I OSK 166/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-06-28

Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Ewa Dzbeńska, Monika Nowicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby może być zaskarżony z powodu rzekomej niezgodności orzeczenia komisji lekarskiej z przepisami prawa i konstytucji?
Ratio decidendi
Orzeczenie komisji lekarskiej o trwałej niezdolności policjanta do służby jest prawomocne i wiążące dla organów Policji oraz sądów administracyjnych. Rozkaz personalny o zwolnieniu policjanta ze służby wydany na podstawie takiego orzeczenia nie podlega kontroli co do oceny stanu zdrowia policjanta, a jedynie co do zgodności z prawem formalnym. Skarga kasacyjna ograniczona do zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego, bez zarzutów proceduralnych, nie pozwala na kwestionowanie ustaleń faktycznych i orzeczenia komisji lekarskiej. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Stan faktyczny
P. H. został zwolniony ze służby w Policji na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji, wydanego po prawomocnym orzeczeniu komisji lekarskiej stwierdzającym trwałą niezdolność do służby. Skarżący kwestionował prawidłowość orzeczenia komisji lekarskiej oraz zarzucał błędną wykładnię przepisów dotyczących zwolnienia ze służby. WSA w Warszawie oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia NSA Monika Nowicka Protokolant sekretarz sądowy Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 528/10 w sprawie ze skargi P. H. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 528/10 oddalił skargę P. H. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Komendant Wojewódzki Policji w P. rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2009 r., na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2007 r., Nr 43, poz. 277 ze zm.- dalej w skrócie ustawa o Policji), zwolnił st. post. P. H. ze służby w Policji z dniem 7 grudnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na prawomocne orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w Poznaniu z dnia [...] maja 2009 r. o uznaniu policjanta za całkowicie niezdolnego do służby w Policji i zaliczeniu go do III grupy inwalidów. Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania P. H. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty rozwiązania stosunku służbowego i ustalił datę zwolnienia ze służby w Policji na dzień [...] stycznia 2010 r., a w pozostałej części powyższą decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że użyty w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji zwrot "zwalnia się ze służby" oznacza, że w przypadku orzeczenia przez komisję lekarską o trwałej niezdolności do służby rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem ma charakter obligatoryjny. Nie jest zatem pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu, lecz należy do sfery obowiązków organu administracyjnego. W myśl art. 43 ust. 1 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie między innymi art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy nie może jednak nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba, że policjant zgłosi pisemne wystąpienie ze służby. Skoro P. H. zaprzestał pełnienia służby z powodu choroby w dniu [...] grudnia 2008 r., a orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia [...] maja 2009 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby w Policji, to w sprawie zaistniały wymagane przez ustawodawcę przesłanki do zwolnienia go ze służby. Należało jedynie zmienić datę rozwiązania z policjantem stosunku służbowego i uznać, że decyzja organu I instancji w pozostałym zakresie prawa nie narusza. Komendant Wojewódzki Policji, wykonując dyspozycję art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, miał bowiem obowiązek zwolnienia P. H. ze służby w Policji. Komendant Wojewódzki Policji w P., ani też Komendant Główny Policji, nie byli natomiast uprawnieni do oceny stanu zdrowia policjanta i badania możliwości dalszego pełnienia przez niego służby w Policji. Oceny takiej dokonały już powołane do tego i właściwe w tym zakresie organy, tj. komisje lekarskie. Powyższy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji P. H. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucił błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 66 ust. 2 załącznika 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U. Nr 79, poz.349 ze zm.- dalej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r.) w związku z objaśnieniami szczególnymi do tego przepisu, co skutkowało niezasadnym przyjęciem, że wystąpienie u skarżącego przez okres 14 miesięcy jednego napadu padaczkowego, bez zmian w zakresie intelektu i bez zaburzeń zachowania, uzasadnia twierdzenie o trwałej niezdolności policjanta do służby w Policji. Skarżący wskazał ponadto, że organ drugiego stopnia oparł się na § 66 pkt 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. pomimo, że przepis ten w zakresie, w jakim nakazuje uznanie policjanta za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby z tego tylko powodu, iż doznał on jednokrotnego napadu o etiologii padaczkowej jest niezgodny z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozkazie personalnym. Dodał ponadto, że skarżący miał możliwość kwestionowania orzeczenia komisji lekarskiej, a organy właściwe w sprawach zwolnienia ze służby takich uprawnień nie posiadają. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 13 października 2010 r., na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) skargę P. H. oddalił. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną rozkazu z dnia [...] stycznia 2010 r. stanowił art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, w myśl którego policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Stosownie do treści art. 25 ust. 1 powołanej ustawy służbę w Policji może pełnić obywatel polski posiadający m.in. zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, zaś taką zdolność- według art. 26 ust. 1- ustalają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący ostatecznym orzeczeniem Komisji Lekarskiej MSWiA w Poznaniu z dnia [...] maja 2009 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w Policji. Wprawdzie sformułowanie "całkowicie niezdolny" nie odpowiada literalnie ustawowemu brzmieniu "trwale niezdolny", to jednak w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że całkowita niezdolność do służby wskazuje na brak niezbędnej sprawności zarówno fizycznej, jak i psychicznej do pełnienia służby w Policji, co w konsekwencji oznacza trwałą niezdolność do służby w rozumieniu omawianego przepisu ustawy. Mamy zatem do czynienia z tożsamością owych pojęć por. m.in. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 605/07). Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby, m.in. na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemnie wystąpienie ze służby. W przedmiotowej sprawie niesporne jest, że skarżący od dnia [...] grudnia 2008 r. korzystał ze zwolnień lekarskich i nie zgłosił pisemnie wcześniejszego zamiaru wystąpienia ze służby. Skoro ostateczne jego zwolnienie ze służby nastąpiło w dniu [...] stycznia 2010 r., to minął 12 miesięczny termin ochronny i tym samym w pełni zostały wyczerpane przesłanki do rozwiązania z nim stosunku służbowego na omawianej podstawie prawnej. WSA w Warszawie podkreślił również, że postępowanie toczące się przed komisjami lekarskimi prowadzone na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, jest odrębnym postępowaniem administracyjnym i jego prawomocne rozstrzygnięcie (tak jak w niniejszej sprawie) wiąże organy Policji oraz sądy. Tak więc zarzuty odnoszące się do orzeczenia komisji lekarskiej nie mogą determinować w żadnym względzie postępowania ze skargi na decyzję w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Kwestia dopuszczalności skargi do sądu na orzeczenie komisji lekarskiej wielokrotnie była już rozstrzygana w orzecznictwie, w tym w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97. Z akt administracyjnych sprawy wynika jednak, że skarżący nie wyczerpał takich uprawnień i z takiej drogi zaskarżenia w sprawie nie skorzystał. Skoro przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie były jedynie decyzje o zwolnieniu skarżącego ze służby, to nie nie ma potrzeby zwracania się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności wskazanych przez skarżącego przepisów z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł P. H., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia tego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania. Wnosił także o ewentualne zwrócenie się, w trybie art. 193 Konstytucji RP, do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem, czy § 66 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 9 lipca 1991 r. w zakresie, w jakim powoduje uznanie policjanta za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby z powodu przejścia jednokrotnego napadu o etiologii padaczkowej bez względu na stan zdrowia, jest zgodny z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zaskarżonemu wyrokowi, powołując "art.174 pkt.1 i pkt.2 P.p.s.a." zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię: a/ art. 41 ust. 1 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy o Policji poprzez przyjęcie, że postępowanie przed komisjami lekarskimi prowadzone na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. jest odrębnym postępowaniem administracyjnym i jego prawomocne rozstrzygnięcie wiąże organy Policji oraz sąd w sytuacji, kiedy wymienione rozporządzenie nie przewiduje możliwości zaskarżenia decyzji ostatecznej do Sądu; b/ alternatywnie art. 41 ust. 1 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy o Policji poprzez uznanie, że zwolnienie skarżącego ze służby było prawidłowe mimo, że w sprawie nie zostały wydane przez orzekające komisje lekarskie decyzje administracyjne, o jakich mowa w art. 107 k.p.a.; c/ art. 25 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 11 i § 12 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia, poprzez pominięcie, że o zdolności do służby w Policji powinien decydować stopień zaawansowania choroby i jej wpływ na kondycję psychofizyczną policjanta. W motywach skargi kasacyjnej jej autor wyraził pogląd, że orzeczenia komisji lekarskich w sprawie policjantów, których tryb postępowania określa rozporządzenie z dnia 9 lipca 1991 r., nie stanowią decyzji administracyjnych wydanych w odrębnym postępowaniu i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu. Nawet same komisje lekarskie orzekające w niniejszej sprawie nie traktowały w ten sposób wydanych przez siebie orzeczeń. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. samodzielnie i szczegółowo określa tryb postępowania, w tym stanowi także dokładnie, jakie środki zaskarżenia i komu przysługują na poszczególnych etapach. Zgodnie z tym aktem prawo odwołania przysługuje zainteresowanemu od każdego nieprawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej. Przedmiotem odwołania może być orzeczenie w całości lub części. Wnosi się je do właściwej okręgowej komisji lekarskiej w przypisanym terminie. Orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej, od których nie wniesiono odwołania lub sprzeciwu i orzeczenia, do których okręgowa komisja lekarska nie ma zastrzeżeń, zostają przez nią zatwierdzone. Po zatwierdzeniu orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej przewodniczący okręgowej komisji lekarskiej zamieszcza na wszystkich jego egzemplarzach klauzulę o zatwierdzeniu, datę i pieczęć urzędową oraz podpisuje poszczególne egzemplarze orzeczenia. Dwa egzemplarze zatwierdzonego orzeczenia przesyła się przełożonemu lub organowi, który skierował daną osobę do komisji lekarskiej. Jeden egzemplarz orzeczenia powinien być dołączony do akt osobowych, a drugi do akt emerytalnych. Trzeci egzemplarza zatwierdzonego orzeczenia włącza się do akt orzeczniczo- lekarskich i zwraca wojewódzkiej komisji lekarskiej. W razie niezatwierdzenia orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej, okręgowa komisja uchyla je oraz wydaje nowe orzeczenia, które jest ostateczne, lub zarządza ponowne badanie i wydanie nowego orzeczenia przez wojewódzką komisję albo zwraca w celu ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania nowego orzeczenia. Zdaniem skarżącego kasacyjnie powyższe regulacje są całkowicie odmienne od tych, na podstawie których została wydana powoływana przez Sąd I instancji uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97. Zatem stanowisko wyrażone w tej uchwale jako dotyczące innej sytuacji faktycznej i prawnej nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Nadto należy mieć na względzie to, że Okręgowa Komisja Lekarska w Poznaniu, wydając orzeczenie z dnia [...] maja 2009 r., nie dokonała- zdaniem kasatora- żadnego władczego rozstrzygnięcia, a tym samym jej orzeczenie co do stanu zdrowia skarżącego nie jest aktem administracyjnym o charakterze indywidualnym i konkretnym, podlegającym odrębnemu zaskarżeniu. Należy zatem uznać, że orzeczenie komisji lekarskiej jest elementem decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby i prawidłowości takiego orzeczenia powinno być badana w sprawie zwolnienia funkcjonariusza za służby. Stanowisko to znajduje potwierdzenie podobnej sprawie, w której WSA w Gdańsku uznał że w postępowaniu zakończonym rozkazem personalnym Komendanta Głównego Policji wydanym w oparciu o art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, dopuszczalne jest badanie legalności i prawidłowości także orzeczeń komisji lekarskich. Stanowiska tego nie zakwestionował także Trybunał Konstytucyjny, do którego w tej sprawie zwrócił się ten Sąd z pytaniem prawnym (vide wyrok TK z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt P 61/08). Autor skargi kasacyjnej dodał ponadto, że na żadnym etapie postępowania skarżący nie został pouczony o przysługującym mu prawie do zaskarżenia orzeczeń komisji lekarskich. W przypadku uznania, że orzeczenie komisji lekarskiej stanowi decyzję administracyjną zaskarżalną w odrębnym postępowaniu, skarżący kasacyjnie z ostrożności procesowej wskazał, że znajdujące się w aktach orzeczenia, nie stanowią nie spełniają wymogów stawianych decyzjom administracyjnym, a tym samym nie stanowią decyzji, o jakich mowa w art. 107 k.p.a. w związku z § 13 cyt. rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, Sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzuconego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Zgodnie z art. 174 ustawy P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt.1) lub (oraz) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt.2). W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej powołał na wstępie nie tylko pkt.1, ale także pkt.2 art.174 P.p.s.a., jednakże w podstawach kasacyjnych ograniczył się wyłącznie do wytyku złamania przepisów prawa materialnego, nie zarzucając Sądowi I instancji naruszenia jakichkolwiek przepisów postępowania. Brak zarzutów natury procesowej oznacza, że przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej w pełni miarodajny jest stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku. Próbę zakwestionowania części przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych jedynie przez zarzut naruszenia prawa materialnego uznać zatem należy za całkowicie chybioną. Prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można bowiem zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.174 pkt.2 P.p.s.a.). Nie można natomiast tego skutecznie czynić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art.174 pkt.1 P.p.s.a.), w tym przez kwestionowanie błędnej wykładni tego prawa. Uchybienia, o jakich mowa w art.174 pkt.1 P.p.s.a., mogą polegać na błędnej wykładni lub na niewłaściwym zastosowaniu norm prawa materialnego. Są to dwie różne formy złamania prawa. Dlatego strona, opierając skargę kasacyjna na powołanej podstawie, sama powinna sprecyzować, czy kwestionuje naruszenie prawa w obu tych postaciach, czy też tylko w jednej z nich. Błędna wykładnia prawa materialnego sprowadza się do mylnego rozumienia treści lub znaczenia określonej normy. Stawiając tak zarzut, autor skargi kasacyjnej obowiązany jest przedstawić, na czym polegała błędna interpretacja wskazanego przepisu prawa materialnego przez sąd. W uzasadnieniu tym należy odnieść się nie tylko do poglądu przyjętego przez sąd, ale równie sprecyzować swoje własne stanowisko wobec zaskarżonego wyroku, czyli wskazać właściwe znaczenie interpretowanego przepisu. Natomiast niewłaściwe zastosowanie, czyli tzw. "błąd subsumcji", to jest wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczne błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie "nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej". W skardze kasacyjnej, o czym była już mowa, nie postawiono zarzutu niewłaściwego zastosowania powołanych przepisów, ograniczając się wyłącznie do wytyku błędnej wykładni art. 41 ust. 1 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy o Policji oraz art. 25 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 11 i § 12 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. Z powyższych względów NSA nie mógł badać trafności ustaleń faktycznych tkwiących u podstaw zaskarżonego wyroku ani rozważać kwestii prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, ponieważ w niniejszej sprawie kasator takich zarzutów nie sformułował. Wobec związania granicami skargi kasacyjnej Sąd II instancji zobowiązany był natomiast ograniczyć się wyłącznie do oceny wytyku błędnej wykładni powołanych przepisów. Zarzuty te uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył prawa materialnego, gdyż wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego właściwie normy te zinterpretował. Prawidłowość przyjętej przez Sąd I instancji wykładni zastosowanych przepisów w pełni potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 5 lipca 2006r sygn. I OSK 1338/05, z dnia 23 października 2008 r. sygn. I OSK 1608/07,z dnia 14 lutego 2007 sygn. I OSK 691/06, z dnia 26 października 2006r sygn. I OSK 299/06 i z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. I OSK 605/07). Prezentowane tam poglądy podziela również sąd kasacyjny orzekający w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności zauważyć jednak należy, że sądy administracyjne pierwszej instancji, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., nie są wprawdzie związane wnioskami, zarzutami i podstawą prawną powołaną w rozpatrywanych przezeń skargach, jednakże wiążący jest dla niego przedmiot tych skarg. Zatem mogą one oceniać legalność jedynie zaskarżonego doń działania organu administracji publicznej. Dlatego w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli WSA w Warszawie mogła być jedynie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwolnienia P. H. ze służby w Policji a nie orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające niezdolność skarżącego do tej służby. W myśl art.25 ust.1 ustawy o Policji służbę w Policji może pełnić funkcjonariusz posiadający zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych. O zdolności (bądź jej braku) policjanta do pełnienia służby orzekają w dwuinstancyjnej procedurze komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Komisje te są organami odrębnymi od organów właściwych w sprawach osobowych policjantów. Ich orzeczenia, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie są elementem postępowania w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Zapadają one bowiem w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U. Nr 79, poz.349 ze zm.). Orzeczenia komisji lekarskich nie ograniczają się przy tym tylko do oceny stanu zdrowia osoby stającej przed komisją, lecz w sposób autorytatywny rozstrzygają również kwestie zdolności badanego do służby, ustalając stopień zdolności do służby poprzez zaliczenie osoby badanej do jednej z kategorii zdolności do służby. Przedmiotowe orzeczenia w sposób oczywisty łączą więc elementy wiedzy medycznej z elementami typowymi dla orzecznictwa administracyjnego, co wyraźnie wskazuje na administracyjny charakter orzecznictwa omawianych komisji lekarskich. Z niezakwestionowanych przez kasatora ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku, wynika, że postępowanie w sprawie zdolności skarżącego do służby w Policji zostało zakończone orzeczeniem Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w Poznaniu z dnia [...] maja 2009 r., na które odrębna skarga do sądu administracyjnego nie została złożona. Orzeczenie o uznaniu P. H. za całkowicie niezdolnego do służby w Policji stało się prawomocne i było wiążące dla organów Policji orzekających w sprawach osobowych oraz Sądu. Polemika z tym orzeczeniem i próba jego zakwestionowania dopiero na etapie odrębnej sprawy kadrowej skarżącego nie mogła zatem odnieść zamierzonego przez niego skutku. Materialnoprawną podstawę kontrolowanej przez WSA w Warszawie decyzji stanowił art.41 ust.1 pkt.1 ustawy o Policji, który przewiduje, że policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia przez komisję lekarską trwałej niezdolności do służby. Przepis ten sformułowany jest kategorycznie i nie daje przełożonemu możliwości uznaniowego potraktowania sprawy. W tych warunkach sądowa kontrola legalności decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego z policjantem ogranicza się do zbadania, czy istotnie kwestia stanu zdrowia i zdolności do służby, będąca podstawą jego zwolnienia, została rozstrzygnięty w formie prawomocnego orzeczenia o trwałej niezdolności funkcjonariusza do służby. W takim przypadku rozwiązanie stosunku służbowego nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba, że policjant prosi o zwolnienie (art.43 ust.1 ustawy). Sąd I instancji słusznie ponadto zauważył, że ustawową przesłanka rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust.1 pkt.1 ustawy o Policji jest trwała niezdolność funkcjonariusza do służby. Natomiast powołane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w § 13 ust.1 i § 11 operuje pojęciem "całkowicie niezdolny do służby". Należy jednak pamiętać, że dokonując wykładni przepisów prawa przyjmuje się założenie niesprzeczności systemu, do którego te przepisy należą. Zatem w przypadku, kiedy interpretowane przepisy budzą wątpliwości na gruncie wykładni językowej, ich rozwiązania należy poszukiwać na gruncie wykładni systemowej, wykorzystując kontekst systemowy danej normy. Jedna z powszechnie przyjmowanych reguł wykładni systemowej mówi, że należy tak ustalić znaczenie interpretowanej normy, by nie pociągało to za sobą istnienia sprzeczności technicznej między normą interpretowaną, a jakąkolwiek z norm należących do danego systemu prawa (por. J. Wróblewski [w:] W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1979, s. 402 oraz wyrok NSA z dnia 23 października 2008 r. sygn. I OSK 1608/07). Dlatego zestawiając unormowania zawarte w powołanych przepisach ustawowych i wykonawczych, zgodnie z przytoczoną regułą wykładni systemowej, należy dojść do wniosku, że policjant, wobec którego orzeczono całkowitą niezdolność do służby, jest również trwale niezdolny do jej pełnienia. Warunkiem takiej kwalifikacji jest rozpoznanie u policjanta schorzeń, które nie pozwalają na pełnienie służby. Jeżeli tak, to oznacza to zarówno całkowitą, jak i trwałą niezdolność do służby, ponieważ przy czasowej niezdolności do służby komisja lekarska zobowiązana jest orzec kwalifikację wskazaną w § 13 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 9 lipca 1991 r. W konsekwencji uznać należy, że zarzut błędnej wykładni art. 41 ust. 1 pkt 1 oraz art.43 ust.1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, a także art. 25 tej ustawy w zw. z § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych nie ma usprawiedliwionych podstaw. Brak innych zarzutów wyłączał dalsze badanie zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjnych w tej sprawie. Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej postulatu o ewentualne zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zbadanie zgodności § 66 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 9 lipca 1991 r. z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wskazać należy, że o wystąpieniu do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności określonego przepisu decyduje Sąd, w sytuacji gdy uzna, że od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem (art. 193 Konstytucji RP). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, gdyż powołany przepis nie był i nie mógł stanowić podstawy kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby. Skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia w tym zakresie przez Sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Stanowisko Sądu nie pozbawia natomiast strony prawa do skierowania skargi konstytucyjnej we własnym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło