I OZ 1213/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt II SAB/Po 105/14 w przedmiocie wezwania do uiszczenia 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P.K. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarządzeniem z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt II SAB/Po 105/14 wezwał P.K. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania. Na powyższe zarządzenie skarżący wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 234 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 167 P.p.s.a. w zw. a rt. 165 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy po złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia skarżący cofnął wniosek, a nastąpiło to przed upływem 14 dni od dnia jego złożenia, a ponadto w czasie, kiedy uzasadnienie nie zostało sporządzone i doręczone skarżącemu wraz z wyrokiem. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji także naruszenie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej P.p.s.a.), opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisu art. 220 nie stosuje się. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 P.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 9 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) - w zakresie uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 ustawy oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma kwestia skuteczności oświadczenia strony o cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia i wpływ tegoż oświadczenia na obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W literaturze oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że oświadczenie o cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia odnosi skutek prawny w stosunku do sądu, od dnia zawiadomienia go o tym (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis Warszawa 2009, s. 615, a także postanowienie NSA z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt II FZ 470/07, nie publ. oraz z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 143/08, nie publ.). Trzeba też podkreślić, że z chwilą powzięcia informacji o obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej, a przed otrzymaniem sporządzonego uzasadnienia, strona ma możliwość cofnięcia wniosku. Oświadczenie woli w tym zakresie, aby było skuteczne, powinno wpłynąć do sądu przed otrzymaniem przez skarżącego odpisu wyroku z uzasadnieniem (por. postanowienia NSA z 26 czerwca 2009 r., II FZ 198/09 czy z 28 lutego 2012 r., II OZ 112/12). W niniejszej sprawie skarżący cofnął wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w tym samym dniu, w którym sędzia sprawozdawca zwrócił akta z uzasadnieniem. Wskazać bowiem należy, że zwrot akt wraz z uzasadnieniem nastąpił w dniu 26 listopada 2014 r., zaś pismo cofające w/w wniosek wpłynęło do Sądu również w dniu 26 listopada 2014 r. Jednakże Sąd do dnia dzisiejszego nie doręczył wnioskodawcy odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Z treści przepisu art. 234 § 2 P.p.s.a. wynika jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej związany jest ściśle ze sporządzeniem uzasadnienia i jego doręczeniem. W sytuacji, gdy skarżący cofnął wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, przed jego doręczeniem, odpadła podstawa prawna i faktyczna do żądania na tej podstawie od skarżącego uiszczenia opłaty kancelaryjnej (por. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FZ 198/09). Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.