II FZ 2083/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2477/14 w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (obecnie: Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za listopad 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (obecnie: Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r. w przedmiocie podatku od gier za listopad 2010 r. Wniosek spółka uzasadniła tym, że trudna sytuacja finansowa, w której obecnie się znajduje stanowi konsekwencję zmiany przepisów regulujących zasady prowadzenia działalności w zakresie automatów o niskich wygranych i salonów gier. Skarżąca podniosła, że wysokość wydatków przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Podała, że kapitał zakładowy wynosi 2 500 000 zł, wartość środków trwałych określiła na 4 657 599,66 zł, a stan rachunków bankowych na 0 zł. Ponadto spółka podkreśliła, że jej przychody zmalały znacząco w stosunku do lat 2009-2010. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach rozstrzygnięcia wywiódł, że spółka nie wykazała okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z dokumentów finansowych za 2012 r. wynika, że przychody spółki wyniosły 148 552 333,43 zł, zaś koszty ich uzyskania 149 633 537,81 zł. Stwierdzono, że z zeznania CIT-8 wynika, że strata podatkowa na koniec 2013 r. wyniosła 112 487,38 zł, co wskazuje na polepszanie się jej sytuacji w porównaniu z poprzednim rokiem, kiedy to strata wyniosła 888 485,30 zł. Podkreślił, że strata ta nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, gdyż biorąc pod uwagę skalę prowadzonej przez skarżącą działalności kwota wpisów sądowych stanowi zaledwie ułamek procentowy jej przychodu. Ponadto Sąd argumentował, że skarżąca posiada również budynki i lokale (567 595,74 zł) oraz inne środki trwałe (3 753 444,10 zł), a także wysoki kapitał zakładowy (2 500 000 zł). WSA stwierdził, że bez wpływu na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje też fakt orzeczonej wobec spółki upadłości układowej, bowiem postępowanie układowe ma charakter pojednawczy, a jego ogłoszenie nie powoduje automatycznego zakończenia bytu prawnego spółki. W zażaleniu na powyższe postanowienie Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. wniósł o jego zmianę przez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112, dalej: p.u.n.) przez bezzasadną odmowę zastosowania wobec skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sytuacji, gdy strona znajdując się w stanie upadłości, obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i nie jest w stanie tej kwoty zgromadzić. Do zażalenia załączono kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 listopada 2014 r., [...], na mocy którego zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego. W dniu 2 stycznia 2015 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo od Syndyka masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej informujące o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego i wskazujące nowy adres do doręczeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przed rozpoznaniem zażalenia zaznaczyć trzeba, że celem tego środka odwoławczego jest zakwestionowanie postanowienia Sądu pierwszej instancji. Wobec tego przy rozpoznawaniu zażalenia co do zasady miarodajny jest stan sprawy, jaki istniał w dacie wydawania rozstrzygnięcia WSA. Zdarzenia, które nastąpiły po wydaniu wspomnianego rozstrzygnięcia – skoro, co oczywiste, nie były znane WSA – nie mogą zasadniczo stanowić argumentu przemawiającego za wadliwością zaskarżonego postanowienia. Zatem fakt ogłoszenia upadłości skarżącej spółki obejmującej likwidację jej majątku (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 listopada 2014 r., [...]) sam z siebie nie miał znaczenia dla oceny zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji. Stosownie do art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10 i z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publ. CBOSA). Oceniając zasadność zgłoszonego żądania, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielia argumentację prezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Rację miał Sąd pierwszej instancji wskazując na brak podstaw do zwolnienia strony z obowiązku pokrycia kosztów sądowych z uwagi na rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, w tym znaczną wysokość osiąganych przez spółkę przychodów. Sam fakt wykazania straty, będącej wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie mógł przesądzać o wyniku rozstrzygnięcia. Strata, mająca znaczenie dla rozliczeń podatkowych, nie oznacza bowiem realnego braku środków finansowych (por. w tej kwestii postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., II FZ 43/11, publ. CBOSA). Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu okoliczności, iż spółka znajduje się w stanie upadłości (aktualnie likwidacyjnej) Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony m. in. w postanowieniach tegoż Sądu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1937/14, z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, zgodnie z którym ogłoszenie upadłości spółki nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. W świetle wykładni systemowej ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, a w szczególności przepisów ogólnych tej ustawy, tj. art. 10 i art. 11 ust. 1, należy dojść do wniosku, że przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n. Wymaga podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 P.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.