I SA/Lu 326/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, WSA Andrzej Niezgoda, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od czerwca do grudnia 2013 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozpatrzeniu odwołania B. W. od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta L. z dnia [...], nr [...] ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za miesiące od czerwca do grudnia 2013r. w kwocie 225 zł B. W., J. R. i T. R. – uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i ustalił: B. W., J. R. i T. R. solidarnie wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres od czerwca do grudnia 2013r. w kwocie 224zł. W odwołaniu, pełnomocnik skarżącej zarzucił, że decyzja organu I instancji nie uwzględnia rzeczywistego stanu nieruchomości, która położona jest w dzielnicy starych, rozsypujących się budynków, bez kanalizacji i wodociągu. Podniósł również, iż działka znajduje się na wysokim, osuwającym się wzniesieniu, a dojazd do niej jest w zależności od poru roku, co najmniej utrudniony. Istniejący budynek o pow. 44,50 m2 został przeznaczony - z uwagi na jego zły stan techniczny - do rozbiórki, co znajduje potwierdzenie w decyzji L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...]. W tych okolicznościach, budynek ten nie może być zaliczony do kategorii budynków mieszkalnych, od których pobiera się podatek, bowiem nie spełnia on swojej funkcji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., w rozpoznaniu odwołania podało, że z ustaleń dokonanych w postępowaniu podatkowym wynika, że od 7 maja 2013r. współwłaścicielami nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] - składającej się z działek nr 31/2 i 37/12 o łącznej powierzchni 819 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 44,55 m2 (powierzchnia powyżej 2,20 m - 42,50 m2, powierzchnia o wysokości kondygnacji 1,40 - 2,20 m - 4,10 m2), dla której Sąd Rejonowy L. – Z. w L. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] - są B. W. (1/2 części), T. R. i J. R. (1/2 części na prawie wspólności majątkowej małżeńskiej). Powołując się następnie na przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 z późn. zm., zwanej dalej: "u.p.g.i.k."), stwierdziło jednocześnie, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 z późn. zm., zwanej dalej: "u.o.p.i.o.l."), dodając, że stosownie do art. 3 ust. 4 u.o.p.i.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5 oraz dodało, że obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek - art. 6 ust. 4 u.o.p.i.o.l. Uwzględniając przytoczone normy prawne, należało – w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego – uznać za prawidłowe przyjęcie do opodatkowania gruntów "pozostałych" i budynku mieszkalnego w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków oraz wynik oględzin dokonanych 5 września 2012r. oraz opodatkowanie tych przedmiotów, z tym, że z korektą co do powierzchni. Stwierdzono bowiem, że organ I instancji nie dokonał poprawnego wymiaru podatku od nieruchomości za miesiące od czerwca do grudnia 2013r., bowiem do opodatkowania, z niewiadomych względów, przyjął budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej 48 m2, gdy tymczasem z danych zgromadzonych w aktach sprawy i samego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż podstawę opodatkowania winna stanowić inna powierzchnia użytkowa (zgodnie z protokołem oględzin z dnia 5 września 2012r. - 44,55 m2). Biorąc pod uwagę tę liczbę i stawki podatkowe wprowadzone uchwałą nr 562/XXIV/2012 Rady Miasta Lublin z dnia 18 października 2012 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości na 2013 rok (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2012 r., poz. 3300) obliczenie podatku od nieruchomości za siedem miesięcy 2013r. kształtuje się następująco: - kwota 205,43 zł za 819 m2 powierzchni gruntu zakwalifikowanej do kategorii "pozostałych" (0,43 zł od m2 pow.) - § 1 pkt 1 lit. c) ww. uchwały, - kwota 18,19 zł za 44,55 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego (0,70 zł od 1 m2 pow. użytkowej) - § 1 pkt 2 lit. a) ww. uchwały. Łącznie podatek po zaokrągleniu wynosi 224 zł. Organ odwoławczy argumentował, że skoro podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym, to tym samym bez znaczenia pozostają argumenty o trudnościach w dostaniu się na nieruchomość, czy złym stan techniczny budynku, co do którego zezwolono na rozbiórkę. Stan techniczny przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości może mieć - na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.o.p.i.o.l. - wypływ jedynie na zakwalifikowanie go jako związanego bądź jako niezwiązanego z prowadzeniem działalności gospodarczej i w konsekwencji na wysokość zastosowanych stawek podatkowych, co jednak w tym postępowaniu pozostaje nieistotne z uwagi na fakt, iż podatnicy nie są przedsiębiorcami. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.o.p.i.o.l., podatnikiem podatku od nieruchomości pozostaje ten, kto jest m.in. właścicielem przedmiotów opodatkowania objętych tą daniną, co stanowi okoliczność obiektywną, której nie znoszą żadne okoliczności dotyczące możliwości bądź chęci z nich korzystania, nawet w takiej sytuacji, gdyby utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości był wynikiem czynników od podatnika niezależnych. Od tej decyzji B. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o jej zmianę poprzez odstąpienie od opodatkowania ewentualnie o uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisów: - art. 21 ust. 1 u.p.g.i.k., - art. art. 1a ust. 1 pkt 1; 2 ust. 1 u.o.p.i.o.l., a także uchwały nr 182/XIII/2007 Rady Miasta Lublin z dnia 25 października 2007r., podnosząc, że kwota wymierzonego podatku jest zawyżona, gdyż nie uwzględnia rzeczywistego stanu technicznego nieruchomości, tj. położenia wymienionych działek oraz znajdującej się tam budowli. Argumentowała, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w części dzielnicy, gdzie znajdują się stare rozsypujące się domy, tzw. slumsy. Brak kanalizacji, wodociągu, etc. Nieruchomość położona jest na dosyć wysokim wzniesieniu, które jest osuwającym się terenem, szczególnie w porach deszczowych. Jest źle zabezpieczona w tym zakresie co grozi niebezpieczeństwem. Do nieruchomości prowadzi jedna wąska droga od strony muru sióstr zakonnych po wzniesieniu. Dojazd do działek tam usytuowanych, w zależności od pory roku jest żaden, albo zły. Znajduje się na niej budynek - budowla, która może zagrażać niebezpieczeństwem. Budowla ta niesłusznie została ujęta w kategorii budynków mieszkalnych; została przeznaczona do rozbiórki, co zostało udokumentowane decyzją L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...]. Inny budynek na tej działce o nr 17 a) dawno uległ całkowitej degradacji i był praktycznie nie do odnalezienia w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 5 września 2012r. Biorąc pod uwagę powyższe – w ocenie skarżącej – przedmiotowa budowla nie spełnia wymogów budynku mieszkalnego. W tej sytuacji podatek od gruntu powinien być obniżony, natomiast od istniejącej budowli nie powinien w ogóle być wymierzany. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. podtrzymało w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i może uwzględnić skargę także z innych powodów niż zarzucane. Sąd nie będąc skrępowany podniesionymi wnioskami i zarzutami, sposobem sformułowania skargi, czy użytymi argumentami ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nawet wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przed przystąpieniem do oceny przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z unormowaniami zawartymi w dziale IV Ordynacji podatkowej, to na organach ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest zatem zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, a także ich prawidłowa ocena. Dowodem w sprawie podatkowej jest przy tym wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest to sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej). Oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie i pokrycie w zgromadzonych dowodach (art. 191 Ordynacji podatkowej). Dokonując weryfikacji zaskarżonej decyzji przez pryzmat przedstawionych wyżej uregulowań, Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe uchybiły powyższym zasadom, ze skutkiem prowadzącym do uchybienia przepisom prawa materialnego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organy ustaliły, od 7 maja 2013r. współwłaścicielami nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] - składającej się z działek nr 31/2 i 37/12 o łącznej powierzchni 819 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 44,55 m2 (powierzchnia powyżej 2,20 m - 42,50 m2, powierzchnia o wysokości kondygnacji 1,40 - 2,20 m - 4,10 m2), dla której Sąd Rejonowy L. – Z. w L. prowadzi księgę wieczystą KW nr LU [...] - są B. W. (1/2 części), T. R. i J. R. (1/2 części na prawie wspólności majątkowej małżeńskiej) – umowa w aktach sprawy, k. 13. Zasadnie organ odwoławczy podnosi, że zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.g.i.k., podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 1 sierpnia 2014 r., w sprawie o sygn. II FSK 1930/12 (CBOSA), użyty w art. 21 ust. 1 u.p.g.i.k. zwrot "wymiar podatku" należy interpretować jako ustalenie (określenie) zobowiązania podatkowego, z uwzględnieniem elementów przedmiotowych jak i podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie przyjmowany jest pogląd, podzielany również przez skład orzekający rozpatrujący niniejszą sprawę, w świetle którego, stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009r., sygn. akt II FPS 1/09 (CBOSA). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. W ten tok rozumowania wpisuje się również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 21 grudnia 2012r., sygn. akt II FSK 986/11 (CBOSA), w którym zaakcentowano, że w świetle art. 21 ust. 1 u.p.g.i.k. podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony (zapisany) w ewidencji gruntów i budynków oraz, że w tym kontekście można mówić o formalnym związaniu ewidencją, która dla wymiaru podatku ma znaczenie rozstrzygające, niezależnie od tego, jaki w określonym czasie jest charakter danych gruntów. Natomiast o tym, czy te obiekty budowlane będą opodatkowane jako budynki, czy też jako budowle, decydują postanowienia u.o.p.i.o.l., gdzie znajdują się definicje tych pojęć. Z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.p.i.o.l. wynika, że przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości są nieruchomości lub obiekty budowlane, m.in. w postaci budynków lub ich części. Dany obiekt budowlany jest opodatkowany jako budynek wówczas, gdy ma cechy wynikające z ustawowej definicji budynku zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.o.p.i.o.l. Budynkiem, według tej regulacji jest "obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach". Przytoczona wyżej definicja budynku na gruncie u.o.p.i.o.l zbieżna jest z rozumieniem tego samego pojęcia w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r., poz. 1409 z późn. zm.). Art. 3 pkt 2 tej ustawy stanowi bowiem, iż ilekroć w ustawie jest mowa o budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 5 września 2012r. (k. 10 akt podatkowych) stwierdzono, że na spornej nieruchomości znajduje się obiekt budowlany o cechach budynku (trwale związany z gruntem, posiada dach i przegrody budowlane) i jest zamieszkały bez tytułu prawnego przez niejakiego "Pana S.". Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy też przemieszczenie na inne miejsce (wyroki NSA: z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1461/08, z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 323/11, CBOSA). Nie oznacza ona jednak, że "trwałe związanie z gruntem" jest tożsame z istnieniem fundamentu. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby bowiem do stwierdzenia, że w istocie każdy budynek z fundamentami jest trwale związany z gruntem. Gdyby jednak dokonać takiej interpretacji przepisu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.o.p.i.o.l., to niezrozumiałe byłoby, po co ustawodawca w przepisie tym wskazał, że za budynek można uznać obiekt, który ma fundamenty oraz jest trwale z gruntem związany. Gdyby trwały związek z gruntem sprowadzał się jedynie do istnienia fundamentów, to definicja powinna być krótsza. Nie miałoby bowiem sensu zamieszczanie w niej pojęcia "trwale z gruntem związany". Pojęcie to jednakże jest zamieszczone w tym przepisie, a przez to nie może być utożsamiane z posiadaniem przez budynek fundamentu. W obowiązujących przepisach brak definicji fundamentu i określenia parametrów, jakim powinien odpowiadać. Pojęcie to zostało zdefiniowane w "Słowniku języka polskiego" pod redakcją M. Szymczyka (Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa, tom I, str.618), jako dolna część budowli lub podstawa konstrukcji osadzona w gruncie, wykonana z cegły, kamienia, betonu itp. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym słusznie przyjęto, że fundament jest elementem konstrukcyjnym, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń na grunt i może być on wykonany z różnych materiałów budowlanych. Parametry fundamentu oraz głębokość jego posadowienia w gruncie zależą od wielkości przenoszonych obciążeń, a te zaś zależą od wielkości i rodzaju konstrukcji (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2011r., sygn. akt II OSK 547/10, CBOSA). Jeśli zatem w protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 5 września 2012r. brak jest jakiejkolwiek informacji dotyczącej posiadania przez sporną budowlę fundamentów, to w tych okolicznościach, opodatkowanie jej jako budynku – w świetle przesłanek z przepisu art. 1 a ust. 1 pkt 1 u.o.p.i.o.l. – nasuwa poważne wątpliwości. Z niczego bowiem nie wynika, czy ów "budynek" posiadał fundamenty, a tylko o nich w ww. protokole nie wspomniano, czy też ich nie posiadał. Istotne jest również to, że o ile ww. protokół mógł być w pozostałym zakresie miarodajny dla lat wcześniejszych, o tyle powoływanie się na jego ustalenia w roku podatkowym 2013 może już miarodajne nie być. Jest bowiem oczywiste, że naturalna degradacja jest nieuchronna i wciąż postępuje. Z punktu widzenia istoty sprawy, nie mają natomiast znaczenia wywody skarżącej, że obiekt ten znajduje się w złym stanie technicznym. Podobnie nie jest istotne, że jest on posadowiony "na dosyć wysokim wzniesieniu, które jest osuwającym się terenem, szczególnie w porach deszczowych". Nie ma też znaczenia, że nie ma w nim "kanalizacji, wodociągu, etc.", ani też, że "inny budynek na tej działce o nr 17 a dawno uległ całkowitej degradacji i był praktycznie nie do odnalezienia w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 5 września 2012r.". Zły stan techniczny obiektu, brak mediów i nieużytkowanie budynku, czy też brak do niego dostępu - nie pozbawia go charakteru budynku. Dopiero brak elementów wskazanych w definicji ustawowej budynku (trwałe związanie z gruntem, wydzielenie z przestrzeni przegrodami budowlanymi, posiadanie dachu i fundamentów) może przesądzić, że określony obiekt przestał być budynkiem. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że "budynek ten został przeznaczony do rozbiórki, co zostało udokumentowane decyzją L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...]". Sąd wyraża pogląd, iż z punktu widzenia ww. przepisów u.o.p.i.o.l. i stanu faktycznego sprawy, kwestia ta nie ma żadnego znaczenia. Jak już wskazano, zły stan obiektu nie stanowi przesłanki do uznania, że nie mamy do czynienia z budynkiem w rozumieniu przepisów u.o.p.i.o.l. Faktu tego nie zmienia to, że jest on przeznaczony do rozbiórki i – według skarżącej – nie nadaje się do użytkowania. Na marginesie Sąd zauważa, że "pozwolenie na prowadzenie prac związanych z usunięciem elementu zabudowy w układzie urbanistycznym - budynku na działce nr 31 przy ul. [...] w L." zostało wydane w dniu [...] natomiast przeprowadzone oględziny potwierdziły, że do dnia 5 września 2012r. budynek rozebrany nie został (pozwolenie na rozbiórkę ważne było 2 lata od jego wydania, k.11-11v akt podatkowych). Wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie nie można mówić o naruszeniu przepisów uchwały nr 182/XIII/2007 Rady Miasta Lublin z dnia 25 października 2007r. Po pierwsze: uchwała ta nie była przez organy stosowana, w sytuacji, gdy wysokość stawek podatkowych przyjęto na podstawie regulacji wynikających z uchwały nr 562/XXIV/2012 Rady Miasta Lublin z dnia 18 października 2012 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości na 2013r., zaś po drugie: z niczego nie wynika, w jaki sposób zastosowana uchwała miałaby zostać naruszona. Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. W toku ponownego rozpoznania sprawy, obowiązkiem organu odwoławczego będzie dokonanie ustaleń odnośnie spełnienia przez sporny obiekt wszystkich przesłanek, które muszą – w świetle przepisu art. 1 a ust. 1 pkt 1 u.o.p.i.o.l. – zaistnieć, aby można go było opodatkować podatkiem od nieruchomości. Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku ma swoje uzasadnienie w przepisie art. 152, zaś o kosztach postępowania - w przepisie art. 200 p.p.s.a.