I SA/Ke 546/14
WyrokWSA w Kielcach2014-11-06
Skład orzekający: Danuta Kuchta, Artur Adamiec, Maria Grabowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozszerzenie ustawowej wspólności majątkowej o nieruchomość stanowiącą majątek odrębny jednego małżonka stanowi dla drugiego małżonka nabycie tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, skutkujące obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego od jej sprzedaży przed upływem 5 lat od daty rozszerzenia wspólności?Ratio decidendi
Rozszerzenie ustawowej wspólności majątkowej o nieruchomość stanowiącą dotąd majątek odrębny jednego z małżonków nie jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez drugiego małżonka. W związku z tym, sprzedaż takiej nieruchomości przez małżonków, którzy nabyli ją przed wejściem w życie umowy rozszerzającej wspólność, nie rodzi obowiązku podatkowego z tytułu sprzedaży, jeśli od daty pierwotnego nabycia przez jednego z małżonków minęło więcej niż 5 lat.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni, B.K., sprzedała nieruchomość, która weszła do jej majątku wspólnego z mężem na mocy umowy rozszerzającej wspólność majątkową z 2010 r. Nieruchomość ta została pierwotnie nabyta przez męża w drodze darowizny w 1986 r. Wnioskodawczyni uważała, że sprzedaż nie podlega podatkowi dochodowemu, ponieważ data nabycia nieruchomości przez nią samą to data pierwotnego nabycia przez męża (1986 r.), a nie data rozszerzenia wspólności majątkowej. Minister Finansów uznał stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że rozszerzenie wspólności stanowi nabycie nieruchomości przez drugiego małżonka w 2010 r., co skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku, jeśli sprzedaż nastąpi przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego nabycia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów i określił, że nie może być ona wykonana. Zasądził od Ministra Finansów na rzecz B.K. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B.K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...][...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. określa, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz B. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Akt organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania
1.1. W indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z dnia
[...] r. nr [...] Minister Finansów stwierdził, że stanowisko B. K. przedstawione we wniosku z dnia 27 marca 2014 r. o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości jest nieprawidłowe.
1.2. Przedstawiając stan faktyczny wnioskodawczyni wskazała, że
19 listopada 1986 r. jej mąż nabył aktem darowizny od swojej ciotki nieruchomość: działkę nr 1510/1 stanowiącą rolę, łąkę, las i działkę zabudowaną o łącznej powierzchni 22 ha 29 arów 16 m². Dnia 15 lipca 1978 r. małżonkowie Z. J.K. i B. K. zawarli związek małżeński. W dniu 26 sierpnia 2010 r. małżonkowie zawarli notarialnie umowę rozszerzającą wspólność ustawową na wszelki majątek nieruchomy, który został nabyty przez któregokolwiek
z małżonków, zarówno w czasie trwania związku małżeńskiego, jak i przed jego zawarciem. W dniu 28 marca 2013 r. małżonkowie sprzedali nieruchomość leśną,
tj. działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym 1510/4 o powierzchni 0,5 ha, która to nieruchomość wchodziła w skład działki, jaką Z. K. otrzymał w 1986 r. od swojej ciotki, a która następnie weszła w skład majątku wspólnego małżonków na podstawie ww. aktu notarialnego z 2010 r. Działka 1510/1 uległa dalszemu podziałowi na kolejne działki w dalszych latach.
1.3. W związku z przedstawionym stanem faktycznym zapytano: czy rozszerzenie ustawowej wspólności majątkowej stanowi nabycie nieruchomości
w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, ze zm.), dalej "u.p.d.o.f. oraz czy wnioskodawczyni musi opłacić podatek dochodowy w związku ze sprzedażą ww. nieruchomości przed upływem 5 lat od daty rozszerzenia ustawowej współwłasności?
1.4. Wnioskodawczyni wskazała, że stosunki majątkowe między małżonkami uregulowane zostały w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny
i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.). Zgodnie z art. 31 § 1 tej ustawy,
z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. W myśl art. 33 pkt 2 K.r.o., odrębny majątek każdego z małżonków stanowią przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkobierca lub darczyńca inaczej postanowił. Stosownie natomiast do art. 47 § 1 Kodeksu, małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową łub rozdzielność majątkową
z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa rozszerzająca jest czynnością organizacyjną, której przedmiotem jest regulacja majątkowo-prawnych stosunków małżonków. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że umowa rozszerzająca wspólność majątkową małżeńską ma charakter czynności prawnej rozporządzającej o charakterze nieodpłatnym.
W związku z powyższym w ocenie wnioskodawczyni włączenie do majątku małżonków, w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową, nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka, nie jest nabyciem tej nieruchomości przez drugiego małżonka w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.do.f. Zdaniem podatniczki oznacza to, że datą nabycia nieruchomości przez każdego z małżonków, na skutek zawarcia umowy rozszerzającej wspólność ustawową staje się data nabycia nieruchomości przez tego małżonka, który nieruchomość włączył do majątku wspólnego. U małżonka, który stał się współwłaścicielem nieruchomości w drodze rozszerzenia ustawowej wspólności majątkowej, również nie powstanie z tego tytułu obowiązek podatkowy.
Ponieważ nabycie przedmiotowej nieruchomości miało miejsce w 1986 r., to zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. minęło już 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło nabycie. Z tej przyczyny sprzedaż tej nieruchomości nie spowoduje
u wnioskodawczyni powstania obowiązku podatkowego. Z tych względów wnioskodawczyni stwierdziła, że rozszerzenie ustawowej wspólności majątkowej nie stanowi nabycia nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.,
a sprzedaż przedmiotowej nieruchomości w tym przypadku nie rodzi przychodu dla celów podatkowych. Zatem po stronie podatniczki nie powstanie obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży tej nieruchomości.
1.5. Oceniając stanowisko wnioskodawczyni jako nieprawidłowe Minister Finansów stwierdził, że odpłatne zbycie przez skarżącą udziału w nieruchomości (działki nr 1510/4) przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego,
w którym skarżąca w wyniku umowy rozszerzającej ustrój ustawowej wspólności majątkowej stała się jej współwłaścicielem, tj. do dnia 31 grudnia 2015 r., stanowić będzie dla niej źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Organ nadmienił, że w sytuacji, gdy przychód uzyskany z tego tytułu zostanie wydatkowany w całości na cele mieszkaniowe, podatniczka będzie mogła skorzystać z ulgi podatkowej po spełnieniu warunków określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych i tym samym nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego w wysokości 19% od przypadającego na nią dochodu.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. źródłem przychodów jest odpłatne zbycie z zastrzeżeniem ust. 2 nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych lit. a-c przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło na nabycie lub wybudowanie. W przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych wymienionych w art. 10ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., dla określenia jego skutków podatkowych bezwzględne znaczenie ma ustalenie daty, jak i formy nabycia nieruchomości lub praw. Organ podatkowy wyjaśnił, że stosunki majątkowe między małżonkami zostały uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Zgodnie
z art. 31 § 1 tej ustawy, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy prawa wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Ustrój wspólności ustawowej obejmujący dorobek obojga małżonków, ukształtowany został przez ustawodawcę jako wspólność łączna, bezudziałowa. Wspólność ta charakteryzuje się tym, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą zatem rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością - art. 35 ww. ustawy. Dopiero z chwilą ustania wspólności ustawowej, co ma miejsce m.in. z chwilą ustania małżeństwa, wspólność ta ulega przekształceniu. Z chwilą ustania wspólności ustawowej małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym stanowiącym ich dorobek (art. 501 cyt. ustawy). Na podstawie umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową małżonkowie mogą włączyć do majątku wspólnego nieruchomość, która została wcześniej
(w przeszłości) nabyta do majątku osobistego jednego z małżonków.
W konsekwencji drugi z małżonków nabywa prawo własności do tej nieruchomości w momencie zawarcia takiej umowy. Na tym polega bowiem skutek wsteczny umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową małżonków. Organ zauważył, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie precyzuje pojęcia "nabycie", zatem pojęcie to należy zinterpretować. Pojęcie "nabycie" należy rozumieć szeroko, tzn. że nabycie nieruchomości następuje z chwilą uzyskania prawa własności do nieruchomości, bez względu na charakter czynności prawnej, na podstawie której doszło do przysporzenia majątkowego w postaci własności rzeczy.
1.6. Mając na uwadze wyżej powołane przepisy oraz uwzględniając interpretację pojęcia "nabycie", organ stwierdził, że prawo do przedmiotowej nieruchomości skarżąca uzyskała dopiero w dniu 26 sierpnia 2010 r., kiedy to małżonkowie zawarli umowę rozszerzającą ustawową wspólność majątkową. Niewątpliwie dopiero z tą chwilą skarżąca stała się współwłaścicielem ww. nieruchomości. Opisany stan jednoznacznie wskazuje, że przed ww. dniem skarżąca nie dysponowała żadnymi prawami do tej nieruchomości, co jest równoznaczne z tym, że nie nabyła przedmiotowej nieruchomości przed dniem podpisania umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową. Tak więc, dokonując oceny skutków podatkowych sprzedaży przedmiotowej nieruchomości
w części odpowiadającej udziałowi nabytemu w 2010 r. w wyniku rozszerzenia ustawowej wspólności majątkowej należy zastosować przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r.
1.7. Ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1316, ze zm.) zmieniono m.in. zasady opodatkowania przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) u.p.d.o.f. Nowe zasady opodatkowania, zgodnie z art. 14 ustawy zmieniającej, mają zastosowanie do uzyskanych dochodów (poniesionej straty) od dnia 1 stycznia 2009 r. W myśl
art. 30e ust. 1 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r. - od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Zgodnie
z art. 30e ust. 2 tej ustawy podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych,
o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw. Stosownie do art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa
w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej, którą zgodnie z ust. 3 tegoż artykułu określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju
i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu miejsca odpłatnego zbycia. Natomiast jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający (art. 19 ust. 4 ustawy).
Zgodnie z art. 22 ust. 6c u.p.d.o.f. koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania. Natomiast w myśl art. 22 ust. 6d ww. ustawy za koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) - c), nabytych w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób, uważa się udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania oraz kwotę zapłaconego podatku od spadków i darowizn w takiej części, w jakiej wartość zbywanej rzeczy lub prawa przyjęta do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn odpowiada łącznej wartości rzeczy i praw majątkowych przyjętej do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Zgodnie
z art. 22 ust. 6e ww. ustawy wysokość nakładów, o których mowa w art. 6c i 6d, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów
i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych. Stosownie do art. 30e ust. 4 ww. ustawy po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. la pkt 3, (PIT-39) wykazać: dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131. Dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł, (art. 30e ust. 5 ww. ustawy). Ponadto w myśl art. 30e ust. 6 ww. ustawy, przepisy ust. 1-4 nie mają zastosowania, jeżeli: budowa i sprzedaż budynków mieszkalnych lub lokali mieszkalnych oraz sprzedaż gruntów i prawa wieczystego użytkowania gruntów są przedmiotem działalności gospodarczej podatnika; przychód ze sprzedaży nieruchomości i praw stanowi przychód z działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 1.
Zgodnie z art. 30e ust. 7 u.p.d.o.f. w przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 podatnik jest zobowiązany do złożenia korekty zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3 i do zapłaty podatku wraz
z odsetkami za zwłokę; odsetki nalicza się od następnego dnia po upływie terminu płatności, o którym mowa w art. 45 ust. 4 pkt 4 do dnia zapłaty podatku włącznie.
W myśl art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa
w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.
1.8. Podsumowując, Minister Finansów stwierdził, że odpłatne zbycie udziału w nieruchomości (działki nr 1510/4) przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wnioskodawczym w wyniku umowy rozszerzającej ustrój ustawowej wspólności majątkowej stała się jej współwłaścicielem, tj. do dnia
31 grudnia 2015 r., stanowić będzie dla niej źródło przychodu w rozumieniu
art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.. Jednakże w sytuacji, gdy przychód uzyskany z tego tytułu zostanie wydatkowany w całości na cele mieszkaniowe, wnioskodawczyni będzie mogła skorzystać z ulgi podatkowej po spełnieniu warunków określonych
w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych i tym samym nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego w wysokości 19% od przypadającego na Nią dochodu.
1.9. Pismem z dnia 8 lipca 2014 r. wnioskodawczyni wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi interpretator stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji prawa podatkowego.
2. Skarga do Sądu
2.1. Na powyższą interpretację Ministra Finansów B. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc uchylenie zaskarżonej interpretacji. Zarzuciła naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., poprzez jego błędna wykładnię, polegającą na przyjęciu, że rozszerzenie ustawowej wspólności majątkowej o nieruchomości stanowiące majątek odrębny jednego małżonka jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. przez drugiego małżonka i wniosła o uchylenie interpretacji.
2.2. W uzasadnieniu skargi powołując się na wskazywane także przez organ przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego skarżąca wskazała, że datą nabycia nieruchomości przez każdego z małżonków na skutek zawarcia umowy rozszerzającej wspólność ustawową staje się data nabycia nieruchomości przez tego małżonka, który nieruchomość włączył do majątku wspólnego. U małżonka, który stał się współwłaścicielem nieruchomości w drodze rozszerzenia ustawowej wspólności majątkowej, również nie powstanie z tego tytułu obowiązek podatkowy. Zatem rozszerzenie ustawowej wspólności majątkowej nie stanowi nabycia nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., a sprzedaż przedmiotowej nieruchomości w tym przypadku nie rodzi przychodu dla celów podatkowych,
w związku z czym po stronie skarżącej nie powstanie obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży tej nieruchomości.
2.3. Skarżąca stwierdziła, że organ podatkowy błędnie uznał, że rozszerzenie ustawowej wspólności majątkowej stanowi nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Według skarżącej zaprezentowane przez organ podatkowy stanowisko jest niezgodne z obowiązującymi przepisami, jak również nie znajduje odzwierciedlenia w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skarżąca powołała stanowisko zaprezentowane przez NSA z dnia 9 kwietnia 2002 r., sygn. akt III SA 2717/00 oraz uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 17 grudnia 1996 r. FPS 7/96.
2.4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
3.1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ) dalej zwaną "ustawa p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, że organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu podatnika, stanu faktycznego przedstawionego przez niego oraz wyrażonej przez podatnika oceny prawnej . Organ podatkowy nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej). Kontrola sądu administracyjnego polega na ocenie, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej posłużył stan faktyczny przedstawiony przez podatnika we wniosku o interpretację, jeśli tak, to czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa.
W ramach tak przeprowadzonej kontroli należało uznać, że stanowisko organu nie jest prawidłowe. Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko skarżącej.
3.2. Istota sporu w sprawie wydanej interpretacji sprowadza się do kwestii ustalenia czy rozszerzenie ustawowej wspólności majątkowej dokonane w 2010 r.
o nieruchomość nabytą przez męża skarżącej w drodze darowizny w 1986 r. stanowi dla niej nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Należy zatem udzielić odpowiedzi na pytanie, czy powiększenie majątku wspólnego małżonków, umową zawartą na podstawie art. 47 par. 1 K.r.o., o nieruchomość, stanowiącą dotąd przedmiot majątku odrębnego jednego z małżonków stanowi dla drugiego małżonka "nabycie", o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 .
Odpowiadając na tak postawione pytanie należy odwołać się do stanowiska zaprezentowanego przez NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002 r.
sygn. akt III SA 2717/00 (orzeczenie dostępne w bazie orzeczeń). Stanowisko to sąd rozpoznający niniejszą sprawę całkowicie akceptuje.
Jak wskazano umowa rozszerzająca ustawową wspólność majątkową reguluje stosunki majątkowe małżonków przez czas trwania ich związku małżeńskiego. Wspólność wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną (art. 196 par. 1 K.c.). Ten typ współwłasności charakteryzuje się tym, że jest to współwłasność bezudziałowa, żaden z małżonków, w czasie jej trwania, nie może rozporządzać swymi prawami do majątku wspólnego, jest wspólnością masy majątkowej odpowiadającej pojęciu mienia (art. 44 K.c.). Zatem cały przychód uzyskany przez małżonków ze sprzedaży nieruchomości wszedł - niepodzielnie - do ich majątku wspólnego, co oznacza, że opodatkowanie jego połowy w równym stopniu obciąża skarżącą, jak i jej męża. Dopiero od ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (art. 42 K.r.o.), a udziały wcale nie muszą być równe (art. 42 par. 2
i art. 50 pkt 2 K.r.o.).
Jak wskazał NSA w cytowanym wyroku - nie ma w prawie podatkowym przepisu, który by zezwalał organowi podatkowemu - przed zniesieniem czy też ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej - na dokonanie podziału przychodu ze sprzedaży przypadającego małżonkom w celu wymierzenia podatku jednemu z tych małżonków.
Przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. ma - w założeniu - przeciwdziałać spekulacji rzeczami i prawami w przepisie tym wymienionymi. Takie - ratio legis - nie dotyczy sytuacji, w której nabyte przed laty przez jednego małżonka mieszkanie
(w tym przypadku nieruchomość) zamienia swój status poprzez zawarcie małżeńskiej umowy rozszerzającej wspólność ustawową, a następnie zostanie sprzedane przez oboje małżonków. Taka umowa jest bowiem czynnością prawną organizacyjną, której przedmiotem jest regulacja majątkowo-prawnych stosunków małżonków (por. A. Dyoniak glosa cyt. wyżej uchwały SN; OSP 1993 z. 5 poz. 92/.
3.3. Reasumując - stwierdzić należy, że włączenie do majątku małżonków
w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka nie jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. przez drugiego małżonka. Zaprezentowana przez organ wykładnia nabycia nieruchomości prowadziłaby
w sposób nieuprawniony, do zmiany zakresu stosowania art.10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. poprzez objęcie jego skutkami takich stanów faktycznych, których opodatkowanie nie jest wyraźnie i jednoznacznie wskazane w ustawie.
Tym samym zasadnie skarżąca twierdzi, że rozszerzenie ustawowej wspólności majątkowej nie stanowi nabycia nieruchomości w rozumieniu
art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., a sprzedaż przedmiotowej nieruchomości w tym przypadku nie rodzi przychodu dla celów podatkowych. Zatem po stronie skarżącej nie powstanie obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży tej nieruchomości.
3.4. Ponownie wydając interpretację indywidualną Minister Finansów uwzględni zaprezentowaną wyżej wykładnię pojęcia nabycie nieruchomości.
3.5. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Kielcach na podstawie art. 146 § 1 i art. 152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. (uwzględnia uiszczony w sprawie wpis od skargi w kwocie 200 zł na podstawie
§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło