II SAB/Wr 91/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-12-11
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Ireneusz Dukiel, Halina Kremis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego dopuścił się bezczynności, odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania ogrodzenia i zamiast tego informując wnioskodawców w trybie skargowym o braku podstaw do pozytywnego załatwienia sprawy?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego dopuścił się bezczynności, ponieważ zamiast wszcząć postępowanie administracyjne lub wydać postanowienie o odmowie jego wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., poinformował wnioskodawców w trybie skargowym o braku podstaw do pozytywnego załatwienia sprawy. Taka forma załatwienia wniosku, który powinien być rozpatrzony w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia, nosi znamiona bezczynności organu.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w sprawie wykonania ogrodzenia. Właściciele lokali mieszkalnych zwrócili się do PINB o nakazanie zarządcy usunięcia nieprawidłowości związanych z samowolnie wykonanym ogrodzeniem. PINB poinformował o braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, co zostało uznane przez stronę skarżącą za bezczynność. Skarżący domagał się zobowiązania PINB do wydania decyzji w sprawie ogrodzenia oraz wymierzenia grzywny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wykonania ogrodzenia w terminie 30 dni od zwrotu akt administracyjnych z odpisem prawomocnego wyroku Sądu. Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił wniosek o wymierzenie organowi grzywny i zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędzia NSA Halina Kremis Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. F. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. w przedmiocie wykonania ogrodzenia I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wykonania ogrodzenia w terminie 30 dni od zwrotu akt administracyjnych z odpisem prawomocnego wyroku Sądu; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny; IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarga A. F. (dalej zwanego stroną lub skarżącym) na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej zwanego organem nadzoru budowlanego lub w skrócie PINB) w przedmiocie ogrodzenia zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] a działką nr [...] AM-27, obręb [...] (od ulicy K.) we W., została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Pismem z dnia 5 lutego 2014 r. właściciele lokali mieszkalnych przy ulicy O. [...] we W. (wśród nich również skarżący - wskazany jako pełnomocnik do doręczeń) zwrócili się do PINB o wydanie decyzji nakazującej zarządcy, tj. Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" we W. (dalej jako Spółdzielnia Mieszkaniowa), usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości związanych z samowolnie wykonanymi robotami budowlanymi na dz. nr [...] AM-27, obręb [...] przy ul. O. [...] we W., polegających na: 1) ogrodzeniu siatką stalową na słupkach stalowych wysokości 0,85 m (przy bramie wejściowej ul. O. [...]) drogi wewnętrznej z wejściem i wjazdem na drogę publiczną ul. K. (dz. nr [...] AM-27, obręb [...]); 2) wyburzeniu istniejących od przeszło 40 lat kołnierzy betonowych przy oknach piwnicznych budynków wielorodzinnych przy ul. O. [...] i [...].
W celu ustalenia stanu faktycznego, PINB przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w ramach którego przeprowadził kontrolę na terenie nieruchomości przy ulicy O. [...] we W. oraz wystąpi do Spółdzielni Mieszkaniowej oraz Wydziału Architektury Urzędu Miasta we W. o stosowne dokumenty.
Na podstawie przeprowadzonej kontroli PINB ustalił, że pomiędzy działkami nr [...] i [...] a działką [...], AM-27 (od strony ulicy K.) wykonane zostało stalowe, ażurowe ogrodzenie z furtką, o zmiennej wysokości. Ponadto ustalono, że ogrodzenie wykonane zostało przez Spółdzielnię Mieszkaniową na podstawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót, przyjętego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej bez sprzeciwu. Okoliczność taka została potwierdzona zaświadczeniem nr [...] wydanym przez Prezydenta W. w dniu 23 grudnia 2013 r. o przyjęciu bez sprzeciwu zgłoszenia.
Zawiadomieniem z dnia 4 marca 2014 r. PINB, powołując się na art. 233 zd. 2, art. 237 § 3 oraz art. 238 § 1 k.p.a., poinformował właścicieli lokali mieszkalnych – na adres skarżącego jako pełnomocnika do dręczeń, że wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych polegających na rozbiórce betonowych murków ograniczających studnie doświetlające pomieszczenia piwnic w budynku przy ulicy O. [...] we W. (w klatkach nr 26 i 28) oraz zawiadomił o braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] a działką [...], AM-27, obręb [...] we W.. Skarżący nie podjął skierowanego do niego powyższego zawiadomienia.
Skarżący pismem z dnia 21 lipca 2014 r. złożył do D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. (dalej jako DWINB zażalenie na bezczynność w przedmiocie braku dostępu do drogi publicznej (dz. nr [...]), zablokowanej ogrodzeniem działek nr [...] i [...] AM-27, obręb [...] co zostało przez właścicieli nieruchomości przedstawione PINB w piśmie z dnia 5 lutego 2014 r. Jednocześnie skarżący poinformował o nieaktualności kwestii dotyczącej osłon murowanych zabezpieczających kraty wentylacyjne piwnic, ponieważ został przez zarządcę przywrócony stan pierwotny.
DWINB postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r., nr [...], uznał zażalenie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia opisany został przebieg podjętych przez PINB czynności kontrolnych oraz okoliczności zawiadomienia skarżącego przez PINB, pismem z dnia 4 marca 2014 r., o sposobie rozpatrzenia skargi mieszkańców z dnia 5 lutego 2014 r. DWINB wskazał także, iż z wyjaśnień przekazanych przez organ I instancji wynika, że pismo z dnia 4 marca 2014 r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, nie zostało podjęte przez adresata w terminie. Zatem zgodnie z przepisem art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a opisane pismo zostało pozostawione w aktach sprawy.
Strona w dniu 8 września 2014 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w sprawie "ogrodzenia zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] a działką nr [...] AM-27, obręb [...] (od ul. K.), w przedmiocie braku właścicielom w/w nieruchomości dostępu do drogi publicznej, a w szczególności wjazdu wszelkich pojazdów uprzewilejowanych na teren nieruchomości zamknięty ulicami O. [...], K. [...] i B. [...]". Skarżący wnosząc skargę zwrócił się do sądu o zobowiązanie PINB do wydania decyzji w sprawie ogrodzenia, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.)
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że teren przedmiotowej nieruchomości (stanowiącej podwórko) znajduje się pod zarządem Spółdzielni Mieszkaniowej i obecnie zamknięty jest ulicami (winno być raczej budynkami przy ulicach): O. [...], K. [...] i B. [...], co uniemożliwia w szczególności dojazd wszelkich pojazdów uprzywilejowanych do drogi publicznej (ul. K.) i wjazdu z drogi publicznej drogą wewnętrzną do bram wejściowych odpowiednich budynków mieszkalnych wielorodzinnych. Podniesiono również, że został ograniczony ruch pieszy do dróg publicznych, jak też wjazd pojazdów silnikowych (zamontowano słupki zaporowe na piloty). Zdaniem skarżącego możliwość wjazdów i wyjazdów pojazdów spalinowych została odcięta ogrodzeniem z siatki stalowej przez jednego z mieszkańców, z pewnością w porozumieniu z zarządcą, a następnie ta konstrukcja została zmieniona przez tego na segmenty metalowe.
Powołując się na powyższe okoliczności faktyczne skarżący zwrócił uwagę na brak odpowiedzi PINB na pismo z dnia 5 lutego 2014 r., a ponadto zarzucił, że w przedmiotowej sprawie organy I i II instancji naruszyły ogólne zasady wynikające z przepisu art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 11 k.p.a.
PINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak kognicji sądów administracyjnych do orzekania w sprawie w zakresie skargi powszechnej wnoszonej w trybie Działu VIII k.p.a. Według organu skarżący wniósł do PINB pismo w sprawach wykonania robót budowlanych, w których nie miał interesu prawnego, zatem podlegało ono rozpoznaniu w trybie skargowym. W tym zakresie PINB wyjaśnił, że w pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeratywnie w art. 3 u.p.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów tej ustawy, jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Zdaniem organu nadzoru budowlanego oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Zgodnie natomiast z przepisem art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. zakres przedmiotowy skargi na bezczynność i przewlekłość wyznacza treść art. 3 § 2 pkt 1-4a u.p.p.s.a. W takim stanie prawnym, w przekonaniu PINB, wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność (przewlekłość) organu administracji jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy przepisów u.p.p.s.a. zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej. Wobec powyższego tylko w takich przypadkach, w jakich organ administracyjny zwleka z zakończeniem prowadzonego przez siebie postępowania, Sąd może nakazać mu wydanie w określonym terminie decyzji, postanowienia lub aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1- 4a u.p.p.s.a. Według autora odpowiedzi na skargę, skoro nie toczy się postępowanie administracyjne, jak to ma miejsce w tej sprawie, wyłączona jest kompetencja sądu administracyjnego do orzekania o przewlekłości postępowania bądź o bezczynności organu. Dalej PINB przekonywał, że tryb ogólnoskargowy (art. 221 i n. k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, gdyż od zawiadomienia o sposobie załatwienia sprawy nie przysługuje żaden środek zaskarżenia (zażalenie, odwołanie). Nie jest zatem w takiej sprawie dopuszczalne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy nie mieści się bowiem w zakresie aktów i czynności wymienionych w treści art. 3 § 2 pkt 1-4a u.p.p.s.a. W konsekwencji sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skargi na bezczynność w zakresie skargi powszechnej wnoszonej w trybie Działu VIII k.p.a. (post. NSA z dnia 17 września 2001 r., II SAB/Wr 17/2001).
W ocenie PINB, skoro w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zaskarżenia takich aktów lub czynności, ponieważ brak było prowadzonego nadzorczego postępowania administracyjnego, to konsekwentnie nie ma ustawowych podstaw do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłość organu w wydaniu takich aktów lub podjęciu czynności (art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a.).
Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. strona oświadczyła, iż istotą jej skargi jest zarzut bezczynności PINB w przedmiocie wykonania ogrodzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez ochronę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a u.p.p.s.a, a więc między innymi w sprawach, w których wydawane są decyzje administracyjne.
W rozpoznawanej sprawie skarżący, po sprecyzowaniu swojej skargi na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r., zarzucił bezczynność PINB w prowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania ogrodzenia uniemożliwiającego wjazd i wejście na teren podwórza wewnątrzblokowego. Oceniając zatem prezentowane przez skarżącego żądanie należy zwrócić uwagę, iż wyraźnie zostało w nich wyartykułowane, iż jest to skarga na bezczynność organu, a nie na przewlekłość postępowania administracyjnego. W tej sytuacji podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 stycznia 2012 r., sygn. akt II SAB/Gl 38/11, że "wybór między skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania, a skargą na bezczynność organu zawsze należy do skarżącego, a skarga ta wyznacza granice danej sprawy (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.)." W konsekwencji przyjąć wypada, że złożenie skargi na bezczynność organu wiąże sąd jej granicami przedmiotowymi nawet wtedy gdy stwierdzi, że w sprawie spełnione zostały warunki do stwierdzenia przewlekłości prowadzenia postępowania administracyjnego.
Mając zatem zdefiniowany przedmiot sprawy ze skargi na bezczynność organu należało przejść dalej i zbadać czy spełniona została formalna przesłanka dopuszczalności tej skargi, jaką jest wyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, jeżeli służyły one stronie przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 u.p.p.s.a). W myśl art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu- wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Dopiero zatem po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia (tak zwłaszcza postanowienie NSA z 12 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 3920/01, czy też T.Woś w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 87-88).
W niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona, gdyż przed wniesieniem rozpoznawanej skargi skarżący wystąpił pismem z dnia 21 lipca 2014 r. do DWINB z zażaleniem na bezczynność PINB w przedmiocie braku dostępu do drogi publicznej zablokowanej ogrodzeniem działek nr [...] i [...]. DWINB postanowieniem Nr [...] z dnia 12 sierpnia 2014 r. uznał zażalenie za nieuzasadnione, gdyż PINB pismem z dnia 4 marca 2014 r., które nie zostało podjęte przez stronę w terminie, poinformował o stwierdzeniu braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu ogrodzenia..
W dalszej kolejności zasadnym jest przypomnienie, iż zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art.35 § 3 k.p.a.). Należy jednak zauważyć, że do terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. i w przepisach szczególnych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji obowiązany jest zawiadomić strony, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten obciąża organ również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
W przypadku skargi na bezczynność, przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Pod pojęciem bezczynności można zdefiniować sytuację, gdy organ administracji, w terminach przewidzianych przepisami prawa, nie wydaje rozstrzygnięcia w sprawie.
Istotne jest również, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną zwłoką organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji.
Tutaj zatem dochodzimy do zasadniczej kwestii czy prawidłowo organ nadzoru budowlanego nadał pismu właścicieli lokali mieszkalnych w budynku spółdzielczym ( w tym gronie również skarżącego) z dnia 5 lutego 2014 r. charakter interwencyjny (skargowy) i po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego w trybie art. 233 zd. 2, art. 237 § 3 oraz art. 238 § 1 k.p.a. zawiadomił jedynie, że brak jest podstaw do wszczęcia postepowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] a działką [...]. Tymczasem jak wynika to z literalnego brzmienia wskazanego pisma właścicieli lokali mieszkalnych z dnia 5 lutego 2014 r. domagali się oni w oparciu o art. 66 pkt 1 i 2 (winno być raczej art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 2) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej jako ustawa Prawo budowlane lub w skrócie u.p.b.) w zw. z § 14 ust. 1, § 28 ust. 1 i § 41 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (dz. U. Nr 74, poz. 836 ze zm.) nakazanie zarządcy w drodze decyzji usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości związanych z samowolnie wykonanymi robotami budowlanymi polegającymi m.in. na ogrodzeniu siatką stalową na słupkach stalowych o wysokości 0,85 m (...).
Przypomnieć należy zatem, iż z regulacji art. 61 § 1 k.p.a. wynikają dwa sposoby wszczęcia ogólnego postępowania administracyjnego, tj. na żądanie strony lub z urzędu. W obu przypadkach czynności powodujące wszczęcie postępowania powinny odpowiadać określonym w przepisach wymaganiom i być podjęte przez podmioty uprawnione. Tego rodzaju model inicjowania postępowania jest kompromisem miedzy zasadą oficjalności a zasadą skargowości. Postępowanie administracyjnego może być wszczęte wyłącznie w sprawie indywidualnej rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej. O przedmiocie postępowania administracyjnego przesądza regulacja w przepisach materialnego prawa administracyjnego. Przyjdzie również podkreślić, że art. 61 § 1 k.p.a. musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Jeśli zatem przepisy szczególne wyraźnie określają przypadki wszczęcia postępowania na wniosek bądź też z urzędu, organ jest związany tymi postanowieniami (z wyjątkiem art. 61 § 2 k.p.a.). Odwołując się do regulacji procesowej przewidzianej w k.p.a. przyjdzie jeszcze wskazać, że stosownie do art. 233 k.p.a. wszczęcie postępowania z urzędu może nastąpić w wyniku złożenia skargi przez osobę trzecią. W takim przypadku podmiot wnoszący skargę nie będzie stroną takiego postępowania, które przez jego wszczęcie będzie jednym z przypadków załatwienia skargi, bo drugim przypadkiem będzie stwierdzenie braku przesłanek do wszczęcia postępowania lub ustalenie przeszkód w jego wszczęciu (J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 682).
W świetle przedstawionego stanu prawnego jest rzeczą niewątpliwą, że przyjęte w art. 61 § 1 k.p.a. rozwiązanie nie oznacza dowolności organu administracji we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony. Organ administracji obowiązany jest zatem przestrzegać przepisów regulujących inicjatywę wszczęcia postępowania. Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie przyjmuje się bowiem zgodnie, że naruszenie zasady skargowości stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w związku z przepisem prawa materialnego, co obwarowane jest sankcją nieważności decyzji (B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 280).
W tym kontekście podnieść należy, iż jakkolwiek postępowanie kontrolne w ramach przepisów ustawy Prawo budowlane wszczynane jest z urzędu to jednak PINB zobowiązany był potraktować wniosek właścicieli lokali mieszkalnych jako impuls do wszczęcia odpowiedniego dla danych okoliczności faktycznych postępowania administracyjnego i po jego przeprowadzeniu do wydania decyzji merytorycznej lub decyzji umarzającej to postępowanie (art. 105 § 1 k.p.a.), gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Ewentualnie organ nadzoru budowlanego, na wstępnym etapie, gdyby uznał, że żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione prze osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, to zobowiązany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Podnieść w tym miejscu można za NSA, że przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (tak w wyroku z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12).
Niewątpliwie załatwienie wniosku o nakazanie w drodze decyzji zarządcy usunięcia nieprawidłowości związanych z samowolnie wykonanym ogrodzeniem jako skargi w trybie działu VIII k.p.a., które nie nastąpiło w ramach postępowania administracyjnego, uzasadnia konkluzję, iż w zakresie tego wniosku organ nadzoru budowlanego dopuścił się bezczynności.
Na uwzględnienie nie zasługiwało stanowisko PINB zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, gdyż w głównej mierze bazowało ono na wytezowanym stanowisko NSA zawartym w uzasadnieniach wyroków wydanych przed wejściem w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy- Kodeks postepowania administracyjnego oraz ustawy- Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18), która wprowadzono nową regulację zawartą w art. 61a k.p.a.
Sąd w składzie tutaj orzekającym w pełni podziela aktualne stanowisko NSA, m.in. zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 228/14, iż "w obecnym stanie prawnym, jeżeli- zdaniem organu- w wyniku zgłoszenia żądania wszczęcia postepowania administracyjnego nie nastąpiło wszczęcie takiego postepowania z data wskazaną w art. 61 § 3 lub § 3a k.p.a., a ponadto w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 64- 66 k.p.a., to organ administracji publicznej obowiązany jest wydać na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania".
Wadliwe zatem skierowanie przez organ nadzoru budowlanego do wnioskodawców pisma informującego w trybie skargowym o braku możliwości pozytywnego załatwienia sprawy zamiast wszczęcia postępowania administracyjnego lub podjęcia postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, wobec wystąpienia jednej z przesłanek opisanych w art. 61a § 1 k.p.a.,, nosi znamiona bezczynności organu, która może być zwalczana na drodze administracyjnej i skargą do sądu administracyjnego.
W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 149 § 1 zdanie 1 u.p.p.s.a., skargę uwzględnić i zobowiązać PINB do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wykonania ogrodzenia w terminie 30 dni od zwrotu akt administracyjnych z odpisem prawomocnego wyroku Sądu.
Jednakże oceniając stopień bezczynność organu Sąd uznał, że z uwagi na wątpliwości proceduralne co do sposobu rozpoznania wniosku inicjującego, złożonego pierwotnie do PINB, nie miała ona charakteru rażącego, co w konsekwencji spowodowało brak również podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenia organowi grzywny. Z tych też względów na podstawie art. 149 § 1 i § 2 u.p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II i pkt III sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt IV wyroku na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło