II OZ 632/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 1505/14 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 1505/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 5 marca 2015 r. odrzucono skargę kasacyjną A.K., działającej przez pełnomocnika adw. P.W., od wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r. wydanego w niniejszej sprawie, jako wniesionej po upływie ustawowego terminu. Pismem z dnia 26 marca 2015 r. skarżąca, działająca przez pełnomocnika adw. M.W., wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, wskazując, że o odrzuceniu skargi kasacyjnej przez Sąd dowiedziała się w dniu 20 marca 2015 r., zaś w sprawie nie można mówić o jakiejkolwiek jej winie w uchybieniu terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. Zdaniem skarżącej, działała ona w zaufaniu do profesjonalnego pełnomocnika, któremu powierzyła prowadzenie swojej sprawy. Nie mogła ani przypuszczać, ani stwierdzić, że podczas obsługi prawnej jej sprawy dojdzie do jakichkolwiek zaniedbań. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zdaniem Sądu przedstawione przez skarżącą okoliczności nie wyłączają winy strony w uchybieniu terminu. Dalej Sąd przedstawił poglądy orzecznictwa dotyczące kwestii braku winy w uchybieniu terminu, a następnie wyjaśnił, że poglądy te dotyczą także działania pełnomocnika strony. Ponadto wskazał, że w sytuacji gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania szczególnej zawodowej staranności w postępowaniu przez tego pełnomocnika, bowiem to mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego, tym samym to na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma zaś obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością i zaangażowaniem w sprawę, jak gdyby działał na własną rzecz. Wina w uchybieniu terminu przez pełnomocnika wywołuje negatywne skutki dla reprezentowanego. Dalej Sąd wskazał, że w rozpoznawanym w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nowy pełnomocnik skarżącej nie przedstawił żadnych dowodów ani twierdzeń, uprawdopodabniających brak winy poprzedniego pełnomocnika w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie sposób zatem, w ocenie Sądu, w takich okolicznościach sprawy przyjąć, aby skarżąca uprawdopodobniła brak winy w niedochowaniu terminu do dokonania tej czynności procesowej, jak tego wymaga przepis art. 87 § 2 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca podnosząc, że w zaistniałym stanie faktycznym sprawy nie sposób zgodzić się z argumentacją Sądu pierwszej instancji. Zdaniem skarżącej nie można jej zarzucić winy w uchybieniu terminu, bowiem dochowała należytej staranności przy zachowaniu terminu do jej wniesienia – udała się do kancelarii adwokackiej i zleciła sporządzenie środka odwoławczego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nadto, zdaniem strony o ile można by jej było przypisać winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, jeżeli uchybienie to nastąpiło z winy pełnomocnika, bowiem strona sama może złożyć stosowną skargę, to w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja odmienna. Skarga kasacyjna nie może być sporządzona przez stronę, dlatego obiektywnie za należyte i wystarczające zachowanie należy uznać działania strony polegające na zawarciu stosunku pełnomocnictwa. Natomiast uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie było spowodowane winą strony. Zdaniem skarżącej za nadmiernie uciążliwe wydaje się, aby przez zaufanie do pełnomocnika została pozbawiona możliwości rozpatrzenia jej skargi kasacyjnej przez Sąd wyższej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Przy czym brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dn. 8.07.2008 r. sygn. akt II OZ 712/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie SN z dn. 7.02.2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12; patrz także postanowienie NSA z dn. 17.09.2014 r., sygn. akt I OZ 779/14, npubl.). Zaś w sytuacji gdy w postępowaniu strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak winy tego pełnomocnika jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonywanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dn. 31.03.2009 r., I FZ 69/09, Legalis). W niniejszej sprawie skarżąca w toku postępowania była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adw. P.W. Zatem to ten pełnomocnik był zobowiązany do terminowego wniesienia skargi kasacyjnej, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, które to kryterium jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienie NSA z dn. 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10). Tymczasem zarówno we wniosku jak i zażaleniu skarżąca, reprezentowana przez innego pełnomocnika – adw. M.W., w ogóle nie odnosi się do przyczyny uchybienia terminowi do złożenia skargi kasacyjnej przez adw. P.W., a jedynie skupia się na wykazaniu braku winy po swojej stronie, wskazując, że nie można przypisać jej braku winy do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem tego środka odwoławczego nie mogła wnieść osobiście. Taka argumentacja jest chybiona i nie może zostać uznana za uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania danej czynności. Podkreślenia wymaga, że zaniedbanie osoby, której powierzono wykonanie czynności do której zobowiązana była skarżąca, tym bardziej że był to zawodowy pełnomocnik, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Mając na uwadze powyższe za prawidłowe przyjąć należy stanowisko Sądu pierwszej instancji zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.