I SA/Lu 273/14
WyrokWSA w Lublinie2014-09-24
Skład orzekający: Wiesława Achrymowicz, Krystyna Czajecka-Szpringer, Anna Kwiatek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykreślenie podatnika z rejestru podatników VAT czynnych na podstawie art. 96 ust. 9 ustawy o VAT, w sytuacji gdy organ stwierdził, że podatnik nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej, jest czynnością materialnotechniczną, czy też wymaga wydania decyzji?Ratio decidendi
Wykreślenie podatnika z rejestru VAT na podstawie art. 96 ust. 9 ustawy o VAT stanowi czynność materialnotechniczną, a nie decyzję administracyjną. Przepis ten nie wymaga wydania decyzji, a jedynie przeprowadzenia czynności sprawdzających, które mają na celu ustalenie, czy podatnik faktycznie istnieje w obrocie gospodarczym jako czynny podatnik VAT. W przypadku stwierdzenia braku takiej egzystencji, organ ma prawo dokonać wykreślenia bez wszczynania formalnego postępowania podatkowego.Stan faktyczny
Skarżący J. M. został wykreślony z rejestru podatników VAT czynnych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z uwagi na stwierdzenie, że nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej, a wystawiane przez niego faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Organ ustalił brak siedziby działalności, rachunku bankowego, rejestracji jako przedsiębiorcy oraz zaplecza majątkowego. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o VAT i Ordynacji podatkowej oraz domagając się uchylenia czynności organu, argumentując, że wykreślenie powinno nastąpić w formie decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Sekretarz sądowy Julita Kula, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2014r. sprawy ze skargi J. M. na zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników podatku od towarów i usług - oddala skargę.
Przedmiotem skargi J. M. było wykreślenie go z rejestru podatników VAT czynnych, o czym został on powiadomiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej jako organ) pismem z dnia [...] r., doręczonym adresatowi w dniu [...].
Organ dokonał wykreślenia J. M. z rejestru czynnych podatników podatku od towarów i usług z tym uzasadnieniem, że prowadzona kontrola podatkowa za lata [...] r. do [...] r. dała podstawy do stwierdzenia, że wystawiane przez J. M. faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń w obrocie gospodarczym, rzeczywistego obrotu. J. M. w rzeczywistości nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie opisywał czynności w fakturach, a więc nie był czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. W związku z prowadzoną kontrolą podatkową i zakwestionowaniem przez organ rzetelności faktur przedstawianych przez J. M., w dniu [...] r. J.M. złożył do organu zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług na formularzu VAT-R. Jednocześnie zaznaczył w tym formularzu, w rubryce C.2., że pierwsza deklaracja VAT-7 zostanie złożona od [...] r. W [...] r. i jeszcze w [...] r. J.M. złożył organowi deklaracje VAT-7 za okresy objęte kontrolą.
Organ w dniu [...] r. potwierdził zarejestrowanie J. M. jako podatnika VAT czynnego, o czym J. M. został powiadomiony w dniu [...] r. Następnie jednak, w dniach od [...] do [...] r. organ przeprowadził czynności sprawdzające w trybie art. 272 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.12.749 ze zm. – dalej jako o.p.) i w ich wyniku ustalił, że żadne okoliczności faktyczne nie uprawdopodobniają prowadzenia przez J. M. sprzedaży zbóż i to w rozmiarze deklarowanym organowi. Organ zwracał uwagę, że J. M., jako siedzibę opisywanej działalności handlowej podał adres mieszkania w bloku wielorodzinnym, a te warunki lokalowe nie pozwalały na prowadzenie sprzedaży zbóż i to w deklarowanym rozmiarze. J. M. nie ujawnił organowi innych nieruchomości, nie dokonał też rejestracji działalności gospodarczej, prowadzonej na własne nazwisko, w CEIDG, nie zgłosił konta bankowego, nie posiada żadnego majątku. Decyzje wymiarowe dotyczącego podatku od towarów i usług, skierowane do spółki jawnej, której wspólnikiem był m.in. J. M., nie zostały wykonane z uwagi na bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec wspólników. Są to kwoty zaległości za [...] r. rzędu [...] zł, za [...] r. rzędu [...] zł i za [...] r. rzędu [...] zł, a nadto należy jeszcze uwzględnić kwoty odsetek od tych zaległości podatkowych. J. M. dobrowolnie nie uregulował żadnej kwoty w wykonaniu decyzji dotyczących lat [...]do [...] r.
Organ zauważał też, że J.M. w dniu [...] r. został wpisany do Bazy Podmiotów Szczególnych, jako "nieistniejący" oraz nierzetelny.
Wobec tego, uwzględniając całokształt okoliczności, wynikających z kontroli podatkowej i czynności sprawdzających, organ doszedł do przekonania, w myśl którego J. M. złożył w [...] r. zgłoszenie rejestracyjne, chcąc otworzyć obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług, wyłącznie na potrzeby prowadzonej kontroli podatkowej, która ujawniła znacznie nieprawidłowości. Rzeczywista wola J. M. nie dotyczyła, zdaniem organu, rejestracji celem prowadzenia działalności gospodarczej i składania w związku z nią deklaracji dla podatku od towarów i usług. Dlatego, w przekonaniu organu, należało jak najszybciej pozbawić J.M. statusu zarejestrowanego podatnika podatku VAT czynnego, aby inni podatnicy, chcący rzetelnie wykonywać swoje obowiązki podatkowe, nie byli wprowadzani w błąd wpisem do rejestru podatników VAT niezgodnym z rzeczywistością. W podstawie prawnej wykreślenia J. M. organ powołał art. 96 ust. 9 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U.11.177.1054 ze zm. – dalej jako ustawa o VAT). Jednocześnie organ uzasadniał, że J. M. należało wykreślić z rejestru podatników VAT czynnych z dniem dokonania zgłoszenia rejestracyjnego, skoro zgłoszenie to było złożone niezasadnie.
Po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, J. M. (w dalszej części uzasadnienia jako skarżący) złożył skargę na wykreślenie z rejestru podatników VAT czynnych, dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. Domagał się uchylenia tej czynności organu oraz zasądzenia kosztów postępowania. J.M., reprezentowany przez doradcę podatkowego, zarzucił naruszenie art. 96 ust. 1, 4, 6, 8 ustawy o VAT i art. 207 o.p.
W uzasadnieniu skarżący motywował, że wykreślenie z rejestru podatników VAT czynnych, w świetle treści art. 96 ust. 9 i 8 ustawy o VAT, dotyczy wyłącznie podmiotów nieistniejących lub nieczynnych, u których nie występuje ani podatek należny, ani naliczony, a taka sytuacja nie miała miejsca w nin. sprawie. Żadne czynności przeprowadzone przez organ nie potwierdzają stwierdzenia, aby rejestracja J. M. miała dotyczyć podmiotu nieistniejącego lub nieczynnego. Wbrew argumentacji organu, J. M. prowadził działalność handlową. W rezultacie wykreślenie skarżącego z rejestru podatników VAT czynnych zostało dokonane przez organ bez podstawy prawnej.
W dalszej kolejności skarżący stwierdzał, że organ dokonał w istocie odmowy rejestracji podatnika VAT czynnego, skoro przyjął, że nie było podstaw do takiej rejestracji. W zaistniałych okolicznościach rozstrzygnięcie powinno więc zapaść w formie decyzji. Na potwierdzenie prezentowanego podglądu, co do formy rozstrzygnięcia, skarżący powołał orzeczenia w sprawach sygn.: I FSK 371/10 oraz I SA/Kr 37/13.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko wraz z jego uzasadnieniem. Podkreślał też, że w ustalonych okolicznościach faktycznych należało jak najszybciej wyeliminować rejestrację skarżącego jako podatnika VAT czynnego, przede wszystkim z uwagi na bezpieczeństwo prawne innych podatników w obrocie gospodarczym. W sprawie kontrahentów skarżącego prowadzonych jest kilka kontroli w skali kraju. Natomiast kontrola podatkowa prowadzona przez organ w stosunku do skarżącego została zainicjowania informacjami i wnioskami od innych organów podatkowych, m.in. ze S., J. czy G.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W punkcie wyjścia trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.12.270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Na gruncie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przyjmuje się, że normuje on sądową kontrolę legalności takich aktów lub czynności które: 1) nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem zaskarżalne są na podstawie art. 3 § 2 pkt 1- 3; 2) podejmowane są w sprawach indywidualnych albowiem akty o charakterze ogólnym wymienione zostały w art. 3 § 2 pkt 5 i 6; 3) mają charakter publicznoprawny; 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Jeśli chodzi o czynności, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to są to działania faktyczne, które najczęściej określa się jako tzw. czynności materialnotechniczne. Realizacja tych czynności wywołuje określone następstwa w zakresie uprawnień lub obowiązków, jakie przepis prawa wiąże z ich podjęciem. Przy czym "wynikanie" uprawnień lub obowiązków z "przepisów prawa" obejmuje zarówno pośrednie, jak i bezpośrednie oparcie uprawnienia lub obowiązku na przepisie prawa. Regulacja prawna zawarta w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie zawęża zakresu pojęcia "aktów lub czynności" jedynie do takich przejawów działalności administracji publicznej, które dotyczą uprawnień lub obowiązków powstałych ex lege (por. szerzej opracowanie komentatorskie do art. 3 p.p.s.a. autorstwa A. Kabata w Systemie informacji prawnej LEX). Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontroli przez sądy administracyjne podlegają inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przywołany przepis rozszerza kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, będących przedmiotem kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 - 3 tej ustawy. Jego celem jest umożliwienie sądowej kontroli również innych działań administracji publicznej, dotyczących praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej, co ma zapewnić uczestnikom gwarancje procesowe w stosunkach z organami administracji publicznej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś do art. 3 p.p.s.a.). Uregulowanie zawarte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest uzupełnieniem sądowej kontroli administracji w sprawach indywidualnych. Stanowi również skuteczną zaporę przed unikaniem ze strony ustawodawcy kontroli sądu administracyjnego. Przy tej regulacji prawnej nie ma bowiem znaczenia kwestia,
w jaki sposób w przepisie materialnym zostanie określona forma załatwienia sprawy indywidualnej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, J.P. Tarno do art. 3 p.p.s.a.).
W analizowanej sprawie przedmiotem skargi jest wykreślenie przez organ J. M. z rejestru podatników VAT czynnych. Zdaniem organu, wynik czynności sprawdzających w powiązaniu z wnioskami, wynikającymi z prowadzonej kontroli podatkowej, prowadzą razem do stwierdzenia, że J. M. nie jest podatnikiem podatku VAT i nie był nim w dacie składania organowi zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku od towarów i usług w [...] r. W rezultacie kontroli podatkowej i czynności sprawdzających organ ustalił, że w rzeczywistości skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej. W ocenie organu, do takiej sytuacji, a ściślej do osoby, która w rzeczywistości nie prowadzi działalności gospodarczej, a więc nie istnieje jako czynny podatnik VAT, odnosi się treść art. 96 ust. 9 ustawy o VAT.
Zdaniem sądu, ww. czynność organu jest objęta zakresem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd orzekający w nin. sprawie w pełni podziela zapatrywanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach sygn.: I FSK 1370/11, I FSK 1266/12 (por. System informacji prawnej LEX czy www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w których wyjaśnił, że wykreślenie podatnika z rejestru VAT na podstawie art. 96 ust. 9 ustawy o VAT stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W następstwie wniesienie skargi na omawianą czynność organu wymaga wyczerpania trybu przedsądowego, polegającego na wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a.. W dalszej kolejności skarga powinna (w rozumieniu obowiązku) zostać wniesiona w terminie przewidzianym w art. 53 § 2 tej ustawy. W okolicznościach analizowanej sprawy, skarżący dopełnił powyższe wymogi formalne, konieczne dla merytorycznego rozpatrzenia skargi, mającej za przedmiot wykreślenie go przez organ z rejestru podatników VAT czynnych.
Przechodząc do oceny prawnej przedmiotu zaskarżenia, należy stwierdzić, że organ prawidłowo zastosował art. 96 ust. 9 ustawy o VAT. Przepis ten stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego z urzędu wykreśla podatnika z rejestru jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania o tym podatnika, jeżeli w wyniku podjętych czynności sprawdzających okaże się, że podatnik nie istnieje lub mimo podjętych udokumentowanych prób nie ma możliwości skontaktowania się z podatnikiem albo jego pełnomocnikiem.
Na gruncie przytoczonej regulacji prawnej wykreślenie z rejestru podatników VAT nie wymaga przeprowadzenia postępowania podatkowego, lecz wystarczające są czynności sprawdzające w celu ustalenia czy podatnik istnieje. Zatem ustawodawca nie wymaga w takiej sprawie - wykreślenia z urzędu z rejestru podatników VAT czynnych - wydania decyzji. Wydanie decyzji związane jest natomiast ze stosowaniem określonej procedury, z prowadzeniem postępowania wyjaśniającego, dowodowego. Tymczasem z woli ustawodawcy o wykreśleniu na podstawie art. 96 ust. 9 ustawy o VAT organ podatkowy rozstrzyga poza postępowaniem podatkowym, wyłącznie na podstawie rezultatu czynności sprawdzających na okoliczność czy dany podmiot, osoba, jest podatnikiem VAT czynnym w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, a więc przede wszystkim czy prowadzi działalność gospodarczą, generującą obrót. Czynności sprawdzające, dla celów zastosowania art. 96 ust. 9 ustawy o VAT, zmierzają do ustalenia czy dany podatnik VAT istnieje, innymi słowy, czy dany podmiot występuje w obrocie gospodarczym w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 rozważanej ustawy podatkowej. Czynności sprawdzające, ze swej istoty, nie mogą zastępować postępowania podatkowego i prowadzonego w jego ramach postępowania dowodowego, ukierunkowanego na wymiar zobowiązania podatkowego czy podatku wynikającego z faktur. Czynności sprawdzające mają na celu ustalenie czy dana osoba rzeczywiście występuje w obrocie gospodarczym jako podatnik VAT czynny, bowiem takie ustalenie jest niezbędne dla potrzeb rejestracji podatnika VAT czynnego. Stosownie do art. 272 pkt 3 o.p. czynności sprawdzające mają na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami. Podkreślić także należy, że wykreślenie z rejestru podatników VAT czynnych, w oparciu o analizowany przepis, dokonywane jest po przeprowadzeniu czynności sprawdzających (co wynika wprost z treści art. 96 ust. 9 ustawy o VAT), a nie w wyniku prowadzenia postępowania podatkowego, dowodowego, zaś czynności sprawdzające stanowią odrębny od postępowania podatkowego tryb postępowania i, co istotne, nie kończą się wydaniem decyzji ani postanowienia. Zatem, stosownie do art. 96 ust. 9 ustawy o VAT, czynności sprawdzające mają prowadzić do ustalenia czy określony podmiot, zarejestrowany jako czynny podatnik VAT, rzeczywiście jest takim podatnikiem, istnieje w obrocie gospodarczym, a więc przede wszystkim czy ma udokumentowany status przedsiębiorcy, dysponuje rachunkiem bankowym dla rozliczeń w obrocie gospodarczym, dysponuje siedzibą i odpowiednim zapleczem majątkowym. Jeśli takich cech danemu podmiotowi nie da się przypisać, to oznacza, że w obrocie gospodarczym nie istnieje on jako podatnik VAT czynny i nie może figurować w stosownym rejestrze podatników, bowiem taki zapis w rejestrze wprowadza w błąd potencjalnych kontrahentów.
Ważne jest też, że art. 96 ust. 9 ustawy o VAT mówi nie o podmiocie nieistniejącym, ale o podatniku nieistniejącym, a jest to istotna różnica. W przypadku osoby fizycznej, aby istniała ona jako podatnik VAT czynny, konieczne jest przecież żeby swoim postępowaniem realizowała ona działalność gospodarczą, w taki sposób, o którym mówi art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, bowiem tylko wówczas istnieje podatnik rozważanego podatku.
Celem regulacji zawartej w art. 96 ust. 9 ustawy o VAT jest uporządkowanie rejestru podatników VAT przez wyeliminowanie z niego podmiotów nieistniejących lub takich, które w rzeczywistości nie wykonują czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a więc nieistniejących podatników.
Przedstawione wyżej uwagi prowadzą do wniosku, że wykreślenie z urzędu określonej osoby z rejestru podatników VAT czynnych, na podstawie art. 96 ust. 9 ustawy o VAT, jest czynnością materialnotechniczną i z uwagi na przesłanki zawarte w tym przepisie nie zachodzi potrzeba wydawania decyzji lub postanowienia. Generalnie rzecz ujmując, czynności materialnotechniczne są formą załatwiania spraw administracyjnych w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub jeżeli nie zachodzi potrzeba dokonywania ustalenia obowiązującego prawa w drodze wykładni.
Wobec tego nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, aby o wykreśleniu go z rejestru czynnych podatników VAT organ miał obowiązek rozstrzygnąć w drodze decyzji. W ocenie sądu, skarżący domaga się od organu przeprowadzenia postępowania podatkowego, a w jego ramach dowodowego, na okoliczność zasadności rejestracji w rejestrze podatników VAT czynnych, aby w ten sposób podważyć zasadność działań organu, zmierzających do określenia mu zobowiązania podatkowego bądź podatku wynikającego z faktur. Skarżący pomija jednak, że prowadzenie postępowania podatkowego, dla celów zastosowania art. 96 ust. 9 ustawy o VAT, przede wszystkim nie ma uzasadnienia w samej treści tego przepisu, a nadto w sprawie rejestracji organ nie jest uprawniony prowadzić postępowania dowodowego na takie okoliczności, które są przedmiotem dowodzenia w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego czy podatku wynikającego z faktur. Natomiast jak najbardziej zasadnie organ zauważa, że skarżący złożył zgłoszenie rejestracyjne w [...]r. w związku z kontrolą podatkową dotyczącą rozliczenia podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe w latach [...]do [...] r. Powyższy wniosek wynika wprost z deklaracji i pism składanych organowi przez skarżącego.
Skoro, jak to zostało wykazane wyżej, art. 96 ust. 9 ustawy o VAT ma zastosowanie do podatników nieistniejących (nie tylko do podmiotów nieistniejących), to trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, obejmującą wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Definicja pojęcia podatnika ma zasadnicze znaczenie dla zakresu opodatkowania, o ile bowiem określenie czynności podlegających opodatkowaniu wyznacza zakres przedmiotowy opodatkowania, to zdefiniowanie pojęcia podatnika wskazuje na podmiotowy zakres opodatkowania. W efekcie opodatkowaniu mogą podlegać te czynności, w przypadku których spełniony został zarówno podmiotowy, jak i przedmiotowy zakres opodatkowania, tzn. zaistniała czynność określona jako opodatkowana, która została wykonana przez podmiot, mający cechę podatnika. Należy w tym miejscu zauważyć, że obie te cechy powinny zostać spełnione jednocześnie, co oznacza, że w odniesieniu do danej czynności konkretny podmiot powinien występować w charakterze podatnika. Tak więc wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu przez podmiot niewystępujący w tym przypadku w charakterze podatnika pozostaje poza zakresem opodatkowania. Tak samo wykonanie czynności niepodlegającej opodatkowaniu przez podatnika jest neutralne z punktu widzenia VAT. Co prawda, przepisy rozważanej ustawy nie wyrażają tego wprost, niemniej z ogólnych reguł konstrukcyjnych podatku od towarów i usług wynika konieczność, aby podmiot wykonujący czynność opodatkowaną występował
w odniesieniu do niej jako podatnik. (por. szerzej opracowanie komentatorskie do art. 15 ustawy o VAT, A. Bartosiewicz, System informacji prawnej LEX).
Zatem z zestawienia art. 96 ust. 9 z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT należy wyprowadzić wniosek, zgodnie z którym podatnik istniejący, to podmiot nie tylko istniejący (jak w tym przypadku) jako osoba fizyczna, prawna czy inna jednostka organizacyjna, ale jeszcze musi być to taki podmiot, który realizuje w obrocie gospodarczym czynności objęte zakresem analizowanej ustawy podatkowej. Niewątpliwie bowiem w sferze prawa podatkowego cechą charakterystyczną jest odnoszenie obowiązków podatkowych przede wszystkim do rzeczywistych zachowań, zdarzeń.
Skoro więc organ prawidłowo ustalił, w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających, że skarżący, składając zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług w [...] r., nie wykazał organowi siedziby działalności, rachunku bankowego do rozliczeń z kontrahentami w obrocie gospodarczym, rejestracji jako przedsiębiorcy, zaplecza majątkowego koniecznego dla dokonywania transakcji handlowych na opisywaną skalę, to w przedstawionym wyżej stanie prawnym (w świetle art. 96 ust. 9 w zw. z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT), w pełni zasadnie organ zajął stanowisko, w myśl którego skarżący nie mógł zostać ujęty w rejestrze czynnych podatników VAT, a jeśli został pochopnie ujęty, to należało go niezwłocznie wykreślić. Trzeba zauważyć, że skarżący z jednej strony stwierdza, że nie istniały przesłanki do zastosowania art. 96 ust. 9 ustawy o VAT, ale z drugiej, nie podważa w żaden sposób ustaleń organu, a więc nie podaje rzeczywistej siedziby działalności gospodarczej, zaplecza majątkowego na prowadzenie jej w opisywanej skali, rejestracji jako przedsiębiorcy, rachunku bankowego dla rozliczeń z kontrahentami.
Odnosząc się zaś do stwierdzenia organu, że wykreśla J.M. z dniem wydania potwierdzenia rejestracji, tj. z dniem [...] r., to, w ocenie sądu, nie ma ono znaczenia dla wyniku rozpatrywanej sprawy. Istotna jest bowiem ta okoliczność, że nie było podstaw do rejestracji skarżącego jako czynnego podatnika VAT już w dacie, kiedy występował do organu ze zgłoszeniem rejestracyjnym. Innymi słowy, skutek wykreślenia z tego rejestru należy wiązać przede wszystkim z istnieniem okoliczności, które stały się podstawą wykreślenia, bowiem czynność wykreślenia jedynie potwierdza określony stan faktyczny.
Podsumowując, sąd w składzie orzekającym w nin. sprawie wpisuje się w tę linię orzecznictwa sądowego, która została wyznaczona przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach sygn.: I FSK 1370/11, I FSK 1266/12.
Z tych względów niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło