II GSK 1174/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 797/14 w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 797/14 oddalił skargę R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. R. N. we wniosku z [...] grudnia 2013 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta Z. o "umorzenie zaległości opłaty za wywóz śmieci" uzasadniając to trudną sytuacją finansową. Jego rodzina składa się z 6 osób (w tym 4 dzieci w wieku od 6 do 14 lat), natomiast 40% wynagrodzenia objęte jest zajęciem komorniczym. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. organ I instancji odmówił umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 300 zł, za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 listopada 2013 r. Na podstawie złożonych do akt dokumentów ustalił, że miesięczne dochody rodziny kształtują się na poziomie 2.298,22 zł, natomiast wydatki (w tym spłata kredytu, należność za wodę, gaz, energię elektryczną) wynoszą 639,48 zł. Roczne wydatki (w tym na podatek od nieruchomości oraz zakup węgla) wynoszą 2.662.zł. Organ weryfikując prawdziwość złożonych przez podatnika dokumentów ustalił, że w 2013 r. korzystał on z następujących form pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.: - zasiłek rodzinny 424 zł (I-XII), - dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej 160 zł (I-XII), - dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 400 zł (IX), - zasiłek okresowy 210 zł miesięcznie (II-VI), - zasiłek okresowy 220 zł miesięcznie (VII-X), - zasiłek celowy 100 zł miesięcznie (VIII-X), - zasiłek celowy 80 zł (VIII), 175 zł (X), 240 zł (X), - pomoc w naturze – śniadania i obiady szkolne dla dzieci, - pomoc w naturze – opał (w naturze). Powołując przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ( tekst jedn. Dz.U. z 2012 r poz. 749 ze zm.) dokonując oceny istnienia "ważnego interesu podatnika" organ I instancji uznał, że nie zachodzi sytuacja wyjątkowa, losowa, niezależna od działań podatnika w postaci klęski żywiołowej czy nagłej choroby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...] czerwca 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Rozpoznając odwołanie organ II instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności pozwalające na stwierdzenie, iż w przypadku nieumorzenia należności powstanie zagrożenie dla egzystencji wnioskodawcy i jego rodziny a tym samym brak jest przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. R. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższa decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę stwierdził, że organ I instancji zgromadził pełny materiał dowodowy, z którego wynika, że miesięczny dochód rodziny wynosi 2.298,22 zł. Wydatki w skali miesiąca (wraz ze spłatą kredytu) łącznie z innymi obciążeniami (opał i podatek od nieruchomości) zamykają się w kwocie około 860 zł. Organ ustalił również, że skarżący w szerokim zakresie korzysta z pomocy społecznej. Oprócz zasiłku rodzinnego (420 zł miesięcznie) otrzymuje dodatek z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej (160 zł miesięcznie) oraz zasiłki okresowe i celowe. Ponadto rodzinie przyznawana jest także pomoc w naturze w postaci opału. Niezależnie od tego pomocą społeczną objęte są także dzieci uczęszczające do szkoły (dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz śniadania i obiady szkolne). Organ podał, że skarżący złożył deklarację, w której wykazał selektywny sposób zbierania odpadów przez 6 osobową rodzinę (60 zł miesięcznie). WSA wskazał, że mimo tego, iż skarżący jako poręczyciel spłaca kredyt na rzecz SKOK [...] i podkreśla, iż padł ofiarą oszustwa ale nie przedłożył jednak żadnego dokumentu potwierdzającego, że toczyło się z tego powodu postępowanie karne lub cywilne, a jego oświadczenia są wiarygodne. W ocenie Sądu I instancji posiadanie zaległości i konieczność spłaty zobowiązań kredytowych (pożyczek) nie stanowi okoliczności szczególnych, przemawiających za uwzględnieniem jego wniosku, bowiem jest efektem podjętych przez skarżącego indywidualnych decyzji finansowych na gruncie zarządzania majątkiem i środkami finansowymi. Dotyczy to także sytuacji, w których dokonano poręczenia za zobowiązania innych osób. Umorzenie przedmiotowej zaległości oznaczałoby w tej sytuacji ustąpienie przez wierzyciela (gminę) z pierwszeństwa zobowiązaniom innych, nieuprzywilejowanych wierzycieli. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie podjął jakiejkolwiek próby regulowania zobowiązań z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący złożył pierwszą "Deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi..." w dniu [...] marca 2013 r., w której określił wysokość opłaty w kwocie 25,90 zł. Natomiast w dniu [...] sierpnia 2013 r. dokonał jej zmiany deklarując wysokość opłaty w kwocie 60 zł oświadczając, że na terenie nieruchomości zamieszkuje 6 osób. Sąd I instancji zaznaczył, że dostrzega trudną sytuację skarżącego i jego rodziny jednakże skarżący pracuje i wprawdzie jego wynagrodzenie nie jest wygórowane, lecz stan zdrowia nie wyklucza dodatkowej aktywności zawodowej. Fakt korzystania przez rodzinę skarżącego z pomocy społecznej nie oznacza, że w każdej sferze należy mu zapewnić ochronę. Natomiast kwestię przyznania ulgi w zapłacie należności podatkowych należy rozpatrywać nie tylko w kontekście aktualnej sytuacji finansowej podatnika, ale także z uwzględnieniem przyczyn doprowadzenia do ich istnienia. Skarżący nie wyjaśnił bowiem jakie faktycznie były okoliczności związane z powstaniem zadłużenia wobec wierzyciela SKOK [...]. W konsekwencji za prawidłowe WSA uznał stanowisko organów, że trudna sytuacja materialna nie przesądza automatycznie o konieczności skorzystania z ulgi wynikającej z treści art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zdaniem WSA umorzenie zaległości stanowi nadzwyczajny środek prawny zaś w rozpoznawanej sprawie decyzje podejmowane przez organy podatkowe mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. R. N. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania ewentualnie o uchylenie tego wyroku o orzeczenie co do istoty sprawy. Wyrokowi zarzucił: I. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 1 i 2 p.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a oraz art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie przez Sąd niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i uznanie, iż zebrany przez organ podatkowy materiał dowodowy i poczynione na jego podstawie ustalenia faktyczne są wystarczające dla wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzji w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] marca 2014 r.; . - art. 106 § 3 p.p.s.a poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd postępowania dowodowego w pełnym zakresie i nieuzupełnienie go poprzez działanie z urzędu, mimo iż w sprawie zachodziły istotne wątpliwości, przyjęcie uzasadnienia organu podatkowego opartego głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego, podczas gdy materiał ten mógł zostać uzupełniony o informację czy toczy się lub toczyło postępowanie karne w związku z udzieleniem przez SKOK [...] kredytu którego żyrantem został skarżący oraz ewentualnych efektów takiego postępowania; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie podczas, gdy w niniejszej sprawie koniecznym było uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., która została wydana w oparciu o nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe i dokonane ustalenia faktyczne; II. w granicach wskazanych w art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 67 a Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że dla zastosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowych koniecznym jest zaistnienie przesłanki interesu publicznego oraz ważnego interesu strony, podczas gdy poprawna wykładnia tegoż przepisu prowadzi do wniosku, iż zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w treści cytowanego przepisu może skutkować możliwością skorzystania z dobrodziejstwa instytucji umorzenia zaległości podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oddalona z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy. W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy stwierdzić, że w ramach tej podstawy kasacyjnej strona wnosząca skargę oprócz powołania przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, którym w jej ocenie uchybił Sąd I instancji, powinna uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie odwołując się do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zauważyć należy, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (vide: wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 315/11). Ze złożonej skargi kasacyjnej nie wynika jednak, jaki możliwy i istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej miały wskazane w petitum skargi kasacyjnej uchybienia w zakresie przepisów proceduralnych. Zarzuty, które zostały podniesione w punkcie pierwszym skargi kasacyjnej sprowadzają się w istocie do zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy a zaakceptowanych przez Sąd I instancji. W szczególności chodzi tu o nieustalenie przez Sąd I instancji czy toczy się jakieś postępowanie karne związane z udzieleniem kredytu, którego poręczycielem był skarżący. Ustosunkowując się łącznie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania NSA uznał je za niezasadne. Po pierwsze należy zauważyć, że Sąd I instancji nie ma obowiązku zbierania dalszych dowodów, jeśli materiał zgromadzony w sprawie jest wystarczający do jej rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 5 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 782/10). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela ten pogląd wskazując, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie zaakceptował działania organów, które przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami procedury oraz zgromadziły materiał dowodowy, który następnie został oceniony w sposób wyczerpujący. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie wystąpiły żadne okoliczności nakazujące WSA podjęcie z urzędu działań w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji nieuprawniony jest więc zarzut skarżącego, że w sprawie doszło do naruszenia art. 1 i 2 p.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a oraz art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie przez Sąd niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie podstawowe wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem, zawiera odniesienie do zarzutów skargi. Ponadto, wobec bezzasadności naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zwiążku z art. 122 Ordynacji podatkowej. Dla porządku lecz na marginesie rozważań NSA zauważa, że w ramach zarzutu naruszenia tych przepisów autor skargi kasacyjnej błędnie domagał się uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., która w sprawie nie była przedmiotem kontroli. Nieusprawiedliwiony jest również drugi z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, który dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 67 a Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego wykładnię. Formułując zarzut naruszenia art. 67 a Ordynacji podatkowej autor skargi kasacyjnej uważa, że poprawna wykładnia tegoż przepisu prowadzi do wniosku, iż zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w treści cytowanego przepisu może skutkować możliwością skorzystania z dobrodziejstwa instytucji umorzenia zaległości podatkowych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wyjaśnia, że zarzut ten obejmuje brak wskazania sposobu obliczenia dochodu skarżącego. Tak więc w istocie zarzut ten ponownie sprowadza się do negowania prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych w rozpoznawanej sprawie a odnoszących się do sytuacji materialnej skarżącego, do którego to zarzutu NSA ustosunkował się we wcześniejszych wywodach. Wypada w tym miejscu ponownie zauważyć, że prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Nie można natomiast tego skutecznie czynić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), w tym przez kwestionowanie błędnej wykładni tego prawa (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 166/11). W rezultacie autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił zarzutu błędnej wykładni powołanego art. 67a Ordynacji podatkowej, nie wskazując przy tym jednostki redakcyjnej tego przepisu. Na pełną aprobatę w tym względzie zasługuje wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., II FSK 642/12, LEX nr 1572550, w którym stwierdzono, że sąd ten nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Nie jest również jego powinnością domyślanie się, na czym miałoby polegać naruszenie wskazanej w petitum II skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej, przeprowadzenie takiej argumentacji jest obowiązkiem sporządzającego skargę kasacyjną stosownie do art. 176 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.