I SA/Wa 3155/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędzia WSA Tomasz Wykowski Protokolant specjalista Monika Chorzewska- Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. G. i M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia postępowania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...]września 2013 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. G. i M. G. o podjęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...] lipca 1968 r., nr [...], w sprawie odmowy ustanowienia na rzecz dawnego właściciela W. S. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] nr [...], oznaczonego jako "[...]" o pow. [...] m² - odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji do czasu ustalenia przez właściwy sąd spadkobierców J. P. Następnie na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. uchyliło zaskarżone postanowienie Kolegium z dnia [...] sierpnia 2012 r. i orzekło o zawieszeniu postępowania do czasu przedłożenia przez J. P. dokumentu o przyjęciu spadku przez I. P., potwierdzonego przez sąd polski. Jednocześnie Kolegium zobowiązało ww. do wystąpienia w terminie 2 miesięcy od daty otrzymania postanowienia do właściwego sądu powszechnego o uznanie skuteczności na obszarze Polski aktu prawnego – testamentu dotyczącego nabycia spadku po J. P. Na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ww. złożyli skargę, która została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2380/12. Wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r. Sąd ww. skargę oddalił. Kolegium w uzasadnieniu wskazało, że wnioskodawcy występując pismem z dnia 21 sierpnia 2013 r. o podjęcie zawieszonego postanowienia administracyjnego przedstawili uwierzytelniony odpis klauzuli apostille, którym opatrzony został akt notarialny z dnia [...] stycznia 1991 r., na mocy którego jedyną osobą uprawnioną do spadku po J. P. była jego żona I. P. Wnioskodawcy we wniosku podkreślili, że klauzula apostille jest jedyną czynnością wymaganą w celu poświadczenia dokumenty w obrocie między Państwami, sygnatariuszami Konwencji Haskiej znoszącej wymóg legalizowania zagranicznych dokumentów urzędowych, która weszła w życie w dniu 14 sierpnia 2006 r. W związku z powyższym w ocenie wnioskodawców akt notarialny na mocy art. 2 Konwencji Haskiej winien zostać zwolniony z obowiązku legalizacji. Kolegium odmawiając podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego wskazało, że zgodnie z treścią art. 97 § 2 k.p.a., gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmuje postępowanie z urzędu lub na wniosek. W ocenie Kolegium taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsce, a tym samym brak jest podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania. Wskazało, że przedstawiony przez wnioskodawców akt notarialny zaopatrzony w klauzulę apostille nie może zostać uznany z mocy prawa, na podstawie art. 1145 k.p.c. W ocenie organu wynika to z brzmienia przepisu art. 8 ust. 5 ustawy zmieniającej ustawę Kodeks postępowania cywilnego z dnia 5 grudnia 2008 r. zgodnie z którym, uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności na podstawie przepisów ustawy podlegają orzeczenia, rozstrzygnięcia lub ugody, które zostały wydane albo zawarte lub zatwierdzone po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Kolegium wskazało, że art. 2 Konwencji Haskiej stanowi: "Każde Umawiające się Państwo zwolni z legalizacji dokumenty, do których ma zastosowanie niniejsza konwencja i które mają być przedłożone na jego terytorium. Dla celów niniejszej konwencji legalizacja orzeczenia oznacza jedynie czynność, poprzez którą przedstawiciel dyplomatyczny lub urzędnik konsularny państwa, w którym dokument ma być przedłożony, poświadcza autentyczność podpisu, charakteru, w jakim działa osoba podpisująca dokument i w razie potrzeby tożsamość pieczęci lub stempla, który jest on opatrzony". W ocenie organu oznacza to, że opatrzenie dokumentu klauzulą apostille nie przesądza o jego charakterze, tzn. czy dany dokument mieści się w pojęciu "orzeczenia", czy też jest innego rodzaju dokumentem urzędowym, a jedynie potwierdza autentyczność podpisu, charakter, w jakim działa osoba podpisująca dokument oraz tożsamość pieczęci lub stempla, którym jest on opatrzony. W związku z powyższym Kolegium stanęło na stanowisko, że dopiero uznanie przez sąd powszechny przedłożonego aktu notarialnego, dokonane w trybie art. 1145 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, w brzmieniu nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, umożliwi uznanie powyższego dokumentu za dowód w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., rozstrzygający kwestię następstwa prawnego po J. P. Wskazało również, że przedłożony akt przyjęcia spadku został sporządzony w dniu [...] lipca 1991 r., a zatem w okresie, gdy w Polsce nie obowiązywały przepisy umożliwiające stwierdzenie następstwa prawnego w drodze notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. Jedyną drogą potwierdzenia następstwa prawnego była ówcześnie droga postępowania spadkowego przed sądem powszechnym. Ponadto Kolegium wskazało, że skoro francuski akt notarialny rozstrzygną zagadnienie zastrzeżone w prawie krajowym do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych, to jedyną formą uznania jego skuteczności prawnej, a tym samym zgodności z prawem krajowym, jest sądowe uznanie w trybie art. 1145 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2009 r. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...]września 2013 r., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo Kolegium w uzasadnieniu wskazało, że nie może badać i dokonywać oceny postanowienia z dnia [...] października 2012 r. o zawieszeniu postępowania oraz poprzedzającego go postępowania dowodowego. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie sytuacja jest jednoznaczna, wskazana jako przyczyna zawieszenia postępowania konieczność przedłożenia przez J. P. dokumentu o przyjęciu spadku przez I. P., potwierdzonego przez sąd polski - nie ustała. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. G. i M. G. reprezentowani przez adwokata T. K. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 138 § pkt 1 k.p.a. w związku z art 97 § 2 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Kolegium z dnia [...] września 2013 r., w sytuacji, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, bowiem zrealizowano zobowiązania nałożone przez Kolegium postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Wobec powyższego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz na podstawie art. 135 P.p.s.a. o uchylenie postanowienia Kolegium z dnia [...] września 2013 r. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że przedłożony akt notarialny z apostillami i stosownymi tłumaczeniami spełnia wszystkie wymogi formalno-prawne. Dokument ten stanowi uwierzytelniony odpis klauzuli apostille, którym opatrzony został akt notarialny z dnia [...] stycznia 1991 r., na mocy którego jedyną uprawnioną osobą do dziedziczenia spadku po J. P. była jego żona, I. P. Dokument ten spełnia w ocenie skarżących wymogi Konwencji Haskiej. Ponadto wskazali, że przeprowadzenie postępowania spadkowego, na mocy art. 1108 k.p.c. przed polskimi sądami nie było możliwe, gdyż J. P. był obywatelem francuskim, nigdy nie zamieszkiwał w Polsce ani nie miał w Polsce miejsca zwykłego pobytu, zmarł we Francji, jak również do masy spadkowej po J. P. nie weszły żadne prawa rzeczowe na nieruchomości, weszło jedynie roszczenie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi W. S. przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości, a roszczenie takie nie jest prawem rzeczowym. Wskazali, że Polska jest stroną Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. W Polsce Konwencja weszła w życie z dniem 14 sierpnia 2006 r. Zakresem terytorialnym Konwencji objęte są wszystkie państwa będące jej stronami, w tym Polska i Francja. Zgodnie z art. 1 Konwencji, ma ona zastosowanie do dokumentów urzędowych, które zostały sporządzone na terytorium jednego z państw będących stronami Konwencji i które mają być przedłożone na terytorium innego z tych państw. Za takie dokumenty dla celów Konwencji uważane są rn.in. dokumenty pochodzące od organu lub urzędnika sądowego, włączając w to dokumenty pochodzące od prokuratora, sekretarza sadowego lub urzędnika dokonującego doręczeń; dokumenty administracyjne, akty notarialne, z wyłączeniem dokumentów sporządzonych przez przedstawicieli dyplomatycznych lub urzędników konsularnych oraz dokumentów administracyjnych dotyczących bezpośrednio transakcji handlowych lub operacji celnych. Na zasadzie art. 2 Konwencji, każde państwo zwolni z legalizacji powyższe dokumenty. Artykuł 3 w ust. 1 stanowi, że jedyną czynnością która może być wymagana w celu poświadczenia autentyczności podpisu, charakteru, w jakim działa osoba, która podpisała dokument, oraz, w razie potrzeby, tożsamość pieczęci lub stempla, którym opatrzony jest dokument, jest dołączenie apostille określonej w artykule 4, wydanej przez właściwy organ państwa, z którego dokument pochodzi. Wskazali, że naa gruncie polskiego Kodeksu Postępowania Cywilnego uregulowanie dotyczące sytuacji urzędowych dokumentów zagranicznych oraz konieczności ich uwierzytelniania zawarte jest wart. 1138 k.p.c.. Z przepisu tego wynika zasada, że zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z urzędowymi dokumentami polskimi. Zatem uzyskanie apostille jest jedyną czynnością wymaganą, by poświadczyć dokument w obrocie między państwami będącymi sygnatariuszami Konwencji. Tym samym w ocenie skarżących akt notarialny z dnia [...] stycznia 1991 r. stwierdzający nabycie spadku po J. P., opatrzony w apostille, na mocy wskazanej wyżej Konwencji, nie podlega legalizacji i winien stanowić podstawę do ustalenia kręgu spadkobierców po J. P. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie wbrew zarzutom skargi odpowiada prawu, co uzasadnia jej oddalenie . Podkreślić w pierwszej kolejności należy, że sprawa zakończona wydaniem kontrolowanego obecnie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. oraz poprzedzającego je postanowienia tego organu z dnia [...] września 2013 r., odmawiającego podjęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...] lipca 1968 r. odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej na rzecz jej dawnego, przeddekretowego właściciela była już przedmiotem analizy Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r. sygn. I SA/Wa 2380/12, oddalił bowiem skargę M. G. i M. G. na postanowienie z dnia [...] października 2012 r., mocą którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r. i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie w sprawie, do czasu przedłożenia przez J. P. dokumentu o przyjęciu spadku przez I. P. potwierdzonego przez sąd polski oraz wezwało J. P. do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, do właściwego sądu powszechnego, z wnioskiem o uznanie skuteczności na obszarze Polski, aktu prawnego - testamentu dotyczącego nabycia spadku po J. P. Rozpoznanie wniosku skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania nastąpiło więc w ramach związania wynikającego z rozstrzygnięcia Sądu wydanego w cytowanym wyżej wyroku. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa. W wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10 (LEX nr 1104099), Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 P.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 P. p. s. a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (J. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, że działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Orzekające ponownie w niniejszej sprawie organy administracji oraz Sąd są zatem związane wykładnią wyrażoną w motywach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r. albowiem w okolicznościach tej sprawy nie zaistniały wymienione wyżej przesłanki, umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w cytowanym wyroku . Tym samym kontrola prawidłowości zaskarżonego postanowienia wynika z oceny realizacji zaleceń zawartych w uzasadnieniu omawianego wyroku . W odniesieniu do powyższego podkreślić należy, iż nie może być wątpliwości, że w dacie złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania skarżący nie wykonali zaleceń związanych z przedłożeniem do akt sprawy dokumentów prejudycjalnych dla dalszego prowadzenia postępowania zawartych w uzasadnieniu tego wyroku . Rozpoznając wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zasadnie zatem odmówiło jego uwzględnienia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że stanowisko skarżących stanowi w istocie polemikę z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r. i zmierza do zmiany interpretacji prawa zawartej w jego uzasadnieniu. Zarzuty naruszenia wymienionych w skardze przepisów prawa są zatem chybione. Wobec powyższego Sąd na podstawie art.151 P.p.s.a., skargę oddalił