II FSK 2082/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Anna Maria Świderska, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 942/14 w sprawie ze skargi O. [...] S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stanowisko wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od O. [...] S.A. z siedzibą w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. 1. Wyrokiem z 25 lutego 2015 r., I SA/Lu 942/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone przez O[...] S.A. w W. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 13 sierpnia 2014 r., [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnym. 2. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Przedmiotem egzekucji jest podatek od nieruchomości za 2008 r. wynikający z decyzji wraz z odsetkami. Zobowiązany 19 grudnia 2013 r. przelał na rachunek wierzyciela kwotę 28.523 zł, która nie pokrywała w całości należności dochodzonych przez wierzyciela z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. Wobec tego wierzyciel dokonał proporcjonalnego zaliczenia kwoty wpłaconej przez zobowiązanego na rzecz należności głównej i odsetek. Pozostała jeszcze do uiszczenia przez zobowiązanego kwota 9.613 zł należności głównej oraz 5.950 zł odsetek. Kwota 9.613 zł została wyegzekwowana przez organ egzekucyjny 23 grudnia 2013 r. i przekazana na rachunek wierzyciela. 3. W rozważaniach merytorycznych sąd pierwszej instancji podniósł m.in., że z argumentacji organu i przedstawionych akt wynika, że skarżący 19 grudnia 2013 r. przelał na rachunek bankowy wierzyciela kwotę 28.523 zł z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. w związku z decyzją organu podatkowego określającą mu zobowiązanie w tym podatku. W ocenie wierzyciela kwota jaka została wpłacona przez zobowiązanego była niższa od łącznej wysokości podatku z odsetkami z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. Wobec tego wierzyciel 20 grudnia 2013 r. wydał postanowienie, mocą którego dokonał proporcjonalnego zaliczenia otrzymanej kwoty 28.523 zł na należność główną - 16.864 zł oraz na poczet odsetek – 11.659 zł. W uzasadnieniu tego postanowienia wierzyciel stwierdził, że po dokonaniu powyższego zaliczenia pozostała jeszcze zaległość zobowiązanego w podatku od nieruchomości w kwocie 9.613 zł i z tytułu odsetek 5.944 zł. W tym zakresie wierzyciel podtrzymał swój wniosek o prowadzenie postępowania egzekucyjnego (w części, objętej ww. postanowieniem wierzyciela o zaliczeniu wpłaty, tytuły wykonawcze zostały wycofane). Następnie, stosownie do informacji organu egzekucyjnego z 17 stycznia 2014 r., pozostałe należności zobowiązanego, wynikające z tytułów wykonawczych [...] do [...] zostały wyegzekwowane 23 grudnia 2013 r. w wyniku zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organ nie wyjaśnia czy postanowienie wierzyciela o zaliczeniu wpłaty rzędu 28.500 zł jest ostateczne i prawomocne, a i w aktach przedstawionych przez organ nie znajdują się informacje o tym czy było składane zażalenie na to postanowienie, ewentualnie w dalszej kolejności skarga inicjująca sądową kontrolę legalności postanowienia dokonującego proporcjonalnego zaliczenia tej wpłaty. Zdaniem sądu w okolicznościach analizowanego postępowania egzekucyjnego spór zobowiązanego z wierzycielem koncentrował się na kwestii za jaki czas zobowiązany ma zapłacić odsetki za zwłokę. W tytułach wykonawczych o numerach od [...] do [...] wierzyciel wymienił kwotę podatku od nieruchomości za 2008 r. w rozbiciu na poszczególne miesiące tego roku (każdy z tych trzech tytułów wykonawczych obejmuje kolejne cztery miesiące 2008 r.) oraz odsetki od każdej miesięcznej należności liczone od 16. dnia każdego miesiąca. Przechodząc do oceny prawnej opisanych wyżej okoliczności sąd stwierdził, że wierzyciel, przedstawiając swoje stanowisko odnośnie zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ma obowiązek wykazać zasadność naliczania odsetek od daty wskazanej w tytułach wykonawczych. Oznacza to, że jeśli zobowiązany dokonał wpłaty - dobrowolnie czy w trybie egzekucji, a więc w wyniku czynności organu egzekucyjnego - to wówczas wierzyciel w stosownym postanowieniu o zaliczeniu uzyskanej wpłaty, wydanym na zasadach unormowanych w ustawie Ordynacja podatkowa, przesądza za jaki czas odsetki są mu należne od zobowiązanego i w rezultacie jaka jest ich wysokość, co przekłada się bezpośrednio na sposób zaliczenia środków finansowych otrzymanych przez wierzyciela od zobowiązanego na poczet zaległości podatkowych z odsetkami. Z art. 55 i art. 62 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. dalej "o.p.") wynika jednoznacznie, że wierzyciel, który otrzymuje od zobowiązanego wpłatę podatku od nieruchomości - czy to dobrowolną, czy to wyegzekwowaną przez organ egzekucyjny - ma obowiązek wydać postanowienie o tym, najszerzej rzecz ujmując, jak dokonuje rozliczenia uzyskanej kwoty na poczet należności głównej i ewentualnie odsetek za zwłokę i to w tym postanowieniu wierzyciel merytorycznie przesądza za jaki czas oraz na jakiej podstawie faktycznej i prawnej te odsetki są mu należne. Dopiero omawiane postanowienie o zaliczeniu każdej kolejnej wpłaty (jeśli pozostaje ono w obrocie prawnym) stanowi dla wierzyciela podstawę do wykazania w postępowaniu egzekucyjnym, że obowiązek nie został wykonany przez zobowiązanego w całości i w jakim zakresie podlega on dalszej egzekucji, jeśli kwestia ta staje się wątpliwa czy wręcz sporna na etapie postępowania egzekucyjnego. Nawet jeśli organ podatkowy - wierzyciel, w wyniku przeprowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny, uważał, że uzyskał pełną kwotę podatku od nieruchomości za 2008 r. z odsetkami, to jednak zdaniem sądu powinien mieć na uwadze m.in. art. 62 § 3 o.p., który mówi o obowiązku zaliczenia wpłat w odniesieniu do rat podatku z odsetkami. W myśl art. 6 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2006.121.844 ze zm. w brzmieniu dla 2008 r.) osoba prawna wpłaca podatek od nieruchomości właśnie w ratach. Wobec tego organ podatkowy - wierzyciel nie był zwolniony od obowiązku wydania stosownego postanowienia w sprawie zaliczenia kolejnych wpłat na zasadach określonych w ww. unormowaniach ustawy Ordynacja podatkowa. Tymczasem w okolicznościach analizowanego postępowania egzekucyjnego organ nie zajął się kwestią ostateczności i prawomocności postanowienia organu podatkowego (tu: wierzyciela) o zaliczeniu wpłaty na poziomie 28.500 zł. W dalszej kolejności pominął też czy było wydawane przez organ podatkowy stosowne postanowienie o zaliczeniu, dotyczące tym razem kwoty uzyskanej od zobowiązanego już w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Sąd podkreślił, że treść art. 55 i art. 62 o.p. jednoznacznie prowadzi do wniosku, że jeśli zobowiązany podatnik dokonał wpłaty na rzecz organu podatkowego – wierzyciela (bez względu na to czy jest to wpłata dobrowolna, czy też uzyskana w trybie egzekucji), to każdorazowo spór czy doszło do wykonania w całości obowiązku przez zobowiązanego podatnika, w tym o okres, za który ma on obowiązek zapłacić wierzycielowi odsetki, podlega merytorycznemu rozstrzygnięciu mocą postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty, natomiast nie w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowienie o zaliczeniu przedkładane w razie sporu w postępowaniu egzekucyjnym jest bowiem dla wierzyciela argumentem, że prawidłowo (w rozumieniu zgodności z prawem), mimo że otrzymał już pewne kwoty, domaga się jeszcze pozostałej należności głównej i odsetek od zobowiązanego. Wierzyciel - organ podatkowy nie jest uprawniony do dowolnego odstąpienia od stosowania art. 55, art. 62 o.p. i zaniechania wydawania postanowień o zaliczeniu kolejno otrzymywanych należności od zobowiązanego W wyniku takiego zaniechania dochodzi bowiem - w sposób nieuprawniony - do rozstrzygania o zakresie (treści) obowiązku zobowiązanego w ramach postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest ukierunkowane na wykonanie ściśle określonego obowiązku przez zobowiązanego. Nie jest natomiast postępowaniem właściwym dla rozstrzygania sporu pomiędzy wierzycielem a zobowiązanym o zakres (treść) obowiązku podlegającego egzekucji, a więc m.in. o wymiar okresu, za który wierzycielowi należą się odsetki stosownie do unormowań ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem sądu odmienne stanowisko przyjęte przez organ u podstaw kontrolowanego postanowienia, który w postępowaniu egzekucyjnym podjął się merytorycznego rozstrzygnięcia o tym, za jaki czas zobowiązany pozostawał w zwłoce i w następstwie ma obowiązek zapłacić odsetki, ma ten skutek, że rozstrzygnięcie organu wykracza poza granice postępowania egzekucyjnego. W ocenie sądu pierwszej instancji, organ pominął znaczenie prawne art. 55 i art. 62 o.p. dla postępowania egzekucyjnego, a w szczególności dla wykazania przez wierzyciela, w razie sporu zaistniałego w postępowaniu egzekucyjnym, że dochodzi od zobowiązanego wykonania istniejącego obowiązku, zgodnie z jego treścią. Innymi słowy, jeżeli organ podatkowy - wierzyciel nie podejmuje stosownego postanowienia o zaliczeniu w odniesieniu do kolejno uzyskiwanych kwot ze strony zobowiązanego, to tym samym pozbawia się możliwości wykazania jaka jeszcze istnieje należność do wyegzekwowania (w tym z tytułu odsetek), jaki jest zakres niewykonanego obowiązku. 4. W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie zaskarżyło wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie: 1. przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") oraz w zw. z art. 55 § 1 i § 2, art. 62 § 1-5 o.p., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - poprzez przyjęcie, że naruszenie w/w przepisów przez Kolegium miało charakter naruszenia przepisów postępowania; nadto poprzez przyjęcie, że dla zajęcia stanowiska przez wierzyciela w zakresie zarzutów zobowiązanego, zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a dotyczących nieistnienia egzekwowanego obowiązku, w tym okresu, za który zobowiązany podatnik ma obowiązek zapłacić wierzycielowi odsetki (wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela), konieczne jest uprzednie ostateczne i prawomocne przesądzenie przez organ podatkowy - wierzyciela, w formie postanowienia o zaliczeniu wpłaty (bez względu na to czy jest to wpłata dobrowolna, czy też uzyskana w trybie egzekucji) o zakresie (treści) obowiązku podlegającego egzekucji, - w sytuacji, gdy przepisy, o których naruszeniu przez Kolegium orzekł sąd - nie mają charakteru przepisów postępowania lecz przepisów prawa materialnego; nadto w sytuacji, gdy zarówno przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również Ordynacji podatkowej nie uzależniają rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonych zarzutów (zajęcie przez wierzyciela stanowiska w formie postanowienia) od wcześniejszego rozstrzygnięcia i wykazania w postanowieniu o zaliczeniu wpłaty, w jakim zakresie obowiązek podlegający egzekucji nie został jeszcze wykonany i jaki jest wymiar okresu, za który wierzycielowi należą się odsetki. Postanowienie o zaliczeniu wpłaty ma charakter techniczny, nie wywołuje skutków prawnych, jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej. Nadto - rozstrzygając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. - sąd pominął, iż przepisy, których naruszenie stwierdzono w wyroku mają charakter przepisów prawa materialnego, stąd wyrok oparty jest na nieprawidłowo powołanej podstawie prawnej; 2. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 10 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 55 § 1 i § 2, art. 62 § 1-5 o.p. mającego wpływ na wynik sprawy, - poprzez przyjęcie, że naruszenie w/w przepisów przez Kolegium miało charakter naruszenia przepisów postępowania; nadto poprzez przyjęcie, że dla zajęcia stanowiska przez wierzyciela w zakresie zarzutów zobowiązanego, zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a dotyczących nieistnienia egzekwowanego obowiązku, w tym okresu, za który zobowiązany podatnik ma obowiązek zapłacić wierzycielowi odsetki (wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela), konieczne jest uprzednie ostateczne i prawomocne przesądzenie przez organ podatkowy - wierzyciela, w formie postanowienia o zaliczeniu wpłaty (bez względu na to czy jest to wpłata dobrowolna, czy też uzyskana w trybie egzekucji) o zakresie (treści) obowiązku podlegającego egzekucji, - w sytuacji, gdy przepisy, o których naruszeniu przez Kolegium orzekł sąd - nie mają charakteru przepisów postępowania lecz przepisów prawa materialnego; nadto zarówno przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak również Ordynacji podatkowej nie uzależniają rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonych zarzutów (zajęcie przez wierzyciela stanowiska w formie postanowienia) od wcześniejszego rozstrzygnięcia i wykazania w postanowieniu o zaliczeniu wpłaty, w jakim zakresie obowiązek podlegający egzekucji nie został jeszcze wykonany i jaki jest wymiar okresu, za który wierzycielowi należą się odsetki. Powyższe skutkowało uwzględnieniem przez WSA w Lublinie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zamiast jej oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a. 3. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 poz. 1647, dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 2 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 10 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 55 § 1 i § 2, art. 62 § 1-5 o.p. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej i uwzględnienie skargi, _ poprzez przyjęcie, że naruszenie w/w przepisów przez Kolegium, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 55 i art. 62 o.p., oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (jakkolwiek sąd nie stwierdził tego explicite w odniesieniu do przepisu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) - w sytuacji, gdy przepisy te (art. 55 § 1-2, art. 62 § 1-6 o.p. oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) mają charakter przepisów prawa materialnego, a naruszenie wyłącznie w/w przepisów nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd nie stwierdził, aby kontrolowane postanowienie naruszało przepisy postępowania: art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jak też nie stwierdził naruszenia art. 187 § 1 o.p w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wskazując na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, lub ewentualnie uchylenie wyroku i oddalenie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5. Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie z uwagi na naruszenie art. 55 i art. 62 o.p. uznając, że jeżeli organ podatkowy wierzyciel nie podejmuje stosownego postanowienia o zaliczeniu w odniesieniu do kolejno uzyskiwanych kwot ze strony zobowiązanego, to tym samym pozbawia się możliwości wykazania jaka jeszcze istnieje należność do wyegzekwowania (w tym z tytułu odsetek), jaki jest zakres niewykonanego obowiązku. Na wstępie należy wyjaśnić, co słusznie podniosła strona skarżąca, że wskazane wyżej przepisy mają charakter materialny a nie procesowy. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie zostało wydane przez wierzyciela postanowienie z 20 grudnia 2013 r. o zaliczeniu wpłaty 28 523 zł na należność główną - 16 864 zł oraz na poczet odsetek - 11 659 zł. Zrealizowana więc została dyspozycja art. 55 § 2 o.p. zgodnie z którą, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Zdarzenie takie (zaliczenie wpłaty) pozostaje bez wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2016 r., II FSK 3209/13). Wierzyciel (organ podatkowy) jest natomiast zobowiązany do poinformowania organu egzekucyjnego o wpłacie i ograniczeniu egzekucji do kwoty pozostałej zaległości. Ten obowiązek został w sprawie spełniony. Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia wierzyciel stwierdził, że pozostała jeszcze zaległość zobowiązanego w podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie 9 613 zł i z tytułu odsetek 5 944 zł. Kwoty te zostały wyegzekwowane 23 grudnia 2013 r. Nieuzasadnione było stanowisko sądu pierwszej instancji nakazujące organowi badanie czy postanowienie było ostateczne czy też prawomocne i uchylenie postanowienia SKO z tego tytułu. Przypomnieć należy, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia wpłaty stosownie do unormowania art. 62 § 1 i § 3 o.p. Dokonując zaliczenia wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych, organ podatkowy w tym postępowaniu nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości złożonych przez podatnika deklaracji, jak również rozstrzygnięć określających wysokość zobowiązań. Ze względu na charakter tego postępowania nie można w jego ramach rozstrzygać wszelkich zagadnień materialnoprawnych, nie może się ono przekształcić w kolejną fazę postępowania wymiarowego, choć oczywiście do zaliczenia wpłaty na zaległość podatkową konieczne jest ustalenie, że zaległość ta istnieje. Postanowienia wydane w tych sprawach informują jedynie podatnika o sposobie rozliczenia konkretnych kwot (nadpłaty, wpłat i zaległości podatkowych). Z chwilą doręczenia takich postanowień organ podatkowy jest nimi związany, zaś ich ostateczność oznacza tylko tyle, że do czasu wyeliminowania w sposób przewidziany prawem funkcjonują w obrocie prawnym (zob. wyrok NSA z 25 kwietnia 2017 r., II FSK 1252/15). W interesie podatnika leży więc w razie wątpliwości co do rozdysponowania wpłaty kwestionowanie takiego postanowienia w odrębnym postępowaniu. Korzystanie z takich możliwości nie może jednak wstrzymywać postępowania egzekucyjnego jak chciałby tego sąd pierwszej instancji. Co się tyczy konieczności wydania postanowienia na podstawie art. 62 § 4 o.p. w przedmiocie kwoty wyegzekwowanej to skoro postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty ma jedynie charakter informacyjny i nie ma prawnego znaczenia dla sposobu zaliczenia wpłaty, który określają przepisy prawa, to nie jest istotne, w jakiej dacie organ podatkowy (wierzyciel) poinformuje podatnika o dokonanym rozliczeniu wpłaty (zob. wyrok WSA w Lublinie z 24 listopada 2010 r., I SA/Lu 551/10). Przypomnieć tylko należy, że podatnik (zobowiązany) zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniósł 27 grudnia 2013 r. Trudno w związku z tym czynić wierzycielowi zarzuty, że w tej dacie nie wydał jeszcze postanowienia o rozdysponowaniu wyegzekwowanej 23 grudnia 2013 r. kwoty. Ponieważ w pozostałym zakresie sąd pierwszej instancji nie kwestionował zaskarżonego postanowienia SKO, a strona skarżąca nie złożyła skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną i orzekł na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania w sprawie Sąd orzekł na podstawie art. 199 i art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcą prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).