II OZ 233/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 682/14 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. W. na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 r. nr LXXIII/1532/13 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej południową część osiedla Sokołów postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 682/14 odmówił A. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 r. nr LXXIII/1532/13 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej południową część osiedla Sokołów. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 4 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę A. W. na ww. uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 r. nr LXXIII/1532/13. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że A. W. w dniu 7 marca 2014 r. wezwał Radę Miejską w Łodzi do usunięcia naruszenia prawa wspomnianą wyżej uchwałą. Z tym momentem rozpoczął swój bieg sześćdziesięciodniowy termin do wniesienia skargi, który uległby przerwaniu wyłącznie wówczas, gdyby organ udzielił stronie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, doręczając w tym terminie odpowiedź. Termin do wniesienia skargi biegł zatem od dnia 8 marca 2014 r. do dnia 6 maja 2014 r. i upłynął bezskutecznie. W tym terminie Rada Miejska w Łodzi nie udzieliła skarżącemu odpowiedzi na rzeczone wezwanie. Wprawdzie w trakcie biegu sześćdziesięciodniowego terminu Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. o uznaniu za niezasadne wezwania skarżącego do usunięcia naruszenia prawa, to jednak doręczenie tej uchwały do rąk skarżącego nastąpiło w dniu 19 maja 2014 r., a zatem po upływie terminu do wniesienia skargi, a co za tym idzie nie przerywało biegu sześćdziesięciodniowego terminu. Skarżący wniósł skargę do sądu w dniu 28 maja 2014 r., a zatem po upływie ustawowego terminu do wniesienia skargi, co obligowało do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. Pismem z dnia 11 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku wyjaśniono, że w terminie sześćdziesięciodniowym, tj. w dniu 6 maja 2014 r. A. W. wniósł za pośrednictwem organu skargę na wyżej wspomnianą uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 r., nie otrzymawszy w terminie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. List polecony zawierający przedmiotową przesyłkę nie dotarł jednak do Rady Miejskiej w Łodzi. O tymże fakcie skarżący powziął wiadomość dopiero na skutek czynności podjętych po ogłoszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowienia o odrzuceniu skargi. Pełnomocnik wskazał, że zgodnie z danymi uzyskanymi z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej S.A. przedmiotowa przesyłka nie została doręczona i najprawdopodobniej nie opuściła placówki pocztowej. Dnia 11 grudnia 2014 r. została złożona reklamacja w tym zakresie. W treści wniosku o przywrócenie terminu podkreślono, że skarżący dysponuje dowodem nadania skargi, przesyłka ją zawierająca nie została zwrócona do nadawcy, a zatem A. W. nie ponosił winy w uchybieniu terminu. Ponadto pełnomocnik wskazał, że na skutek otrzymania odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skarżący przesłał do Rady Miejskiej w Łodzi kolejne pismo, stanowiące w istocie uzupełnienie skargi, aczkolwiek zatytułowane również "Skarga" i opatrzone tą samą datą co pierwotna skarga. Nadanie tegoż pisma w placówce pocztowej nastąpiło dnia 28 maja 2014 r. Pełnomocnik podkreślił, że skarżący na początkowym etapie postępowania występował bez profesjonalnej pomocy, a w związku z tym nie posiadał wiedzy, iż pismo stanowiące uzupełnienie skargi winien nazwać w inny sposób i opatrzyć je aktualną datą. Skarżący ustanawiając pełnomocnika nie poinformował go o dwukrotnym wysłaniu dokumentów do Rady Miejskiej w Łodzi. Dopiero na skutek odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi pełnomocnik uzyskał wiedzę o tym fakcie. W odpowiedzi na wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi organ podniósł, że brak jest dowodu na okoliczność, iż przesyłka nadana w dniu 6 maja 2014 r. rzeczywiście zawierała skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 roku nr LXXIII/1532/13. Ponadto wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że przesyłka z dnia 28 maja 2014 r. zawierała jedynie "uzupełnienie" skargi wniesionej w terminie, pomimo faktu, iż obydwa pisma zawierały niemal tożsamą treść oraz identyczne zarzuty. W ocenie Rady Miejskiej w Łodzi istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż skarżący miał świadomość niezachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia oraz niezachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Mimo iż pełnomocnik został ustanowiony już na początku lipca 2014 r. nie poczynił on żadnych starań celem ustalenia czy przesyłka pocztowa została doręczona do adresata i nie podjął żadnych czynności związanych z ustaleniem statusu postępowania, w którym występuje jako pełnomocnik. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd powołał art. 86 § 1, art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", i stwierdził, że strona nie dochowała obowiązku zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności, której terminowi uchybiła. A. W. wskazał, że dnia 6 maja 2014 r. nadał za pośrednictwem operatora pocztowego skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 roku nr LXXIII/1532/13 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej południową część osiedla Sokołów. Jako dowód załączył potwierdzenie nadania przedmiotowej przesyłki oraz reklamację złożoną u operatora pocztowego. Z przedstawionych dokumentów nie wynika jednak, co zawierała przedmiotowa przesyłka polecona i nie można jednoznacznie ustalić tej zawartości wobec faktu zaginięcia przesyłki. Sąd dysponuje jedną skargą na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 roku nr LXXIII/1532/13 nadaną za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. dnia 28 maja 2014 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia skargi. Skarżący podnosi, że skarga nadana dnia 28 maja 2014 r. w istocie stanowiła uzupełnienie skargi nadanej dnia 6 maja 2014 r. z zachowaniem ustawowego terminu. Sąd zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż obydwa pisma zostały jednakowo zatytułowane "Skarga" i oznaczone zostały identyczną datą tj. 29 kwietnia 2014 r. W ocenie Sądu takie działanie skarżącego budzi uzasadnione wątpliwości. Niewątpliwie w tych okolicznościach sprawy można stwierdzić, że strona nie zachowała należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, jakiej można by wymagać od przeciętnej osoby należycie dbającej o własne interesy. Składający skargę do sądu winien dokładnie oznaczyć, jakie pismo stanowi skargę, a jakie jedynie uzupełnienie pierwotnej skargi. Nadesłane pisma procesowe winny być opatrzone aktualną datą. Złożenie dwóch jednakowo oznaczonych skarg w jednej sprawie o niemalże identycznej treści świadczy o zaniedbaniu strony. Niestaranność, jakiej dopuścił się skarżący uprawnia do stwierdzenia po jego stronie nieumyślnej winy, zwłaszcza wobec faktu iż był świadomy istnienia wymogu zachowania określonego terminu do złożenia skargi. Sąd zaznaczył również, że ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik zarówno w toku postępowania sądowoadministracyjnego, jak i na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. nie podnosił kwestii złożenia wcześniejszej skargi przez A. W. Na okoliczność tę wskazał dopiero po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, przy czym z powołanej przez niego argumentacji nie można wywieść, że w sprawie została wniesiona wcześniejsza skarga z zachowaniem ustawowego terminu, tj. w dniu 6 maja 2014 r. Zatem pełnomocnik A. W. prowadząc sprawę, nie dochował szczególnej staranności, do której zobowiązane są podmioty wykonujące zawody prawnicze. W ocenie Sądu, w tych okolicznościach sprawy nie można stwierdzić, iż wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 roku nr LXXIII/1532/13, bowiem nie zostało uprawdopodobnione, że przesyłka nadana dnia 6 maja 2014 r. stanowiła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 roku nr LXXIII/1532/13. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 85, art. 86 § 1 i 2, art. 87 § 2 p.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy, A. W. oprócz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożył skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 grudnia 2014 r. odrzucającego jego skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 października 2013 roku nr LXXIII/1532/13, która nie została jeszcze rozpoznana. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest tymczasem pogląd, że czynności procesowe polegające na złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (zob. postanowienia NSA: z dnia 20 marca 2013 r., I FZ 39/13; z dnia 29 stycznia 2015 r., I OZ 49/15; z dnia 25 czerwca 2013 r., II OZ 489/13; z dnia 5 grudnia 2012 r., II FZ 960/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero wówczas bowiem czynność taka staje się bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy strona złożyła skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie skargi kasacyjnej. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu złożony w sytuacji, w której strona wnosi jednocześnie skargę kasacyjną podlega odrzuceniu jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 p.p.s.a. Tymczasem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu. Wniesienie skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę stworzyło procesową przeszkodę dla merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu i z tej przyczyny postanowienie zapadłe w wyniku takiego rozpoznania podlegało uchyleniu, a sam wniosek o przywrócenie terminu odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 88 i art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.