II SA/Ol 624/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-08-13
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Ewa Osipuk, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca transportowy ponosi odpowiedzialność za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, jeśli nie zapewnił właściwej organizacji i dyscypliny pracy, mimo że kierowcy popełnili błędy wynikające z czynników niezależnych od nich?Ratio decidendi
Przedsiębiorca transportowy ponosi odpowiedzialność za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, nawet jeśli kierowcy popełnili błędy, jeśli przedsiębiorca nie zapewnił właściwej organizacji i dyscypliny pracy, umożliwiającej przestrzeganie tych przepisów. Odpowiedzialność przedsiębiorcy ma charakter zbliżony do odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, a zwolnienie z niej wymaga wykazania, że mimo dołożenia należytej staranności, naruszenie było nieuniknione z powodu zdarzeń i okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć.Stan faktyczny
Spółka A została ukarana karą pieniężną za liczne naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, w tym udostępnienie niepełnych danych o aktywności kierowców, skrócenie czasu odpoczynku, przekroczenie czasu prowadzenia pojazdu oraz naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy. Spółka kwestionowała odpowiedzialność, argumentując, że niektóre naruszenia były nieuniknione i niezależne od niej, a także zarzucając organom naruszenie procedury. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 roku sprawy ze skargi spółki A na decyzję Głównego Inspektora z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Spółkę A karę pieniężną w wysokości 15 000,00 zł, na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U z 2013 r., poz. 1414) zwanej dalej: u.t.d. oraz w oparciu o ustalenia protokołu kontroli z dnia [...] 2013 r. nr [...].
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniach 6 - 21 maja 2013 r. przeprowadzono kontrolę przedsiębiorstwa Spółki A (dalej jako: Spółka). Zakres kontroli obejmował okres od 6 maja 2012 r. do 6 maja 2013 r. Przedmiotem kontroli było m.in. sprawdzenie obowiązku prawidłowego użytkowania tachografów zamontowanych w pojazdach samochodowych oraz dopełnienie obowiązku przechowywania wykresówek/danych z kart kierowców i tachografów cyfrowych, przez co najmniej rok po ich użyciu/zapisie, używanych podczas wykonywania przewozu drogowego na rzecz przedsiębiorcy. W wyniku przeprowadzonej analizy danych cyfrowych z kart kierowców oraz dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdów stwierdzono, że Spółka udostępniła podczas kontroli niepełne dane o okresach aktywności kierowców tj. J.T. (za okres 21 sierpnia 2012 r. 17 min., 11 - 12 października 2012 r. 11 godz. i 1 min, 20 grudnia 2012 r. 12 min., 24 grudnia 2012 r. 13 min.), J.F. (za okres 26 lipca 2012 r. 13 min., 23 grudnia 2012 r. 15 min., 15 luty 2013 r. 26 min.). Przesłuchany w dniu 4 września 2013 r. kierowca J.T. zeznał, że 21 sierpnia 2012 r. miał kontrolę niemieckiej policji, po kontroli został sporządzony wydruk i przypieczętowany przez policjanta. Z kolei w dniach 11 - 12 października 2012 r. pojazd najprawdopodobniej przebywał na warsztacie, a w dniach 20 i 24 grudnia 2012 r. kierowca odpoczywał, za brakujące okresy nie otrzymał zaświadczeń, wydruków i wpisu ręcznego też nie dokonał. Natomiast przesłuchany w dniu 12 września 2013 r. kierowca J.F. zeznał, że przyczyną braku aktywności w dniach 26 lipca 2012 r. i 15 lutego 2013 r. była kontrola ITD, a w dniu 23 grudnia 2012 r. karta została wyjęta do sczytania. Jednakże kierowca nie wprowadził wpisów manualnych na karcie oraz nie sporządził wydruków, na które wprowadziłby aktywności. W ocenie organu zasadne było zatem nałożenie kary za brakujące okresy aktywności wskazanych kierowców.
Organ wyjaśnił nadto, że analiza danych zawartych na karcie kierowcy wykazała, iż kierowca: Z.G. skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 17 min. w dniu 13 czerwca 2012 r.; J.F. skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 54 min. w dniu 26 lipca 2012 r., o 23 min. w dniu 14 sierpnia 2012 r., o 2 godziny i 52 min. w dniu 16 października 2012 r., o 21 min. w dniu 19 października 2012 r.; R.M. w dniu 10 września 2012 r. skrócił dzienny czas odpoczynku o 53 min.; K.N. skrócił dzienny czas odpoczynku o 2 godziny i 1 min. w dniu 14 czerwca 2012 r., o 1 godzinę i 43 min. w dniu 26 lipca 2012 r., o 21 min. w dniu 25 października 2012 r., o 31 min. w dniu 12 listopada 2012 r., o 52 min. w dniu 12 grudnia 2012 r.; R.W. skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 50 min. w dniu 25 października 2012 r., o 40 min. w dniu 26 października 2012 r., o 1 godzinę i 55 min. w dniu 15 lutego 2013 r. Przedsiębiorstwo podczas kontroli nie okazało dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. W ocenie organu przedsiębiorstwo nie dopełniło obowiązku wprowadzenia odpowiedniej dyscypliny pracy. Przesłuchani kierowcy zeznali, że powodem powstania naruszeń był brak umiejętności obsługi tachografu cyfrowego, poza tym w ostatnim czasie nie było szkoleń z zakresu czasu pracy kierowców, w firmie nie obowiązywały instrukcje oraz regulaminy, tylko wybrane podstawowe zasady pracy.
Odnośnie tygodniowego czasu odpoczynku organ zauważył, że kierowca: J.F. skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 10 godzin i 31 min po przyjętym okresie rozliczeniowym 30 lipca – 5 sierpnia 2012 r., o 6 godzin i 2 min. po przyjętym okresie rozliczeniowym 3 – 9 grudnia 2012 r.; R.M. skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 8 godzin i 36 min. po przyjętym okresie rozliczeniowym 4 – 10 czerwca 2012 r., o 7 godzin i 1 min. po przyjętym okresie rozliczeniowym 24 – 30 września 2012 r.; K.N. skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 8 godzin i 12 min. po przyjętym okresie rozliczeniowym 27 sierpnia – 2 września 2012 r., o 15 godzin i 19 min. po przyjętym okresie rozliczeniowym 3 – 9 września 2012 r., o 8 godzin i 46 min. po przyjętym okresie rozliczeniowym 22 – 28 października 2012 r. Przedsiębiorstwo podczas kontroli nie okazało dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków.
Odnośnie przekroczenia maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu organ stwierdził, że kierowca: K.N. przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 46 min. w dniu 24 sierpnia 2012 r.; R.M. przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 1 godzinę 4 min. w dniu 13 września 2012 r.; R.W. przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 24 min. w dniu 16 października 2012 r., o 1 godzinę i 5 min. w dniu 25 października 2012 r., o 39 min. w dniu 26 października 2012 r., o 18 min. w dniu 11 grudnia 2012 r., o 21 min. w dniu 7 lutego 2013 r. Przedsiębiorstwo podczas kontroli nie okazało dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków.
Odnośnie przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy organ zauważył, że kierowca: R.M. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 49 min. w dniu 22 czerwca 2012 r., o 1 godzinę i 3 min. w dniu 14 sierpnia 2012 r., o 2 godziny i 1 min. w dniu 10 września 2012 r.; K.N. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 godzinę i 29 min. w dniu 15 czerwca 2012 r., o 1 godzinę i 31 min. w dniu 27 lipca 2012 r., o 31 min. w dniu 7 sierpnia 2012 r., o 32 min. w dniu 4 września 2012 r., o 28 min. w dniu 9 stycznia
2013 r. Przedsiębiorstwo podczas kontroli nie okazało dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków.
Odnośnie przekroczenia całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni organ stwierdził, że kierowca: J.F. przekroczył całkowity czas prowadzenia pojazdu o 3 godziny i 42 min. w dwutygodniowym okresie rozliczeniowym 30 lipca - 12 sierpnia 2012 r.; K.N. przekroczył całkowity czas prowadzenia pojazdu o 12 godzin i 51 min. w dwutygodniowym okresie rozliczeniowym 11 - 24 czerwca 2012 r., o 2 godziny i 36 min. w dwutygodniowym okresie rozliczeniowym 30 lipca - 12 sierpnia 2012 r. Przedsiębiorstwo podczas kontroli nie okazało dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków.
Odnośnie naruszenia obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy organ wskazał, że dane z karty kierowcy: J.T. wczytano 2 listopada 2012 r., a następnie 5 grudnia 2012 r. (po 33 dniach); A.D. wczytano 1 czerwca 2012 r., a następnie 30 czerwca 2012 r. (po 29 dniach), 31 lipca 2012 r. (po 30 dniach), 14 listopada 2012 r., a następnie 21 grudnia 2012 r. (po 36 dniach), 28 stycznia 2013 r., a następnie 2 marca 2013 r. (po 33 dniach); R.W. wczytano 4 grudnia 2012 r., a następnie 4 stycznia 2013 r. (po 31 dniach). Spółka nie wykazała, aby w sprawie zaistniały okoliczności z art. 92c ust. 1 u.t.d.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 92a ust. 3 pkt 1 u.t.d. suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć 15 000,00 zł dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy poprzedzających kontrolę. Ponieważ w Spółce, w okresie 6 miesięcy poprzedzających kontrolę, przewozy wykonywało średnio do 10 kierowców, karę ograniczono do 15 000 zł.
Od powyższej decyzji pełnomocnik Spółki wniósł odwołanie zarzucając wadliwe zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, a także naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) zwanej dalej: k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zbadania sprawy, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu przyczyn skierowania pełnej odpowiedzialności za naruszenie przepisów na stronę postępowania, art. 8 k.p.a. poprzez wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego, art. 104 § 1 k.p.a. poprzez wydanie dwóch odrębnych decyzji w jednej sprawie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...], nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 15 000,00 zł za stwierdzone naruszenia z lp. 6.3.9, lp. 5.3, lp. 5.4, lp. 5.1, lp. 5.2, lp. 5.6, lp. 6.3.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu organ przytoczył poczynione ustalenia faktyczne względem każdego ze stwierdzonych naruszeń oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa unijnego i krajowego. Wskazał, że za naruszenia polegające na:
- udostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy, wymierzył karę w wysokości 2100 zł na podstawie
lp. 6.3.9 Załącznika nr 3 u.t.d.;
- skróceniu dziennego czasu odpoczynku, wymierzył karę w wysokości 3200 zł na podstawie lp. 5.3 Załącznika nr 3 u.t.d.;
- skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku, wymierzył karę w wysokości 5000 zł (organ I instancji wskazał wysokość kary za to naruszenie 6550 zł) na podstawie lp. 5.4 Załącznika nr 3 u.t.d.;
- przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, wymierzył karę w wysokości 1100 zł na podstawie lp. 5.1 Załącznika nr 3 u.t.d.;
- przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, wymierzył karę w wysokości 4000 zł na podstawie lp. 5.2 Załącznika nr 3 u.t.d.;
- przekroczeniu całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w okresie dwutygodniowym przy wykonywaniu przewozy drogowego, wymierzył karę w wysokości 1550 zł (organ I instancji wskazał wysokość kary za to naruszenie 1650 zł) na podstawie lp. 5.6 Załącznika nr 3 u.t.d.;
- naruszeniu obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy, wymierzył karę w wysokości 900 zł na podstawie lp. 6.3.11 Załącznika nr 3 u.t.d.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że uchybienia organu I instancji dotyczące określenia wysokości kary za stwierdzone naruszenia, nie wpływają na końcowy wymiar kary ograniczonej w tym przypadku ustawowo do kwoty 15 000 zł, zgodnie z art. 92a ust. 3 pkt 1 u.t.d. Ponadto stwierdził, że organ I instancji wypełnił obowiązki wynikające z art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, jak również skarżona decyzja zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji w sposób wszechstronny dokonał oceny ustalonego stanu faktycznego tej sprawy oraz działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie naruszył także art. 104 § 1 k.p.a. Wyjaśniono, że organ I instancji zasadnie uznając prowadzone postępowanie w części za bezprzedmiotowe umorzył je wydając w tym zakresie stosowną decyzję, natomiast odnośnie pozostałych stwierdzonych podczas kontroli naruszeń orzekł odrębną decyzją.
Organ odwoławczy podkreślił, że kierowca zobowiązany jest do rejestracji na karcie odpowiedniej swojej aktywności i ustawodawca pod Lp. 6.3.9 Załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym sankcjonuje udostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy. W trakcie kontroli na karcie poszczególnych kierowców wskazano braki pełnych danych o okresach ich aktywności. Wyjaśniono, że przeprowadzenie kontroli przez odpowiednie służby kontrolne i z tym związane wyjęcie karty kierowcy, czy też inne okoliczności występujące podczas przejazdu nie zwalniają z obowiązku pełnej rejestracji aktywności kierowcy. Ustalenia w oparciu o przesłuchania kierowcy jego aktywności w określonych zakresach czasowych nie zwalniają z odpowiedzialności za powstałe naruszenie, skoro kierowca miał obowiązek pełnej swojej aktywności. Z kolei art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L 102 z 11.04.2006 r.) zwanego dalej: rozporządzeniem nr 561/2006, pozwala kierowcy na odstąpienie od norm czasowych w zakresie niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub jego ładunku, w celu umożliwienia kierowcy dojazdu do odpowiedniego miejsca postoju. W rozdziale II rozporządzenia nr 561/2006 zawarte zostały przepisy określające zasady dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku. kierowca może odstąpić od stosowania przepisów rozporządzenia nr 561/2006 jedynie na zasadzie wyjątku. W niniejszej sprawie nie stwierdzono wydruków dających podstawę do zastosowania art. 12 rozporządzenia 561/2006. Również same przyczyny wskazane na wydrukach z urządzeń rejestrujących nie stanowią podstawy zastosowania art. 12 rozporządzenia nr 561/2006. Kwestie organizacyjne, dotyczące dojazdu do parkingów nie stanowią okoliczności zwalniających kierowcę od przestrzegania przepisów obowiązującego prawa.
Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że wniosek przedsiębiorcy o przesłuchanie D.D. w sytuacji istnienia rozbieżności zeznań poszczególnych kierowców oraz na okoliczność przeprowadzania szkoleń dla kierowców nie zasługiwał na uwzględnienie. Ocenę zeznań kierowców przeprowadza bowiem w oparciu o art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej, natomiast sama kwestia potwierdzenia przeprowadzania szkoleń dla kierowców nie ma decydującego znaczenia dla sprawy skoro sama czynność przeprowadzenia szkoleń dla poszczególnych kierowców nie zwalnia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. To przedsiębiorca bowiem powinien zapewnić prawidłową organizację pracy kierowcy oraz skuteczną kontrolę tej pracy. Spółka w rozpoznawanej sprawie nie wykazała istnienia w przedsiębiorstwie zapewniania właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370 z 31.12.1985 r.) zwanego dalej: rozporządzeniem nr 3821/85 oraz rozporządzenia nr 561/2006. W tej sprawie stwierdzono istnienie szeregu naruszeń z zakresu czasu pracy kierowców, które nie są pojedynczymi naruszeniami lecz występującymi w sposób ciągły. Brak było zatem podstaw do zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, na podstawie art. 92b ust. 1 i
art. 92c u.t.d.
Na tę decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu przyczyn skierowania pełnej odpowiedzialności za naruszenie przepisów na stronę postępowania,
- art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zbadania sprawy,
- art. 8 i 9 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej oraz wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego.
W uzasadnieniu podniesiono, że organ odwoławczy nie odniósł się do faktu wydania w tej samej sprawie dwóch decyzji w I instancji, tj. decyzji z dnia [...] i decyzji z dnia [...]. Odnośnie naruszenia polegającego na udostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy Spółka wskazała, że organ odwoławczy nie dokonał szczegółowej analizy stanu faktycznego pod kątem przyczyny powstania naruszeń. Wnikliwa analiza sprawy wykazałaby, że zdecydowana większość z powstałych naruszeń była nieunikniona, a ich powstanie było całkowicie niezależne od podmiotu prowadzącego przewozy drogowe. Jako przykład strona skarżąca podała brak zapisu na karcie kierowcy J.T. z dnia 21 sierpnia 2012 r., kiedy to brak dokonania wpisu manualnego przez kierowcę spowodowany był stresem wywołanym kontrolą drogową. Obarczanie odpowiedzialnością przewoźnika za brak odporności kierowcy na stres wywołany kontrolą drogową jest, zdaniem strony skarżącej, działaniem nieuprawnionym. Podobnie w dniu 15 lutego 2013 r. kontrolujący inspektor wyjął kartę z urządzenia rejestrującego, a kierowca zapomniał dokonać wpisu manualnego za okres, w którym poddany był kontroli. Organ, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, mógł ustalić powyższe fakty i zakwalifikować sytuację jako spełniającą warunki określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Odnośnie naruszenia polegającego na skróceniu dziennego czasu odpoczynku oraz na przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu Spółka podniosła, że organ II instancji nienależycie uzasadnił fakt nałożenia na nią sankcji pieniężnych, gdyż nie została przeprowadzona analiza stanu faktycznego przedmiotowej sprawy z uwzględnieniem przepisów art. 92b i 92c u.t.d. Natomiast zarzucając stronie skarżącej naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy organy nie wzięły pod uwagę przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców (Dz.U. UE L 168 z 2.07.2010 r.) dalej jako: rozporządzenie nr 581/2010. Zgodnie z pkt 3 tego rozporządzenia, przy określaniu maksymalnych okresów na wczytanie danych należy uwzględnić wyłącznie dni zarejestrowanej działalności. Natomiast organy dokonały oceny wywiązania się z obowiązku przez przedsiębiorstwo w oparciu o okresy kalendarzowe.
Spółka podniosła, że jej wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka D.D. nie został przez organ uwzględniony, jednocześnie organ nie wyjaśnił przekonywująco dlaczego nie przeprowadził tego dowodu. Poza tym postępowanie było prowadzone przez organ I instancji ponad 4 miesiące, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia ze strony organu. Takie postępowanie stanowi naruszenie art. 8 k.p.a. Spółka wyjaśniła, że prowadząc działalność w zakresie transportu drogowego podejmuje działania świadczące o szczególnej staranności, aby maksymalnie zredukować ryzyko powstania naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców. Działania te polegają m.in. na zatrudnianiu kierowców posiadających wszelkie wymagane kwalifikacje i wiedzę, organizacji okresowych szkoleń dla zatrudnionych kierowców, konstruowaniu umów z kierowcami w taki sposób, aby nie uzależniać wysokości wynagrodzenia od ilości przejechanych kilometrów.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, że rozporządzenie nr 581/2010 określa maksymalne okresy wczytywania danych. Obowiązujący natomiast art. 10 ust. 5 lit. a ppkt i rozporządzenia nr 561/2006 daje Państwom Członkowskim kompetencję do określania częstotliwości pobierania danych ze wskazaniem, że dopuszczalne jest określenie krótszych terminów wczytywania danych. W § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych (Dz.U. Nr 159, poz. 1128 ze zm.) zwanego dalej: rozporządzeniem z dnia 23 sierpnia 2007 r., określono jednoznacznie, że dane z karty kierowcy podmiot pobiera co najmniej raz na 28 dni.
Na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. Prezes zarządu Spółki podniósł, że odnośnie krótkich okresów braku aktywności kierowców sytuacje te z reguły dotyczyły dokonywanych kontroli, wtedy były wyjmowane karty kierowcy z urządzenia rejestrującego i te okoliczności mogły zostać sprawdzone przez organ. Wyjaśnił, że dla sprawdzenia kwalifikacji nowozatrudnionego kierowcy jest on wysyłany w trasę międzynarodową i dopiero po jego powrocie, po okresie 2-3 tygodni można dokonać odczytu sprawdzającego odnośnie zachowania wymogów dotyczących czasu pracy tego kierowcy. Przeprowadzona kontrola obejmowała szczególny okres, w którym przyjmowano nowych kierowców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: ustawą ppsa.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z prawem.
W rozpoznawanej sprawie w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach 6 - 21 maja 2013 r. w przedsiębiorstwie skarżącej Spółki stwierdzono naruszenia polegające na: udostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy, skróceniu dziennego czasu odpoczynku, skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku, przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, przekroczeniu całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w okresie dwutygodniowym przy wykonywaniu przewozu drogowego, naruszeniu obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy. W związku ze stwierdzonymi naruszeniami nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15 000,00 zł.
Podkreślenia wymaga, że Spółka nie kwestionuje wystąpienia naruszeń polegających na: skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku, przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, przekroczeniu całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w okresie dwutygodniowym przy wykonywaniu przewozu drogowego. Stwierdzenie przez organ tych naruszeń nie budzi także zastrzeżeń Sądu. Kwestionuje skarżąca jedynie naruszenie polegające na niezachowaniu terminu do dokonywania wczytywania danych z karty kierowcy, gdyż w jej ocenie nie przekroczyła terminu przewidzianego w rozporządzeniu nr 581/2010, który określa maksymalne okresy wczytywania danych oraz wyjaśnia, że przy określaniu maksymalnych okresów na wczytanie danych należy uwzględnić wyłącznie dni zarejestrowanej działalności.
Odnosząc się do naruszenia polegającego na udostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy należy zauważyć, że zgodnie z regulacją art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85, przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Zatem to przedsiębiorca jest zobowiązany przechowywać wszelką w tym zakresie dokumentację. Tym bardziej, że zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006, przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia (regulującego miedzy innymi czas pracy, przerwy oraz odpoczynek). Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Zatem stwierdzić należy, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek należytego przeszkolenia kierowców w zakresie ich obowiązków oraz dopilnowania przestrzegania przepisów. Tym bardziej, że zgodnie z regulacją art. 10 ust. 3 nr 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeżeli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim.
Natomiast w krajowym prawie wewnętrznym problematyka związana z obowiązkami pracodawcy w zakresie wykonywania przewozów drogowych uregulowana została w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1155 ze zm.) zwanej dalej: u.cz.p.k. W myśl art. 25 ust. 1 u.cz.p.k. pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie:
1) zapisów na wykresówkach;
2) wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;
3) plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;
4) innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności;
5) rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.
Z kolei z art. 31 ust. 1 u.cz.p.k. wynika, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany wystawić kierowcy wykonującemu przewóz drogowy zatrudnionemu u tego przedsiębiorcy zaświadczenie, w przypadku gdy kierowca:
1) przebywał na zwolnieniu lekarskim od pracy z powodu choroby;
2) przebywał na urlopie wypoczynkowym;
3) miał czas wolny od pracy;
4) prowadził pojazd wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy AETR;
5) wykonywał inną pracę niż prowadzenie pojazdu;
6) pozostawał w gotowości w rozumieniu art. 9 ust. 1 cyt. ustawy.
Co więcej, w myśl ust. 3 wskazanego przepisu zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, wystawione na przeznaczonym do druku formularzu, o którym mowa w decyzji Komisji nr 2007/230/WE z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE L 99 z 14.04.2007, str. 14, ze zm.), przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego, a kierowca to zaświadczenie podpisuje.
Analiza wyżej przywołanych unormowań prawa wspólnotowego oraz wewnętrznego prowadzi do wniosku, że to przedsiębiorca zobligowany został do przedstawienia uprawnionym do kontroli organom stosownych dokumentów, w szczególności wykresówek za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorstwo. Odstępstwem od tego obowiązku jest przedstawienie zaświadczenia o którym mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. II GSK 679/09, dostępny w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaświadczenie wydane w trybie art. 31 ust. 1 ustawy z 2004 r. o czasie pracy kierowców ma uzupełnić niepełną informację wynikającą z wykresówek, które zostaną okazane przez kierowcę podczas kontroli. Zaświadczenie to ma na celu wyjaśnić przyczynę i usprawiedliwić fakt nieposiadania przez kontrolowanego kierowcę wykresówek (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 marca 2012 r., sygn. II SA/Gl 41/12, dostępny w CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie 4 wykresówki kierowcy J.T. i 3 wykresówki kierowcy J.F., okazane podczas kontroli w przedsiębiorstwie strony skarżącej, nie zawierały wszystkich danych o okresach aktywności tych kierowców. Z zeznań J.T. wynika, że 21 sierpnia 2012 r. miał kontrolę niemieckiej policji, po kontroli został sporządzony wydruk i przypieczętowany przez policjanta. Z kolei w dniach 11 - 12 października 2012 r. pojazd najprawdopodobniej przebywał na warsztacie, a w dniach 20 i 24 grudnia 2012 r. kierowca odpoczywał, za brakujące okresy nie otrzymał zaświadczeń, wydruków i wpisu ręcznego też nie dokonał. Z kolei J.F. zeznał, że przyczyną braków aktywności w dniu 26 lipca 2012 r. i 15 lutego 2013 r. była kontrola ITD, a w dniu 23 grudnia 2012 r. karta została wyjęta do sczytania. Jednakże kierowca nie wprowadził wpisów manualnych na karcie oraz nie sporządził wydruków, na które wprowadziłby aktywności.
Jak zostało wcześniej wskazane, przedsiębiorca w toku kontroli w siedzibie swojej firmy zobowiązany jest do okazania na żądanie upoważnionego funkcjonariusza Inspekcji Transportu Drogowego wszelkich dokumentów, w tym wykresówek lub zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu w kontrolowanym okresie. Ponieważ podczas kontroli zostały okazane wykresówki, które nie zawierały wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy, zasadne było nałożenie na Spółkę kary pieniężnej zgodnie z L.p. 6.3.9. Załącznika nr 3 do u.t.d.
W tym miejscu pozostaje wyjaśnić przedsiębiorcy, że powyższe okoliczności nie zostały wcześniej w toku kontroli samej Spółki stwierdzone oraz ustalone, co świadczy właśnie m.in. o braku właściwego nadzoru nad kierowcami mającego na celu przestrzeganie przepisów dotyczących czasu pracy kierowcy. Organy administracji orzekające w tej sprawie nie kwestionowały bowiem faktu wystąpienia okoliczności, o których w swoich zeznaniach wskazywali kierowcy, a jedynie na brak odpowiednich zapisów takiej aktywności kierowców we wskazanych okresach, czego Spółka również nie stwierdziła.
Odnośnie naruszenia polegającego na obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy należy wyjaśnić, że podstawową regulacją prawną ustanawiającą przepisy dotyczące obowiązku wczytywania wymaganych danych z karty kierowcy jest przepis art. 10 ust. 5 lit. a rozporządzenia nr 561/2006. Stosownie do treści tego przepisu, przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenia rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 :
i) zapewniają wczytywanie danych z jednostki pojazdowej oraz karty kierowcy z częstotliwością określoną przez Państwo Członkowskie oraz wczytywanie odpowiednich danych częściej, tak aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań podejmowanych przez to przedsiębiorstwo lub dla niego;
ii) zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.
Zgodnie z lit. b cytowanego ustępu 5 art. 10, do celów niniejszego ustępu pojęcie "wczytywanie danych" jest rozumiane zgodnie z definicją określoną w załączniku IB, rozdział I lit. s rozporządzenia nr 3821/85, w myśl której oznacza ono kopiowanie wraz z podpisem cyfrowym części lub całego zbioru danych zapisanego w pamięci danych pojazdu lub w pamięci karty do tachografów. Dodać należy, iż w myśl lit. t rozdziału I rozporządzenia nr 3821/85, "karta kierowcy" oznacza kartę do tachografów wydaną konkretnemu kierowcy przez organy Państwa Członkowskiego.
Stosownie zaś do treści lit. c ustępu 5 art. 10 rozporządzenia nr 561/2006 Komisja może, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 24 ust. 2, określić maksymalny okres, w którym zgodnie z lit. a) ppkt i) należy wczytać odpowiednie dane.
Maksymalne okresy dotyczące wczytywania danych określone zostały w wykonaniu powyższej delegacji, w rozporządzeniu Komisji Europejskiej nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostki pojazdowej i karty kierowcy. W preambule rozporządzenia wskazano, że regularne wczytywanie danych zarejestrowanych przez jednostkę pojazdową i na karcie kierowcy jest niezbędne dla skutecznej kontroli przestrzegania przez kierowcę i przedsiębiorstwo przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów i okresów odpoczynku ustanowionych rozporządzeniem nr 561/2006, natomiast określenie maksymalnego okresu na wczytywanie odpowiednich danych z jednostki pojazdowej i karty kierowcy pozwoli na ściślejsze ujednolicenie warunków działalności przedsiębiorstw transportu drogowego w całej Unii. Określając maksymalne okresy na wczytanie danych, należy uwzględnić wyłącznie dni zarejestrowanej działalności. Stosownie do art. 1 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia nr 581/2010 maksymalny okres na wczytanie odpowiednich danych nie przekracza 90 dni w przypadku danych z jednostki pojazdowej i 28 dni w przypadku danych z karty kierowcy.
Z uwzględnieniem powyższych warunków częstotliwość pobierania danych z tachografu cyfrowego oraz z karty kierowcy określone zostały w krajowym, polskim porządku prawnym. W przepisie art. 23a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych (Dz.U. Nr 180 poz. 1494 ze zm.) zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków ich przechowywania przez podmioty wykonujące przewozy drogowe, kierując się koniecznością zagwarantowania okresowego i regularnego pobierania danych z tachografu cyfrowego i karty kierowcy oraz przechowywanie tych danych przez podmiot wykonujący przewozy drogowe z zachowaniem wymagań określonych w rozporządzeniu 561/2006. W wykonaniu tej delegacji Minister Transportu wydał rozporządzenie z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych. W myśl § 4 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia dane z karty kierowcy podmiot pobiera co najmniej raz na 28 dni.
Z ustaleń organu I instancji wynika, że dane z kart kierowcy: J.T., A.D. i R.W. nie zawsze były wczytywane co najmniej raz na 28 dni (m.in. po 31, 33 oraz 36 dniach). Doszło zatem do uchybienia obowiązku określonego normą § 4 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 23 sierpnia 2007 r. i w związku z tym zasadne było nałożenie na Spółkę kary pieniężnej na podstawie lp. 6.3.11 Załącznika nr 3 u.t.d. Należy również wyjaśnić, że organy prawidłowo obliczyły długość maksymalnych okresów na wczytanie danych przyjmując jako dni zarejestrowanej działalności (o których mowa w rozporządzeniu nr 581/2010) wszystkie dni tygodnia. Nie sposób bowiem przyjąć, ze dni wolne od pracy nie są dniami prowadzenia zarejestrowanej działalności przez przedsiębiorstwo transportowe, którego kierowcy w tym czasie m.in. wykonują przewozy.
Odnośnie naruszenia polegającego na skróceniu dziennego czasu odpoczynku oraz na przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu Spółka nie kwestionuje wystąpienia tych naruszeń. Stwierdziła natomiast nienależyte uzasadnienie przez organ II instancji faktu nałożenia na nią sankcji pieniężnych, gdyż w jej ocenie nie została przeprowadzona analiza stanu faktycznego przedmiotowej sprawy z uwzględnieniem przepisów art. 92b i 92c u.t.d.
W ocenie Sądu, prawidłowe było stanowisko organów odnośnie uznania, iż w okolicznościach tej sprawy nie zaszły podstawy do zastosowania przepisów art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 u.t.d., nie tylko w odniesieniu do naruszenia polegającego na skróceniu dziennego czasu odpoczynku oraz na przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, ale również odnośnie pozostałych stwierdzonych naruszeń.
Stosownie do art. 92b ust. 1 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,
b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,
c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
W przypadku stwierdzenia tych okoliczności, za naruszenie powołanych przepisów karze grzywny, na podstawie stosownych przepisów, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń (ust. 2).
W myśl zaś art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Powołane powyżej przepisy przewidują możliwość zwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, jednakże jest to uzależnione od wykazania, że dołożył on należytej staranności, to znaczy uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to nie organ, lecz przewoźnik powinien udowodnić, przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którymi prawo wiąże naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
W ocenie Sądu, zawarta w tych przepisach regulacja prowadzi do wniosku, iż dla zwolnienia się z odpowiedzialności za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku (czyli zwolnienie od kary pieniężnej), podmiot wykonujący przewóz winien zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców oraz prawidłowe zasady wynagradzania, a naruszanie wskazanych przepisów przez kierowcę musi być wynikiem takich zdarzeń i okoliczności, na powstanie których podmiot nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć. Dopiero wówczas spełnione są ustawowe przesłanki zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszanie przepisów u.t.d., która zbliżona jest do odpowiedzialności ukształtowanej na zasadzie ryzyka. Odpowiedzialność przedsiębiorcy, prowadzącego usługi transportu drogowego nie jest oczywiście odpowiedzialnością absolutną za cudze czyny, bowiem istnieje możliwość zwolnienia się przedsiębiorcy z odpowiedzialności za działania osób, którymi posługuje się on w wykonaniu działalności, jeżeli wykaże okoliczności wymienione właśnie w cytowanych wyżej przepisach. W przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała takich okoliczności.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie zapewniła ona bowiem w swoim przedsiębiorstwie właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów prawa. Podkreślić raz jeszcze należy, że przedsiębiorca jest odpowiedzialny za działania kierowców i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważyć także należy, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy, prowadzonej dokumentacji pojazdów i stosowanie, w przypadku stwierdzenia, naruszeń właściwych środków dyscyplinujących.
