I SA/Wa 2341/14

WyrokWSA w Warszawie2014-12-12

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Magdalena Durzyńska, Małgorzata Miron

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji z 1991 r. o przekazaniu w użytkowanie wieczyste gruntu Spółdzielni Mieszkaniowej jest uzasadnione rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających posiadanie gruntu przez Spółdzielnię w dniu 1 sierpnia 1988 r., a jednocześnie ustawa z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dopuszczała regulację stanu prawnego dla posiadaczy bez dokumentów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji z 1991 r. nie jest uzasadnione, ponieważ brak jednoznacznych dowodów na posiadanie gruntu przez Spółdzielnię w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie oznacza automatycznie rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza że ustawa z 1985 r. przewidywała uproszczoną procedurę regulacji stanu prawnego dla posiadaczy bez dokumentów. Nieważności decyzji nie można domniemywać, a organ nadzorczy nie może prowadzić postępowania dowodowego na nowo. W związku z tym, zaskarżona decyzja SKO, która stwierdziła nieważność decyzji z 1991 r., została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu Gminy z 1991 r. o przekazaniu Spółdzielni w użytkowanie wieczyste gruntu. Wnioskodawcy (następcy prawni poprzednich właścicieli) domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r. z powodu braku posiadania gruntu przez Spółdzielnię w dniu 1 sierpnia 1988 r. SKO, po ponownym rozpoznaniu sprawy, stwierdziło nieważność decyzji z 1991 r., uznając, że Spółdzielnia nie udowodniła posiadania gruntu w wymaganej dacie, co stanowiło rażące naruszenie art. 80 ust. 2 ustawy z 1985 r. Spółdzielnia zaskarżyła tę decyzję, zarzucając m.in. wadliwe postępowanie dowodowe i błędne stwierdzenie nieważności decyzji z 1991 r.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od SKO na rzecz skarżącej Spółdzielni koszty postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Małgorzata Miron Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarząd Gminy [...], na podstawie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 1991 r. nr [...] przekazał w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w W. przy ul. [...] grunt, będący własnością Gminy [...], położony w rejonie ulic [...]. Pismem z dnia 25 lipca 2007 r. B. F., I. C. i B. M. - następcy prawni poprzednich właścicieli - zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy z dnia [...] grudnia 1991 r. w części dot. działek z obrębu [...] oznaczonych nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2. Wyrokiem z dnia 20 lipca 2011r. wydanym w sprawie I SA/Wa 885/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, będąc związanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 663/10 uchylającym do ponownego rozpoznania sprawę o sygn akt I SA/Wa 1401/09 uchylił zaskarżoną do tut. Sądu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako organ/SKO) z dnia [...] października 2008 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji organ administracji dokonał oceny przesłanek w warunkach niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Zarzucił, że w toku postępowania administracyjnego nie zostało ustalone czy objęte postępowaniem działki były w posiadaniu przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w dniu 1 sierpnia 1988 r. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zarzucił brak konkretnych dowodów wskazujących na posiadanie (dokumentów, oświadczeń, wyjaśnień, pism itp.), warunkujące spełnienie przesłanki z art. 80 ust. 2 ab initio ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm. zwanej dalej ustawą) Sąd Wojewódzki zalecił, aby przy dokonywaniu ponownej oceny zasadności wniesionego przez B. F., I. C. i B. M. żądania nastąpiło dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprowadzającego się do ustalenia czy [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa była w dniu 1 sierpnia 1988 r. w posiadaniu gruntów, będących przedmiotem sprawy. Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że posiadania gruntu nie można domniemywać, lecz winno ono być potwierdzone w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który należy ponownie przeanalizować i rozważyć, czy zaistniały przesłanki do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. Uzasadnienie ww wyroku w sprawie I SA/Wa 885/11 szczegółowo przedstawia dotychczasowy przebieg postepowania oraz stan faktyczny i prawny sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO decyzją sygn. [...] z dnia [...]. 03. 2013r. stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1991r. znak ([...]) o oddaniu w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. gruntu położonego w W. w rejonie ulic [...]., w części dotyczącej działek oznaczonych: nr [...], [...], [...] z obrębu [...], o pow. [...] m2 (obecnie nr [...], z obrębu [...]), dz. nr [...] część (obecnie dz. nr [...], z obrębu [...]), dz. nr [...], [...] część, [...] część obręb [...]) o pow. [...] m2 (obecnie nr [...], z obrębu [...]), dz. nr [...] część, [...] część, [...] obręb [...] o pow. [...]m2 (obecnie nr [...], z obrębu [...]) oraz dz. nr [...], obręb [...], o pow. [...] m2. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że w dniu 27 grudnia 1988r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] złożyła wniosek o przekazanie terenu objętego decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...].11.1971r. budowy tego osiedla, w użytkowanie wieczyste. Decyzją z dnia [...] grudnia 1991r. (znak [...]) Zarząd [...] na postawie art. 80 ust. 2 i 3 ustawy przekazał w użytkowanie wieczyste [....] Spółdzielni Mieszkaniowej, z siedzibą przy ul. [...] w W., grunt będący własnością Gminy – [...] w W. położony w rejonie ulic [...]. Wskazało, że regulacji w trybie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości podlegały te nieruchomości, których posiadacze w dniu 1 sierpnia 1988r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu gruntów w formie prawem przewidzianej i nie wystąpili w terminie do dnia 31 grudnia 1988r., o uregulowanie stanu prawnego. Posiadacze nieruchomości mogli w zależności od posiadanego statusu prawnego - otrzymać takie nieruchomości w drodze decyzji odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Natomiast podstawową przesłanką przekazania takich nieruchomości w użytkowanie wieczyste było posiadanie gruntu w dniu 1 sierpnia 1988r. oraz brak legitymacji w postaci wymaganych dokumentów wykazujących władztwo do gruntu. Organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania dowodowego nie odnalazł dokumentów potwierdzających stan posiadania przedmiotowych gruntów przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w W. na dzień 1 sierpnia 1988r. ani innych dowodów, które dokumentowałyby stan posiadania wnioskowanych działek. Wskazał, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w W. także nie przedstawiła dowodów na posiadanie ww gruntów w tej dacie, a warunku posiadania nie spełnia powołanie się w decyzji Zarządu Gminy [...], z dnia [...] grudnia 1991r., na decyzję o lokalizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1971r., której adresatem była Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] - tym bardziej, iż ustawa stworzenie możliwości uregulowania stanu prawnego gruntu wiązała z datą 1 sierpnia 1988r. W tym stanie rzeczy organ uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w kwestionowanej decyzji Zarządu [...] z dnia [...].12.1991r., nr [...], w części dotyczącej spornych działek, rażąco narusza art 80 ust. 2 ustawy, co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy pełnomocnik [...] Spółdzielni Mieszkaniowej wniósł o uchylenie ww decyzji w całości i o wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...]. 12. 1991r. względnie o stwierdzenie nieważności decyzji I instancji z uwagi na jej niewykonalność w oparciu o art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Zarzucił wadliwość postępowania dowodowego i wniósł o przesłuchanie świadków, którzy mieliby potwierdzić posiadanie opisywanych działek przez Spółdzielnię. Zarzucił także, że Kolegium błędnie określiło numery działek, które są już nieaktualne co stanowi o niewykonalności decyzji. W toku postępowania "drugoinstacyjnego" SKO zwróciło się do wskazanych świadków o złożenie pisemnych oświadczeń w sprawie. Jedna osoba podniosła, że nie jest w stanie złożyć takiego oświadczenia, druga (H. T.) w piśmie z dnia [...]. 04. 2014r. oświadczyła, że w [...] obecnie nie ma działek ewidencyjnych o numerach nr [...], [...], [...] i [...] w stosunku, do których Spółdzielnia Mieszkaniowa posiada prawo użytkowania wieczystego. W tym stanie rzeczy organ zwrócił się do wnioskodawców o sprecyzowanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1991r. a następnie, po uzyskaniu odpowiedzi, zaskarżoną do tut. Sądu decyzją z [...] maja 2014r. [...] działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12. 10. 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. z 2001r. Dz. U. Nr 79, poz. 856 z p. zm.) oraz art. 127 § 3 kpa i art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił swoją decyzję z 21 maja 2013r. i stwierdził nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] z [...] grudnia 1991r. znak ([...]) o oddaniu w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej gruntu położonego w W. w rejonie ulic [...]., w części dotyczącej działek oznaczonych: dz. nr [...] z obrębu [...], o pow. [...]; dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...]; "dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2; dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2; dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2; dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2; dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu SKO podniosło, że w toku postępowania mogą być badane jedynie warunki wydania zaskarżonej decyzji tj. decyzji wydanej w trybie nadzorczym. Wyjaśnił, że cechą zasadniczą postępowania nadzorczego tj. wszczętego w celu sprawdzenia czy dana decyzja została wydana z naruszeniem normy określonej w art. 156 § 1 kpa, jest zakreślenie ram postępowania tylko do tego zakresu. Wskazał, że organ nie może prowadzić postępowania w szerokim zakresie jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym, nie może rozpoznawać sprawy w jej całokształcie, musi natomiast skupić się na naruszeniu konkretnego przepisu prawa materialnego i tylko w tym zakresie badać rzeczoną decyzję. Według SKO w sprawie zostało wykazane, że decyzja Zarządu Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1991r. znak ([...]) w sposób rażący naruszyła art. 80 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29. 04. 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, co skutkowało na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa koniecznością stwierdzenia jej nieważności w części objętej wnioskiem. Organ podniósł, że Spółdzielnia nie była w stanie udowodnić faktu posiadania przedmiotowych działek w dniu wydania decyzji z dnia 31 grudnia 1991r. a poszukiwania Kolegium oraz zeznania świadków także nie potwierdziły tego faktu. Tym niemniej, według SKO należało skorygować osnowę decyzji poprzez wskazanie numerów działek wymienionych w decyzji z dnia [...] grudnia 1991r. znak ([...]) gdyż działka wskazana przez strony w piśmie, które wpłynęło do Kolegium w dniu 07. 05. 2014r., jako nr [...] z obrębu [...] nie była wymieniona we wniosku z dnia 25. 07. 2007r. ani też nie obejmowała jej zaskarżona decyzja. Skargę na ww decyzję złożyła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wnosząc na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) ppsa o jej uchylenie ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) ppsa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. art. 7, 8, 77 § 1 i 4, 107 § 1S kpa poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie, nie ustalenie istotnych elementów stanu faktycznego, przerzucenie ciężaru dowodu na stronę postępowania i niewłaściwe uzasadnienie decyzji, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 78-83 kpa oraz 86 i 89 kpa poprzez nie przesłuchanie świadków zgłoszonych przez stronę i nie wyznaczenie w tym celu rozprawy, a także pomimo nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy nie dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron, naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 1 kpa poprzez brak podpisania decyzji oraz brak imiennych pieczęci wskazujących na tożsamość osób wydających zaskarżoną decyzję, naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991r. nr 30 poz. 1991r.) poprzez błędne przyjęcie, że działki będące przedmiotem niniejszego postępowania nie były w posiadaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w dniu 01.08.1988r. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 156 § 1 pkt. 2) kpa poprzez błędne stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...].12.1991r. (znak: [...]). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "ppsa") uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w sprawie naruszono przede wszystkim art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. art. 80 ust. 2 i 3 ustawy oraz 107 § 3 kpa. W kontrolowanej sprawie dwukrotnie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy czym wyrok w sprawie I SA/Wa 1401/09 został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny, ze wskazaniem, że ani organ prowadzący postępowanie nadzorcze, ani Sąd pierwszej instancji przyjmując stan posiadania przedmiotowych gruntów przez Spółdzielnię nie powołują się na konkretne dowody, wskazujące na taki stan faktyczny. Zarzucił, że akta postępowania zwykłego, zakończone decyzją Zarządu z dnia [...] grudnia 1991 r., jak również akta postępowania nadzorczego nie zawierają danych (dokumentów, oświadczeń, wyjaśnień pism itp.), na podstawie których można byłoby przyjąć, iż została spełniona przesłanka z art. 80 ust. 2 ustawy. Stanowiskiem tym, zgodnie z art. 190 ppsa tut. Sąd jest związany. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę po ponownym wydaniu przez organ orzeczenia w wyniku uchylenia decyzji SKO przez Sąd wyrokiem w sprawie I SA/Wa 885/11) przyjął, iż podniesiony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie jako zarzut - brak odniesienia się przez organ ( a także przez Sąd I instancji) do zarzutów skargi związanych z nieudowodnieniem stanu posiadania na dzień 1 sierpnia 1988r. nie jest równoznaczny ze stwierdzeniem przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż nieudokumentowanie stanu posiadania Spółdzielni w ww dacie oznacza rażące naruszenie art. 80 ust. 2 ustawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że w kontrolowanej sprawie postępowanie toczyło się w oparciu o przepisy art. art.156-158 kpa, a zatem jego przedmiotem było ustalenie, czy kwestionowana decyzja z 1991r. została wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. W toku takiego postępowania organ administracji bada czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji zostały spełnione ustawowe wymagania warunkujące wydanie orzeczenia zgodnego z prawem. Rację ma przy tym organ, że w toku tego rodzaju postępowania nie prowadzi się postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia stanu faktycznego, będącego podstawą kwestionowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji. To oznacza, że w postępowaniu nadzorczym nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak ma to miejsce w postępowaniu odwoławczym. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28.05.1985 r., sygn. I SA 89/85, publ. ONSA 1985/1/30, wyrok NSA w Warszawie z dnia 22.05.1987 r" sygn. IV SA 1062/86, publ. ONSA 1987/1/35). Swoje żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gminy [...] wnioskodawcy uzasadniali rażącym naruszeniem prawa przez organ, tj. wystąpieniem przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W orzecznictwie przyjęto, iż naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter "rażący", gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Przyjmuje się, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą, a nadto gdy tak wydana decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Rażące naruszenie prawa zachodzi zatem wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa, owo rażące naruszenie prawa musi być przy tym oczywiste. Zachodzi to wówczas gdy kwestionowaną decyzją nadano prawo lub odmówiono jego nadania wbrew wszystkim przesłankom przepisu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16.03.2005 r., sygn. I SA/Wa 188/05, nie publ.). W kontrolowanej sprawie organ stwierdził nieważność decyzji z 1991r. w zakresie sprecyzowanym przez wnioskodawców uznając, że Spółdzielnia nie udowodniła (nie udokumentowała) stanu posiadania na określoną ustawą datę 1 sierpnia 1988r. Tym samym zdaniem SKO doszło do rażącego naruszenia prawa w postaci art. 80 ust. 2 ustawy. Skład rozpoznający sprawę nie podziela ww stanowiska. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez przywoływany przepis zawarty w art. 80 ust. 2 dopuszczała regulację stanu prawnego posiadanych gruntów właśnie dla podmiotów, które nie dysponowały żadnymi dokumentami potwierdzającymi przekazanie im tych gruntów we "władanie". Ustawa wprowadziła uproszczoną procedurę, umożliwiającą uregulowanie stanu prawnego gruntów państwowych, będących w dniu 1 sierpnia 1988 r. w posiadaniu podmiotów nie legitymujących się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie przewidzianej prawem, a które to podmioty do 31 grudnia 1988 r. nie wystąpiły o uregulowanie tego stanu prawnego. Przepis stanowił jednoznacznie, że "posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. (art. 80 ust. 2 i 3 ustawy). Przekazanie następowało na podstawie decyzji rejonowych organów rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarządów gmin w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gmin, w granicach określonych liniami rozgraniczającymi ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych zagospodarowania przestrzennego lub w planach realizacyjnych. Posiadanie jest stanem faktycznym i winno zostać wykazane w postępowaniu głównym, gdyż niewątpliwie okoliczność posiadania danego gruntu (i zakres tego posiadania) stanowiły podstawową przesłankę warunkującą regulację stanu prawnego. Dowodzenie owego posiadania mogło się odbywać w każdej dopuszczonej przez przepisy kpa formie. Jednakże brak w aktach głównych jednoznacznych dowodów potwierdzających stan faktyczny w dniu 1 sierpnia 1988r. w ocenie składu rozpoznającego niniejszą skargę nie oznacza automatycznie, że decyzja ustanawiająca prawa na rzecz Spółdzielni jest nieważna w całości bądź w części. Przepisy dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jako przewidujące odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, nie mogą być interpretowane rozszerzająco, a stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce tylko wówczas, gdy organ w sposób bezsporny ustali zaistnienie przynajmniej jednej z przesłanek taksatywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa, w tym w szczególności art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Przekładając powyższe na realia kontrolowanej sprawy należy podkreślić, że stwierdzenie nieważności spornej decyzji z 1991r. w całości bądź w części byłoby możliwe gdyby w toku postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie nieważnościowe, zostało w sposób nie budzący wątpliwości wykazane, że Spółdzielnia nie była posiadaczem objętych wnioskiem o stwierdzenie nieważności gruntów w dacie 1 sierpnia 1988r. a zatem ze organ orzekając wbrew takiemu stanowi faktycznemu rażąco naruszył przepis ustawy. Innymi słowy: nieważności decyzji nie można domniemywać. Okoliczność, że w aktach sprawy nie ma miarodajnych dowodów potwierdzających posiadanie każdego metra z 391 tys mkw objętych decyzją nie stanowi, że Spółdzielnia nie była w posiadaniu ww gruntów, zwłaszcza że decyzja szczegółowo odnosi się do konkretnych działek ewidencyjnych o konkretnych numerach i precyzyjnie określonej powierzchni. To ostatnie w ocenie Sądu oznacza, że organ rozpoznający sprawę w 1991r. prowadził postępowanie dowodowe w zakresie objętym decyzją skoro wyszczególnił pojedyncze działki na kilku stronach decyzji a dokumentacja z akt sprawy zawiera załączniki mapowe i wycenę ww działek. Uwzględniając powyższe należało uznać, że zarzuty wnioskodawców nie uzasadniają stwierdzenia rażącego naruszenia prawa a w konsekwencji, że nie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z 1991r. w żądanym przez nich zakresie. Oczywiste jest przy tym (na co Sąd zwrócił już uwagę), że w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie prowadzi się od początku postępowania dowodowego jak w postępowaniu głównym, po to aby ustalićczy w dacie wydawania zakwestionowanej decyzji zaistniały przesłanki określone w przepisach ustawy. Przeciwnie: w toku takiego postępowania stawiając decyzji zarzuty rażącego naruszenia prawa należy wykazać, że w świetle akt sprawy i materiału dowodowego zgromadzonego w tymże postępowaniu nieważnościom przesłanki z ustawy nie zostały spełnione a więc, że naruszenie prawa niewątpliwie miało miejsce. Tego w sprawie nie wykazano, a zatem zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa z powodu naruszenia art. 7, 77 i art. 107§ 3 kpa a w szczególności art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, za niezasadne zarzuty skargi dotyczące nieprzeprowadzenia wnioskowanych przez Spółdzielnię dowodów z zeznań świadków na okoliczność potwierdzenia określonego w decyzji a dopowiadającego przepisom ustawy stanu faktycznego, bo postępowanie tego rodzaju zastrzeżone jest dla postępowania głównego. Całkowicie chybiony był zarzut co do nieważności zaskarżonej decyzji z powodu braku podpisów. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien przeanalizować, czy w istocie materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy daje podstawę do jednoznacznego twierdzenia, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa niewątpliwie nie posiadała ww gruntów w dniu 1 sierpnia 1988r. a w konsekwencji czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności ( z powodu rażącego naruszenia prawa) decyzji z dnia [...] grudnia 1991 r. nr [...]. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwzględnieniem § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 490).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło