II OSK 142/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dnia 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1322/14 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi N. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 20 października 2014 r., sygn. IV SA/Wa 1322/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę N. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE (pkt 1) oraz zwrócił skarżącemu N. C. kwotę 300 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi (pkt 2). Sąd w uzasadnieniu podał, że N. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł w dniu [...] maja 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) bezpośrednio do Sądu skargę na w/w decyzję. Następnie w dniu [...] maja 2013 r. pełnomocnik skarżącego przesłał powyższą skargę do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lipca 2014 r. odmówił N. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1026/14 oddalił zażalenie na postanowienie Sądu I instancji. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." Sąd przytoczył art. 53 § 1 i art. 54 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. Sąd podniósł, że w obowiązującym stanie prawnym nie ma regulacji, która przewidywałaby konsekwencje wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego oraz określałaby czynności, jakie wobec takiego sposobu wniesienia skargi powinien podjąć sąd. Powyższą lukę uzupełnia orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym dominuje pogląd, iż w przypadku złożenia przez skarżącego skargi do sądu, sąd ten powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd na adres właściwego organu administracji publicznej (por. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1918/08, z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 234/09, z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1433/07, z dnia 22 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 1221/11, orzeczenia dostępne w CBOSA). Sąd podał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zaskarżoną decyzję doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 22 kwietnia 2014 r. Trzydziestodniowy termin przewidziany na zaskarżenie tej decyzji do Sądu upłynął z dniem 22 maja 2013 r. Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącego wniósł skargę bezpośrednio do Sądu oraz za pośrednictwem organu. Skarga złożona bezpośrednio do Sądu, została przekazana do organu w dniu 29 maja 2014 r., na podstawie art. 54 § 1 p.p.s.a. w celu udzielenia odpowiedzi na skargę i nadesłanie akt sprawy. Z kolei skarga złożona za pośrednictwem organu została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 23 maja 2014 r. W obu przypadkach wniesienie skargi nastąpiło po upływie terminu przewidzianego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Termin ten nie został przez Sąd przywrócony. W skardze kasacyjnej N. C., reprezentowany przez adw. K. S., zaskarżył powyższe postanowienie w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 54 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. tj. uznanie, iż wniesienie skargi bezpośrednio do sądu, nie zaś za pośrednictwem organu skutkuje przekroczeniem terminu określonego do wniesienia skargi, podczas gdy właściwa wykładnia winna zmierzać do ustalenia, iż zachowano wskazany termin ze względu na brak uregulowania w ustawie następstw wniesienia skargi bezpośrednio do sądu właściwego do rozpoznania sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wskazanego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Sąd nieprawidłowo ustalił, iż w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia terminu. Sąd we wskazanym stanie faktycznym uznał, iż wniesienie skargi w terminie bezpośrednio do Sądu nie zaś do organu, który wydał decyzję podlegającą zaskarżeniu, stanowi przekroczenie przepisanego terminu 30 dni na jej wniesienie i tym samym uznał, iż skarga podlega odrzuceniu. Sąd odrzucając skargę wprost wskazał, iż w obecnym stanie prawnym przepisy nie precyzują skutku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu właściwego nie zaś za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Wywodzenie skutku w postaci niewniesienia skargi w terminie tj. rygoru skutkującego odrzuceniem skargi, na podstawie niejednolitego, jak podkreślono w uzasadnieniu orzecznictwa, jest dla strony krzywdzące i odbiera jej rzeczywistą możliwość poddania kontroli wydanej w stosunku do niej decyzji. Skarżący stwierdził, że Sąd wywiódł skutek wniesienia skargi po terminie z faktu, iż Naczelny Sąd Administracyjny przesyłając skargę do organu nie działał w ustawowym terminie. Sąd niczym nie uzasadnił przyjętego poglądu jakoby o dochowaniu terminu takiego przekazania decydować miała data przekazania przez Sąd (data stempla pocztowego). Zdaniem skarżącego przekazanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi do właściwego organu wskazuje na dokonanie konwalidacji tejże czynności. Przekazywanie bowiem skargi w sytuacji, w której jak wynika z rozumowania Sądu termin nie mógł być zachowany, wydaje się bezcelowe. Samo działanie Sądu wskazuje więc na zachowanie terminu. Odrzucenie skargi ze względów nie ujętych bezpośrednio (literalnie) w przepisach, a oparcie tak wskazanego rozstrzygnięcia wyłącznie na orzecznictwie prowadzi do uniemożliwienia stronie rzetelnego zbadania zasadności decyzji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, reprezentowany przez r.pr. A. P., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, iż skarga w niniejszej sprawie została wniesiona z uchybieniem terminu. Organ podkreślił, że sam skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przyznał, że doszło do uchybienia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarżący powołując się na podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. zarzucił naruszenie art. 54 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarga do Sądu pierwszej instancji złożona została po upływie terminu do jej wniesienia. Zarzut ten jest chybiony, a to z poniższych względów. Jak stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie (...) jest przedmiotem skargi – art. 54 ust. 1 p.p.s.a. W postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowym, ustawodawca wiąże z doręczeniem rozstrzygnięć doniosłe skutki procesowe. Od daty doręczenia rozstrzygnięcia liczyć należy terminy do dokonania określonych, przewidzianych prawem czynności, w tym do wystąpienia z odwołaniem, zażaleniem czy skargą do sądu administracyjnego. Zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. doręczono pełnomocnikowi N. C. w dniu [...] kwietnia 2014 r. A zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi biegł dla N. C. od dnia 23 kwietnia 2014r. i upłynął w dniu 22 maja 2013 r. Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, skarga została nadana w urzędzie pocztowym za pośrednictwem organu w dniu 23 maja 2014 r., a więc po upływie powyższego terminu. Tym samym skarga została wniesiona z uchybieniem terminu z art. 53 § 1 p.p.s.a. Podnieść ponadto należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują, by w przypadku omyłkowego wniesienia skargi bezpośrednio do Sądu zachowanie terminu do jej złożenia mogło być oceniane odmiennie od reguł wynikających z przytoczonych na wstępie przepisów. Wniesienie pisma zawierającego skargę bezpośrednio do sądu zamiast do organu administracji publicznej skutkuje tym, że sąd powinien ją przekazać, zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. W takim przypadku o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd do właściwego organu administracji publicznej. Jeżeli czynność ta nastąpiła po upływie terminu do wniesienia skargi – tak jak w sprawie niniejszej – to następuje jej odrzucenie. Skarżący wbrew pouczeniu skierował skargę bezpośrednio do sądu administracyjnego zamiast do właściwego organu administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję. W przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do Sądu za datę jej wniesienia uznaje się datę przesłania skargi przez Sąd do właściwego organu. Na marginesie zaznaczyć należy, że w myśl art. 107 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna, w stosunku do której może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi, co w niniejszej sprawie zostało spełnione. Zaskarżona decyzja zawiera pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz sposobie i terminie (30 dni) jej wniesienia. Termin w postępowaniu sądowo – administracyjnym, o jakim mowa w art. 53 ust. 1 p.p.s.a., jest terminem ustawowym. Niedotrzymanie tego terminu powoduje ujemne skutki procesowe – utratę prawa do skutecznego wniesienia skargi. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd odrzuci skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Postanowienie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 ustawy). W tym stanie rzeczy skarga N. C., jako wniesiona po upływie przepisanego terminu, podlegała odrzuceniu przez Sąd pierwszej instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia i w wyniku tego ustalenia zasadnie odrzucił skargę. Zasadnie też Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1026/14 oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Prawomocne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi skutkuje tym, że Sąd pierwszej instancji nie może rozpoznać skargi wniesionej po upływie ustawowego terminu, który nie został stronie przywrócony. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.