Z zebranych w toku postępowania i przedstawionych przez Spółkę materiałów sprawy wynika natomiast, że Spółka przedstawiała kierowcom wydruki dokonanych przez nich naruszeń w okresach obejmujących 3, czasami nawet 4 miesiące, jednakże nie dokonywała tej kontroli na bieżąco i nie reagowała na zaistniałe naruszenia, których stwierdzono znaczącą liczbę. Nie sposób uznać, że jednym obowiązkiem przedsiębiorcy jest odpowiednie skonstruowanie i wręczenie kierowcy zakresu obowiązków. Przedsiębiorca nie może również zapominać o konieczności kontrolowania przestrzegania nałożonych na pracownika obowiązków na bieżąco. W orzecznictwie sądowym akcentuje się bowiem, że to rolą przedsiębiorcy jest zapewnienie takiej organizacji pracy i postawy zatrudnionych kierowców, by praca tych ostatnich odbywała się w sposób bezpieczny, bez stwarzania zagrożenia dla życia i mienia innych użytkowników dróg, a także życia i zdrowia kierowcy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, dostępny w CBOSA). Samo wręczenie nawet najbardziej wyczerpującego zakresu obowiązków jest niewystarczające do uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za naruszenia przepisów u.t.d. Nadto nie może stanowić usprawiedliwienia dla tak dużej liczby naruszeń fakt wprowadzenia w pojazdach cyfrowych tachografów i konieczności przestawienia się kierowców na ich nowy tryb rejestracji, bowiem to pracodawca winien w taki sposób przygotować kierowców aby bez problemów znali obsługę i działanie zainstalowanych tachografów,. Natomiast ze sporządzanych co kilka miesięcy zestawień stwierdzonych naruszeń przez kierowców nie wynikało, aby w tym zakresie przeszkalano ich na bieżąco w celu wyeliminowania tych naruszeń, zwłaszcza, ze były one powtarzane przez kierowców wielokrotnie. Nie jest wystarczające do uznania, że pracodawca spełnił swój obowiązek w zakresie prawidłowego przestrzegania czasu pracy kierowców tylko z tego względu, że nawiązywał współpracę jedynie z kierowcami, którzy posiadali wszelkie wymagane przez przepisy prawa uprawnienia, gdyż jest podstawowy obowiązek przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu, organy wykazały naruszenie przepisów u.t.d., które uzasadniało nałożenie kary na stronę skarżącą. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Z tym, że stosownie do art. 92 ust. 3 pkt 1 u.t.d., suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć 15.000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli.
Wobec powyższego należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 - 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. są zdaniem Sądu bezzasadne, gdyż postępowanie przeprowadzone zostało w sposób właściwy, a zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób wyczerpujący i zgodny z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Przeprowadzenie wnioskowanego przez stronę skarżącą dowodu z przesłuchania D.D. na okoliczność przeprowadzania szkoleń dla kierowców nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż na Spółkę została nałożona kara w związku z brakiem zapewnienia w jej przedsiębiorstwie właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów prawa.
Należy również wyjaśnić, że w rozpoznawanej sprawie, jak twierdzi Spółka, nie zostały wydane dwie decyzje. Zaskarżoną decyzją, która została poddana kontroli Sądu, organ rozstrzygnął w sprawie naruszeń stwierdzonych podczas kontroli w Spółce w dniach 6 - 21 maja 2013 r. Natomiast decyzją z dnia [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie nieokazania podczas kontroli w Spółce wykresówki, danych z kart kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu kierowcy: J.F. za okres 22 czerwca - 20 lipca 2012 r. i R.W. za okres 22 - 23 września 2012 r. oraz 27 września - 3 października 2012 r., bowiem kierowcy ci w tych okresach nie pracowali i nie wykonywali przewozów w Spółce. Zatem jedynie w zakresie tego naruszenia obowiązków konieczne było umorzenie postępowania skoro stwierdzono, że do naruszenia w tym zakresie ze strony Spółki nie doszło.
Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło