II SA/Gd 252/14
WyrokWSA w Gdańsku2014-09-24
Skład orzekający: Wanda Antończyk, Mariola Jaroszewska, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Okoliczność, czy nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, nie ma znaczenia w takiej sytuacji.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, twierdząc, że nie została ona wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organy administracji odmówiły zwrotu, wskazując, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co stanowi negatywną przesłankę zwrotu. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak zbadania wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia oraz nieważność decyzji z powodu doręczenia jej osobie zmarłej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. sprawy ze skargi B. I., G. S., B. K., D. K., K. K., K. K., L. K., R. K. i Z. K. na decyzję Wojewody z dnia 12 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
R. K., K. K., K. K., D. K., Z. K., B. K., L. K., G. S. i B. I. wnieśli skargę na decyzję Wojewody z dnia 12 marca 2014 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 grudnia 2012 r. o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w G. przy ul. B. oznaczonej w ewidencji jako działka [...] o pow. 90977 m2, obr. 75 k.m. 12, stanowiącej część wywłaszczonej działki nr [...].
Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 12 marca 1984 r., nr [...], Prezydent Miasta wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości położonej w G. oznaczonej jako działki nr: [...] o pow. 36 653 m2 i nr [...] o pow. 3247 m2 z całej nieruchomości o pow. 76 000 m, zapisanej w Kw [...], stanowiącej własność E. K. i nieznanych spadkobierców. Wywłaszczenie nastąpiło pod budowę osiedla mieszkaniowego [...].
Wnioskiem z dnia 22 grudnia 2006 r. R. K., w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców wywłaszczonego, wystąpiła o zwrot nieruchomości położonej w G., obejmującej działki nr [...] i nr [...].
Rozpoznając powyższy wniosek Prezydent Miasta decyzją z dnia 21 grudnia 2012 r., nr [...], wykonując zadania starosty z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. B., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], stanowiącej część wywłaszczonej działki nr [...].
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił następstwo prawne wnioskodawczyni wskazując, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku Wydział XII Cywilny z dnia 31 lipca 2007 r., sygn. akt XII Ns 1396/07, spadek po E. K. nabyli: S. K., R. K. i B. K., a spadek po S. K. nabyli: R. K., D. K., K. K. i Z. K. Natomiast na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku, Wydział XII Cywilny z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt XII Ns 1129/09, spadek po R. K. nabyli: L. K., K. K. i J. K.
W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie zaszła negatywna przesłanka do zwrotu nieruchomości, wynikająca z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem działka nr [...] została oddana w dniu 30 marca 1984 r. w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...].
Ustalono na podstawie wykazu zmian gruntowych oraz mapy z naniesionymi granicami wywłaszczonej części działki nr [...], że w jej skład wchodzi obecnie część działki nr [...]. Dla działki nr [...] Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku, III Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...]. Właścicielem przedmiotowej działki, wpisanym w Dziale II wskazanej księgi jest Gmina Miasta, a użytkownikiem wieczystym B.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła R. K., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik: K. K., J. K., L. K., B. K., D. K., K. K. i Z. K. Strony odwołujące się zarzuciły, że organ pierwszej instancji nie zbadał czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Rozpatrując odwołanie Wojewoda decyzją z dnia 12 marca 2014 r., po uzupełnieniu materiału dowodowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie wojewoda ustalił że decyzją z dnia 12 marca 1984 r. Prezydent Miasta wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działki nr: [...] i nr [...], z całej nieruchomości o pow. 76 000 m2, zapisanej w KW [...], stanowiącej własność E. K. i innych, a wywłaszczenie nastąpiło pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Dokonując analizy ustalonych okoliczności faktycznych w świetle dyspozycji przepisów art. 137 i art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wojewoda wskazał, że aktem notarialnym z dnia 30 marca 1984 r., Repertorium A nr [...] Skarb Państwa oddał Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w użytkowanie wieczyste m. in. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 36 653 m2. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 9 maja 1984 r. (vide: akta księgi wieczystej Nr [...]). Wobec tego uznał, że obie przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały spełnione. Tym samym ocenił, że organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. B., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 90977 m2, obręb nr 75, k.m. 12, stanowiącej część wywłaszczonej działki nr [...], z uwagi na fakt zaistnienia negatywnej przesłanki do jej zwrotu, wynikającej wprost z przepisu prawa.
Wobec spełnienia przesłanek wynikających z art., 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarzut stron odwołujących się dotyczący niezbadania przez organ pierwszej instancji, czy część działki nr [...] została wykorzystana na cel wywłaszczenia uznano za bezzasadny. Jeżeli bowiem przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu choćby spełnione były przesłanki zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy. Badania w toku postępowania o zwrot nieruchomości nie podlega również kwestia przyczyn oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste podmiotowi trzeciemu.
W skardze skarżący zarzucili naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a w szczególności z jakich przyczyn nie doszło do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego ustanowionego aktem notarialnym z dnia 30 marca 1984 r., w sytuacji, gdy użytkownik wieczysty nie wykonał w terminie nałożonych na niego obowiązków, co mogło mieć wpływ na niewłaściwe zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarzucono również niewyjaśnienie czy umowa oddania terenu w użytkowanie wieczyste odnosi się także do działki nr [...] będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Skarżący zarzucili nadto dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, który był niekompletny i nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji o przekonywującej treści. Wskazano na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 136 ust. 1 - 3 w związku z art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez niezbadanie przez organ, czy wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, tj. na budowę osiedla mieszkaniowego, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Zakwestionowano również zastosowanie w sprawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy nieustalono, czy użytkowanie wieczyste ustanowione na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] odnosiło się do całej nieruchomości położonej w G. przy ul. B., oznaczonej jako działka nr [...].
Formułując powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił też, że w po wydaniu decyzji w drugiej instancji R. K. poinformowała organ, że w dniu 21 lutego 2013 r. zmarł J. K., a spadek po nim dziedziczą G. S., B. I., L. K. i K. K. Wobec tego Wojewoda zwrócił się do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 12 marca 2014 r., będącej przedmiotem niniejszej skargi.
W piśmie procesowym z dnia 13 czerwca 2014 r. ustanowiony po stronie skarżącej pełnomocnik procesowy wskazał na nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej z dnia 212 grudnia 2012 r., z racji skierowania ich do osoby zmarłego w dniu 21 lutego 2013 r. J. K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, które nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Wskazać przy tym należy, że granice sprawy wyznacza rozstrzygnięcie w decyzji administracyjnej.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 12 marca 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z dnia 21 grudnia 2012 r. odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie działkę nr [...].
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że nieruchomość stanowiąca działkę oznaczoną geodezyjnie nr [...] i nr [...], na podstawie decyzji z dnia 12 marca 1984 r., w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm.), została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa od dotychczasowego właściciela E. K., z przeznaczeniem na realizację inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego [...].
Skarżąca R. K., spadkobierczyni wywłaszczonego, działająca również w imieniu pozostałych spadkobierców, wystąpiła o zwrot wskazanych nieruchomości stanowiących obecnie własność Gminy Miasta, wskazując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Nieruchomości te na przestrzeni lat ulegały licznym przekształceniom i zmianom gruntowym. Zgromadzone w aktach sprawy wykazy zmian gruntowych oraz inne dokumenty potwierdzają prawidłowość ustalenia, że z wywłaszczonych działek nr [...] i [...] powstały inne działki, których przeznaczenie w sposób szczegółowy zbadał organ rozpoznający wniosek o ich zwrot. W związku z tym, że los działek powstałych po zmianach gruntowych działek wywłaszczonych różnił się między sobą, organ podjął rozstrzygnięcia stosownie do poczynionych ustaleń. Z akt administracyjnych wynika, że działka, o której rozstrzygnięto zaskarżoną decyzją – nr [...], powstała z przekształconej części działki [...], czyli z działki [...], z której obok działki nr [...] powstała również działka nr [...] i [...].
Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518), zwanej dalej u.g.n.
Przepis art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n.
Zgodnie natomiast z treścią art. 229 u.g.n., roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Przepis ten, jasny i jednoznaczny w swej treści, wyklucza zatem zwrot wywłaszczonej nieruchomości nawet wtedy, gdy nieruchomości tej nie wykorzystano na cel, na który została wywłaszczona, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono tą nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n. i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 386/06, LEX nr 290617; z dnia 10 maja 2001 r., sygn. akt I SA 2572/99, LEX nr 54754).
Jeżeli zatem w sprawie o zwrot nieruchomości ujawni się okoliczność, że nieruchomość wywłaszczona została sprzedana albo ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia 1998 r., a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej, to tak ustalony stan prawny nieruchomości stanowi przeszkodę do jej zwrotu.
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przypadku działki nr [...], która w następstwie zmian gruntowych została wydzielona z części wywłaszczonej działki nr [...]. Działka nr [...] została w dniu 30 marca 1984 r. oddana przez Skarb Państwa w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Powyższa okoliczność jest bezsporna i wynika z treści umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste i przeniesienie prawa własności budynków i budowli z dnia 30 marca 1984 r. zawartej w formie aktu notarialnego, Rep A nr [...]. Bezsporne jest również, że prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...] w dniu 25 czerwca 1984 r. (vide: zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego z dnia 25.06.1984 r. nr Dz.Kw [...] - w aktach administracyjnych). Takie też są prawidłowe ustalenia organu drugiej instancji. W chwili obecnej stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania nieruchomość, składająca się z działki o nr [...], wpisana jest do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku, III Wydział Ksiąg Wieczystych. Działka ta pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (po zmianie nazwy przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...]), pozostając jednocześnie własnością Gminy Miasta.
Skoro zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (zatem przed dniem 1 stycznia 1998 r.) na stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nieruchomości ustanowiono, a następnie ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego, to wniosek o zwrot spornej nieruchomości nie mógł być rozstrzygnięty pozytywnie.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma wyłącznie przedstawiona okoliczność, stanowiąca negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stąd też nie mogą odnieść skutku twierdzenia skargi dotyczące ziszczenia się przesłanki żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu braku realizacji celu wywłaszczenia. Przystępując do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ w pierwszej kolejności winien bowiem ustalić, czy nie zachodzi sytuacja określona w art. 229 u.g.n. Z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie określonej tym przepisem negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości brak było podstaw do wyjaśniania kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w umowie sprzedaży nieruchomości w rozumieniu art. 137 u.g.n. Okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 u.g.n. (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r., sygn.. akt I OSK 1880/11 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Prawidłowo ustalony stan faktyczny przedmiotowej sprawy wypełnia hipotezę normy prawnej zawartej w art. 229 u.g.n., która uniemożliwia zwrot przedmiotowej działki spadkobiercy byłych właścicieli.
Wobec tego zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 oraz art. 137 u.g.n., w sytuacji gdy organy administracji prawidłowo stwierdziły, że roszczenie z art. 136 ust. 3 nie przysługuje z mocy art. 229 u.g.n., jest chybiony. Okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogą mieć znaczenia dla wyniku sprawy. Skoro bowiem stwierdzono istnienie określonej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami bezwzględnej przesłanki uniemożliwiającej zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to pozbawione znaczenia jest to, czy cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany, czy też nie (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2427/12 dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego nie mogą zostać uwzględnione zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez orzekające w niniejszej sprawie organy administracji zakazu przeznaczenia nieruchomości na inne cele niż związane z wywłaszczeniem bez zawiadomienia byłego właściciela - następcy prawnego przedmiotowej nieruchomości o możliwości jej zwrotu.
Podobnie rzecz ma się z wątpliwościami skarżących w zakresie oddania działki nr [...] w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Przede wszystkim bowiem bezspornym jest, że działka nr [...] uległa wywłaszczeniu pod budowę osiedla mieszkaniowego, a następnie oddano ją w użytkowanie wieczyste spółdzielni mieszkaniowej. Wyłącznie w wyniku podziałów i zmian gruntowych wywłaszczona działka nr [...] przekształciła się w wiele innych działek, między innymi w działkę nr [...], co do przeznaczenia której księga wieczysta nie pozostawia wątpliwości. Działka ta bowiem zabudowana jest budynkami mieszkaniowymi wielorodzinnymi i jest przedmiotem użytkowania wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej [...].
Wreszcie odnośnie kwestii nieważności kwestionowanej decyzji z powodu jej doręczenia osobie nieżyjącej sąd stanął na stanowisku, że w sytuacji, która ma miejsce w przedmiotowej sprawie zarzut ten się nie potwierdził. J. K. – strona postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zmarł w dniu 21 lutego 2013 r., czyli w toku postępowania odwoławczego, po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Niewątpliwie osoba zmarła nie może być podmiotem, któremu mogłaby zostać skutecznie doręczona decyzja administracyjna, jednakże w niniejszej sprawie doręczenie osobie zmarłej nie miało miejsca. Po pierwsze J. K. w toku postępowania administracyjnego był reprezentowany przez R. K., która była adresatką zarówno decyzji organu pierwszej instancji jak i decyzji wojewody. Nadto uprawnieni jego spadkobiercy (vide: akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 11 kwietnia 2014 r.; w aktach administracyjnych drugiej instancji), ci którzy nie byli adresatami decyzji wojewody (dotyczy to G. S. i B. I., gdyż pozostali spadkobiercy J. K. – L. K. i K. K. byli niezmiennie uczestnikami kontrolowanego postępowania administracyjnego) skorzystali ze swoich uprawnień procesowych i poprzez ustanowionego tego samego pełnomocnika – R. K. pomimo braku uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym złożyli w terminie wraz z pozostałymi spadkobiercami po wywłaszczonym poprzedniku prawnym skargę na decyzję wojewody z dnia 12 marca 2014 r.
W tej sytuacji nie można zgodzić się z tezą, że niedoręczenie decyzji stronie, która po wszczęciu postępowania, lecz przed jego formalnym zakończeniem, zmarła skutkuje tym, że wydana w niniejszej sprawie decyzja z tego tylko względu jest dotknięta wadą nieważności, skoro następca prawny osoby zmarłej, niebędącej jedyną stroną postępowania, o treści podejmowanych czynności, w tym wydania decyzji ostatecznej, przez organ wiedział i ją kwestionował.
Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 952/07, jak i w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 406/08 (dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl) zgodnie z którym przepisy dotyczące doręczeń i wiążące z tym faktem obowiązywanie w porządku prawnym indywidualnych aktów stosowania prawa mają przede wszystkim charakter gwarancyjny w stosunku do stron postępowania. Z tego względu sytuacja braku doręczenia decyzji stronie, która zmarła, nie może być traktowana jako równoznaczna z brakiem wydania (zaistnieniem) decyzji administracyjnej. Brak dokonania czynności doręczenia decyzji administracyjnej będącej przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie osobie, która zmarła w trakcie toczącego się postępowania, nie będąc jednocześnie jedyną jego stroną oraz faktyczne doręczenie decyzji następcy prawnemu zmarłej strony, skutkuje tym, że nie można przyjąć, aby kontrolowana w sprawie decyzja dotknięta była wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 129/10, LEX nr 744970).
Podzielając i przyjmując za własny przedstawiony pogląd sąd podkreśla ponownie, że w przedmiotowej sprawie, gdzie w imieniu zmarłego J. K. odwołanie wniosła i reprezentowała go jako pełnomocnik R. K., a więc i decyzję organu odwoławczego dla zmarłego J. K. doręczono do rąk żyjącego pełnomocnika. W takiej sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi osoby zmarłej, reprezentującemu także spadkobiercę tej osoby (a taka sytuacja ma miejsce w kontrolowanej sprawie), Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2007 r. (sygn.. akt II OSK 383/12, LEX nr 1352914) stwierdził, że nie można uznać, iż dochodzi do rażącego naruszenia prawa.
Z przedstawionych względów sąd uznał, że nie zaistniały warunki dla stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, a nadto odmowa zwrotu skarżącym działki nr [...] była zasadna z przyczyny określonej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wobec czego Wojewoda podjął rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Z tych też względów sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ wynik sprawy, w szczególności art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę jako bezzasadną, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło