznanie wnioskowanej ulgi.
Należy zwrócić uwagę, iż interes podatnika lub publiczny nie mają definicji ustawowej. W literaturze wskazuje się, że "interes podatnika" to pewien stan oczekiwania, określona potrzeba zachowania posiadanych już korzyści lub wyczekiwania na pojawienie się pewnego dobra. Przez "interes publiczny" natomiast należy rozumieć dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (jednostka samorządu terytorialnego), takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowało się kilka poglądów definiujących pojęcie ważnego interesu podatnika. W wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. (SA/Sz 850/98, POP 2000, nr 6, poz. 168) za "ważny interes podatnika" Naczelny Sąd Administracyjny uznał sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań podatkowych. W ocenie NSA oznacza to utratę możliwości zarobkowania lub utratę majątku.
W innym wyroku z dnia 10 marca 2009 r., I FSK 31/08, LEX nr 537191, NSA uznał, że "Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji rodzinnej podatnika".
Natomiast przesłankę "interesu publicznego" najpełniej charakteryzuje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2003 r. sygn. akt III SA 1838/01 (Mon.Pod. 2003/7/43), w którym interes ten określono jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.
Pojęcie terminu "interesu publicznego" nie ma więc stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2006 r., III SA/Wa 1964/05, niepublik.).
Oczywiste jest, że zgodnie z art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawach. Możliwość przyznania ulgi w szczególności w postaci umorzenia zaległości podatkowych istotnie ma charakter wyjątkowy, bowiem jest odstępstwem od zasady akceptowanej zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym, że zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny. Nie ulega jednak wątpliwości, że w tego typu sprawach, organy podatkowe są zobowiązane do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, gdyż są zobowiązane do tego przepisem art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 8 października 2002 r., SA/Wr 1458/01, POP 2004, z. 3, poz. 59). Organ podatkowy musi mieć, bowiem na uwadze z jednej strony to, że między innymi względy społeczne wymagają, aby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a zobowiązany pochopnie nie był z nich zwalniany (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001, I SA/Ka 577/00, niepubl.), zaś z drugiej - mieć w polu widzenia, jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r., w sprawie sygn. akt SA/Sz 850/98, że "interes publiczny" oznacza sytuację, gdy zapłata zaległości podatkowej powoduje (spowoduje) konieczność ubiegania się przez podatnika o środki z pomocy państwowej, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać własnych potrzeb materialnych.
Ustalenie, że za przyznaniem ulgi przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny, oznacza przejście do drugiej fazy postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi. Nie stanowi ona jednak automatycznego uwzględnienia wniosku podatnika. W tym zakresie zastosowanie ma bowiem instytucja "uznania administracyjnego", która daje organowi możliwość nieuwzględnienia wniosku nawet w sytuacji spełnienia przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
"Uznanie administracyjne" nie oznacza całkowitej i nieograniczonej swobody w rozstrzyganiu spraw. Każdorazowo bowiem odmowa uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi - przy spełnieniu przesłanek do jej udzielenia - wymaga wyważenia pomiędzy owymi przesłankami, a powszechnie akceptowanymi zasadami społecznymi: sprawiedliwością, równością, czy obowiązkiem ponoszenia kosztów funkcjonowania wspólnoty przez jej członków. Wyważenie, to w gruncie rzeczy przyjęcie, wykazanie, które z wyżej wskazanych zasad mogą mieć pierwszeństwo przed ważnym interesem podatnika albo w ramach interesu publicznego, które z nich warstwie aksjologicznej są "ważniejsze".
Należy podkreślić, że kontrola legalności rozstrzygnięcia organu wydanego w ramach ,,uznania administracyjnego" przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Sprowadza się ona w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy. Sądowa kontrola decyzji o charakterze uznaniowym obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa.
Skoro zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów podatkowych.
7.3. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organy podatkowe uznały, iż w niniejszej sprawie nie występują przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego dające podstawę do udzielenia wnioskowanych ulg.
Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził w zaskarżonej decyzji, że Skarżący w trakcie przedmiotowego postępowania – 24 września 2013r. oświadczył, iż posiada środki finansowe w wysokości 66.000 zł zgromadzone na rachunkach bankowych.
W ocenie organu odwoławczego zatem strona dysponuje wystarczającymi środkami na zapłatę przedmiotowej zaległości podatkowej, która na dzień złożenia wniosku wraz z odsetkami za zwłokę wyniosła 61.252,52 zł. W tej sytuacji udzielenie którejkolwiek z wnioskowanych ulg w spłacie zdaniem organu byłoby całkowicie nieuzasadnione i stałoby w sprzeczności z interesem publicznym.
Natomiast jak wynika z akt sprawy Skarżący zarówno we wniosku o dzielenie ulg z dnia 20 sierpnia 2013r. jak i oświadczeniu o stanie majątkowym podkreślał, że ma zadłużenie na bieżących rachunkach bankowych.
W oświadczeniu majątkowym z dnia 24 września 2013r. ( karta 70-74 akt podatkowych ) wskazał, iż na rachunkach bankowych w bankach A , B, C stan rachunku wynosi odpowiednio; -10.000, -25.000, -31.000.
Na rozprawie w dniu 15 lipca 2014r. Skarżący wyjaśnił, że w oświadczeniu o stanie majątkowym ( karta 73 akt ) wskazał stan zaległości na rachunkach bankowych i nie posiadał oszczędności.
Mając powyższe na uwadze w świetle zebranego materiału dowodowego w szczególności złożonego oświadczenia o stanie majątkowym, nieuprawnione było przyjęcie przez organ odwoławczy, iż Skarżący posiada na rachunkach bankowych kwotę 66.000 zł., a w rezultacie że posiada środki finansowe przewyższające należności z tytułu zaległości podatkowych.
Jednocześnie organ odwoławczy nie ustosunkował się do wyjaśnień strony skarżącej, iż przyczyną powstania zaległości podatkowej był brak definitywnej umowy przeniesienia własności nieruchomości przez sprzedawcę-dewelopera, na wybudowanie której Skarżący wpłacał środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości, a jednocześnie organ przyjął, że jedyną przyczyną powstania zaległości podatkowej było niewywiązanie się przez Skarżącego z zobowiązania podatkowego z tytułu dokonanej sprzedaży nieruchomości w dniu 19 grudnia 2006r.
7.4. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu za trafny więc należy uznać zarzut naruszenia przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym mogło prowadzić do bezpodstawnego niezastosowania art. 67a § 1 O.p., przez wadliwe ustalenie braku przesłanek do zastosowanie ulgi, jak i w rezultacie odmowy przyznania ulgi podatkowej.
7.5. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy w oparciu o zebrany, materiał dowodowy dokona oceny istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego i ponownie wyda decyzję w przedmiocie wnioskowanych ulg podatkowych.
7.6. Mając powyższe na względzie Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W oparciu o przepisy art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że uchylony akt nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło