II GZ 111/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2887/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2887/14 w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2887/14 Postanowieniem z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2887/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił W.S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2887/14 w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd I instancji w uzasadnieniu podał, że skarżący uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu stwierdził, że na dzień 6 maja 2015 r. wyznaczono termin dwóch spraw z jego skarg – o 12:45 – sprawa o sygn. akt V SA/Wa 2887/14, o 13:00 – sprawa o sygn. akt V SA/Wa 2888/14. W dniu 4 lub 5 maja pracownik sekretariatu Sądu powiadomił pełnomocnika skarżącego o odwołaniu rozprawy wyznaczonej na dzień 6 maja 2015 r. Pracownik kancelarii pełnomocnika, który odebrał telefon z Sądu, oświadczył, że pracownik Sądu poinformował o odroczeniu rozpraw w obu sprawach. W dniu 16 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Sądu z zapytaniem, czy został wyznaczony już nowy termin rozprawy w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2887/14. W odpowiedzi dowiedział się, że wyrok w tej sprawie zapadł w dniu 6 maja 2015 r. Pełnomocnik skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu podkreślił, że otrzymał od Sądu błędną informację o odroczeniu rozprawy, co z kolei skutkowało uchybieniem terminu do wniesienia wniosku o sporządzenia uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia stwierdził, że podnoszone przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie mogą stanowić podstawy do uwzględniania wniosku, nie uprawdopodobnił on bowiem okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia stosownego wniosku. Wskazał, że skoro pracownik Sądu nie udzielił pracownikowi kancelarii pełnomocnika skarżącego informacji o odwołaniu rozprawy w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2887/14 wyznaczonej na dzień 6 maja 2015 r., to przekazanie informacji pełnomocnikowi o odwołaniu rozprawy, stanowiło błąd pracownika kancelarii. Winę za ten błąd ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji również jego mocodawca. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W.S. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. W uzasadnieniu wskazał, że oczywistym jest, że profesjonalny pełnomocnik ponosi odpowiedzialność za błędy i wadliwe działanie swoich pracowników, jednakże nie może ponosić odpowiedzialności za błędy osób trzecich, w tym przypadku za błędy pracownika Sądu. Nie można bowiem wykluczyć, że błąd popełnił pracownik Sądu informując mylnie o odroczonej rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Zgodnie zaś z przepisem art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie - jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie - jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienia NSA: z 20 lutego 2012 r., II FZ 145/12; z 24 listopada 2011 r., II FZ 711/11). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również wszystkie okoliczności sprawy. W tym zakresie sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu. Daje to sądowi możliwość dokładnego uwzględnienia wszelkich okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę, okoliczności w jakich doszło do uchybienia terminowi uprawdopodabniają brak winy skarżącego w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazać bowiem należy, że adwokat P.P. został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie jako pełnomocnik z urzędu dla W.S. w dwóch sprawach o sygn. akt V SA/Wa 2887/14 i V SA/Wa 2888/14. Z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że pracownik jego kancelarii został poinformowany przez pracownika sekretariatu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. o odroczeniu w dniu 6 lipca 2015 r., dwóch rozpraw w sprawach o sygnaturach wskazanych powyżej. Natomiast z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika sekretariatu Sądu wynika, że nie zawiadomiono pełnomocnika o odroczeniu rozprawy w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2887/15 wyznaczonej na dzień 6 maja 2015 r. Mając na uwadze dwa sprzeczne ze sobą oświadczenia nie można wykluczyć sytuacji, że przy przekazywaniu telefonicznej informacji, doszło do nieporozumienia podczas rozmowy z pracownikiem Sądu, co do tego które sprawy zostały odroczone, w konsekwencji czego pełnomocnik skarżącego nie złożył stosownego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. W takiej sytuacji uznać należy, że okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu uzasadniają przyjęcie braku winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu, do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a zatem ziściły się wskazane w art. 86 § 1 p.p.s.a. przesłanki, które warunkują przywrócenie uchybionego terminu. Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócić skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.