III SA/Wa 906/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-25
Skład orzekający: Cezary Kosterna, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie otrzymane na podstawie ugody zawartej przed notariuszem w trakcie toczącego się postępowania sądowego, która kończy spór i prowadzi do umorzenia postępowania, może być uznane za 'ugodę sądową' w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym korzystać ze zwolnienia podatkowego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że termin 'ugoda sądowa' w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odnosi się wyłącznie do ugód zawartych przed sądem w toku postępowania sądowego, które zostało w wyniku tej ugody umorzone. Ugoda zawarta przed notariuszem, nawet jeśli dotyczy sporu toczącego się przed sądem i prowadzi do jego zakończenia, nie może być utożsamiana z ugodą sądową w rozumieniu tego przepisu, a tym samym nie korzysta ze zwolnienia podatkowego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych, pytając, czy odszkodowanie otrzymane na podstawie ugody zawartej przed notariuszem w trakcie toczącego się postępowania sądowego, która kończy spór i prowadzi do umorzenia postępowania, jest wolne od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ odmówił wszczęcia postępowania, a następnie wydał interpretację indywidualną uznającą, że ugoda pozasądowa nie jest ugodą sądową i odszkodowanie podlega opodatkowaniu. Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi T. C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 25 października 2013 r. nr IPPB4/415-5/12/13-7/S/SP w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę
T. C., dalej jako "Skarżąca" złożyła w dniu 3 stycznia 2012 r.. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania odszkodowania na podstawie ugody zawartej w formie aktu notarialnego.
W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.
W sytuacji, gdy toczą się procesy sądowe, jeden cywilny, drugi karny, w trakcie których w wyniku negocjacji między stronami tych czynności dochodzi do podpisania pozasądowej ugody, mocą której jedna strona wypłaca drugiej stronie:
a) odszkodowanie za uszkodzenie jej mienia i bezprawne wtargnięcie w sferę jej praw oraz spowodowanie analogicznych naruszeń praw przez inne osoby,
b) zadośćuczynienie pieniężne za wyrządzoną krzywdę niematerialną zobowiązując się jednocześnie do wycofania wszystkich spraw sądowych i czyniąc to w następstwie ugody;
świadczenia pieniężne, o jakich mowa są wolne od podatku dochodowego stosownie do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz.307 ze zm., dalej jako u.p.d.o.f.), w sytuacji, gdy stan napięcia emocjonalnego między stronami i głębokie urazy odbierające wiarę w możliwość podpisania ugody w terminie późniejszym, niż dany moment, uniemożliwia realne odłożenie podpisania ugody, do posiedzenia sądowego, na którym mogłaby być podpisana ugoda.
W związku z powyższym zadano następujące pytanie:
Czy zawarcie pozasądowej ugody w okolicznościach o jakich mowa wyżej, w drodze aktu notarialnego może być uznane za równoważne z ugodą sądową?
Zdaniem Wnioskodawczym, już sam fakt sporządzenia ugody pozasądowej w formie aktu notarialnego, w sytuacji, gdy w chwili podpisania ugody są w toku procesu sądowego między stronami, wypełnia cechy wiarygodności publicznoprawnej zawartej ugody, a tym samym jest równoznaczny z ugodą sądową. Nie istnieje też przeszkoda, aby treść ugody pozasądowej została powtórzona w ugodzie sądowej, choć wydaje się to rzeczą zbędną.
Dyrektor Izby Skarbowej w W., działając w imieniu Ministra Finansów, postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że nie jest uprawniony do merytorycznego rozpatrzenia wniosku w ramach postępowania uregulowanego w rozdziale 1a Ordynacji podatkowej, gdyż zagadnienie, którego interpretacji żąda Wnioskodawczym we wniosku nie mieści się w zakresie, o którym mowa w art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone przez Skarżącą ww. postanowienie organu pierwszej instancji.
W wyniku wniesionej przez Skarżącą skargi na powyższe postanowienie wyrokiem z dnia 26 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 2003/12 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 7 marca 2012 r. i stwierdził, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w kontekście przesłanek, warunkujących możliwość wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 165a § 1 w zw. z art. 14h O.p., nie wystąpiła żadna z przywołanych okoliczności. Zaznaczył, iż poza sporem jest, że Skarżąca była legitymowana do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie interpretacji indywidualnej, wskazała bowiem, że jest podmiotem zainteresowanym, w rozumieniu art. 14b O.p., interpretacja miała dotyczyć jej praw, przedstawiła w tym zakresie okoliczności faktyczne (zaistniałe zdarzenie), do których miała się odnosić interpretacja.
W ocenie Sądu wbrew stanowisku organu interpretacyjnego w sprawie nie wystąpiły także pozostałe okoliczności wykluczające wydanie interpretacji. Nie można podzielić poglądu zawartego w zaskarżonym postanowieniu, że przedmiotem analizy miały być wyłącznie kwestie niepodlegające interpretacji w trybie przepisów rozdziału 1a Ordynacji podatkowej, tj. ocena, czy zawarcie pozasądowej ugody w drodze aktu notarialnego może zostać uznane za równoważne z ugodą sądową, a więc kwestie prawa cywilnego. I chociaż sformułowania wniosku o interpretację są nieporadne i niespójne, to nie wymagało wielkiej przenikliwości, by stwierdzić, że Skarżąca domagała się wyjaśnienia, czy do świadczeń otrzymanych przez nią na podstawie ugody zawartej przed notariuszem będzie miało zastosowanie zwolnienie zawarte w normie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Skarżąca zacytowała bowiem we wniosku ten przepis wskazując, że "odszkodowanie za uszkodzenie jej mienia i bezprawne wtargnięcie w sferę jej praw oraz spowodowanie analogicznych naruszeń praw przez inne osoby oraz zadośćuczynienie pieniężne za wyrządzoną krzywdę niematerialną,(...) w następstwie ugody" wolne jest od podatku dochodowego. Sąd mając na uwadze, że art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. zwalnia od podatku dochodowego inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie; uznał za zrozumiałe pytanie wnioskodawczyni, "czy zawarcie pozasądowej ugody w okolicznościach, o jakich mowa wyżej, w drodze aktu notarialnego, może być uznane za równoważne z ugodą sądową?" Intencja Skarżącej, mimo braku profesjonalizmu w sformułowaniu wniosku, czytelna jest dla Sądu już na pierwszy rzut oka. Natomiast organ uznając, że wniosek Skarżącej nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, gdyż nie przedstawia przepisów prawa podatkowego w celu interpretacji, był obowiązany w pierwszej kolejności - na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej - wezwać stronę do usunięcia braków i potwierdzenia lub doprecyzowania intencji wniosku.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom zawartym w zakażonym postanowieniu, pożądana przez Skarżącą ocena odnosiła się do przepisu prawa podatkowego nie zaś elementów stanu faktycznego. Wniosek pochodził od podmiotu zainteresowanego, w rozumieniu art. 14c § 1 O.p., oraz, wniosek nie dotyczył okoliczności, które nie mogły być rozstrzygnięte w ramach postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego. Sąd zobowiązał organ interpretacyjny w ponownie prowadzonym postępowaniu do dokonania merytorycznej oceny wniosku strony oraz interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. w odniesieniu do przedstawionego przez stronę stanu faktycznego.
Pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. Organ wezwał Skarżącą do uzupełnienia przedmiotowego wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania poprzez: sprecyzowanie pytania podatkowego w zakresie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w swojej indywidualnej sprawie oraz przedstawienie własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej stanu faktycznego, które winno być powiązane z przedstawionym stanem faktycznym i zadanym pytaniem.
W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca pismem nadanym 23 sierpnia 2013 r. sprecyzowała pytanie podatkowe w ten sposób, że podtrzymała wcześniejsze sformułowanie pytania podatkowego i dodatkowo oświadczyła, że pytanie dotyczy interpretacji przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. i zmierza do udzielenia odpowiedzi wyjaśniającej rzeczywiste znaczenie tej normy pod katem zagadnienia, czy pod użytym w tym przepisie zwrotem "ugoda sądowa" mieści się także ugoda zawarta nie przed sądem, lecz przed notariuszem, ale w trakcie toczącego się postępowania sądowego, która dotyczy istoty sporu objętego procesem sądowym i tym samym prowadzi nie tylko do merytorycznego zakończenia sporu przez zgodne oświadczenia, na podstawie których jedna strona płaci drugiej odszkodowanie, ale także do objętych tą ugodą zgodnych czynności procesowych służących ukończeniu procesów bez ich merytoryczne rozpoznania? Wnioskodawczyni wskazała, że jej pytanie sprowadza się do kwestii czy odszkodowanie otrzymane na podstawie zawartej w toku procesów na podstawie ugody sporządzonej w formie aktu notarialnego i zawierającej dyspozycje zmierzające do umorzenia postępowania procesowego (jak w przypadku ugody sądowej) jest wolne od podatku dochodowego na podstawie tego przepisu?
Wnioskodawczym wyjaśniła, że powyższe pytanie zachodzi na tle stanu faktycznego polegające na tym, że pomiędzy stronami zaistniał poważny spór na tle roszczeń odszkodowawczych wynikających ze stosunków sąsiedzkich. W toku procesu podjęte zostały negocjacje ugodowe prowadzone z wielkimi po obu stronach emocjami, w których ostatnim etapie zawarto ugodę w formie aktu notarialnego. Postanowienia tego aktu notarialnego nie tylko kończyły co do meritum spór przez zobowiązanie jednej ze stron do zapłacenia drugiej odszkodowania, ale zawierały również postanowienia dotyczące zakończenia procesów sądowych.
Własne stanowisko w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego Wnioskodawczyni przedstawiła w sposób następujący:
Ugoda zawarta w formie aktu notarialnego w toku zawisłego procesu odpowiada rozwiązaniu normatywnemu sformułowanemu w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.. Wskazuje na to przede wszystkim proste semantyczne rozumienie znaczenia tej normy, jak też i dający się odczytać cel ustawodawcy. Ugoda sądowa ma moc zrównaną z aktem notarialnym. Kończy spór bez potrzeby wydawania wyroku. Podobnie dzieje się w przypadku zakończenia sporu ugodą w formie aktu notarialnego w toku trwającego procesu. Jeżeli zatem ugoda zawarta w czasie procesu w formie aktu notarialnego zamyka sporne kwestie merytoryczne i prowadzi do zakończenia procesu, zawierając w swej treści zobowiązanie do złożenia stosownych oświadczeń proceduralnych prowadzących do zakończenia sporu sądowego przez jego umorzenie bez wydawania wyroku, to ugoda taka jest tym samym co ugoda sądowa, choćby jej treść nie została wprowadzona do protokołu sądowego. Ugoda zawarta w tej formie daje też gwarancję, że nie jest to ugoda fikcyjna, w jakimkolwiek z jej postanowień i że rzeczywiście została zawarta z datą pewną. Także więc w takim zakresie, w jakim ustawodawca skutki prawne przewidziane art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wiąże z ugodą sądową, ze względu na potrzebę publicznoprawnego zweryfikowania faktu jej zawarcia, cel ten zostaje osiągnięty.
Wnioskodawczyni dodała, że sformułowanie "ugoda sądowa" nie znajduje autentycznej wykładni ustawodawcy ani w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani w kodeksie postępowania cywilnego, wskutek czego wyjaśnienie rzeczywistego znaczenia tej normy, także z uwzględnieniem dyrektyw wykładni teleologicznej jest zasadne. "Ugoda sądowa" to zwrot ze sfery języka potocznego, który co prawda najczęściej odnoszony jest do ugody zawieranej przed sądem, ale może też w przekonaniu Wnioskodawczyni dotyczyć wszelkich ugód kończących spór sądowy.
Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 24 czerwca 2013 r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. W uzasadnieniu Organ wskazał, iż w wyroku z dnia 29 listopada 2006 r. sygn. akt SK 51/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g w zakresie, w jakim wyłącza zwolnienie podatkowe w stosunku do odszkodowań uzyskanych na podstawie ugody sądowej jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Organu Trybunał nie dopatrzył się, by wyłączenie ze zwolnienia podatkowania odszkodowań wynikających z ugód pozasądowych (zawartych np. w formie aktu notarialnego) stanowiło naruszenie porządku konstytucyjnego w Polsce (tak: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 363/09).
Organ wskazał, iż w celu wyeliminowania wątpliwości i niekonstytucyjności powyższych zapisów nowelizacją z dnia 21 czerwca 2008 r. wprowadzoną na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 97, poz. 623) wyłączono spod zwolnienia z opodatkowania odszkodowania wynikające z zawartych umów i ugód innych niż pozasądowe. Ustawodawca potwierdził zatem wolę opodatkowania odszkodowań wynikających z ugód pozasądowych, a więc takich, których dotyczy też niniejsza sprawa.
W związku z powyższym Organ uznał, iż w stosunku do odszkodowania otrzymanego na podstawie ugody zawartej przed notariuszem nie może mieć zastosowania zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. u.p.d.o.f., albowiem sprzeciwia się temu literalne brzmienie przedmiotowego przepisu. Wynika z niego bowiem, że wolne od opodatkowania są inne (niż wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy) odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej. W przepisie tym nie ma zatem mowy o ugodach pozasądowych. Organ podniósł, iż jego stanowisko potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 805/10.
Reasumując uznał, iż odszkodowanie otrzymane na podstawie ugody zawartej przed notariuszem (w formie aktu notarialnego) nie korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. i w związku z tym stanowi dla Skarżącej przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
Skarżąca w skardze na powyższą interpretację indywidualną złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie art. 21 ust.1 pkt 3b u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię.
W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, iż interpretacja Ministra Finansów (upoważnionego przez niego organu) jest nieprawidłowa, a rzeczywisty sens przepisów, o interpretację których zwróciła się jest inny.
Pytanie skarżącej, z jakim zwróciła się ona do upoważnionego w tym względzie organu sprowadzało się do kwestii czy odszkodowanie, otrzymane na podstawie zawartej w toku procesów na podstawie ugody sporządzonej w formie aktu notarialnego i zawierającej dyspozycje zmierzające do umorzenia postępowania procesowego (jak w przypadku ugody sądowej) jest wolne od podatku dochodowego na podstawie tego przepisu?
W ocenie Skarżącej stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej interpretacji nie jest trafne, a argumentacja wywodzona z powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 29 listopada 2006 r., Sygn. akt SK 51/06) prowadzić musi do wręcz odmiennych wniosków. Wskazała, że te same względy, jakie zadecydowały o treści tego wyroku i jakie podnoszone były w sprawie tym wyrokiem zakończonej przez Prokuratora Generalnego, przemawiają za takim samym traktowaniem ugód zawartych przed sądem, jak i ugód zawartych poza sądem, ale w trakcie już wytoczonego procesu. Wskazała, że do celu w postaci unikania prowadzenia zbędnych procesów obciążających sądownictwo, a jednocześnie aby tworzyć warunki dla unikania wszelkiego pieniactwa, zmierza ustawodawca, który premiuje także wszelkie formy koncyliacyjne, w tym rozwiązania ustawodawcze jakimi było wprowadzenie także do procesu postępowania mediacyjnego.
Skarżąca odwołała się do argumentacji Trybunału Konstytucyjnego, gdzie podkreślono korzyść z ugodowego załatwiania spraw mają więc nie tylko strony, ale także ma je państwo. Zdaniem Skarżącej argumentacja ta po równi odnosi się do ugody zawartej przed sądem, jak i poza sądem. Założeniom tym nie sprzeciwia się podnoszona niekiedy argumentacja, że różnicy istotnej z punktu widzenia celów ustawodawcy formułowanych w treści interpretowanej normy art.21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., należałoby dopatrywać się w tym, że ugoda sądowa jest zawierana niejako pod kontrolą sądu. Rzecz w tym, że kontrola ta ogranicza się jedynie do oceny czy ugoda jest niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a to oznacza, że sąd nie bada faktów wskazywanych przez strony jako podstawę roszczeń odszkodowawczych. Ich badanie byłoby bowiem zaprzeczeniem istoty ugody widzianej przez pryzmat takiego sposobu zakończenia sporu, który ma nie tylko nie antagonizować dalej stron, ale jednocześnie nie angażować sądu.
W ocenie Skarżącej zastosowanie wyższych szczebli wykładni, przez odwołanie się do sensu unormowania widzianego przez pryzmat celów ustawy i pełnej analogii rozwiązań, prowadzi do wniosku, że zawarta w toku procesu ugoda pozasądowa sporządzona w formie aktu notarialnego winna być traktowana tak jak ugoda sądowa. Do takiego oczywistego wniosku prowadzi tak wykładnia z analogii jak i wykładnia teleologiczna. W tych warunkach pogląd odmienny zaprezentowany przez organ działający z upoważnienia Ministra Finansów nie znajduje usprawiedliwienia i stanowi wręcz o nierównym traktowaniu analogicznych sytuacji.
Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z Dnia 25 Lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, Przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, Iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., kontrola sprawowana przez sady administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne Interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w Indywidualnych sprawach.
Natomiast na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na - inny niż decyzja lub postanowienie - akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, uchyla akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej interpretacji - w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdza, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia prawa, a wobec podzielenia przez Skład orzekający stanowiska organu interpretacyjnego skargę należało oddalić.
Zgodnie z art. 21 ust.1 pkt 3 u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem między innymi odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe (lit. g).
Z kolei stosownie do art. 21 ust.1 pkt 3b u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny czy użyty w art. 21 ust.1 pkt 3b u.p.d.o.f. termin "ugoda sądowa" obejmuje swym znaczeniem także ugodę zawartą przed notariuszem w czasie, gdy przed sądem toczy się spór dotyczący ustaleń objętych tą ugodą.
Oceniając powyższe zagadnienie należy na wstępie zauważyć, że wszelkie zwolnienia podatkowe są wyjątkiem od zasady sprawiedliwości podatkowej określonej w art. 84 Konstytucji RP. Z tego powodu wykładnia przepisów ustanawiających te zwolnienia, jako wyjątki od reguły opodatkowania, musi być wykładnią ścisłą. Z uwagi na fakt, że wiele pojęć z katalogu zwolnień nie zostało zdefiniowanych ani w u.p.d.o.f., ani w innych ustawach, aby uniknąć dowolności i wykładni rozszerzającej, należy przyjąć, że kryteria rozumienia tych pojęć muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych, a tylko pomocniczo (w kwestiach nierozstrzygniętych przez ustawę) mogą odwoływać się do znaczeń pozaprawnych (por. "Podatek dochodowy od osób fizycznych" pod redakcją Janusza Marciniuka, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, str. 224).
W u.p.d.o.f. nie zdefiniowano pojęcia "ugody sądowej". Natomiast w przepisach prawa cywilnego ugoda została uregulowana w Tytule XXXV Księgi Trzeciej (Zobowiązania) Kodeksu cywilnego. I tak zgodnie z art. 917 tej ustawy przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Przy czym przepisy prawa cywilnego nie zawierają ścisłego określenia pojęcia ugody sądowej .
Przemysław Telenga w Komentarzu do art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego (Lex/el 2014) wskazał, że "... Przez ugodę zawartą przed sądem należy rozumieć ugodę zawartą w postępowaniu pojednawczym (art. 184-186), w postępowaniu rozpoznawczym (w trybie procesowym lub nieprocesowym), a także w postępowaniu karnym, w którym zgłoszono powództwo adhezyjne (art. 223 k.p.c. w zw. z art. 70 k.p.k.) oraz w postępowaniu z oskarżenia prywatnego (art. 494 § 2 k.p.k.). Uważa się, że tytułem egzekucyjnym jest oryginał odpisu protokołu sądowego zawierającego treść podpisanej przez strony ugody (por. § 184 reg. sąd.), pod warunkiem że została ona podpisana przez strony i sąd wydał postanowienie o umorzeniu postępowania...".
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu stanowisko, iż ugoda sądowa, o której stanowi 21 ust.1 pkt 3b u.p.d.o.f. obejmuje jedynie taką ugodę, która została zawarta przed sądem w toku postępowania sądowego, które w jej wyniku zostało umorzone.
A zatem za taką nie może zostać uznana, jak chce tego Skarżąca, ugoda zawarta przed notariuszem, nawet w sytuacji gdy czas jej zawarcia oraz przedmiot odpowiada sprawie zawisłej przed sądem.
Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło