I OZ 1041/14

Dnia 19 listopada 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SO/Lu 52/14 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. P. o wymierzenie grzywny Kołu Łowieckiemu [...] w B. za nieprzekazanie do sądu skargi dotyczącej udostępnienia informacji publicznej w sprawie wniosku z dnia 28 kwietnia 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał S. P. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że sytuacja skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy jedynie w części, tj. przez ustanowienie adwokata, którego minimalne wynagrodzenie wynosi 240 zł, natomiast jest on w stanie uiścić koszty sądowe, które każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł. Skarżący uzyskuje wprawdzie miesięcznie kwotę 424,14 zł (200,37 zł wynagrodzenia za pracę przekazuje żonie tytułem alimentów), ale pomimo rozdzielności majątkowej, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która otrzymuje emeryturę w kwocie przeszło 800 zł i alimenty od skarżącego wynoszące ponad 1300 zł. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego oznacza wspólne partycypowanie w kosztach jego utrzymania i nie można w tej sytuacji przyjąć, że koszty te ponosi wyłącznie skarżący ze względu na istniejącą pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkową. Rodzina nie ponosi przy tym żadnych kosztów związanych z eksploatacją mieszkania, z którego korzysta na zasadzie prawa dożywocia; niezbędne koszty utrzymania to zatem koszty wyżywienia i koniecznych leków, na których zakup – jak wskazał skarżący w sprzeciwie – zarówno on, jak i jego żona uzyskują pomoc od syna. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł S. P., podnosząc, że Sąd pominął podnoszone wszystkie logiczne argumenty; a w innych sprawach przyznawał skarżącemu prawo pomocy w pełnym zakresie; oraz nie uwzględnił faktu, że pogarsza się sytuacja materialna skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie zasługiwało na uchylenie lecz z innych względów niż podniesione w zażaleniu. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że prawo pomocy polega na tym, że strona m.in. może uzyskać uprawnienie do przyznania jej przez sąd administracyjny pełnomocnika z urzędu (adwokata, radcy prawnego) bez konieczności ponoszenia kosztów jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 p.p.s.a.). Prawo pomocy w pełnym zakresie, o jaki zawnioskował S. P., polega właśnie na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przytoczonych przepisów wynika, że ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalona przez Sąd I instancji sytuacja majątkowa skarżącego kwalifikowała się do przyznania pełnomocnika z urzędu. Skarżący powinien mieć na względzie, że oceniając sytuację materialną sąd administracyjny bierze pod uwagę nie tylko dochód jaki uzyskuje sam skarżący, ale dochód osiągany przez wnioskodawcę i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika bowiem z formularza PPF wnioskodawca powinien wskazać m.in. stan rodziny, tj. osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, a także dochody takich osób. Są to informacje, które wprost korespondują z treścią art. 252 p.p.s.a. odnoszącego się nie tylko do stanu majątkowego wnioskującej osoby fizycznej lecz także dokładne dane o jej stanie rodzinnym (§ 1). Poza tym wniosek składa się na urzędowym formularzu wg ustalonego wzoru (§ 2). W tym zakresie ustawodawca nie pozostawia zatem wnioskodawcy żadnej dowolności co do zakresu udzielanych informacji. W niniejszej sprawie skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną H. P. Z tego względu Sąd I instancji prawidłowo wziął po uwagę łączny uzyskiwany dochód małżonków, którzy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Dla tego ustalenia nie ma znaczenia fakt, że małżonkowie mają ustaloną rozdzielność majątkową, ponieważ okoliczność ta nie ma znaczenia dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego oraz obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynikającego z art. 23 K.r.o. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się wielokrotnie, w tym w sprawach skarżącego (por. postanowienia NSA z dnia: 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 970/14; 4 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 922/14; 24 października 2014 r., sygn. akt I OZ 903/14; i inne). Jak wynika z dowodów nadesłanych przez skarżącego stałe miesięczne dochody w gospodarstwie domowym kształtują się na poziomie ok. 2827 złotych (renta inwalidzka skarżącego – ok. 1819 zł; wynagrodzenie skarżącego za pracę – ok. 200 zł; emerytura żony – ok. 808 zł). Ponadto z zeznania podatkowego za rok 2013 (PIT-37) wynika, że łączy dochód skarżącego i jego małżonki w 2013 roku wyniósł ok. 37354 zł, co stanowił przeciętnie miesięczny dochód w prowadzonym wspólnie gospodarstwie domowym na poziomie ok. 3112 zł. Ponadto z przedstawionego wyciągu z konta bankowego skarżącego wynika, że w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2014 r. pozostało mu na koncie ok. 260 zł. Wynika z tego, że skarżący jest w stanie wygenerować wolne środki pieniężne. Z wyciągu tego wynika również, że z tego samego numeru konta skarżący otrzymuje w różnej wysokości kwoty pieniężne, które w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2014 r. stanowiły łącznie kwotę ok. 1630 zł. Z kolei jako stałe miesięczne wydatki skarżący wskazywał kwotę od 600 do 800 zł, a ponadto przedstawił faktury na jednorazowy zakup leków w dniu 23 lipca 2014 r. na łączną kwotę ok. 1120 zł. Jako wydatek wskazał również roczne składki członkowskie w łącznej wysokości 625 zł. Wobec okoliczności przedstawionych powyżej należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie przez niego żądanym. Skarżący winien mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników, co w sytuacji wykazania, że jest w stanie wygospodarować miesięcznie wolne środki na swoim koncie bankowym (pomimo przekazywania żonie alimentów w kwocie ok. 1091 zł) oraz to, że wykazane w gospodarstwie domowym stałe miesięczne wydatki nie przewyższają uzyskiwanych dochodów, czyni żądania skarżącego pozbawionymi usprawiedliwionych podstaw. Ponadto skarżący powinien mieć na względzie, że w każdej sprawie sąd administracyjny odrębnie i samodzielnie podejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy na podstawie oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy. W rezultacie argumentacja przedstawiona w zażaleniu nie mogła podważyć stanowiska Sądu I instancji zajętego w zaskarżonym postanowieniu. Nie zawiera bowiem żadnych konkretów, które pozwoliłby na dokonanie odmiennej oceny sytuacji materialnej skarżącego niż wynikająca ze zaskarżonego postanowienia. Powyższe stanowisko Sądu I instancji byłoby o tyle niewadliwe, o ile skarżący nie zataiłby przed tym Sądem istotnych informacji z punktu widzenia sytuacji majątkowej skarżącego. Jak bowiem wynika z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, S. P. od 2 maja 2011 r. pełni funkcję prezesa zarządu "A." sp. z o.o. w L. (nr KRS: [...]). Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżący zataił tą informację, co w zasadzie dyskwalifikuje możliwość pozytywnego rozpoznania jego wniosku. W tych okolicznościach co najmniej przedwcześnie Sąd I instancji uznał zatem, że wniosek skarżącego w jakiejkolwiek części podlega uwzględnieniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.