II FZ 843/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt I SA/Po 545/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. Uzasadnienia 1. Postanowieniem z dnia 17 września 2015 r., I SA/Po 545/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek P. B. (zwanego dalej skarżącym) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2013 r. 2. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z oświadczenia zawartego we wniosku skarżącego z dnia 23 lipca 2015 r. wynika jedynie, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Posiada ponadto nieruchomość rolną o powierzchni przeszło 57 ha. Żona skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów, a skarżący z tytułu umowy o pracę osiąga miesięczny dochód w kwocie 1.750,00 zł brutto. Skarżący posiada budynki, w których prowadził stację kontroli pojazdów, obecnie w budynkach tych nie prowadzi działalności gospodarczej. Część budynków dzierżawi, z przychodów z dzierżawy spłaca zobowiązania, które wynoszą ok. 900.000 zł. Skarżący podał również, że musi obsługiwać zaciągnięte kredyty i raty leasingowe. Ponieważ powyższe dane nie były wyczerpujące, referendarz sądowy wezwał skarżącego pismem z dnia 31 lipca 2015 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku i nie przedłożył dokumentów. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, zgodnie z którym niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy [por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II OZ 58/15, postanowienie NSA z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FZ 388/14 – dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Skoro skarżący uchylił się od obowiązku złożenia wyjaśnień odnośnie swoich rzeczywistych możliwości finansowych i majątkowych - wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić, bowiem przedłożone przez skarżącego dane są niewystarczające dla przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. 3. W zażaleniu na powyższe skarżący wskazał, że sąd w postanowieniu dał dowód, iż skarżący "nie ma szans walczyć o swoje na legalnej drodze prawnej". Podniósł, że jego dochody drastycznie spadły i nie jest w stanie uiścić koszów sądowych w oznaczonej przez sąd kwocie. Wskazał, że wraz z małżonką "są bici z każdej strony". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 4. Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji było prawidłowe. Trafnie sąd zauważył, że nieprzedłożenie dokumentów, o które sąd wezwał wiąże się z niemożliwością rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Regulacja dotycząca przyznania prawa pomocy, zawarta w art. 243- 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwana p.p.s.a. - wyraźnie wskazuje jakie przesłanki muszą zostać spełnione, aby prawo pomocy w zakresie częściowym zostało przyznane. Ustawodawca mówi wprost, że "przyznanie prawa pomocy następuje, gdy [wnioskodawca] wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania". Dokonując podstawowej, literalnej wykładni przepisu i sięgając do słownika zauważymy, że wyraz "wykazać" oznacza "przedstawiać dowody na coś, unaoczniać' (B. Dunaj, Słownik współczesnego języka polskiego, str. 1268). Z tego wynika, że zwrot "wykaże" nakłada obowiązek dowodowy w tym zakresie na wnioskodawcę. Ustawa, posługując się sformułowaniem "wykaże" wyraźnie wskazuje na konieczność przedstawienia stosownych dokumentów. Wyraz "wykaże" nie jest tym samym, co słowa "stwierdzi", "zadeklaruje", "oświadczy". Jak podniósł WSA w Gorzowie Wielkopolskim w postanowieniu z dnia 9 września 2013 r., II SA/Go 10/13: "Wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Orzecznictwo właśnie w ten sposób rozumie ten przepis, i tak: - w postanowieniu z dnia 9 września 2013 r. NSA stwierdził, że "gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów (...)"; - w postanowieniu z dnia 22 maja 2013 r., III SA/Wa 591/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że: "Skarżąca nie przedłożyła jednak na tę okoliczność żadnych dodatkowych dokumentów, nie wykazała m.in. co składa się na koszty uzyskania przychodu". Z powyższego wynika, że jeżeli skarżący chciał wykazać spełnienie przesłanek – zobowiązany był do przedłożenia stosownych dokumentów. Sąd wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów, pouczając, jakiego rodzaju dokumenty są niezbędne. Sąd na każdym etapie postępowania informował skarżącego, pouczał i wzywał, tak, by zabezpieczyć jego interesy. Nie jest istotny powód, dla którego skarżący dokumentów nie przedstawił. Nie ma znaczenia, czy nie chciał ich przedstawić, czy zapomniał je przesłać. Skarżący swoje twierdzenia był zobowiązany poprzeć dokumentami bowiem sąd nie może opierać się jedynie na oświadczeniach. Skoro skarżący dokumentów wszystkich nie przedstawił – został o nie wezwany. Jeżeli w dalszym ciągu ich nie dosłał – sąd pierwszej instancji nie mógł uznać, że skarżący jednak spełnia przesłanki przyznania praw pomocy. Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, a zażalenie skarżącego – niezasadne. 5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak wyżej