II OSK 1924/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 6/15 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy drogi gruntowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 6/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę E. S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy drogi gruntowej. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 stycznia 2015 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł oraz do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Ze znajdującego się w aktach potwierdzenia odbioru wynika, że wezwanie do wykonania powyższych obowiązków doręczono skarżącemu w dniu 27 stycznia 2015 r. (k. 11 akt sąd.). W wyznaczonym terminie skarżący nadesłał 1 egzemplarz odpisu skargi poświadczony za zgodność z oryginałem oraz złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy zakończyło się prawomocnie oddaleniem żądania o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (vide: postanowienie NSA z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt II OZ 475/15 oddalające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 kwietnia 2015 r. oddalające wniosek skarżącego, k. 65 akt sądowych). W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 czerwca 2015 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Ze znajdującego się w aktach potwierdzenia odbioru wynika, że wezwanie do wykonania powyższych obowiązków doręczono skarżącemu w dniu 24 czerwca 2015 r. (k. 78 akt sąd.). Termin na uiszczenie wpisu upływał we środę 1 lipca 2015 r. Jednakże mimo upływu zakreślonego terminu, wpis sądowy nie został uiszczony. W dniu 30 czerwca 2015 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 79 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał, że zgodnie z art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której pomimo wezwania nie zostanie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, skarżący został wezwany pismem z dnia 5 czerwca 2015 r. do uiszczenia w terminie 7 dni od daty doręczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie zawierało zgodne z prawem pouczenie o skutkach prawnych niewykonania tego obowiązku. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 czerwca 2015 r. W wyznaczonym terminie, tj. do dnia 1 lipca 2015 r. wpis od skargi nie został uiszczony. Do Sądu wpłynął kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Złożenie tego wniosku nie zwolniło jednak skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, bowiem jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 marca 2009 r., sygn. I FZ 60/09, złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że do chwili obecnej nie został uiszczony wpis od skargi, co uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu i skutkuje jej odrzuceniem. Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł E.S., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj: - art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 165 p.p.s.a. poprzez nieprzyznanie prawa pomocy skarżącemu w sytuacji, gdy wykazał on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a jego sytuacja materialna uległa zmianie w stosunku do pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w tej sprawie, - art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, pomimo tego, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, - art. 165 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy dotyczące sytuacji materialnej skarżącego uległy zmianie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał nowe okoliczności, uzasadniające uwzględnienie tego wniosku (pogarszający się stan zdrowia, brak dochodów z działalności rolniczej). Mimo tego Sąd nie rozpoznał tego wniosku w trybie art. 165 p.p.s.a. i odrzucił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Bezsporne jest, że wobec prawomocnej odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został on - pismem z dnia 5 czerwca 2015 r. - ponownie wezwany przez Sąd do uiszczenia wpisu od skargi i w wyznaczonym terminie wpisu tego nie uiścił, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Fakt złożenia przez skarżącego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pismo z dnia 29 czerwca 2015 r.) nie miał w tej sprawie wpływu na rozstrzygnięcie Sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie. Wniosek taki nie uchyla bowiem skutków prawomocnego rozstrzygnięcia w stosunku do toczącego się postępowania i obowiązku uiszczenia przez stronę wymaganej od niej opłaty. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni zatem strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2010 r. sygn. II OSK 831/10; postanowienie z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. I OSK 536/13; postanowienie NSA z dnia 21 marca 2012 r. sygn. II GZ 95/12). Przed zastosowaniem rygoru określonego w zarządzeniu ponownie wzywającym do uiszczenia wpisu sąd powinien jednak rozważyć, czy wnioskodawca w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, które powodowałyby istotną zmianę tej sytuacji w stosunku do stanu ustalonego we wcześniejszym, prawomocnym orzeczeniu. W tej sprawie skarżący w piśmie z dnia 29 czerwca 2015 r. nie wskazał żadnych nowych okoliczności, które świadczyłyby o istotnej zmianie jego sytuacji materialnej i miałyby wpływ na ocenę możliwości poniesienia przez niego obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący podał, że w związku ze złym stanem zdrowia ma zwiększone wydatki na leki i lekarzy specjalistów oraz musi zatrudniać pracowników do pracy w swoim gospodarstwie rolnym, gdyż sam nie jest w stanie tej pracy wykonywać. Okoliczności te były już podnoszone przez niego w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy i we wnoszonych przez niego środkach zaskarżenia w prowadzonym w tym przedmiocie postępowaniu. Niezasadny jest więc zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 165 p.p.s.a., gdyż skarżący w terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu od skargi nie wykazał, aby okoliczności sprawy dotyczące jego sytuacji materialnej uległy zmianie. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 165 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany (postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 lutego 2016 r.), ale nie miał on wpływu na prawidłowość postanowienia Sądu I instancji odrzucającego skargę w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.