II FSK 1383/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-05-29
Skład orzekający: Beata Cieloch, Maciej Jaśniewicz, Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie decyzji podatkowej w trybie fikcji prawnej (art. 150 Ordynacji podatkowej) jest skuteczne, gdy strona poinformowała organ o planowanym wyjeździe zagranicznym, ale nie ustanowiła pełnomocnika do spraw doręczeń, a następnie organ wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu?Ratio decidendi
Doręczenie decyzji w trybie fikcji prawnej (art. 150 Ordynacji podatkowej) jest skuteczne, gdy strona, poinformowana o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń w związku z wyjazdem zagranicznym (art. 147 Ordynacji podatkowej), nie dopełniła tego obowiązku. W takiej sytuacji organ może stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a następnie rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu. Kolejność ta jest dopuszczalna i zgodna z zasadą ekonomiki procesowej, nawet jeśli odmienne poglądy istnieją w orzecznictwie.Stan faktyczny
Skarżący został poinformowany o decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 9 kwietnia 2013 r. w trybie fikcji doręczenia (art. 150 Ordynacji podatkowej) w dniu 26 kwietnia 2013 r., mimo że wcześniej zawiadomił organ o planowanym wyjeździe zagranicznym od 1 marca do 30 października 2013 r. i nie ustanowił pełnomocnika do spraw doręczeń. Termin do wniesienia odwołania upłynął 10 maja 2013 r. Skarżący wniósł odwołanie 25 października 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 13 stycznia 2014 r. odmówił przywrócenia terminu i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia WSA del. Małgorzata Bejgerowska, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 900/14 w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu od wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
I.1. Zaskarżonym wyrokiem z 9 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 900/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 13 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
I.2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 13 stycznia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 9 kwietnia 2013 r. w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. Decyzja została skutecznie doręczona Stronie 26 kwietnia 2013 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej O.p.), zaś skarga została wniesiona 25 października 2013 r. (data nadania przesyłki pocztowej). W tym samym dniu został również złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania upłynął bowiem 10 maja 2013 r.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z 13 stycznia 2014 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
I.3. W skardze do WSA Skarżący zarzucił naruszenie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 150 § 1 i 1a O.p. Zdaniem Skarżącego organ winien najpierw wydać na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a dopiero potem postanowienie na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 O.p. Warunkiem bowiem rozpatrywania prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest stwierdzenie, że termin ten został uchybiony. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie zostało najpierw wydane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu.
I.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.
I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem tego Sądu (popartym przykładami z orzecznictwa) zamieszczenie przez stronę w odwołaniu prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia zobowiązuje organ odwoławczy do rozpatrzenia w pierwszej kolejności tej prośby w trybie i na zasadach określonych w art. 58 i 59 k.p.a. lub art. 162-163 O.p. Od rozstrzygnięcia bowiem tej wstępnej kwestii zależą dalsze losy odwołania, a w szczególności to, czy odwołanie to będzie rozpatrywane merytorycznie, czy też postępowanie odwoławcze zostanie zakończone postanowieniem, o jakim mowa w art. 134 k.p.a. czy też art. 228 § 1 pkt 2 O.p. tj. stwierdzeniem, że wniesione zostało z uchybieniem terminu. To ostatnie postanowienie może być wydane po uprzednim rozpatrzeniu odrębnym postanowieniem organu odwoławczego prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postępowanie przed organem administracyjnym drugiej instancji, wszczęte na skutek wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, musi być zakończone wydaniem orzeczenia kończącego to postępowanie. Wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie kończy postępowania przed organem odwoławczym, gdyż postanowienie to jest orzeczeniem wydanym w postępowaniu wpadkowym. Postępowanie przed organem drugiej instancji kończy natomiast postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, bowiem postępowanie odwoławcze kończy wydanie jednego z postanowień wskazanych w art. 228 § 1 pkt 1, pkt 2 albo pkt 3 O.p. albo wydanie decyzji ostatecznej.
WSA przyjął więc, że stwierdzenie braku podstaw do przywrócenia terminu przed wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie jest działaniem przedwczesnym.
W ocenie WSA po dokonaniu analizy akt administracyjnych sprawy, nie było podstaw do kwestionowania prawidłowości doręczenia decyzji 26 kwietnia 2013 r. Skoro zaś zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, to termin do wniesienia odwołania w rozpatrywanej sprawie upłynął 10 maja 2013 r. Poza sporem pozostaje zaś fakt, że odwołanie od decyzji organu podatkowego złożone zostało dopiero 25 października 2013 r., a zatem z uchybieniem terminowi. Termin ten nie został przywrócony. Istniały zatem podstawy do wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
II. W skardze kasacyjnej Skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.; dalej p.u.s.a.) w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 O.p. przez uznanie, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, podczas gdy decyzja organu pierwszej instancji nie została skutecznie doręczona, bowiem Skarżący poinformował organ o planowym wyjeździe, co uniemożliwiało przyjęcie fikcji doręczenia;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 121 w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. przez uznanie w toku kontroli sądowoadministracyjnej, że organ drugiej instancji dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności pisma Skarżącego z 13 lutego 2013 r., w którym poinformował on o wyjeździe zagranicznym oraz braku możliwości odbioru korespondencji przez określony czas w konsekwencji błędnie uznając, że wydanie decyzji ustalającej w dacie, w której organ miał świadomość o nieobecności Skarżącego nie stanowi naruszenia zasady prowadzenia przez organ postępowania w sposób budzący zaufanie oraz realizujący prawo do obrony;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. przez uznanie, że sprawa w przedmiocie uchybienia terminu może być rozpoznania dopiero następczo po wydaniu przez organ postanowienia o odmowie przywrócenia terminu w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej, podczas gdy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po stwierdzeniu uchybienia terminu;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 147 § 1 i § 4 pkt 1 O.p. przez uznanie w toku kontroli sądowoadministracyjnej, że organ drugiej instancji dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału, podczas gdy organ pierwszej instancji w sytuacji, w której powziął wiedzę o zagranicznym wyjeździe Podatnika i wydając decyzję o jego odpowiedzialności winien zastosować art. 154 § 2 O.p., który umożliwiłby mu prawo do obrony i czynnego udziału w postępowaniu;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 147 § 1 i § 4 pkt 1 O.p. przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji jego błędne zastosowanie, bowiem WSA pominął, że Skarżący nie posiadał w kraju osoby godnej zaufania oraz środków pieniężnych na profesjonalnego pełnomocnika, którego mógłby wyznaczyć na pełnomocnika do spraw doręczeń (o czym uprzedził osoby prowadzące postępowanie), a jego wyjazd zagraniczny wiązał się z koniecznością podjęcia pracy w celu utrzymania swojej osoby. Oznacza to, że zarzut WSA o prawie Skarżącego do ustanowienia pełnomocnika nie został właściwie rozpoznany, przy uwzględnieniu podniesionej argumentacji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
III. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie udzielono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
IV. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
IV.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą dotyczyć jedynie naruszeń przepisów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarżący, choć wskazał obie podstawy kasacyjne z art. 174 p.p.s.a., to w istocie zarzucił naruszenie jedynie przepisów postępowania.
IV.2. Wbrew podniesionym zarzutom, zaskarżony wyrok nie narusza regulacji dotyczących postępowania przed sądem administracyjnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucane w skardze kasacyjnej uchybienia, sprowadzają się w istocie do polemiki z merytorycznym rozstrzygnięciem podjętym przez Sąd pierwszej instancji.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł stwierdzić, że doszło do naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a., którego to naruszenia autor skargi upatrywał w wadliwym wykonaniu przez Sąd pierwszej instancji obowiązku kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 1 § 2 p.u.s.a. dokonywana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd pierwszej instancji narusza ten przepis w sytuacji, gdy rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę stosuje przy kontroli zaskarżonego aktu kryterium inne niż kryterium zgodności z prawem, np. kryterium słuszności. Za naruszenie tego przepisu nie może być natomiast uznane ewentualne dokonanie przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia.
IV.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dotyczącej zasadności stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z 9 kwietnia 2013 r., doręczenia decyzji w trybie fikcji prawnej doręczenia oraz kolejności rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu.
Warunkiem dopuszczalności wydania postanowień w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia tego terminu jest stwierdzenie, że decyzja weszła do obrotu prawnego, czyli że została prawidłowo doręczona. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Jeżeli zatem doręczenie decyzji nie było prawnie skuteczne, adresat tej decyzji nie ma powodu i nie może skutecznie żądać przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, bowiem termin ten nie zaczął swojego biegu, a więc także nie upłynął.
W związku z tym w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących skuteczności doręczenia decyzji z 9 kwietnia 2013 r. W tym zakresie WSA ustalił, że nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości i skuteczności doręczenia Skarżącemu decyzji w trybie art. 150 O.p. Zgodnie bowiem z art. 148 O.p., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Oznacza to, że osobom fizycznym pisma doręcza się co do zasady w miejscu zamieszkania. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 i art. 149 O.p. doręczenie może nastąpić na podstawie art. 150 O.p. Na gruncie niniejszej sprawy istotne znaczenie ma art. 147 § 1 O.p., który w brzmieniu obowiązującym w 2013 r. stanowił, że w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy, strona obowiązana jest do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń. W § 4 pkt 1 tego przepisu wskazano, że w razie niedopełnienia obowiązków przewidzianych w § 1 - § 3 pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem. Oznacza to, że organ podatkowy, po ustaleniu, że osoba wymieniona w art. 147 § 1 lub § 2 O.p. nie ustanowiła pełnomocnika do spraw doręczeń i nie zawiadomiła o tym właściwego w sprawie organu podatkowego, nie ma obowiązku podejmowania innych działań zmierzających do doręczenia decyzji w oparciu o art. 150 O.p. Przyjęta w tym ostatnim przepisie fikcja doręczenia jest swoistą sankcją za niedochowanie obowiązków ustanowionych w art. 147 § 1 i 2 O.p. (vide wyrok NSA z 10 listopada 2004 r., o sygn. akt FSK 614/04; orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Skarżący w piśmie z 13 lutego 2013 r. zawiadomił organ pierwszej instancji, że w okresie od 1 marca 2013 r. do 30 października 2013 r. będzie przebywał poza miejscem swojego zamieszkania w związku z podjęciem pracy za granicą (k. 179 akt podatkowych). Jednocześnie jednak z akt sprawy wynika, że Skarżący został poinformowany, podczas przesłuchania w 19 lutego 2013 r., o treści art. 147 O.p. (k. 173 akt podatkowych). Mimo pouczenia Strona nie ustanowiła pełnomocnika do spraw doręczeń, ograniczając się jedynie do poinformowania organu, że nie zna nikogo, kogo może ustanowić takim pełnomocnikiem. Wobec powyższego uznać należy, że WSA trafnie podzielił stanowisko organu co do prawidłowości doręczenia decyzji w trybie art. 150 O.p. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że poprzez doręczenie decyzji pod dotychczasowym adresem, po uprzednim zawiadomieniu o planowanym wyjeździe Strony, doszło w sprawie do naruszenia zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie (art. 121 § 1 O.p.) oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Skarżący wiedząc o konieczności ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń w związku z wyjazdem za granicę i nie ustanawiając takiego pełnomocnika godził się w istocie z tym, że dojdzie do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W dobrze pojętym interesie Strony było dochowanie należytej staranności i wskazanie osoby, która mogłaby zostać takim pełnomocnikiem. Przyjęcie odmiennego poglądu oznaczałoby, że Strona mogłaby w skrajnych przypadkach świadomie paraliżować postępowanie podatkowe, unikając odbioru korespondencji, poprzez proste poinformowanie organu, iż wyjeżdża za granicę na okres przekraczający 2 miesiące i nie może wyznaczyć pełnomocnika do spraw doręczeń.
Przytoczone przez skarżącego okoliczności, jakoby nie znał ani jednej osoby godnej zaufania, którą mógłby uczynić pełnomocnikiem do spraw doręczeń, poza tym, że są mało przekonywujące, to w żadnym razie nie usprawiedliwiają one bierności strony wobec obowiązku wynikającego z art. 147 O.p. To, że z powodu trudnej sytuacji osobistej i finansowej Skarżący nie mógł przed swoim wyjazdem ustanowić profesjonalnego pełnomocnika, nie miało znaczenia, bowiem pełnomocnik, o którym mowa w art. 147 O.p., nie musiał być profesjonalistą, a jego jedyną rolą miało być wówczas odebranie korespondencji i przekazanie jej stronie.
Za niezasadne należy więc uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. co do samego zbadania wskazanych okoliczności, jak również zarzut naruszenia art. 147 § 1 i § 4 pkt 1 O.p.
IV.4. Naczelny Sąd Administracyjny za nieuprawniony uznał zarzut skargi kasacyjnej powiązany z uchybieniem art. 154 § 2 O.p. W brzmieniu obowiązującym w 2013 r. przepis ten stanowił, że pisma skierowane do osób fizycznych nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, doręcza się przedstawicielowi wyznaczonemu na podstawie art. 138 § 2 O.p. W niniejszej sprawie art. 154 § 2 O.p. nie znajdował jednak zastosowania, ponieważ Skarżący nie był osobą nieznaną z miejsca pobytu. Miejsce jego zamieszkania było znane organowi podatkowemu i nie było kwestionowane na żadnym etapie postępowania. Skarżący podał, że wyjechał w celach zarobkowych za granicę, jednakże nie można utożsamiać zmiany adresu z czasową nieobecnością w miejscu stałego pobytu. Wyjazd na czas określony nie oznacza zmiany stałego miejsca pobytu, a jedynie czasowe w nim nieprzebywanie (vide wyrok NSA z 24 października 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1462/96, LEX nr 32649). Nie sposób zatem przyjąć, że miejsce pobytu Skarżącego nie było w ogóle znane.
IV.5. Wobec powyższego wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej poinformowanie organu o planowym wyjeździe, nie stanowiło w niniejszej sprawie przeszkody do wysyłki decyzji pod dotychczasowy adres i nie uniemożliwiało przyjęcia fikcji prawnej doręczenia, przy zachowaniu wymogów z art. 150 O.p.
Przyjmując więc, że decyzja została skutecznie doręczona Stronie 26 kwietnia 2013 r. w trybie art. 150 O.p., zaś skarga – co akurat w ogóle nie jest kwestionowane - została wniesiona 25 października 2013 r. (data nadania przesyłki pocztowej), przyjąć należy, że słusznie organ odwoławczy wydał postanowienie, w którym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania upłynął bowiem 10 maja 2013 r. i nie został przywrócony. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 13 stycznia 2014 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W sprawie sądowoadministracyjnej w tym przedmiocie WSA w Warszawie oddalił zaś skargę Skarżącego wyrokiem z 9 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 901/14, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1384/16, oddalił skargę kasacyjną Skarżącego od wyroku Sądu pierwszej instancji.
Za niezasadne należy więc uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 223 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 O.p., bowiem słusznie Sąd pierwszej instancji uznał postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 13 stycznia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania za prawidłowe.
IV.6. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w razie wniesienia odwołania po terminie wraz z wnioskiem o jego przywrócenie, prawidłowe jest w pierwszej kolejności rozpoznanie przez organ odwoławczy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie, nawet tego samego dnia, wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Zasada ekonomiki procesowej przemawia więc za tym, by w pierwszej kolejności rozstrzygnąć w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, a dopiero w razie jego nieuwzględnienia wydać postanowienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyroki NSA: z 9 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Gd 312/94 - LEX nr 1689089; z 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 214/10; z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1663/10). Oznacza to, że w niniejszej sprawie WSA słusznie zaakceptował kolejność procedowania przez Dyrektora Izby Skarbowej, który nie dopuścił się błędu, orzekając najpierw o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a następnie stwierdzając, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje również odmienny pogląd, którego skład rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela, zgodnie z którym wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w trybie art. 162 O.p., jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 i § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (vide wyroki NSA: z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1443/11; z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 575/16). Nie ma przy tym wątpliwości, że wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (vide wyrok NSA z 10 października 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 719/99, LEX nr 53890).
Nie można więc podzielić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 w powiązaniu z art. 162 O.p.
IV.7. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło