I SA/Wr 1966/14

WyrokWSA we Wrocławiu2014-11-19

Skład orzekający: Marek Olejnik, Zbigniew Łoboda, Maria Tkacz-Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odsetki zapłacone przez spółkę z tytułu zwrotu dotacji celowej (grantu rządowego) stanowią dla niej koszt uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeśli zwrot nastąpił w celu minimalizacji strat i zabezpieczenia źródła przychodów w obliczu niekorzystnych zmian rynkowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odsetki zapłacone przez spółkę z tytułu zwrotu dotacji celowej mogą stanowić koszt uzyskania przychodu, jeśli zostały poniesione w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów. Sąd podkreślił, że racjonalne decyzje gospodarcze, podejmowane w odpowiedzi na niekorzystne zmiany rynkowe, które prowadzą do minimalizacji strat, mogą być uznane za działania zmierzające do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, nawet jeśli nie prowadzą bezpośrednio do uzyskania przychodu. Kluczowe jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między wydatkiem a celem zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów.
Stan faktyczny
Spółka A z o.o. otrzymała dotację celową (grant rządowy) na realizację inwestycji produkcyjnej, zobowiązując się do spełnienia określonych warunków, w tym utworzenia i utrzymania miejsc pracy oraz poniesienia nakładów inwestycyjnych. W związku z kryzysem na rynku motoryzacyjnym i analizą ekonomiczną, spółka podjęła decyzję o wypowiedzeniu umowy i zwrocie otrzymanej transzy grantu wraz z odsetkami, aby zminimalizować przyszłe straty i zabezpieczyć źródło przychodów. Spółka zapytała o możliwość zaliczenia zapłaconych odsetek do kosztów uzyskania przychodów. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że odsetki te nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, gdyż celem ich poniesienia była minimalizacja strat, a nie bezpośrednie uzyskanie przychodu czy zabezpieczenie jego źródła. Spółka zaskarżyła tę interpretację.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz A spółki z o.o. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie: sędzia WSA Zbigniew Łoboda, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant: starszy inspektor sądowy Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. w Wydziale I sprawy ze skargi A spółki z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w P., działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P., działającego z upoważnienia Ministra Finansów, na rzecz A spółki z o.o. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest interpretacje przepisów prawa podatkowego (interpretacja indywidualna) z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydana na wniosek "A" spółki z o.o. z siedzibą w W. przez Dyrektora Izby Skarbowej w P., działającego z upoważnienia Ministra Finansów, w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Z opisanego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Spółka zajmuje się działalnością produkcyjną i podjęła decyzję o realizacji nowej inwestycji - nowego zakładu produkcyjnego. W związku z tym Spółka zwróciła się do Ministerstwa Gospodarki o udzielenie dotacji celowej z budżetu państwa (dalej: grant rządowy) na przeprowadzenie inwestycji. Spółce udzielono pomocy publicznej w formie grantu rządowego na podstawie umowy zwartej między Spółką i Ministrem Gospodarki na realizację inwestycji pod nazwa "[...]". Z zawartej umowy wynika, że Spółka w kolejnych latach trwania projektu jest zobowiązana do spełnienia określonych warunków, w tym: - "utworzenia najpóźniej do 31 grudnia 2013 r. co najmniej 350 nowych miejsc pracy, w tym 50 dla osób z wyższym wykształceniem w przeliczeniu na pełne etaty w stosunku do średniego zatrudnienia z 12 miesięcy poprzedzających wydanie listu intencyjnego, które wynosiło 1.212,79 etatów; - utrzymanie każdego utworzonego miejsca pracy przez okres 5 lat od dnia jego utworzenia (..); - poniesienie najpóźniej do 31 grudnia 2013 r. nakładów inwestycyjnych w wysokości co najmniej 360.000.000 zł; - utrzymanie w województwie dolnośląskim, zgodnie z rozporządzeniem 800/2008 Inwestycji w wartości określonej w pkt 3. przez okres co najmniej 5 lat od 31 grudnia roku w którym Przedsiębiorca zakończył realizację inwestycji". Niespełnienie warunków zgodnie z Umową powoduje po stronie Spółki obowiązek zwrotu całej kwoty grantu rządowego wraz z odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych, na rachunek wskazany przez Ministra Gospodarki, na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych. Spółka uzyskała pierwszą transze grantu rządowego w październiku 2012 r. w kwotach przypadających na ten rok. Analiza rynku motoryzacyjnego oraz słabnący popyt na nowe samochody spowodowały, że na początku 2013 r. Spółka zwróciła się do Ministra Gospodarki z wnioskiem o zmianę Umowy, w szczególności poprzez obniżenie ilości nowych miejsc pracy z 350 do 200. Mimo akceptacji propozycji Spółki, po dalszej analizie rynku motoryzacyjnego w Europie, Spółki stwierdziła, że w obliczu kryzysu na rynku samochodów jedyną możliwością gwarantującą dalsze działanie Spółki będzie podjęcie działań związanych z obniżeniem kosztów przez ewentualną likwidację miejsc pracy. Według Spółki, koszty jakie musiałaby ponieść przy próbie utrzymania warunków Umowy, a także wypowiedzenie umowy w terminie późniejszym spowodowałoby powstanie zobowiązania do zapłaty wyższej kwoty odsetek aniżeli w momencie zwrotu całej kwoty grantu rządowego w przedstawionym we wniosku terminie (tj. przed rozpoczęciem okresu utrzymywania inwestycji). Celem Spółki było i jest utrzymanie i zabezpieczenie źródła przychodu, jakim jest prowadzenie w Polsce trzech zakładów produkcyjnych. Z tych powodów Zarząd Spółki podjął decyzję o wypowiedzenie Umowy oraz zwrocie dotychczas otrzymanej transzy grantu rządowego wraz z należnymi odsetkami, w celu redukcji przyszłych nakładów inwestycyjnych oraz minimalizacji spodziewanych strat związanych z realizacją Umowy. W uzupełnieniu wniosku Spółka podała, że Umowa została zawarta na podstawie "Programu wspierania inicjatyw o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011-2020", stanowiącego program rozwoju w znaczeniu art. 15 ust. 4 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r., nr 84, poz.712). W przypadku zwrotu dotacji celowej zastosowanie znajdzie § 6 ust. 2 i 4 Umowy nr [...] o udzielenie pomocy publicznej w formie dotacji celowej zawartej pomiędzy Spółka a Ministrem Gospodarki dniu 23 lipca 2012 r. Zgodnie z powołanymi przepisami, "Przedsiębiorca może wypowiedzieć Umowę w drodze pisemnego i zawierającego uzasadnienie wypowiedzenia (...)" oraz "jest zobowiązany do zwrotu całej uzyskanej pomocy w terminie 15 dni od dnia rozwiązania Umowy, wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, na rachunek bankowy wskazany przez Ministra". Na gruncie tak opisanego stanu faktycznego, Spółka zapytała: czy zapłacone przez nią odsetki z tytułu zwróconej dotacji celowej (granu rządowego) stanowią dla Spółki koszty uzyskania przychodów. Zdaniem wnioskodawcy, zapłacone odsetki z tytułu zwróconej dotacji celowej stanowią dla Spółki koszt podatkowy. Spółka powołała się na przepis art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r., nr 74, poz. 397 ze zm. – dalej: u.p.d.p.) i stwierdziła, że odsetki z tytułu zwrotu grantu rządowego zostały poniesione w celu zabezpieczenia i zachowania źródła przychodów. Zauważyła też, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 21 ww. ustawy nie uważa się za koszty podatkowe odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych i innych należności do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Wyjaśniła, że odsetki za zwłokę od nieterminowych wpłat mają charakter sankcyjny, związany z przekroczeniem terminu płatności. Odsetki jakie ponosi Spółka związane są z grantem rządowym, nie są odsetkami za zwłokę, powołany przepis nie na zatem do nich zastosowania. Odsetki te stanowią co prawda należność budżetową, ale nie mają do nich zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, gdyż do ich ustalenia nie jest uprawniony organ podatkowy (art. 2 §1 i pkt 1 i art. 13 §1 Ordynacji podatkowej). Kalkulacja wysokości tych odsetek "jak dla zaległości podatkowych" jest wyłącznie zabiegiem technicznym, wskazującym jedynie sposób ich wyliczenia. Zdaniem Spółki, wobec braku ustawowego wyłączenia przy jednoczesnym spełnienia kryterium celowości, tj. istnienia związku pomiędzy kosztem a przychodem (zachowanie albo zabezpieczenie jego źródła) poniesione przez Spółkę odsetki są kosztem podatkowym w dacie ich poniesienia przez Spółkę. Na potwierdzenie zasadności swego stanowiska Spółka powołała wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.06.2013 r. sygn. akt II FSK 702/11, z dnia 14.03. 2012 r. sygn. akt II FSK 1666/10, z dnia 4.11.2008 r. sygn. akt II FSK 1035/07. Dyrektor Izby Skarbowej w P., działający z upoważnienia Ministra Finansów, stanowisko Spółki uznał za nieprawidłowe. Organ interpretacyjny stwierdził, że konstrukcja art. 15 ust. 1 u.p.d.p. daje podatnikowi prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów określonych wydatków jeśli zostaną spełnione następujące warunki: - koszt został poniesiony przez podatnika; - jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi zwrócona w jakiejkolwiek formie; - pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą; - poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów; - został właściwie udokumentowany; - nie jest wśród wydatków wymienionych w art. 16 ust. 1 u.p.d.p., jako niebędący kosztem uzyskania przychodów. Wskazując na brak legalnej definicji pojęć: "w celu" osiągniecia przychodu, "zachowania" lub "zabezpieczenia" źródła przychodów, Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do definicji słownikowych i na ich podstawie przyjął, że: - celowość to przydatność do jakichś potrzeb; - zabezpieczyć oznacza zapewnić ochronę przed czymś niebezpiecznym lub szkodliwym, zapewnić utrzymania czegoś w dotychczasowym stanie; - zachować oznacza pozostać w posiadaniu czegoś. Uwzględniając te definicje słownikowe, organ interpretacyjny przyjął, że koszty poniesione na: - zachowanie źródła to takie, które poniesione zostały, aby przychody z danego źródła w dalszym ciągu występowały w niezmienionym stanie oraz aby źródłowo w ogóle dalej istniało, - zabezpieczenie źródła przychodów to takie, które poniesione zostały na ochronienie istniejącego źródła przychodów, w taki sposób aby to źródła funkcjonowała w bezpieczny sposób. Zaznaczył, że nie kwestionuje sensu ekonomicznego poniesienia wydatku w postaci odsetek od zwróconej dotacji celowej, bada natomiast celowość wydatku w granicach wyznaczonych przez art. 15 ust. 1 u.p.d.p., tj. czy wydatek został poniesiony w celu uzyskania przychodów lub zabezpieczenia albo zachowania źródła przychodów. Organ podkreśli, że cel rozumiany jako chęć minimalizacji strat nie może być utożsamiany z pojęciem zabezpieczenia źródła przychodów. Z analizy treści przepisu wynika, że nie obejmuje on zdarzeń negatywnych, tj. zmierzających do ograniczenie strat i wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2.09.2010 r. sygn. akt I SA/Po 436/10. Poniesienie odsetek przez Spółkę nie wiąże się bowiem z jakimś rzeczywistym zdarzeniem gospodarczym, mającym wpływ na wysokość osiągniętego lub potencjalnego przychodu, a jest następstwem niedochowania przez Spółkę warunków Umowy. Zauważył też organ interpretacyjny, że Spółka poniosła ryzyko gospodarcze decydując się na zawarcie umowy z Ministrem Gospodarki, której zapisy nie przyznawały prawa rozwiązania Umowy bez zapłaty odsetek, nawet w przypadku gdy kontynuowanie Umowy było do niej nieopłacalne i generowało koszty większe niż przychody. Koszty stanowiące efekt podjętego ryzyka gospodarczego nie są, w ocenie organu, kosztami uzyskania przychodów. Wezwany do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor Izby Skarbowej w P., działający z upoważnienia Ministra Finansów, stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Spółka wniosła o uchylenie interpretacji indywidualnej, zasądzenie kosztów postępowania sądowego i zarzuciła naruszenie: - art. 15 ust. 1 u.p.d.p. przez jego błędną wykładnię, prowadzącą do przyjęcia, że w stanie faktycznym przedstawionym przez Spółkę zapłaty odsetek nie można uznać za działanie w celu zachowanie lub zabezpieczenia źródła przychodów; - art. 14c § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej: O.p.). przez uznanie stanowiska Spółki za nieprawidłowe bez jednoczesnego wskazania uzasadnienia prawnego stanowisko organu; - art. 14b § 3 w zw. z art. 14h oraz art. 169 §1 O.p. przez wskazanie stanowiska organu w innym stanie faktycznym niż przedstawiony we wniosku bez jednoczesnego wezwania Spółki do uzupełnienia stanu faktycznego; - art. 121 § 1 O.p. wydanie interpretacji z naruszeniem zasady zaufania: - art. 122 O.p. przez niepodjęcie przez organ interpretacyjny wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonania oceny stanu faktycznego w niepełnym zakresie; - art. 124 O.p. przez brak wyjaśnienia oraz uzasadnienia przesłanek określających stanowisko organu interpretacyjnego odnośnie stany faktycznego określonego we wniosku. W uzasadnieniu skargi Spółka powtórzyła stanowisko zawarte we wniosku w zakresie wykładni art. 15 ust. 1 u.p.d.p. podkreślając, że jak wynika z opisu stanu faktycznego, zarząd Spółki musiał dokonać analizy sytuacji finansowej Spółki, w obliczu kryzysu na rynku motoryzacyjnym, skutkiem czego było podjęcie działań związanych z redukcją ryzyka wynikającego z zawartej Umowy, tj. wypowiedzenia tej Umowy na warunkach w niej określonych. Jednocześnie Spółka zauważa, że koszty uzyskania przychodu są obok przychodu elementem konstrukcyjnym dochodu, który stanowi podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Oba te elementy są częściami tego samego stosunku prawnopodatkowego, składającego się na zobowiązanie podatkowe. Fakt pomniejszenia podstawy opodatkowania nie ma, w ocenie skarżącej, wpływu na wykładnię art. 15 ust. 1 u.p.d.p., gdyż sporny wydatek nie stanowi ulgi, ani ustawowego zwolnienia. Spóła uważa, że należy w niniejszej sprawie stosować wykładnie literalną art. 15 ust. 1 u.p.d.p. i nie zgadza się z określeniem, że koszty uzyskania przychodów towarzyszyć będą podatnikowi jedynie przy działaniach nakierowanych wprost na osiągnięcie przychodów. Powołany przepis określa bowiem jako koszty uzyskania przychodów także wydatki służące zachowaniu i zabezpieczeniu źródła przychodów Spółki, a takimi są i były wydatki poniesione w momencie przerwania Umowy, służyły bowiem utrzymaniu oraz zabezpieczeniu źródła przychodu, jakim jest prowadzenia w Polsce trzech zakładów produkcyjnych. Na te okoliczności Spółka wskazała we wniosku. Skarżąca podnosi także, że gospodarczo uzasadnione i racjonalne decyzje gospodarcze podejmowane w określonych warunkach, mające oczywisty związek z uzyskaniem przychodów, a zmiana okoliczności powoduje, że podatnik musi podjąć działania zmierzające nie do osiągniecia przychodów ale do zabezpieczenia i zachowania ich źródła. Według Spółki, odsetki od zwróconej dotacji celowej stanowią quasi karę umowną, wynikającą z niedotrzymania jej warunków podobnie jak w przypadku przerwania umowy najmu lokalu w związku z nieopłacalnością prowadzenia w nim działalności, tj. sytuacją o jakiej mowa w wyroku NSA z dnia 20.07. 2011 r. sygn. akt II FSK 460/10. Zdaniem Spółki, stanowisko przedstawione w zaskarżonej interpretacji indywidualnej nie znajduje oparcia w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku, tym samym doszło do naruszenia art. 14b § 3 O.p. Zauważa też, że oceny wyrażone w tej interpretacji przez organ, a także powołane orzecznictwo sądów administracyjnych, odnosi się do brzmienia art. 15 ust. 1 u.p.d.p. sprzed nowelizacji tego przepisu, która weszła w życie od 1 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.). Skarga jest zasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcie czy działania Spółki polegające na wypowiedzeniu Umowy, na podstawie której Spółka otrzymała dotację celową i związana z tym zapłata odsetek w kwocie wynikającej z Umowy, a tym samym zminimalizowanie strat wynikających z realizacji Umowy, stanowi dla Spółki koszt uzyskania przychodu poniesiony w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. Przedstawiając własne stanowisko w sprawie oceny prawnej tego zagadnienia, Spółka argumentowała, że wypowiedzenie Umowy stało się konieczne z uwagi na kryzys na rynku motoryzacyjnym i wyniki analizy ekonomicznej sytuacji Spółki, które wskazywały, że w nowych warunkach nie jest możliwe wywiązanie się z warunków Umowy. Wywiązanie się z Umowy, w szczególności w zakresie wzrostu zatrudnienia i utrzymanie takiego zatrudnienia przez następne lata zagrażało dalszej działalności Spółki. Wypowiedzenie Umowy w terminie późniejszym w przyszłości spowodowałoby powstanie zobowiązania do zapłaty wyższej kwoty odsetek, aniżeli w momencie zwrotu całej kwoty granu rządowego w przedstawionym we wniosku terminie (tj. przed rozpoczęciem okresu utrzymywania inwestycji). Wydatek ten stanowi zatem, według Spółki koszt poniesiony w celu zabezpieczenia i zachowania źródła przychodów Spółki zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.p. Przy czym zapłacone odsetki nie są objęte hipotezą art. 16 ust. 1 pkt 21 u.p.d.p., zgodnie z którym, nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych i innych należności, od których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Działający z upoważnienia Ministra Finansów, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że jakkolwiek odsetki z tytułu zwróconej przez Spółkę dotacji celowej (grantu rządowego) nie stanowią wydatków o których mowa w art. 16 ust. 1 u.p.d.p., to nie można uznać, że są to wydatki o jakich mowa w art. 15 ust. 1 ww. ustawy. Przepis art. 15 ust. 1 u.p.d.p. nie obejmuje bowiem swoją dyspozycją działań negatywnych zmierzających do ograniczenia straty, ale wyłącznie działania o charakterze pozytywnym zmierzające do uzyskania przychodów ewentualnie do zachowania lub zabezpieczenia jego źródła. Konieczność zapłaty przez Spółkę odsetek związana jest zaś z ryzykiem gospodarczym jakie Spółka podjęła zawierając Umowę o takiej treści (tj. obligującą do zapłaty odsetek także w przypadku gdy kontynuowanie Umowy jest nieopłacalne i generuje ponoszenie wyższych kosztów niż osiągane przychody), a ponoszenie kosztów, stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego nie może być rekompensowany za pomocą przepisów podatkowych. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 u.p.d.p., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, że aby dany wydatek został uznany za koszt uzyskania przychodu winien być poniesiony przez podatnika, winien być definitywny (rzeczywisty), pozostawać w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, winien być poniesiony w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia ich źródła wreszcie winien być właściwie udokumentowany. Użyty w art. 15 ust. 1 u.p.d.p. zwrot "w celu" oznacza, że nie każdy poniesiony przez podatnika wydatek w związku z prowadzoną działalnością podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania, lecz tylko ten wydatek, który pozostaje w takim związku przyczynowo – skutkowym, że poniesienie go ma lub może mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodów. Oznacza to, że przy kwalifikowaniu kosztów uzyskania przychodów każdy wydatek – poza wyraźnie wskazanymi w ustawie – wymaga nie tylko oceny pod kątem czy jego poniesienie miało związek z konkretnym przychodem, ale także z punktu widzenia racjonalności określonego działania dla osiągnięcia przychodu. Sam fakt nie osiągnięcia oczekiwanego efektu gospodarczego (uzyskania przychodu) nie dyskwalifikuje poniesionego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu. Należy mieć jednak na uwadze, że racjonalne decyzje gospodarcze, podejmowane pierwotnie przez przedsiębiorcę w określonych warunkach, w związku niekorzystnymi zmianami (wzrost cen surowców, obniżenie popytu na wytwarzany produkt, itp.), mogą prowadzić do podejmowania przez podatnika niezbędnych działań zmierzających do zachowania lub zabezpieczenia źródeł przychodów. Istotne jest zatem aby przy ocenie czy dany wydatek może być uznany za koszt uzyskania przychodu uwzględniać również logiczny ciąg zdarzeń wywołujących określone działania podatnika, tj. zawarcie umowy, zmiana uwarunkowań gospodarczych, motywy decyzji o odstąpieniu od umowy skutkujące zapłatą wynikający z tej umowy należności (kar umownych, odsetek, itp.), podjęcie w nowych warunkach gospodarczych działań, które pozwolą na dalsze prowadzenie działalności. Dokonując oceny czy dany wydatek jest kosztem uzyskania przychodu, w ocenie Sądu, nie można pominąć warunków, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, tj. warunków które wpływają na podejmowane decyzje, w tym na zmianę wcześniej podjętych decyzji, w szczególności gdy zmiana wcześniej podjętych decyzji gospodarczych związana jest z zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła przychodów. Zdaniem Sądu, nie można z góry założyć, jak czyni to w zaskarżonej interpretacji indywidualnej Dyrektor Izby Skarbowej, że działania które w istocie zmierzają do minimalizacji strat, nie są działaniami w celu zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodu. Rezygnacja z datacji celowej (grantu rządowego), na skutek nioczekiwanej dla Spółki zmiany warunków prowadzenia działalności, w szczególności popytu na wytwarzane wyroby i poniesienie w związku z tym pewnych kosztów (zwrot dotacji i zapłata odsetek), nie może być oceniana jako niemająca wpływu na zachowanie lub zabezpieczenia źródła przychodu, bez szczegółowej oceny warunków w jakich Spółka podejmowała decyzję o budowie fabryki felg i podpisaniu Umowy z Ministrem Gospodarki oraz warunków w jakich podejmowała decyzję o rezygnacji z przyznanej dotacji. Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że przyczyną rezygnacji z dotacji celowej było załamanie się popytu na runku motoryzacyjnym, a zatem konieczność redukcji przyszłych nakładów inwestycyjnych i zmniejszenie zatrudnienia w prowadzonych przez Spółkę zakładach produkujących na potrzeby tego rynku. Redukcję nakładów inwestycyjnych i ograniczenie zatrudnienia uniemożliwiała natomiast Umowa zawarta przez Spółkę z Ministrem Gospodarki. Racjonalnym zatem było wypowiedzenie umowy i poniesienie kosztu w postaci zwrotu pierwszej transzy dotacji wraz z odsetkami, po to aby możliwe było prowadzenie działalności w trzech należących do Spółki zakładach działających w Polsce. Zasadnie podnosi zatem skarżąca Spółka, że wypowiedzenie Umowy i poniesienie kosztu w postaci zapłaty odsetek, w opisanym we wniosku stanie faktycznym, wiązało się z zachowaniem źródła przychodów. Brak rezygnacji z inwestycji, która nie przynosiłaby oczekiwanych zysków, a w związku z koniecznością realizacji Umowy uniemożliwiała podejmowanie racjonalnych decyzji gospodarczych skutkowałby także niekorzystnie na działanie pozostałych trzech zakładów Spółki. Zapłata odsetek, jak wynika z wniosku, była dla Spółki bardziej korzystana niż kontynuowanie umowy na warunkach wynikających z umowy, nawet po możliwych, ale z punku widzenia Spółki, niewystarczających zmianach warunków Umowy. Wycofanie się z realizacji inwestycji na określonych w umowie warunkach pozwoli zatem na podejmowanie decyzji gospodarczych umożliwiających uzyskiwanie przychodów w pozostałych zakładach Spółki, tj. zachowania źródła przychodu. W konsekwencji Sąd stwierdził, że zaskarżona interpretacja jest niezgodna z prawem. Organ podatkowy naruszył bowiem przepis art. 15 ust. 1 u.p.d.p. Prawidłowo natomiast Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, że poniesiony przez Spółkę wydatek w postaci odsetek nie jest wyłączony z kosztów uzyskania przychodów, na podstawie art. 16 ust. 1 pst. 21 u.p.d.p. Ponownie rozpoznając sprawę, działający z upoważnienia Ministra Finansów, Dyrektor Izby Skarbowej winien zastosować przedstawioną przez Sąd wykładnię przepisu art. 15 ust. 1 u.p.d.p. do opisanego we wniosku stanu faktycznego oraz dokonać oceny czy poniesione przez Spółkę odsetki od zwróconej dotacji celowej nie są wyłączone z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 u.p.d.p. Ocenę w tym zakresie organ ograniczył bowiem do art. 16 ust. 1 pkt 21 tej ustawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Orzeczenia o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło