IV SA/Gl 1176/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: [...]PWIS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej: Kpa), art. 2351 z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm., dalej: Kp) oraz § 8 i § 11 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm., dalej: rozporządzenie), a także w związku z wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 594/12 – po rozpatrzeniu odwołania z dnia 7 maja 2012 r. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej: PPIS) z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej – [...] z pozycji 3.2 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – po przytoczeniu przebiegu będącego podstawą wydania wyroku tut. Sądu z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 594/12, mocą którego uchylono decyzję [...]PWIS w K. z dnia [...] r. nr [...] – podał, że po tym wyroku zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (dalej: IMPiZŚ) o wydanie orzeczenia lekarskiego uwzględniającego zalecenia zawarte w przytoczonym powyżej wyroku. Zaznaczył, że w uzupełniającej opinii lekarzy specjalistów IMPiZŚ w S. z dnia [...] r. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej — [...] górników kopalń. Wyjaśniono w niej, że w zakresie chorób zawodowych podstawą rozpoznania klinicznego [...] górników kopalń węgla jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu radiologicznym (RTG) klatki piersiowej w pozycji tylno – przedniej (p-a) zmian ogniskowych w miąższu płuc, mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających środowiska kopalnianego na miąższ płucny. Rozpoznanie tego rodzaju [...] wymaga wykazania obecności na zdjęciu RTG określonego typu zmian, tj. zacienień okrągłych i regularnych (typu p, q, r – zależnie od ich wielkości) oraz odpowiedniej kategorii tych zmian, czyli ich gęstości (kategorie 1, 2, 3), ocenianych przez porównanie ze standardowymi radiogramami Klasyfikacji radiologicznej [...], która została opracowana przez ekspertów Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie (International Labour Office – ILO) w 1980 r. (nowelizacje w 2000 r. i 2011 r.). W dalszej kolejności wyeksponował, że podstawowe zasady rozpoznawania zmian pyliczych przez porównanie z radiogramami standardowymi Klasyfikacji na przestrzeni lat nie uległy zmianie, a wykorzystywanie tej klasyfikacji przez uprawnionych lekarzy w codziennej praktyce orzeczniczej nie wymaga usankcjonowania prawnego. Jest ono powszechnie przyjęte w orzecznictwie lekarskim dotyczącym pylic i od wielu lat stanowi standard postępowania w tym zakresie. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy zaznaczył, że pełnowymiarowy radiogram klatki piersiowej wykonany u M. J. w grudniu 2011 r., nie wykazał obecności w płucach zacienień regularnych, okrągłych, o odpowiedniej gęstości, które uzasadniałyby rozpoznanie u niego [...] górników kopalń węgla. Natomiast, jak zaakcentował, stwierdzone (na jego podstawie) delikatne nieregularne zacienienia smużkowo – siateczkowe, w żadnym wypadku nie uzasadniają rozpoznania pylicy płuc gdyż. Wyjaśnił przy tym, że mogą występować u osób zdrowych, nigdy nie narażonych na działanie pyłów zwłókniających. Dodatkowo podniósł, że rozpoznania takiego nie uzasadnia również stwierdzenie dwóch guzków w płucach (jeden o średnicy 5 mm i drugi – nieco mniejszy) w badaniu TK klatki piersiowej z sierpnia 2011 r., albowiem, na co zwrócił uwagę, przy braku jakichkolwiek zmian pyliczych na zdjęciu RTG klatki piersiowej – na tej podstawie nie można podstawić rozpoznania pylicy płuc. Zaakcentował, że ze względu na swe rozmiary opisywane jedynie w badaniu TK dwa guzki nie mogą być przyczyną zgłaszanych przez badanego dolegliwości (duszność, ból i "dyskomfort" w klatce piersiowej), wymagają one – na tym etapie – dalszej obserwacji. Organ odwoławczy zaznaczył także, że dolegliwości strony nie są typowe tylko dla pylicy płuc i mają charakter jedynie subiektywny – badania czynnościowe układu oddechowego wykonane podczas hospitalizacji w Instytucie wykazały pełną jego wydolność w zakresie wentylacji i wymiany gazowej w płucach. Badanie gazów krwi kapilarnej arterializowanej nie wykazało cech niewydolności oddechowej – prawidłowe były wartości ciśnienia parcjalnego tleny i dwutlenku węgla, a badanie spirometryczne nie ujawniło zaburzeń wentylacji płuc. Stwierdził, że mają one związek ze zmianami zwyrodnieniowymi i dyskopatycznymi w odcinku piersiowym kręgosłupa, co sugerowano również w Specjalistycznym Zespole Chorób Płuc i Gruźlicy w B. Argumentując wyjaśnił, że w związku z możliwością rozwoju, czy też progresji zmian pyliczych nawet po ustaniu narażenia zawodowego na pył kamienno – węglowy, pacjent wymaga dalszej obserwacji i systematycznej kontroli, a badania kontrolne w WOMP — Poradni Chorób Zawodowych w s. zaplanowano na grudzień 2013 r. Konstatując powtórzył, że lekarze orzecznicy IMPiZŚ w S. podtrzymali dotychczasowe ustalenia i stanowisko wyrażone w orzeczeniu lekarskim z dnia 28 marca 2012 r. o braku podstaw do rozpoznania u M.J. choroby zawodowej – [...] górników kopalń węgla. Stanowiska tego nie zmieniła także przesłana przez stronę dodatkowa dokumentacja medyczna Szpitala Chorób Płuc w O. (karta informacyjna z pobytu w oddziale od dnia [...] do dnia [...] r.) zawierająca zapis: "Zmiany drobnoguzkowe prawdopodobnie na tle [...] 038.1" oraz wyniku badania spirometrii wolnej z dnia 28 maja 2013 r. zawierającego zapis: "Cechy obturacji dróg oddechowych". Lekarze specjaliści Instytutu w opinii z dnia 10 września 2013 r. stwierdzili, że dokumentacja ta nie daje podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania [...] górników kopalń węgla, wydanego przez Instytut w dniu [...] r. Podsumowując organ drugoinstancyjny podkreślił, że orzecznicy Instytutu podtrzymali dotychczasowe ustalenia i stanowisko wyrażone w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej – [...] górników kopalń węgla i w orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...] r., powtórzone w opinii z dnia [...] r. Tym samym na zakończenie stwierdził, że zakres rozpoznania sprawy – o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych został – w rozpoznawanej sprawie choroby zachowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zaskarżonej decyzji – analogicznie jak w poprzednio wywiedzionych środkach zaskarżenia – zarzuciła, co do istoty, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W jej motywach autor skargi wyraził niezrozumienie i niemożność pogodzenia się z rozstrzygnięciem, które nie uwzględnia warunków jego pracy. Nie zgodził się ze stanowiskiem organu, które jest dla niego krzywdzące. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że jest on po części sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów sanitarnych jak i strony skarżącej. Punktem wyjścia dla uznania zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organ drugiej instancji przedstawił w uzasadnieniu decyzji. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że działania organów podejmowane w tej sprawie, były już przedmiotem oceny sądowej, a ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie wyrażone zostały w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 594/12. W związku z tym dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odnotować też trzeba, że nawet w wypadku sporu, w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z wyroku Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu. Stanowisko tożsame z prezentowanym wyraził NSA w wyrokach z dnia 7 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1089/99, i z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1129/12 i z tego samego dnia o sygn. akt I FSK 1101/12. Związanie oceną prawną powoduje, że ani organ administracji, ani Sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, istotnej zmiany okoliczności faktycznych, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyroki NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1296/10 i sygn. akt II FSK 1328/10 przytoczone w wyroku WSA w Opolu z dnia 20 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 87/13). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Sąd nie stwierdził, ażeby zaistniały okoliczności umożliwiające odstąpienie od oceny i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych w przywołanym orzeczeniu sądowym WSA w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 594/12. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie rozpoznanie stanu chorobowego i jego przyczyn. O stwierdzeniu choroby zawodowej, decyduje natomiast organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego obejmującego orzeczenia lekarskie uprawnionych placówek diagnostycznych, jak również wyniki oceny narażenia zawodowego. Organ ten w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 Kpa). W tym miejscu – z uwagi na zarysowany w sprawie spór – wskazać należy, że Sąd w wyroku z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 594/12 zobowiązał organ do uzyskania prawidłowego orzeczenia lekarskiego oraz poddania zebranego materiału dowodowego stosownej ocenie. Nadto Sąd, w przytoczonym wyroku stwierdził, że "nie wyjaśniające w sposób wymagany prawem przyczyn odmowy rozpoznania u osoby badanej jednostki chorobowej". Zdaniem składu orzekającego w przedmiotowej sprawie rygorom tym podporządkowały się orzekające w niej organy i instytucje orzecznicze. Jak jednoznacznie wynika opinii uzupełniającej IMPiZŚ z dnia [...] r., oraz z dnia [...] r. – "dolegliwości pacjenta nie są charakterystyczne tylko dla [...]". Podkreślono w nich także, że stwierdzone w obu płatach dolnych płuc zmiany śródmiąższowe o charakterze zastoinowym "związane z zaburzeniami ze strony układu krążenia". Ponadto wskazano w nich, że "lekarze pulmonolodzy ze Szpitala [...] w O. również nie wykluczają, że dolegliwości bólowe pacjenta ze strony klatki piersiowej mają związek ze zmianami zwyrodnieniowymi w odcinku piersiowym kręgosłupa (co sami zresztą sugerują – vide epikryza na karcie wypisowej). Z kolei specjalista ortopeda-traumatolog w maju 2011 podczas badania pacjenta w Poradni Urazowo-Ortopedycznej w P. stwierdził jedynie: trudności w oddychaniu najprawdopodobniej nie spowodowane dyskopatią kręgosłupa piersiowego". W tym miejscu podkreślenia wymaga także – na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy – że zebrana w sprawie dokumentacja medyczna nie daje podstaw do rozpoznania [...] górników kopalń węgla. Wyjaśnił także podstawy i kryteria orzeczniczo – diagnostyczne, które legły u podstaw podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu zasadnie organ drugiej instancji uznał uzyskane orzeczenia, za uzasadnione w stopniu pozwalającym na ich przyjęcie za podstawę swoich rozstrzygnięć. Trafnie zatem wnioski orzeczenia lekarskiego organ ten przyjął jako podstawę ustaleń w sprawie. Wnioski przytoczonych powyżej orzeczeń, w szczególności podtrzymane i uzupełnione orzeczeniem z dnia [...] r. a także z dnia [...] r. były bowiem jednoznaczne, a ponadto wzajemnie spójne i zgodne ze sobą, o czym była mowa wyżej. W konsekwencji prawidłowo również organ uznał, że okoliczności sprawy uzasadniają wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Ponadto podkreślenia wymaga, że zakres ustaleń w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jest wyznaczony przedmiotem tego postępowania. Wbrew zatem zarzutom skargi, organ odwoławczy, nie dopuścił się naruszenia art. 2351 Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ani też art. 153 P.p.s.a. Podsumowując – z uwagi na zarzuty skargi – podkreślenia wymaga, że już po wydaniu wyroku tut. Sądu z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 594/12 [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 1 sierpnia 2013 r., nota bene wykonując zalecenia zawarte w orzeczeniu tut. Sądu, skierował do Ordynatora Oddziału Chorób Zawodowych w S., w którym zwrócił się o wydanie opinii uzupełniającej w przedmiocie rozpoznania, obszernie przy tym cytując fragmenty zawarte w tym wyroku oraz wskazując na konieczność ustosunkowania się do przywołanych treści. W odpowiedzi z dnia 6 sierpnia 2013 r., a następnie z dnia 10 września 2013 r. stanowiącej de facto opinię uzupełniającą do orzeczenia lekarskiego IMPiZŚ uwzględniając te zalecenia wyjaśnił przesłanki będące przedmiotem rozpoznania, uzasadniając z jakiego względu, z powołaniem się na specjalistyczną wiedzę, stwierdzone u badanego objawy nie mogą uchodzić za charakterystyczne dla [...] górników kopalń z poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych, a tym samym nie odpowiadają jednostce chorobowej tam zamieszczonej. Wobec tego, wbrew zarzutom strony skarżącej, organ nie naruszył również reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i 77 § 1 Kpa. Ustalił bowiem istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w art. 80 Kpa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.