I OZ 79/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3462/14 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: oddalić zażalenie. 6 Wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3462/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. W. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Ministra Skarbu Państwa. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia powyższego wyroku. Motywując żądanie wskazała, że nie dochowała terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie w/w wyroku z uwagi na dolegliwości zdrowotne oraz błędne zrozumienie pouczeń i informacji sądu, wynikające z jej podeszłego wieku. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji wskazał, że okoliczności, na które powołuje się strona skarżąca nie mogą stanowić pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Znając termin rozprawy (o którym skarżąca została powiadomiona w dniu [...] kwietnia 2015 r.) oraz dbając należycie o swoje interesy skarżąca mogła poprosić osobę trzecią o ewentualne wyręczenie jej w sytuacji gdyby stan zdrowia nie pozwalał na terminowe złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku. Zatem na podstawie art. 87 § 2 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., postanowił jak wyżej. Na to postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, postulując jego zmianę i uwzględnienie żądania. Zdaniem skarżącej Sąd meriti błędnie ocenił okoliczności sprawy, w szczególności nie wziął pod uwagę, że jej choroba i podeszły wiek, które obniżają znacznie jej sprawność, są przyczynami uzasadniającymi brak winy w uchybieniu terminu. Po otrzymaniu pouczenia o konieczności złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oraz wniosku o przyznanie pomocy prawnej skarżąca złożyła jedynie wniosek o ustanowienie pomocy prawnej, gdyż w jej rozumieniu wniosek ten otwierał jej dalszą drogę postępowania przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w jego uchybieniu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy (p. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 13/15, publ .CBOSA). Wniosek o przywrócenie terminu może być skuteczny, jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) brak winy w uchybieniu terminowi; 2) spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego; 3) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; 4) równocześnie ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu dokonanie czynności procesowej, której nie dokonano w terminie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 51/15, publ. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do złożenia tego wniosku nastąpiło bez jej winy. Jako przyczynę uprawdopodabniającą brak winy po stronie skarżącej wskazano zły stan zdrowia oraz podeszły wiek, które zdaniem skarżącej znacznie ograniczają normalne funkcjonowanie, w tym załatwienie podstawowych spraw życiowych. Naczelny Sąd Administracyjny, nie kwestionując ciężkiej sytuacji skarżącej związanej ze stanem zdrowia i wiekiem, uznał jednak że w tej sprawie powołane okoliczności nie mogły stanowić podstawy do skutecznego domagania się przywrócenia terminu. W ugruntowanym już orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego należy zaliczyć np.: przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione przez Sąd I instancji, że sam fakt występowania schorzeń - nawet ciężkich - u zainteresowanego przywróceniem terminu, nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Fakt choroby, czy podeszły wiek, nie są równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej. Tylko choroba, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności. W niniejszej sprawie podniesione przez skarżącą okoliczności nie mają charakteru nagłego, udaremniającego możliwość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Tak więc, mimo że skarżąca przedstawiła dokumentację medyczną, nie można uznać by świadczyła ona o tym, że stan zdrowia skarżącej w istotnym dla przedmiotowej kwestii okresie, uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności, co nie mogło stanowić podstawy do przywrócenia terminu, tym bardziej że jak sama skarżąca wskazała mieszka ona wraz z dorosłym synem, z którego pomocy mogła w tym zakresie skorzystać. Podstawy tej nie może również stanowić podeszły wiek skarżącej. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, niedające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (p. przykładowo postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 grudnia 2008r., sygn. I OZ 925/08, z 20 stycznia 2015 r., sygn. II GZ 896/14, por. też wyrok tego Sądu z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 99/16, publ. CBOSA). Podkreślić należy, iż tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody - w danych warunkach - nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie bowiem terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Należy również zwrócić uwagę, iż wymieniane przez skarżącą schorzenia, mimo swej uciążliwości, jak również podeszły wiek, nie ograniczały jej aktywności we wcześniejszym okresie postępowania sądowoadministracyjnego. Wystarczy wskazać, że skarżąca osobiście sporządziła i wniosła skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2014 r. oraz dwukrotnie składała wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, nadsyłając przy tym szereg dokumentów świadczących o jej stanie majątkowym i stanie zdrowia. Wynika z tego, że stan zdrowia skarżącej nie stanowił przeszkody w prowadzeniu własnych spraw. Tym samym za niezasadne uznać należy wywody dotyczące nienależytej oceny okoliczności sprawy związanych z wiekiem i stanem zdrowia skarżącej, czy niezrozumienia pouczeń. Należy podkreślić, iż Sąd I instancji wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca została pouczona o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie ma powodu do twierdzenia, aby pouczenia były sformułowane w sposób niezrozumiały. Reasumując, ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa, a wniesione zażalenie oceny tej nie podważyło. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. . ----------------------- 4