I SA/Po 238/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-08-28
Skład orzekający: Małgorzata Bejgerowska, Katarzyna Nikodem, Karol Pawlicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wycofania części wkładu przez spółkę jawną (będącą wspólnikiem spółki osobowej) do spółki osobowej, otrzymane przez spółkę jawną wynagrodzenie (w formie pieniężnej lub rzeczowej) stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, a wydatki poniesione przez spółkę jawną na nabycie wniesionego przedsiębiorstwa mogą stanowić koszty uzyskania przychodu?Ratio decidendi
W przypadku wycofania części wkładu wniesionego do spółki osobowej, otrzymana przez wspólnika wypłata (w formie pieniężnej lub rzeczowej) jest neutralna podatkowo. Oznacza to, że ani przychód, ani koszt podatkowy nie powstaje do czasu likwidacji spółki lub wystąpienia wspólnika ze spółki. Wynika to z faktu, że ustawodawca nie wprowadził szczególnych przepisów nakazujących opodatkowanie takich wypłat, a ogólna zasada opodatkowania przychodów i kosztów spółki osobowej na poziomie wspólników działa na zasadzie memoriałowej, a nie kasowej.Stan faktyczny
Skarżący wystąpił o interpretację indywidualną dotyczącą kosztów uzyskania przychodów w przypadku wycofania części wkładu przez spółkę jawną (wspólnika spółki osobowej) do tejże spółki osobowej. Spółka jawna wniosła aportem przedsiębiorstwo do spółki osobowej, a następnie planowała wycofać z niej część wkładu. Organ podatkowy uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe, twierdząc, że kosztem uzyskania przychodu mogą być jedynie faktycznie poniesione wydatki na nabycie prawa do udziałów w spółce jawnej, a nie wartość wkładu wniesionego do spółki osobowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną interpretację.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem (spr.) WSA Karol Pawlicki Protokolant: sek. sąd. Monika Wiza po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 roku sprawy ze skargi [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. X.A wystąpił do Ministra Finansów, działającego przez organ upoważniony - Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu - o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie określenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku wystąpienia ze spółki osobowej oraz w zakresie określenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku wycofania części wkładu.
Opisując zdarzenie przyszłe wnioskodawca wskazał, że jest wspólnikiem spółki jawnej (dalej: "spółka jawna"), która od 2004 r. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie m.in. produkcji płyt, arkuszy i kształtek z tworzyw sztucznych, produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych dla budownictwa oraz produkcji rur. W 2012 r. spółka jawna wniosła aportem całe swoje przedsiębiorstwo do innej spółki osobowej prawa handlowego (dalej: "spółka osobowa"). Wartość wkładu do spółki osobowej została określona w wysokości wartości bilansowej przedsiębiorstwa (tzn. wynikającej z bilansu spółki jawnej wartości aktywów pomniejszonej o zobowiązania).
W skład aportu wchodziły:
a) aktywa trwałe - w tym wartości niematerialne i prawne, środki trwałe, środki trwałe w budowie, zaliczki na środki trwałe w budowie;
b) aktywa obrotowe - w tym zapasy, należności krótkoterminowe od pozostałych jednostek, środki pieniężne w kasie i na rachunkach;
c) zobowiązania - rezerwy na zobowiązania, zobowiązania długoterminowe, zobowiązania krótkoterminowe;
d) wszelkie prawa przysługujące spółce jawnej, które były wytworzone przez spółkę jawną i nie były ujęte w bilansie.
Spółka osobowa kontynuuje zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które były ujęte w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych spółki jawnej.
W związku z planowaną reorganizacją działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę osobową, która ma na celu przede wszystkim ograniczenie ryzyka prowadzonej działalności operacyjnej, planowane jest:
a) wystąpienie spółki jawnej ze spółki osobowej lub
b) wycofanie przez spółkę jawną znacznej części wkładu wniesionego do spółki osobowej.
Z tytułu wystąpienia ze spółki osobowej lub wycofania części wkładu, spółce jawnej należne będzie wynagrodzenie w postaci środków pieniężnych, jeżeli spółka osobowa nie będzie dysponowała wystarczającą kwotą dostępnych środków pieniężnych, może wówczas zamiast płatności pieniężnej przenieść na rzecz spółki jawnej własność składników majątku spółki osobowej, zwalniając się w ten sposób ze zobowiązania pieniężnego (datio in solutum).
W związku z powyższym opisem zdarzenia przyszłego wnioskodawca zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1) Jak należy określić koszty uzyskania przychodu po stronie wnioskodawcy w przypadku otrzymania wynagrodzenia z tytułu wystąpienia spółki jawnej ze spółki osobowej?
2) Czy kosztem uzyskania przychodu po stronie wnioskodawcy w przypadku otrzymania wynagrodzenia z tytułu wystąpienia spółki jawnej ze spółki osobowej będą wydatki poniesione przez spółkę jawną na nabycie wniesionych w ramach aportu przedsiębiorstwa:
- środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne zaliczone u wnioskodawcy do kosztów podatkowych,
- zapasów, towarów i produktów według cen nabycia,
- należności według wartości nominalnej,
- środków pieniężnych według stanu w kasie i na rachunku bankowym,
- wydatków na środki trwałe w budowie oraz zaliczki na środki trwałe w budowie, bez uwzględniania wartości zobowiązań?
3) Jak należy określić koszty uzyskania przychodu po stronie wnioskodawcy w przypadku otrzymania wynagrodzenia z tytułu wycofania części wkładu przez spółkę jawną ze spółki osobowej?
4) Czy kosztem uzyskania przychodu po stronie wnioskodawcy w przypadku otrzymania wynagrodzenia z tytułu wycofania części wkładu przez spółkę jawną ze spółki osobowej będą wydatki poniesione przez spółkę jawną na nabycie wniesionych w ramach aportu przedsiębiorstwa:
- środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne zaliczone u wnioskodawcy do kosztów podatkowych,
- zapasów, towarów i produktów według cen nabycia,
- należności według wartości nominalnej,
- środków pieniężnych według stanu w kasie i na rachunku bankowym,
- wydatków na środki trwałe w budowie oraz zaliczki na środki trwałe w budowie, bez uwzględniania wartości zobowiązań?
Przedmiotem niniejszej interpretacji jest odpowiedź na pytania oznaczone nr 3 i 4, tj. w zakresie określenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku wycofania części wkładu. Natomiast odpowiedź na pytania oznaczone nr 1 i 2, tj. w zakresie określenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku wystąpienia ze spółki osobowej została udzielona w dniu [...] listopada 2013 r. w interpretacji indywidualnej nr[...].
Odpowiadając łącznie na pytania nr 3 i 4 wnioskodawca uważa, że w przypadku gdy spółka jawna będąca wspólnikiem spółki osobowej, do której wniosła aport w postaci przedsiębiorstwa otrzyma wynagrodzenie z tytułu częściowego wycofania wkładu z tejże spółki osobowej (zarówno wówczas gdy wynagrodzenie to będzie miało formę pieniężną, jak i wtedy gdy będzie ono miało postać składników majątku), to kosztem uzyskania przychodów zgodnie z art. 24 ust. 3c oraz 24 ust. 3c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej w skrócie: "ustawa o PDOF") będą wydatki poniesione na nabycie wniesionych w ramach przedsiębiorstwa:
- środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne zaliczone u wnioskodawcy do kosztów podatkowych,
- zapasów, towarów i produktów według cen nabycia,
- należności według wartości nominalnej,
- środków pieniężnych według stanu w kasie i na rachunku bankowym,
- wydatków na środki trwałe w budowie oraz zaliczki na środki trwałe w budowie, bez uwzględniania wartości zobowiązań.
W interpretacji indywidualnej z dnia [...] listopada 2013 r., [...], Minister Finansów, reprezentowany przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, uznał stanowisko wnioskodawcy w zakresie określenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku wycofania części wkładu za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w stosunku do przychodów z tytułu wycofania części wkładów w spółce osobowej, rozumianego jako ogół praw i obowiązków z tytułu uczestnictwa w spółce osobowej, ustawodawca nie określił żadnych szczególnych rozwiązań. Oznacza to, że w tym przypadku zastosowanie będą miały ogólne reguły dotyczące ustalania przychodów i kosztów uzyskania przychodów.
Organ podatkowy podniósł następnie, iż kosztami uzyskania przychodów w sytuacji wycofania części wkładu wniesionego do spółki osobowej, będą udokumentowane wydatki poniesione uprzednio na nabycie tego prawa, tj. faktycznie wydatkowane kwoty związane z jego nabyciem.
Mając na uwadze powyższą zasadę, zdaniem organu podatkowego, za wydatek poniesiony przez wnioskodawcę nie może być uznana wartość przedmiotu wkładu, tj. wartość wydatków poniesionych przez spółkę jawną na nabycie wniesionych w ramach aportu przedsiębiorstwa:
- środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne zaliczone u Wnioskodawcy do kosztów podatkowych,
- zapasów, towarów i produktów według cen nabycia,
- należności według wartości nominalnej,
- środków pieniężnych według stanu w kasie i na rachunku bankowym,
- wydatków na środki trwałe w budowie oraz zaliczki na środki trwałe w budowie, bez uwzględniania wartości zobowiązań.
Organ podatkowy wskazał, iż z podanych we wniosku informacji wynika, że wartość wkładu do spółki osobowej została określona w wysokości wartości bilansowej przedsiębiorstwa (tzn. wynikającej z bilansu spółki jawnej wartości aktywów pomniejszonej o zobowiązania).
Zdaniem organu podatkowego, nie można uznać, że ustalenie wartości początkowej przedmiotowych składników majątku dla potrzeb wyceny aportu wnoszonego do spółki osobowej jest równoznaczne z poniesieniem wydatku (zgodnie z brzmieniem art. 22 ust. 1 ustawy o PDOF) na nabycie przedmiotu wkładu. Wycena taka odzwierciedla jedynie wartość ekonomiczną wkładu wnoszonego do spółki, jednak nie jest równoważna z poniesieniem wydatku. Kwota ta nie została bowiem wydatkowana z zasobów majątkowych wnioskodawcy.
W konsekwencji, zgodnie z art. 22 ust. 1 ww. ustawy, w przypadku wycofania części wkładu przez spółkę jawną, w której wnioskodawca jest wspólnikiem, wniesionego aportem do spółki osobowej, kosztem uzyskania przychodów może być wydatek poniesiony przez osobę, która taki wkład wniosła ("koszt historyczny") na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu, a w przedmiotowej sprawie jest to wydatek poniesiony przez zainteresowanego na nabycie udziałów w spółce jawnej.
Wnioskodawca nie zgodził się z powyższą interpretacją i wezwał organ podatkowy do usunięcia naruszenia prawa i zmianę interpretacji.
W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie organ podatkowy stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X.A , reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił zaskarżonej interpretacji naruszenie:
1) prawa materialnego poprzez naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 18, art. 22 ust. 1 ustawy o PDOF,
2) prawa proceduralnego poprzez naruszenie art. 14c § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "Ordynacja podatkowa").
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w całości.
Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego, zdaniem skarżącego, przychód powstały z tytułu wycofania części wkładu do spółki osobowej nie jest przychodem z praw majątkowych. Organy podatkowe w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego powinny mieć na względzie orzeczenia sądów, które zapadły w podobnych stanach faktycznych.
Zdaniem skarżącego kosztem z tytułu wycofania części wkładu wniesionego do spółki osobowej będą faktycznie poniesione wydatki na objęcie prawa w spółce osobowej w części dotyczącej wycofanego wkładu. Ponieważ to spółka jawna, a nie skarżący, obejmowali prawa do udziału w spółce osobowej, wydatki poniesione przez skarżącego na objęcie praw do udziałów w spółce jawnej nie mogą stanowić wydatków na objęcie praw w spółce osobowej. Wydatkami poniesionymi na objęcie praw w spółce osobowej będą wydatki poniesione na wkład w postaci przedsiębiorstwa, który został wniesiony przez spółkę jawną. W konsekwencji kosztem uzyskania przychodu z tytułu wycofania części wkładu przez spółkę jawną będzie kwota jaka została faktycznie wydatkowana na ten wkład w proporcji do wycofywanej części wkładu. Mając na uwadze, że spółka jawna jest podmiotem transparentnym podatkowo, koszty te (analogicznie jak przychody z wycofania części wkładu) będą stanowiły koszty podatkowe wspólników spółki jawnej w proporcji do posiadanego w niej udziału w zyskach zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o PDOF.
W opinii skarżącego z wydanej przez organ podatkowy interpretacji wynika, że wydatki poniesione na objęcie prawa do udziału w spółce osobowej mogą zostać zaliczone do kosztów podatkowych (w odpowiedniej proporcji) w momencie, gdy powstanie przychód podatkowy z tytułu wycofania części wkładu. Tymczasem z wydanej interpretacji wynika, że przychód w przedmiotowym przypadku nie powstanie u skarżącego, ale skarżący może wykazać koszty podatkowe.
Z kolei w odniesieniu do naruszenia prawa proceduralnego skarżący zarzucił brak wskazania prawidłowego stanowiska oraz uzasadnienia prawnego w wydanej przez organ podatkowy interpretacji indywidualnej. Stwierdzenia zawarte w interpretacji są bowiem wewnętrznie sprzeczne przez co uniemożliwiają zastosowanie się podatnika do wydanej interpretacji oraz w konsekwencji nie zawierają odpowiedzi na pytanie skarżącego o sposób określenia kosztów podatkowych, gdy prawa w spółce osobowej zostały nabyte w zamian za wkład w postaci przedsiębiorstwa.
Na poparcie słuszności zarzutów przedstawionych w skardze strona powołała wyroki sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2014 r. skarżący zasadniczo zmodyfikował własne stanowisko w sprawie. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., sygn akt II FSK 1471/12 oraz wyroki tut Sądu sygn. akt I SA/Po 235/14, 236/14, 237/14 stwierdził, że w przypadku wycofania części wkładu wniesionego do spółki osobowej, otrzymana przez wspólnika wypłata jest w postaci środków pieniężnych lub przeniesienia własności składników majątku spółki osobowej będzie neutralna podatkowo, co oznacza, że nie powstanie ani przychód, ani koszt podatkowy do czasu likwidacji spółki lub wystąpienie wspólnika ze spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej interpretacji ma wykładnia przepisów art. 5b ust. 2, art. 8 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 14 ust. 1 oraz art. 24 ust. 3c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.; dalej: ustawa o PDOF). Zgodnie z art. 5b ust. 2 ustawy o PDOF jeżeli pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce, określone na podstawie art. 8 ust. 1, uznaje się za przychody ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3. Na mocy art. 8 ust. 1 ustawy o PDOF przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału) oraz, z zastrzeżeniem ust. 1a, łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe. Przy czym na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o PDOF zasady wyrażone w ust. 1 stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów i strat. Art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PDOF stanowi, że jednym ze źródeł przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Natomiast w myśl art. 14 ust. 1 ustawy o PDOF za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług. Na mocy art. 14 ust. 2 pkt 16 ustawy o PDOF przychodem z działalności gospodarczej są również: środki pieniężne otrzymane przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 3c ustawy o PDOF dochodem z tytułu wystąpienia wspólnika ze spółki niebędącej osobą prawną w przypadku otrzymania środków pieniężnych jest różnica między przychodem z tego tytułu, ustalonym zgodnie z art. 14 a wydatkami na nabycie lub objęcie prawa do udziałów w takiej spółce.
W zaskarżonej interpretacji organ podatkowy, odnosząc się do przedstawionego we wniosku o jej wydanie, zdarzenia przyszłego, stwierdził, że stanowisko podatnika dotyczące pytań 3 i 4 jest nieprawidłowe. Zdaniem organu podatkowego w przypadku wycofania części wkładu wniesionego do spółki osobowej ustawodawca nie określił żadnych szczególnych rozwiązań w zakresie ustalania przychodu i kosztów jego uzyskania. Oznacza to, że w tym przypadku zastosowanie będą miały zasady ogólne. Kosztami uzyskania przychodów w sytuacji wycofania części wkładu wniesionego do spółki osobowej, będą udokumentowane wydatki poniesione uprzednio na nabycie tego prawa, tj. faktycznie wydatkowane kwoty związane z jego nabyciem. Zdaniem organu podatkowego, za wydatek poniesiony przez wnioskodawcę nie może być uznana wartość przedmiotu wkładu, tj. wartość wydatków poniesionych przez spółkę jawną na nabycie wniesionych w ramach aportu przedsiębiorstwa.
W ocenie Sądu stanowisko wyrażone przez organ w zaskarżonej interpretacji nie zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie należy wskazać, że nie jest prawidłowe również stanowisko przedstawione przez skarżącego we wniosku o wydanie interpretacji.
Ocena prawidłowości stanowiska organu podatkowego w zakresie kosztów uzyskania przychodów w przypadku wycofania części wkładu wniesionego do spółki osobowej nie jest możliwa bez ustalenia z jakiego źródła i czy w ogóle powstaje przychód po stronie wspólnika w momencie zaistnienia opisanego powyżej zdarzenia. Dopiero precyzyjne wyjaśnienie kwestii przychodów pozwoli na sformułowanie wniosków w odniesieniu do kosztów jego uzyskania, które są przedmiotem pytań sformułowanych we wniosku o wydanie zaskarżonej interpretacji.
Należy wskazać, że ustawodawca nie uwzględnił w ustawie podatkowej zasad opodatkowania ewentualnych wypłat środków pieniężnych w związku z wycofaniem ze spółki części wkładu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 2014 r., II FSK 1471/12 (wyrok dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.) wyraził stanowisko, że w przypadku, gdy ustawodawca nie zdecydował się wprowadzić w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnej normy nakazującej opodatkowanie częściowego zwrotu wkładu ze spółki osobowej, to nie ulega wątpliwości, że w momencie uzyskania wypłaty przez wspólnika jest ona neutralna podatkowo (skutki podatkowe tej wypłaty powinny być analizowane dopiero w momencie likwidacji spółki albo wystąpienia wspólnika ze spółki). W wyroku tym sformułowane zostały, w ocenie Sądu, tezy, które znajdują zastosowanie do okoliczności faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy, mimo, że zapadł on na podstawie odmiennego stanu faktycznego i prawnego, które Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela.
W prawie podatkowym zakazane jest stosowanie w procesie wykładni przepisów analogii, w wyniku której rezultat wykładni wiązałby się ze zrekonstruowaniem normy prawnej, której stosowanie wywołałoby dla podatnika konsekwencje mniej korzystne niż wynikałoby to z treści normy prawnej zrekonstruowanej na podstawie dyrektyw wykładni językowej, ewentualnie wspartej o dyrektywy wykładni systemowej czy funkcjonalnej. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przyjmuje się, iż "milczenie" ustawodawcy, co do określonych zdarzeń faktycznych, niezależnie, z jakiego powodu ono wynika, jest traktowane jako obszar wolny od opodatkowania i zakazane jest stosowanie w tym wypadku analogii. W konsekwencji, przypadku, gdy ustawodawca nie zdecydował się wprowadzić w przepisach ustawy o PDOF wyraźnej normy nakazującej opodatkowanie środków pieniężnych lub składników majątkowych spółki niebędącej osobą prawną w przypadku częściowego zwrotu wkładu z takiej spółki, to nie może ulegać wątpliwości, że w momencie uzyskania wypłaty przez wspólnika jest ona neutralna podatkowo (skutki podatkowe tej wypłaty powinny być analizowane dopiero w momencie likwidacji spółki albo wystąpienia wspólnika ze spółki). Należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o PDOF, przychody i koszty ich uzyskania wynikające z udziału w spółce niebędącej osobą prawną łączone są z przychodami i kosztami wspólnika proporcjonalnie do posiadanego prawa do udziału w zysku (udziału). Reguła przypisywania przychodów i kosztów spółki osobowej do przychodów i kosztów jej wspólników ma zastosowanie niezależnie od tego, czy wspólnicy w trakcie utrzymywania swojego udziału w takiej spółce otrzymują z niej wypłaty, czy też spółka nie dokonuje wypłat (np. zatrzymując zysk do dalszego reinwestowania). Ustawodawca przyjął bowiem – typową dla ustalania przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej – zasadę memoriałowego rozpoznawania przychodów i kosztów uzyskiwanych za pośrednictwem spółek osobowych przez ich wspólników. Tym samym, skoro przychody spółki osobowej są opodatkowane na poziomie jej wspólników niezależnie od dokonania wypłaty ze spółki, tj. niezależnie od tego, czy wspólnicy rzeczywiście uzyskali realne przysporzenie majątkowe, to faktyczne przepływy pieniężne między spółką a wspólnikami powinny być neutralne podatkowo. W przeciwnym wypadku, mogłoby dojść do podwójnego opodatkowania - przychody i koszty z udziału w spółce osobowej byłyby opodatkowane "na bieżąco" (tj. według zasady memoriałowej), a następnie podlegałyby ponownemu opodatkowaniu w przypadku faktycznych przepływów pieniężnych między spółką a wspólnikiem, tj. według zasady kasowej. Z powyższego względu, odstępstwa od zasady memoriałowej mogą być wprowadzone jedynie wyjątkowo - tylko, gdy ustawodawca wyraźnie wskaże to w ustawie podatkowej.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie przypadki wymienione w art. 14 ust. 2 ustawy o PDOF stanowią w istocie wskazanie przychodów, które podlegają opodatkowaniu na zasadzie kasowej. Regułą jest, bowiem opodatkowanie przychodów uzyskanych przez wspólników spółki osobowej na zasadzie memoriałowej. Z treści art. 14 ust. 2 pkt 16 wynika natomiast, że zamierzeniem ustawodawcy było odroczenie opodatkowania wypłat z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną do momentu całkowitego wystąpienia wspólnika ze spółki. W przeciwnym wypadku, tj. gdyby ustawodawca dopuszczał wcześniejsze opodatkowanie niektórych wypłat znalazłoby to odzwierciedlenie w przepisach. Brak takiego zastrzeżenia prowadzi do wniosku, że wszelkie wypłaty z tytułu udziału w spółce osobowej powinny być opodatkowane wyłącznie w momencie wystąpienia wspólnika ze spółki, a nie w momencie wycofania części wkładu wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona interpretacja błędnie określając źródło przychodów z tytułu wycofania przez wspólnika części wkładu wniesionego do spółki osobowej, uchybia również przepisom ustawy o PDOF, w zakresie odnoszącym się do kosztów uzyskania przychodu. Skoro bowiem wskazano powyżej, że w momencie wycofania przez wspólnika części wkładu wniesionego do spółki osobowej nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to w konsekwencji nie można rozpoznać kosztów uzyskania przychodów.
Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić wykładnię prawa dokonaną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło