II SA/Gd 278/14

WyrokWSA w Gdańsku2014-09-03

Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Katarzyna Krzysztofowicz, Krzysztof Ziółkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda, uchylając decyzję Starosty o przyznaniu odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę, naruszył zasadę związania organu administracji oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku WSA?
Ratio decidendi
Wojewoda naruszył art. 153 PPSA, nie stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 184/12. Organ odwoławczy dokonał odmiennej i nieuprawnionej oceny materiału dowodowego, uznając, że działka nie była przeznaczona pod drogę publiczną, podczas gdy poprzedni wyrok WSA uznał tę okoliczność za bezsporną. Zaskarżona decyzja została uchylona z powodu naruszenia art. 153 PPSA oraz przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.).
Stan faktyczny
Skarżący D. M. domagał się odszkodowania za działkę nr [...] przeznaczoną pod drogę, która powstała w wyniku podziału jego nieruchomości. Po wielu latach postępowań administracyjnych i sądowych, decyzją Starosty z dnia 12 sierpnia 2013 r. przyznano mu odszkodowanie w wysokości 15.809,00 zł. Wojewoda decyzją z dnia 21 marca 2014 r. uchylił tę decyzję i odmówił przyznania odszkodowania, uznając, że działka nie była przeznaczona pod drogę publiczną. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 153 PPSA.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 21 marca 2014 r. i zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego D. M. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 3 września 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia 21 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego D. M. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. D. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 21 marca 2014 r., nr [...], uchylającą decyzję Starosty z dnia 12 sierpnia 2013 r., mocą której przyznano D. M. odszkodowanie w wysokości 15.809,00 zł z tytułu przejęcia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w S., gmina Ch., pod drogę. Zaskarżona decyzja podjęta została następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 4 lipca 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego zatwierdził, na podstawie art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz w oparciu o miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Gminy Ch. (uchwała Gminnej Rady Narodowej w Ch. nr [...] z dnia 28 kwietnia 1989 r.), projekt podziału m.in. nieruchomości położonej w miejscowości S., gmina Ch., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], KW Nr [...], stanowiącej własność D. M. Podział został zatwierdzony na wniosek właściciela nieruchomości. W wyniku podziału powstały działki nr: [...] – [...], [...] – [...] oraz działki nr [...] i [...]. D. M. wnioskiem z dnia 27 grudnia 2005 r. wystąpił do Wójta Gminy Ch. z wnioskiem o ustalenie i przyznanie mu odszkodowania za działki położone w obrębie S. nr [...]. We wniosku wskazał, że działki te powstały w wyniku dokonanych podziałów nieruchomości i z mocy prawa przeszły na własność Gminy. Wójt Gminy Ch. decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r. odmówił przyznania odszkodowania. Ze wskazanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz z jego uzasadnienia wynika, że żądanie D. M. zostało rozpatrzone na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.). Organ uznał, że wskazane we wniosku działki nie stały się z mocy powyższego przepisu własnością gminy, albowiem nie zostały spełnione warunki tego nabycia określone w tym przepisie, a zatem nie ma podstaw do przyznania odszkodowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, decyzją z dnia 23 czerwca 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło powyższą decyzję i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 673/08, uchylił zaskarżoną decyzję SKO i stwierdził nieważność decyzji Wójta Gminy z dnia 7 grudnia 2007 r. Skutkiem tego sprawa z wniosku D. M. skierowana została do rozpatrzenia przez Starostę, który decyzją z dnia 5 listopada 2010 r. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] o pow. 736 m2, wydzieloną z działki nr [...], położoną w S., gmina Ch. Kontrolując decyzję w administracyjnym toku instancji wskutek odwołania D. M. Wojewoda decyzją z dnia 17 grudnia 2010 r. uchylił decyzję Starosty z dnia 5 listopada 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu wskazano na niewłaściwą interpretację zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do podjęcia wadliwego rozstrzygnięcia. W dniu 22 czerwca 2011 r. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydał decyzję, w której ustalił odszkodowanie na rzecz D. M. za przedmiotową nieruchomość w kwocie 8.400,00 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia 13 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 184/12, uchylił obie te decyzje. Sąd stwierdził, że organy prowadzące sprawę nie wyjaśniły, czy znajdujący się w aktach postępowania operat szacunkowy spełnia wymogi rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, którego treść zmieniła się z dniem 26 sierpnia 2011 r. W toku ponownie prowadzonego postępowania rzeczoznawca majątkowy H. J. sporządził operat szacunkowy, w którym oszacował wartość prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na kwotę 15.809,00 zł. Decyzją z dnia 12 sierpnia 2013 r. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o ustaleniu odszkodowania w kwocie 15.809,00 zł za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0736 ha, położoną w S., gmina Ch., KW nr [...]. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł Wójt Gminy podnosząc, że zaskarżona decyzja jest bezprzedmiotowa, gdyż wymieniona działka nie była przeznaczona ani uznawana za drogę publiczną. Rozpatrując odwołanie Wojewoda decyzją z dnia 21 marca 2014 r. uchylił decyzję Starosty z dnia 12 sierpnia 2013 r. i orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz D. M. za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] położoną w S., gmina Ch. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowa sprawa rozpoznawana jest w trybie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w świetle której nabycie przez podmioty publicznoprawne działek wydzielonych pod drogi następuje, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wydzielona działka gruntu przeznaczona jest pod drogę publiczną (bądź jej poszerzenie), podział nieruchomości dokonywany jest na wniosek właściciela/użytkownika wieczystego oraz decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości jest ostateczna bądź orzeczenie o podziale jest prawomocne. Obowiązująca ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewiduje w art. 233, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. W przedmiotowej sprawie wydzielenie działki nr [...] nastąpiło na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 4 lipca 1997 r. wydanej na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodziły na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Decyzja podziałowa stała się ostateczna w dniu 9 lipca 1997 r. Podziału dokonano na wniosek właściciela D. M. Analizując przeznaczenie działki nr [...] odwołano się do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej z dnia 28 kwietnia 1989 r. Zgodnie z tym planem działka nr [...] była przeznaczona pod usługi turystyczne oraz tereny rekreacyjne (symbol A 37 UT). W związku z tym dokonano oceny, czy podział nieruchomości prowadził do wydzielenia działki nr [...] pod ulicę (drogę publiczną), która stanowiła ogólnodostępny ciąg komunikacyjny. Ze zgromadzonego materiału dowodowego według organu odwoławczego wynikało, że działka nr [...] stanowiła dojazd jedynie do działek przyległych nr: [...], których właścicielem w dniu wydania decyzji podziałowej był D. M. W konsekwencji przyjęto, że przedmiotowa nieruchomość nie miała charakteru ogólnodostępnego, a więc na dzień wydania decyzji podziałowej nie była przeznaczona pod ulicę (drogę publiczną), wobec czego warunek z art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie został w niniejszej sprawie spełniony. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że naprawiając uchybienie starosty w zakresie umożliwienia pełnomocnikowi D. M. zapoznanie się z aktami sprawy wojewoda poinformował go o takiej możliwości wyznaczając termin, który jednak upłynął bezskutecznie. Tym samym uznano, że uchybienie organu pierwszej instancji nie wpłynęło na wynik przedmiotowego postępowania. Skarżąc powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. M. wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów postępowania - art. 7, art. 16 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 110 k.p.a. oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając skargę skarżący podkreślił, że przeznaczenie działki nr [...] pod drogę komunalną (gminną), czyli publiczną wynika wprost z decyzji zatwierdzającej na jego wniosek podział nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Zatem z chwilą uostatecznienia się decyzji podziałowej własność tej działki przeszła na Gminę Ch. Z załącznika graficznego do decyzji podziałowej wynika, że działki nr [...] i [...] tworzą ciąg komunikacyjny służący obsłudze działek budowlanych utworzonych w wyniku zatwierdzenia podziału. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja narusza zasadę trwałości decyzji ostatecznych, albowiem przeczy treści decyzji podziałowej oraz decyzji wojewody z dnia 17 grudnia 2010 r. Według skarżącego organ całkowicie pominął okoliczność, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. W wyroku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gd 184/12 sąd nie kwestionował prawa skarżącego do ustalenia odszkodowania. Przyczyną uchylenia zaskarżonych wówczas decyzji było nieuwzględnienie zmiany przepisów w zakresie wyceny nieruchomości przeznaczonej pod drogę. Nadto skarżący twierdzi, że obowiązujący na dzień decyzji podziałowej miejscowy plan zagospodarowania wydany został w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym, które nie przewidywały obowiązku ustalania linii rozgraniczających ulice, place oraz drogi publiczne. Wobec tego w dniu wydania decyzji podziałowej dla stwierdzenia zgodności z planem projektu podziału w zakresie dróg nie było wymagane, aby droga lub ulica była w planie przewidziana. Z uzasadnienia skargi wynika, że według skarżącego działka nr [...] ma charakter drogi ogólnodostępnej i nie stanowi jego własności od chwili, kiedy decyzja o podziale stała się ostateczna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże w szczególności strony i sąd, który je wydał. Ponadto, zgodnie z art. 153 tej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd uwzględnił skargę, gdyż Wojewoda Pomorski naruszył art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez co decyzja z dnia 31 marca 2014 r. podlegała uchyleniu. Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego, w niniejszej sprawie administracyjnej wszczętej na wniosek D. M. z dnia 27 grudnia 2005 r. o ustalenie odszkodowania za działkę przeznaczoną pod drogę, zapadł wskutek jego skargi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 184/12, uchylający uprzednio wydane w sprawie decyzje organów administracji pierwszej i drugiej instancji, z dnia 22 czerwca 2011 r. i z dnia 13 lutego 2012 r. Mocą tych decyzji ustalono na rzecz skarżącego odszkodowanie w wysokości 8.400,00 zł za nieruchomość położoną w S., działkę nr [...], zajętą pod drogę gminną. Podstawę prawną uchylonych rozstrzygnięć stanowił art. 129 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 1012, poz. 651 ze zm.). Wyrok ten stał się prawomocny, strony nie wywiodły skarg kasacyjnych. Jak wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 16 lipca 2012 r. ustalono jako bezsporną okoliczność, że decyzją z dnia 4 lipca 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego z dnia 4 lipca 1997 r. zatwierdził podział stanowiącej własność skarżącego działki nr [...], w wyniku czego powstała działka nr [...] przeznaczona pod drogi komunalne (gminne). Podział został dokonany na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.). Sąd przywołał następnie przepis art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, według którego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3. Sąd przytoczył dalej treść art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazując następnie, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia wysokości odszkodowania należy stosować wszystkie reguły przewidziane w tej ustawie, odnoszące się do trybu postępowania przewidzianego dla określenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Wadliwość uprzednio prowadzonego postępowania administracyjnego upatrywał WSA w Gdańsku w naruszeniu przez organ odwoławczy przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także naruszenia § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji organu drugiej instancji, bowiem organ nie uwzględnił zasadniczych zmian wyceny dotyczących przedmiotowej nieruchomości. WSA zwrócił uwagę na znowelizowane brzmienie § 36 tego rozporządzenia, w ust. 6 odnoszące się do określania wartości nieruchomości przeznaczonych, wydzielonych, nabywanych, zajętych lub przejętych pod drogi, wskazując, że po zmianie (obowiązującej od dnia 26 sierpnia 2011 r.) wartość rynkową nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne określa się przyjmując ich stan z dnia wydania decyzji zatwierdzającej podział, ceny nieruchomości podobnych do nieruchomości dzielonej z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości dzielonej zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami (§ 36 ust. 1 w związku z § 36 ust. 6 pkt 2). Jeżeli jednak na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych (§ 36 ust. 4 w związku z § 36 ust. 6 pkt 2). Z tych też przyczyn, na mocy art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uchylił również decyzję Starosty z dnia 22 czerwca 2011 r., bowiem zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przekraczał ramy przepisu art. 136 k.p.a. Wskazania co do dalszego postępowania obejmowały konieczność ponowienia postępowania w zakresie wyceny i ustalenia wartości nieruchomości w operacie sporządzonym według aktualnych zasad wyceny przewidzianych w znowelizowanym § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Jak zatem wynika z przedstawionego stanu sprawy, wskutek wydanego wyroku z dnia 29 czerwca 2012 r. ponownie przeprowadzone postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie miało obejmować kwestie związane ze sposobem ustalenia odszkodowania za działkę nr [...], przeznaczoną według decyzji podziałowej pod drogi komunalne (gminne), szczegółowo wyjaśnione w aspekcie prawnym przez WSA w Gdańku. W dniu orzekania przez ten sąd ustalony stan faktyczny pozostawał bezsporny. Rozważając zatem niniejszą sprawę na tle przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy zauważyć, że obejmuje on sytuację, w której w sprawie orzekał już poprzednio sąd administracyjny, dokonując określonej oceny prawnej, a z taką sytuacją mamy do czynienia na tle kontrolowanej obecnie sprawy. Z przepisu tego wynika zaś bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 263/10 (LEX nr 1081014), a sąd orzekający w niniejszym składzie pogląd ten podziela, organ administracji rozpatrując sprawę ponownie powinien się zatem zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe. Jak przyjmuje się jednolicie w literaturze i orzecznictwie przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (zob. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX). Jako ocenę prawną przyjmuje się zatem osąd o prawnej wartości sprawy. W wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1261/10 (ONSA WSA z 2013 r., nr 1, poz. 7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153, są konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy. Ponieważ, co jest istotne na tle wykładni art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w wyroku wiążąca jest także dla sądu, który go wydał, sąd kontrolujący rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania. W kontekście przedstawionych rozważań wadliwość zaskarżonej decyzji, upatrywana w naruszeniu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wynika z pominięcia przez Wojewodę oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w przywołanym wyroku z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 184/12. Wymaga podkreślenia, że ani stan faktyczny sprawy, ani stan prawny będący przedmiotem rozważań sądu nie uległ zmianie tak istotnej, by organ mógł być zwolniony z obowiązku przepisem tym określonego. Organ drugiej instancji wskutek odwołania Gminy Ch. odmiennie ocenił zebrany dotychczas materiał dowodowy, opierając się wyłącznie na twierdzeniu strony i wbrew dotychczasowym ustaleniom uznanym przez sąd w wyroku z dnia 29 czerwca 2012 r. za bezsporne stwierdzając obecnie, że działka nr [...] nie była przeznaczona ani uznawana za drogę publiczną. Następnie ocenił wojewoda zgodność ostatecznej decyzji podziałowej z dnia 4 lipca 1997 r. z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu jej wydania, co w niniejszym postępowaniu jako niedopuszczalne nie może podlegać aprobacie. Wskutek tego doszedł organ do chybionej i nieuprawnionej konkluzji, że działka nr [...] na dzień wydania decyzji podziałowej nie była przeznaczona pod ulicę (drogę publiczną). Niezależnie od naruszenia zasady wynikającej z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wykładnia art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dokonana przez organ na tle okoliczności niniejszej sprawy była wadliwa. Przywołane orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1384/11 (?) zostało błędnie oznaczone, wobec czego sąd nie może odnieść się twierdzeń organu poczynionych na tle nieokreślonego wyroku, który zresztą w niniejszej sprawie nie mógłby mieć zastosowania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie dla porządku jedynie wskazuje, że kwestia wykładni art. 10 ust. 1 i 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 349/09 (dostępnym w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym między innymi wyrażony został pogląd, że ważną na gruncie art. 10 ust. 5 tej ustawy okolicznością było to, żeby działka powstała w wyniku podziału pod ulicę przeznaczona była pod budowę ulicy, by ulica ta miała charakter ogólnodostępny i była przeznaczona do obsługi działek powstałych w wyniku jej podziału. Nie było też, według NSA, konieczne, by miejscowy plan zawierał przebieg ulicy, pod budowę której wydzielona została działka, gdyż warunek ten nie wynika z treści art. 10 ust. 1, w którym mowa jest tylko o tym, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Niemniej, w okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest to, że zgodność decyzji podziałowej z obowiązującym wówczas miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie może być obecnie kwestionowana, a do takich wniosków prowadzi uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w którym czyni się ustalenia sprzeczne z dotychczasowym przebiegiem postępowania i nieuprawnione w świetle wyroku WSA w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2012 r. Sąd wówczas oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji uwzględniał jako kryterium legalności również treść art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola legalności jest zatem szeroka i nie ogranicza się do zarzutów skargi. Gdyby zatem sąd powziął wówczas wątpliwość co do przeznaczenia spornej działki (wynikającego wprost z decyzji podziałowej), dałby temu wyraz w uzasadnieniu zalecając przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego również co do tej kwestii. Jednakże wskazania co do dalszego postępowania zostały wyrażone w sposób jasny, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, nie obejmowały konieczności ustalenia przeznaczenia przedmiotowej działki ani badania zgodności dokonanego podziału z obowiązującym wówczas planem miejscowym. Zaznaczyć również należy, że uchylając kasacyjnie w dniu 17 grudnia 2010 r. decyzję wydaną przez Starostę z dnia 5 listopada 2010 r. Wojewoda powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 478/99, w uzasadnieniu którego wskazano również jako bezsporny charakter prawny działek nr [...] i nr [...] powstałych po podziale na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 4 lipca 1997 r., przeznaczonych pod drogi komunalne (gminne). NSA uznał wówczas (wprawdzie na tle innej sprawy, w przedmiocie nakazu rozbiórki) za bezzasadne zarzuty skargi co do tego, że działka nr [...] będąca drogą publiczną i od dnia 1 lipca 1997 r. będąca własnością gminy Ch. stanowi własność osoby fizycznej i nie jest drogą gminną. Takie też ustalenie charakteru działki drogowej nr [...] z przywołaniem wskazanego wyroku NSA (fotokopia w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji) przytoczył Wojewoda w decyzji uchylonej wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r. W odniesieniu do wskazanego wyroku NSA, sygn. akt II SA/Gd 478/99, nie wywołuje on skutków określonych w art. 153, lecz skutek przewidziany w art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Niemniej uzasadnienie tego wyroku z przywołanym stanowiskiem stanowiło istotny element ustalonego przez organ odwoławczy stanu faktycznego, skutkujący taką oceną zabranego materiału dowodowego, że kwestia przeznaczenia działki nr [...] w decyzji podziałowej nie budziła wątpliwości WSA w wyroku z dnia 29 czerwca 2012 r. W konsekwencji zaskarżoną decyzją organ odwoławczy bezpodstawnie czyni ustalenia sprzeczne z dotychczas ustalonym stanem faktycznym odnoszącym się do przeznaczenia działki nr [...], uznanym w wyroku WSA w sprawie sygn. akt II SA/Gd 184/12 za bezsporny. Jest to istotne o tyle, że stanowisko Gminy Ch. co do charakteru tej działki drogowej pozostaje niezmienione, zarówno rozpatrzone w niniejszej sprawie odwołanie, jak i złożone uprzednio odwołanie w sprawie badanej następnie przez WSA zawierało tożsame zarzuty, z których wynikało, że Rada Gminy Ch. nigdy nie podjęła uchwały o przebiegu dróg gminnych na nieruchomościach dzielonych na wniosek D. M., a działka nr [...] stanowi drogę wewnętrzną pozostając we władaniu skarżącego. Tym samym zaskarżona decyzja narusza prawo, a zarzuty skargi są zasadne. Wojewoda nie zastosował się bowiem do oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w wyroku z dnia 29 czerwca 2012 r., nie uzasadnił zaistnienia istotnej zmiany stanu faktycznego po wydaniu tego wyroku, dokonał natomiast odmiennej i nieuprawnionej oceny dotychczas zebranego materiału dowodowego. Poza naruszeniem art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylił. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy, ustalając, że na zasądzone na rzecz skarżącego koszty postępowania składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy w wysokości 200 zł. Ponownie rozpatrując sprawę wskutek wniesionych odwołań Wojewoda dostosuje się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku tego sądu z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 184/12.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło