I FZ 539/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1203/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 9 listopada 2015 r., III SA/Wa 1203/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił O. sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa. W motywach orzeczenia zauważono, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy był już przedmiotem oceny zarówno Sądu pierwszej instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z 3 listopada 2014 r. WSA w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postanowieniem z 21 stycznia 2015 r., I FZ 470/14, NSA oddalił zażalenie spółki na ww. postanowienie; postanowieniem z 11 maja 2015 r. WSA w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych ponad kwotę 1.000 zł, a postanowieniem z 27 sierpnia 2015 r., I FZ 228/15, NSA oddalił kolejne zażalenie skarżącej. Aktualnie skarżąca wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 2000 zł. Zdaniem Sądu okoliczności, na które powołuje się spółka w trzecim już wniosku o przyznanie prawa pomocy w dalszym ciągu nie uzasadniają pozytywnego rozstrzygnięcia w tej kwestii. Spółka nadal nie przedstawiła bowiem w sposób należyty swojej sytuacji majątkowej podnosząc, że nie może udokumentować sytuacji finansowej za ostatnie lata prowadzenia działalności z uwagi na brak dokumentów źródłowych. W szczególności spółka nie przedstawiła dokumentacji podatkowo-księgowej, która pozwoliłaby w pełny sposób określić jej sytuację finansową. Brak wymaganych przez Sąd dokumentów stanowi o tym, że materiał dowodowy jest niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Na okoliczność tę zwracano spółce uwagę w poprzednich orzeczeniach w zakresie prawa pomocy. Dodatkowo Sąd wskazał, że w sprawie spółka reprezentowana jest przez profesjonalnych pełnomocników, którym – jak wynika z wyjaśnień spółki – wynagrodzenie wypłacone zostało z dopłat wniesionych przez jedynego wspólnika. Podobnie wpis sądowy w sprawie III SA/Wa 1841/13 w wysokości 100.000 zł uiszczony został z dopłat. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego zmianę poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy zgodnie z wnioskiem (zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2000 zł) a ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jako podstawę tych żądań wskazano naruszenie art. 113 § 1 w zw. z art. 133 § 1 oraz art. 166 Ppsa poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez rozważenia wszystkich okoliczności sprawy oraz z pominięciem konsekwentnej argumentacji skarżącej, a w rezultacie naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie i odmowę uwzględnienia wniosku skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Argumentacja zażalenia zasadza się na zarzucie powielenia w zaskarżonym postanowieniu ustaleń poczynionych we wcześniejszych orzeczeniach dotyczących wniosków skarżącej w zakresie prawa pomocy. Zdaniem strony owa wtórność obecnie analizowanego rozstrzygnięcia przejawia się w następujących twierdzeniach Sądu: - o niewykazaniu sytuacji majątkowej spółki wobec nieprzedstawienia dokumentacji księgowo-podatkowej, - o finansowaniu pomocy prawnej oraz znacznych kosztów sądowych w innych sprawach na skutek dopłat wniesionych przez jedynego wspólnika spółki. Według skarżącej kwestie te nie powinny mieć przesądzającego znaczenia dla oceny jej wniosku, ponieważ: - art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa nie określa środków dowodowych, za pomocą których spółka powinna wykazać brak możliwości poniesienia opłaty sądowej, przy czym nieprzedstawienie sprawozdań finansowych w niniejszej sprawie wiąże się z zawieszeniem przez skarżącą działalności gospodarczej i brakiem dokumentów źródłowych, - wpis uiszczono w innej sprawie kilkanaście miesięcy przed złożeniem przedmiotowego wniosku, a środki na wniesienie opłaty pochodziły od wspólnika (s. 3-4 zażalenia). Skład orzekający zauważa, że powyższa argumentacja nie może odnieść pożądanego skutku, bowiem nie uwzględnia tej okoliczności, że niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany jest w warunkach art. 165 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. Jakkolwiek nie przywołano pierwszego z ww. przepisów w motywach zaskarżonego postanowienia, to jednak zwrócono stronie uwagę (s. 4-5), że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest trzecim z kolei. W sprawie zaś, w której wydano postanowienie w zakresie prawa pomocy, kolejny wniosek o takim przedmiocie należy traktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia na podstawie art. 165 (por. post. NSA z 16 stycznia 2008 r., II FZ 665/07, CBOSA). Oznacza to, że przesłanką uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy może być tylko "zmiana okoliczności sprawy" w zakresie sytuacji materialnej wnioskodawcy. Tymczasem w zażaleniu strona nawiązuje do okoliczności prawomocnie już ocenionych w ramach poprzednich postępowań wpadkowych w przedmiocie prawa pomocy. Zarówno w bowiem w postanowieniu z 21 stycznia 2015 r., I FZ 470/14, jak i w postanowieniu z 27 sierpnia 2015 r., I FZ 228/15, Naczelny Sąd Administracyjny (a przed nim także Sąd pierwszej instancji) odniósł się do okoliczności nieprzedstawienia przez skarżącą sprawozdań finansowych oraz jej argumentów o braku takiego obowiązku (por. s. 4 i n. postanowienia o sygn. I FZ 470/14 oraz s. 5 postanowienia o sygn. I FZ 228/15). Ponadto w postanowieniu o sygn. I FZ 228/15 (s. 6) odniesiono się także do argumentów strony kwestionujących możliwość sfinansowania kosztów postępowania w oparciu o dopłaty wspólnika spółki. Nie może więc w tym stanie rzeczy budzić zdziwienia skarżącej, że ocena prawna wyrażona w obecnie zaskarżonym postanowieniu jest zbieżna z dotychczas prezentowanym stanowiskiem sądów obu instancji. Skoro bowiem strona nie przedstawia argumentów (okoliczności) odmiennych od tych, które już prawomocnie osądzono, to tym samym nie wskazuje na zmianę okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 Ppsa. W pełni aktualne pozostaje w konsekwencji stanowisko wyrażone w poprzednich postanowieniach w przedmiocie prawa pomocy wydanych w sprawie, że skarżąca w istocie uchyla się od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, co stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.