II GZ 852/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. Sz. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 458/14 w sprawie ze skargi E. Sz. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia 20 czerwca 2014 r. nr . w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 458/14 odrzucił skargę E.Sz. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł.z dnia 20 czerwca 2014 r. nr .w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji podał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 927/14 odrzucono zażalenie z przyczyn formalnych. W związku z powyższym, Przewodniczący Wydziału w dniu 26 marca 2015 r. wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 9 września 2014 r. poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W zarządzeniu skarżący został pouczony, że przypadku nieuzupełnienia wymienionego braku w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia skarga zostanie odrzucona. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że skarżący odebrał powyższe wezwanie w dniu 13 kwietnia 2015 r. (k. 82 akt sądowych), jednakże nie uiścił wymaganego wpisu od skargi i w dniu 20 kwietnia 2015 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II GZ 382/15 oddalił zażalenie skarżącego w tym zakresie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji brak wpisu od skargi powoduje, że postępowanie nie mogło być skutecznie uruchomione, a stosownie do art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. E. S. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zarzucił Sądowi pierwszej instancji brak ponownego wezwania do wykonania zarządzenia o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi. Zdaniem skarżącego zaniechanie Sądu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa, bowiem skarżący występuje w niniejszym postępowaniu bez pełnomocnika procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W myśl znowelizowanego art. 194 § 1a p.p.s.a. wprowadzonego art. 1 pkt 57 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 2 wspomnianej wyżej ustawy nowelizującej przepisy w brzmieniu nadanym przez m.in. art. 1 pkt 57 tejże ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W niniejszej sprawie prawidłowo wniesiono zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 17 września 2015 r. o odrzuceniu skargi. Zaskarżone postanowienie wydano bowiem po wejściu w życie ustawy nowelizującej ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy, w sytuacji wydania postanowienia sądu drugiej instancji o oddaleniu zażalenia na odmowę przyznania prawa pomocy, o które wystąpiła strona w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania do wykonania zarządzenia o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi, zachodzi konieczność ponownego wezwania strony do uregulowania wpisu. Zdaniem skarżącego działającego w tym postępowaniu bez udziału pełnomocnika profesjonalnego na Sądzie pierwszej instancji taki obowiązek spoczywał. W związku z tym, jak wywodzi skarżący, prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy powoduje konieczność ponownego wezwania do uiszczenia tego wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska prezentowanego przez skarżącego. W związku z powyższym na wstępie należy podkreślić, że zarządzenie o uiszczeniu wpisu sądowego materializuje zawarty w art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia przez strony kosztów postępowania w związku z własnym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. przewodniczący wezwał wnoszącego skargę aby uiścił opłatę (wpis sądowy) w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W treści zarządzenia podano podstawę prawną wysokości wpisu sądowego wymaganego w danej sprawie wskazując stosowną regulację prawną zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 45, poz. 322 ze zm.) Z akt sprawy wynika, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w B wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od skargi na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wydano dnia 9 września 2014 r. Skarżący w siedmiodniowym terminie do uregulowania wymaganego wpisu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Prawomocnym postanowieniem Sądu pierwszej instancji z dnia 19 listopada 2014 r. odmówiono przyznania prawa pomocy. W związku z tym Przewodniczący Wydziału I pismem z dnia 26 marca 2015 r. wezwał skarżącego do wykonania zarządzenia z dnia 9 września 2014 r. o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącemu 13 kwietnia 2015 r. a kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym złożono dnia 20 kwietnia 2015 r. czyli w ostatnim dniu biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r. odmówił uwzględnienia wniosku o prawo pomocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. oddalił zażalenie w tym zakresie. Z powyższego wynika, że skarżący nie kwestionował zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 9 września 2014 r. gdyż nie wniósł na nie zażalenia. Tym samym uznał, że podstawa prawna i wysokość określonego w zarządzeniu wpisu sądowego od skargi były prawidłowe. Natomiast w trakcie biegu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego, mającego charakter terminu zawitego, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów postępowania w całości. W związku z powyższym podkreślić należy, że z treści art.220 § 1 p.p.s.a. wynika, że przewodniczący wydziału wzywa wnoszącego pismo (skarżącego) do uiszczenia opłaty pod rygorem wskazanym w zarządzeniu (odrzucenie skargi). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że wobec odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, został on pismem z dnia 26 marca 2015 r. ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi i w wyznaczonym terminie wpisu nie uiścił, a złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został prawomocnie oddalony. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości ponoszenia kosztów sądowych przez stronę (vide postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1068/07, postanowienie NSA z dnia 8.04.2014 r. sygn. akt II OSK 810/14). Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym była dwukrotnie przedmiotem rozpatrywania przez Sąd I instancji jak przez Naczelny Sąd Administracyjny i została prawomocnie rozstrzygnięta. Skarżący był dwukrotnie wezwany do uiszczenia w zakreślonym terminie wpisu sądowego i pomimo dwukrotnego oddalenia jego wniosków nie uiścił wskazanego w zarządzeniu wpisu sądowego od wniesionej skargi. Ponadto podkreślić należy, że wnioskiem o przyznanie prawa pomocy strona inicjuje postępowanie wpadkowe w ramach jednego i tego samego postępowania sądowego. Po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie prawa pomocy, siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 220 § 1 p.p.s.a. do uiszczenia wpisu sądowego określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydziału, biegnie od momentu doręczenia stronie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego zażalenie na odmowę przyznania prawa pomocy. W sprawie zaistniały okoliczności umożliwiające bieg terminu określonego w zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu sądowego, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny wspomnianym postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. oddalił zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. W tej sytuacji, wezwanie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 26 marca 2015 r. do wykonania zarządzenia z dnia 9 września 2014 r. o uiszczeniu wpisu sądowego zaktualizowało się. Oznacza to, że kolejne wezwanie do wykonania zarządzenia o uiszczeniu wpisu, jak domaga się tego skarżący w zażaleniu, nie jest konieczne aby siedmiodniowy termin do uregulowania tego wpisu rozpoczął swój bieg, ponieważ skutek ten nastąpił z momentem doręczenia skarżącemu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o oddaleniu zażalenia w zakresie prawa pomocy. Powyższe postanowienie, jak wynika z akt sprawy, doręczono skarżącemu dnia 28 sierpnia 2015 r. Tym samym ostatnim dniem siedmiodniowego terminu do uregulowania wpisu sądowego był 4 września 2015 r. Nieopłacenie wpisu sądowego od skargi w wysokości w 200 zł w tym terminie spowodowało odrzucenie skargi w oparciu o art. 220 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji za prawidłowe i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.