I SA/Gd 1214/13
WyrokWSA w Gdańsku2013-10-23
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Irena Wesołowska, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady powiatu ustalająca tryb udzielania i rozliczania dotacji dla szkół niepublicznych, w tym zakres kontroli ich wykorzystania, narusza przepisy ustawy o systemie oświaty, w szczególności w zakresie przekroczenia delegacji ustawowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady powiatu ustalająca tryb udzielania i rozliczania dotacji dla szkół niepublicznych oraz zakres kontroli ich wykorzystania jest zgodna z przepisami ustawy o systemie oświaty. Delegacja ustawowa zawarta w art. 90 ust. 4 u.s.o. upoważnia organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do szczegółowego określenia trybu i zakresu kontroli, w tym ustalenia elementów niezbędnych do jej przeprowadzenia, takich jak obowiązek sporządzania rozliczeń, opisywania dokumentów finansowych czy udzielania wyjaśnień. Procedury pokontrolne, w tym sporządzenie protokołu i zaleceń, są naturalną konsekwencją kontroli i nie naruszają prawa do sądowoadministracyjnej kontroli aktów administracyjnych.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. zaskarżyła uchwałę Rady Powiatu dotyczącą trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół niepublicznych, zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy o systemie oświaty, w tym przekroczenie delegacji ustawowej. Skarżąca podniosła, że uchwała nakłada na beneficjentów dotacji obowiązki wykraczające poza upoważnienie ustawowe, dotyczące m.in. sposobu ustalania stawki dotacji, sposobu rozliczania wydatków oraz procedur kontrolnych. Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na uchwałę Rady Powiatu z dnia 27 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji udzielonych dla szkół i placówek zakładanych oraz prowadzonych na terenie powiatu [...] przez podmioty inne niż ministrowie i jednostki samorządu terytorialnego oddala skargę.
W dniu 27 czerwca 2011 r. Rada Powiatu podjęła Uchwałę Nr IX/63/2011 w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji udzielonych dla szkół i placówek zakładanych oraz prowadzonych na terenie powiatu [...] przez podmioty inne niż ministrowie i jednostki samorządu terytorialnego (Dz. Urz. Woj. [...] Nr 108, poz. 2230) – dalej jako "Uchwała IX/63/2011". Tryb udzielania i rozliczania dotacji ustalony został w załączniku do uchwały.
"A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. – dalej jako "Spółka", jako podmiot prowadzący szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych na terenie powiatu [...], działając na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia
5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.)
i art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – dalej jako "u.s.g.", wezwała Radę Powiatu do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezgodności zapisów Uchwały IX/63/2011 z przepisami ustawy
z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) – dalej jako "u.s.o.".
Po bezskutecznym wezwaniu organu administracji do usunięcia naruszenia prawa Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata [...], wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie:
1. art. 90 ust. 3 i 3e oraz ust. 3f u.s.o. w zw. z § 5 ust. 3, § 7 ust. 1, § 11 ust. 1 i 2, § 9
ust. 1 pkt 1 oraz § 10 ust. 1 pkt 2, § 12 ust. 5, § 12 ust. 6–15 załącznika do Uchwały IX/63/2011, poprzez wydanie uchwały z naruszeniem zasad przyznawania i rozliczania dotacji,
2. art. 90 ust. 4 u.s.o. w zw. z § 5 ust. 3, § 7 ust. 1, § 11 ust. 1 i 2, § 9 ust. 1 pkt 1 oraz
§ 10 ust. 1 pkt 2, § 12 ust. 5, § 12 ust. 6–15 załącznika do Uchwały IX/63/2011, poprzez wydanie uchwały z przekroczeniem zakresu delegacji ustawowej.
W konsekwencji strona wniosła o stwierdzenie nieważności Uchwały IX/63/2011
w całości i zasądzenie od Rady Powiatu na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w zaskarżonej uchwale wprowadzono uregulowania nie znajdujące potwierdzenia w przepisach rangi ustawowej, w związku
z czym nie może ona ostać się w obowiązującym porządku prawnym.
Za niezgodny z prawem uznano § 5 ust. 3 załącznika do Uchwały IX/63/2011
w zakresie, w jakim nie doprecyzowano kryteriów wyboru najbliższej gminy lub powiatu, której wydatki będą stanowiły podstawę określenia stawki dotacji oświatowej. Zdaniem strony, w komentowanym zapisie brak jest wskazania przez organ stanowiący regulacji
w zakresie obliczania dotacji poprzez niewskazanie sposobu i kryteriów wyboru najbliższej gminy bądź powiatu prowadzącego szkoły publiczne, których wydatki powinny być podstawą obliczenia dotacji dla szkół niepublicznych. Wskazane zaniechanie może powodować, że decyzje w tym przedmiocie będą podejmowane przez organy wykonawcze, które nie posiadają do tego ustawowych kompetencji.
Za sprzeczny z obowiązującym prawem uznano również § 7 ust. 1 załącznika do Uchwały IX/63/2011 w zakresie, w jakim osoba prowadząca jednostkę składa do Starosty [...], w terminie do dnia 10. każdego miesiąca, informację o faktycznej liczbie dzieci (uczniów, słuchaczy, wychowanków) wg stanu na dzień 1. każdego miesiąca, na wzorze stanowiącym załącznik nr 2.
Opierając się na treści przepisu art. 90 ust. 3 u.s.o. strona skarżąca zarzuciła, że organ dotujący bezpodstawnie pozbawił uprawniony podmiot dotacji na cele oświatowe. Podkreślono, że dotacje dla szkół powinny być ustalane na podstawie informacji przekazywanej co miesiąc do organu dotującego o faktycznej liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu w danej szkole i przekazywane w 12 częściach (ratach miesięcznych) w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca. Organ dotujący nie powinien odmówić wypłaty dotacji szkole na ucznia, który uczestniczył w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu w danej szkole, pomimo iż osoba ta nie była słuchaczem szkoły w pierwszym dniu danego miesiąca. Wskazano, że rozliczenie dotacji następuje rocznie, w związku z czym weryfikacja liczby uczniów w ściśle określonym terminie ustalonym przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego – w tym przypadku do 10. dnia danego miesiąca – wypacza sam sens składania rocznego rozliczenia.
Za niezgodny z obowiązującym prawem uznano także § 11 ust. 1 i 2 załącznika do Uchwały IX/63/2011 w zakresie, w jakim nakłada na beneficjenta dotacji obowiązek opisywania dokumentów finansowych.
Wskazano, że z art. 90 ust. 4 u.s.o. wynika, iż organ stanowiący samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, co jednak nie jest równoznaczne
z merytorycznym rozliczeniem i kontrolą wykorzystywania dotacji. Podniesiono, że rozliczenie dotacji pozostaje w związku z liczbą uczniów i jedyną dopuszczalną formą kontroli przyznawanych dotacji może być rozliczenie faktycznej liczby uczniów, na których są przyznawane dotacje. Zdaniem Spółki, dotacja przyznawana szkołom wskazanym
w kwestionowanej uchwale ma charakter dotacji podmiotowej i nie powinna podlegać obowiązkowi rozliczenia, co do kierunków jej wykorzystania. Zwrócono uwagę, że rozliczenie wykorzystanej dotacji na podstawie zestawienia wydatków jest właściwe dla dotacji celowych, natomiast dotacje przyznawane przez jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie art. 80 ust. 2 i 3 oraz art. 90 ust. 2a i 2b oraz 3 u.s.o. mają charakter dotacji podmiotowych. Obowiązkiem jednostek samorządu terytorialnego jest udzielenie dotacji publicznym i niepublicznym przedszkolom oraz szkołom na każdego ucznia. W związku z tym, rozliczenie tych dotacji powinno nastąpić poprzez zobowiązanie podmiotów spoza sektora finansów publicznych prowadzących przedszkola i szkoły niepubliczne do podania faktycznej liczby uczniów w terminach określonych przez Radę
w uchwale określającej tryb udzielania i rozliczania dotacji. Zdaniem strony, brak jest podstaw prawnych do zobowiązania podmiotu dotowanego do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej środków otrzymanych z dotacji oraz wydatków dokonanych z tych środków, jak również nałożenia na organ prowadzący szkołę sporządzania rozliczenia wykorzystania dotacji, stanowiącej informację o wydatkach bieżących poniesionych w roku budżetowym ze środków przekazanej dotacji. W powyższym przypadku zakres rozliczania dotacji wykracza poza upoważnienie wynikające z przepisów u.s.o., które nie przewidują możliwości rozliczenia udzielonej dotacji wg kryterium innego niż liczba uczniów uczęszczających do danej placówki oświatowej. Zarzucono, że zapisy zawarte w uchwale w tym zakresie przekraczają delegację ustawową, ponieważ oznaczają nałożenie na osobę prowadzącą szkołę pozaustawowych obowiązków w postaci dokonywania adnotacji
i opisów na dokumentach finansowych. Tymczasem przepis art. 90 ust. 3f u.s.o. daje osobom upoważnionym do przeprowadzenia kontroli przez organy, o których mowa
w ust. 3e, prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Podkreślono, że u.s.o. nie przewiduje w związku z kontrolą żadnych adnotacji. Poprzez wprowadzenie powyższej regulacji w zaskarżonej uchwale organ wykroczył poza zakres delegacji ustawowej. W ocenie strony, wskazany sposób opisywania dokumentów finansowych nie wynika również z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885).
Za niezgodne z obowiązującym prawem uznano również zapisy § 9 ust. 1 pkt 1 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 załącznika do Uchwały IX/63/2011 w zakresie, w jakim nakładają na podmiot dotowany obowiązek sporządzenia rozliczenia dotacji oraz informacji
o poniesionych w roku budżetowym wydatkach ze środków przekazywanej dotacji wg wzorów stanowiących załączniki nr 3 do kwestionowanej uchwały.
Podniesiono, że u.s.o. w sposób jednoznaczny nie nakłada na beneficjenta dotacji takiego wymogu, w związku z czym organ jednostki samorządu terytorialnego znacząco wykroczył w tym zakresie poza delegację ustawową. Dotacje przekazywane szkołom niepublicznym są dotacjami podmiotowymi. Jedynym kryterium rozliczania udzielonych dotacji powinna być liczba uczniów. Zdaniem strony, brak jest podstaw prawnych do zobowiązania podmiotu dotowanego do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej środków otrzymanych z dotacji oraz wydatków dokonanych z tych środków, jak również nałożenia na organ prowadzący szkołę sporządzania rozliczenia wykorzystania dotacji, stanowiącej informację o wydatkach bieżących poniesionych w roku budżetowym ze środków przekazanej dotacji. W powyższym przypadku zakres przeprowadzania kontroli wykracza poza upoważnienie wynikające z przepisów u.s.o., które nie przewidują możliwości rozliczenia udzielonej dotacji wg kryterium innego niż liczba uczniów uczęszczających do danej placówki oświatowej. Żądanie przestawienia dodatkowych informacji nie znajduje umocowania prawnego w przepisach art. 80 i 90 u.s.o., z których
w sposób jednoznaczny wynika, że dotacja przysługuje na każdego ucznia.
W konsekwencji nie można wprowadzać np. obowiązku przedstawiania poza planowaną liczbą uczniów, także określonych dokumentów, w szczególności przedstawienia zestawienia kosztów pokrytych ze środków dotacji, w tym wynagrodzeń pracowników, pochodnych od wynagrodzeń, kosztów eksploatacyjnych, zakupu wyposażenia, książek
i pomocy dydaktycznych, wynajmu pomieszczeń, remontów i pozostałych wydatków, jak wyszczególniono w załączniku nr 3 do Uchwały IX/63/2011. Wobec powyższego za niedopuszczalne uznano wprowadzenie do obrotu prawnego zapisu nakładającego obowiązek na podmiot dotowany do sporządzenia zbiorczego zestawienia obejmującego informację o kwocie wykorzystanej dotacji, z wyszczególnieniem kwot na poszczególne rodzaje wydatków.
Za niezgodny z obowiązującym prawem uznano również § 12 ust. 5 załącznika do Uchwały IX/63/2011 w zakresie, w jakim w ramach kontroli organ dotujący może żądać stosownych kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem oraz żądać udzielania odpowiedzi i pisemnych wyjaśnień w odniesieniu do dokumentacji okazywanej przez jednostkę.
Zarzucono, że u.s.o. nie przewiduje w związku z kontrolą, o której mowa w art. 90 ust. 3d, składania wyjaśnień czy udzielania odpowiedzi przez dyrektora czy osobę prowadzącą szkołę niepubliczną. Żądanie stosownych kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wykracza poza regulację ustawową dającą kontrolującym jedynie uprawnienie wglądu do prowadzonej przez szkołę czy placówkę dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Jest to katalog zamknięty. Wskazano, że przepis art. 90 ust. 3f u.s.o. daje osobom upoważnionym do przeprowadzenia kontroli przez organy, o których mowa w ust. 3e, prawo wstępu do szkół
i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Poprzez wprowadzenie powyższej regulacji
w zaskarżonej uchwale organ wykroczył poza zakres delegacji ustawowej.
Za niezgodne z obowiązującym prawem uznano również zapisy § 12 ust. 6–15 załącznika do Uchwały IX/63/2011 w zakresie, w jakim wprowadza do obrotu prawnego uregulowania związane z postępowaniem kontrolnym i pokontrolnym w zakresie wykorzystania dotacji.
Wskazano, że na podstawie delegacji ustawowej organy jednostek samorządu terytorialnego upoważnione są wyłącznie do określania w drodze aktu prawa miejscowego jedynie trybu i zakresu, a nie zasad kontroli wydatkowania dotacji. Tryb, czyli procedura kontroli wykorzystania dotacji, powinien mieć charakter czysto techniczny i może polegać przed wszystkim na wskazaniu, kto jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli oraz
w jakim terminie, a także jakie dokumenty należy przedstawić organom kontrolnym. Podkreślono, że procedura i zakres kontrolowania dotacji nie może polegać na nakładaniu na beneficjenta dotacji dodatkowych obowiązków związanych z postępowaniem kontrolnym, jak unormowano w zapisach kwestionowanej uchwały.
Końcowo zarzucono, że w ramach ww. zapisów Rada Powiatu pozbawiła jednostkę prawa do sądowoadministracyjnej kontroli orzeczeń. Wydany w tym trybie protokół pokontrolny, nie stanowiący decyzji, od której przysługuje odwołanie, wpływa w sposób decydujący na zakres uprawnień szkoły. Podkreślono, że kontrolujący, bez żadnej ich instancyjnej i sądowoadministracyjnej kontroli, władni są do wydania zaleceń pokontrolnych niezależnie od stanowiska szkoły i zgłaszanych zarzutów wobec treści protokołu. W konsekwencji, protokół pokontrolny i zalecenia pokontrolne, jako instytucje nieznane u.s.o. i ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej jako "k.p.a.", oraz niepodlegające kontroli, mają moc wiążącą i decydującą dla praw i obowiązków szkoły. Podkreślono również, że wbrew zapisom ustawy zakres kompetencji kontrolujących określony w u.s.o. został nadmiernie rozszerzony, doprowadzając do sytuacji, w której uprawnienia kontrolujących zrównane są niemal z uprawnieniami organu prowadzącego postępowanie administracyjne, którym to postępowanie kontrolne w istocie nie jest.
Rada Powiatu, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego [...], w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie wniosku o stwierdzenie nieważności Uchwały IX/63/2011, w szczególności w następującym zakresie: § 5 ust. 3, § 7 ust. 1, § 11 ust. 1 i 2, § 9 ust. 1 pkt 1 oraz § 10 ust. 1 pkt 2, § 12 ust. 5, § 12 ust. 6–15 załącznika zaskarżonej uchwały, albowiem w ocenie organu administracji nie zachodzi naruszenie prawa, gdyż ustawodawca w art. 90 ust. 3 i 3e oraz ust. 3f u.s.o. określił zasady przyznawania dotacji dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, a także na mocy art. 90 ust. 3e u.s.o. upoważnił organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do kontrolowania prawidłowości wykorzystywania dotacji przyznanych szkołom i placówkom dofinansowanym z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w tym przypadku znajdujących się na terenie powiatu [...]. Ponadto ustawodawca w art. 90 ust. 4 u.s.o. upoważnił radę powiatu do ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a–3b, oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Przystępując do oceny legalności zaskarżonego aktu prawa miejscowego w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) określa podmioty uprawnione do skierowania skargi na akt organu samorządu terytorialnego, jako "każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej". Badając tę niezbędną dla dopuszczalności skargi (a także swojej kognicji) przesłankę, Sąd uznał, jako nie budzący wątpliwości fakt, że zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g.
Skarga wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 powołanej ustawy wymaga nadto swego wyprzedzenia sui generis środkiem odwoławczym określonym przez ustawodawcę jako "wezwanie do usunięcia naruszania prawa". Dopiero po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa uprawniony podmiot może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Także i ta przesłanka została w sprawie spełniona. Skargę wniesiono
w terminie 60 dni od daty wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wobec tego, że organ nie udzielił stronie odpowiedzi na to wezwanie, wymogi formalne do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. zostały spełnione.
W następstwie pozytywnego ustalenia w tym zakresie można było przystąpić do zbadania legitymacji prawnej strony skarżącej. Jest to swoistego rodzaju kwalifikowana legitymacja prawna, wyraźnie określona we wskazanym przepisie i nie mają do niej zastosowania ani przepisy art. 28 i art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), ani też art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.". Przepis art. 50 § 1 P.p.s.a ma bowiem charakter lex generalia i znajduje zastosowanie w takim zakresie, w jakim legitymacja skargowa nie została odmiennie ujęta w innej ustawie, a więc stanowiącej lex specialis (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, A. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, s. 124).
Interes prawny skarżącego musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2003 r. sygn. akt II SA 2637/02, LEX nr 80699).
Tym samym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał za konieczne poddać analizie powołane w skardze przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), aby ustalić, czy istotnie nadawały one skarżącej bezpośrednie, konkretne i realne uprawnienie, a uprawnienie to zostało naruszone zaskarżoną uchwałą Rady Powiatu.
Jak stanowi art. 90 ust. 1 u.s.o. niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. Zgodnie natomiast z art. 90 ust. 3 ww. ustawy dotacje dla niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem, że osoba prowadząca niepubliczną szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia
30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Ust. 4 art. 90 u.s.o. upoważnia natomiast organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania.
Zgodzić się zatem należy, że jako podmiot prowadzący szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych na terenie powiatu [...], skarżąca spółka ma ukształtowane przepisem prawa materialnego uprawnienie do korzystania z dotacji oświatowych, tym samym posiada interes prawny w tym, by ukształtowana zaskarżoną uchwałą sfera praw i obowiązków pozostawała w zgodzie z obiektywnym porządkiem prawnym.
Powyższa konstatacja pozwalała Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
w Gdańsku przejść do zbadania legalności zaskarżonego aktu.
W dniu 27 czerwca 2011 r. Rada Powiatu podjęła uchwałę Nr IX/63/2011 w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji udzielonych dla szkół i placówek zakładanych oraz prowadzonych na terenie powiatu [...] przez podmioty inne niż ministrowie i jednostki samorządu terytorialnego.
Wojewoda [...] stwierdził zgodność uchwały z obowiązującym prawem, została ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...] z 2011 r. pod pozycją [...] i stanowi obowiązujące prawo miejscowe.
"A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. zaskarżyła powyższą uchwałę zarzucając niezgodność jej zapisów z przepisami art. 90 ust. 3, 3e i 3f oraz art. 90 ust. 4 u.s.o.
Skarżąca zakwestionowała § 5 ust. 3 załącznika do uchwały w zakresie, w jakim nie doprecyzowano kryteriów wyboru najbliższej gminy lub powiatu, których wydatki będą stanowiły podstawę określenia stawki dotacji oświatowej. Zdaniem skarżącej, wskazane zaniechanie może powodować, że decyzje w tym przedmiocie będą podejmowane przez organy wykonawcze, które nie posiadają do tego ustawowych kompetencji.
Zgodnie z art. 90 ust. 3 zd. 2 u.s.o. w przypadku braku na terenie gminy lub powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę lub powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju.
Rozpatrując ten zarzut Sąd uznał za aktualne stanowisko zajęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt GSK 1187/04 (ONSAiWSA 2005/5/105), jak również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 657/09 (LEX nr 599205), zarazem je podzielając.
Gramatyczna wykładnia ww. przepisu, a w szczególności użyte w nim określenie "najbliższą gminę lub powiat" w liczbie pojedynczej wskazuje, że podstawę do ustalenia dotacji stanowią wydatki bieżące ponoszone tylko w jednym, a nie w kilku najbliższych powiatach na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju. Ustawodawca nie zamieścił w analizowanym przepisie takiego kryterium, lecz respektując wyrażoną
w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP zasadę samodzielności powiatu pozostawił organom samorządu powiatowego swobodę w ustalaniu wysokości dotacji dla szkół,
z uwzględnieniem sytuacji ekonomicznej powiatu i z zastrzeżeniem, że dotacje te przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu lub rodzaju. Zatem ustawodawca zapewnił powiatom samodzielne prowadzenie gospodarki finansowej na podstawie budżetu powiatu, a więc ustalanie wysokości wydatków, w tym także dotacji dla szkół, na poziomie mającym pokrycie w planowanych dochodach budżetu powiatu.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że brak sprecyzowania sposobu i kryteriów wyboru najbliższego powiatu w definicji użytego
w zaskarżonej uchwale pojęcia "najbliższy powiat" nie narusza regulacji ustawowych zawartych w art. 90 ust. ust. 3 zd. 2 u.s.o.
Odnosząc się do zarzutu niezgodności § 7 ust. 1 załącznika do Uchwały IX/63/2011 z przepisami u.s.o. należy wskazać, że tryb udzielania i rozliczania dotacji ustala organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji i zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji (art. 90
ust. 4 u.s.o.).
W wyroku z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 42/11 (LEX nr 1137949) NSA stwierdził, że złożenie przez prowadzącego niepubliczne przedszkole wniosku oraz wskazanie wymaganych danych, co do liczby dzieci uczęszczających do przedszkola, skutkuje dla organu wykonawczego gminy obowiązkiem obliczenia należnej dotacji
i wypłacenia jej osobie uprawnionej (konkretyzacja wysokości dotacji). Z u.s.o. wynika jednoznacznie, że dotacja dla placówki przedszkolnej jest iloczynem liczby jej wychowanków i kwoty nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju placówki, w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego. W tej sytuacji dotacja dla niepublicznego przedszkola przysługująca na każdego ucznia uzależniona jest od spełnienia, przez podmiot prowadzący takie przedszkole, warunku podania organowi właściwemu do udzielania dotacji planowanej liczby uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Brak takiej wiedzy uniemożliwiłby zrealizowanie przez gminę jej zadań w przedmiotowym zakresie. Ponadto, jak wynika z przepisu art. 90 ust. 2b w zw. z ust. 3c u.s.o., dotacja przysługuje na każdego ucznia i jest przekazywana w 12 częściach, w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca.
Konfrontując przywołane przepisy u.s.o. z postanowieniami § 7 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały należy stwierdzić, że i w tym zakresie jest ona zgodna z ustawą. Zobowiązanie przedmiotową uchwałą osoby prowadzącej jednostkę (szkołę, placówkę) do złożenia informacji miesięcznej o faktycznej liczbie dzieci (uczniów, słuchaczy, wychowanków) według stanu na dzień 1. każdego miesiąca, nie narusza granic upoważnienia zawartego w ustawie, ani też samej ustawy. Wysokość dotacji (przekazywanej miesięcznie) uzależniona jest od rzeczywistej liczby uczniów jednostki (szkoły, placówki). Stąd też jednostka samorządu terytorialnego, aby mogła realizować zadania oświatowe, musi mieć wiedzę odnośnie do faktycznego stanu liczbowego uczniów. Źródłem tej wiedzy jest informacja od podmiotu prowadzącego jednostkę.
Należy również wskazać, że w dniu 17 grudnia 2012 r. Uchwałą nr XXIV/170/2012 Rada Powiatu [...] zmieniła Uchwałę IX/63/2011 m.in. w ten sposób, że w § 7 załącznika do Uchwały IX/63/2011 dodano ust. 3, 4 i 5, uwzględniające liczbę uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu. Zmiany w Uchwale IX/63/2011 podyktowane były wejściem w życie z dniem
2 stycznia 2013 r. przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 979).
Za niezasadne uznać należało również zarzuty dotyczące niezgodności zapisów § 9 ust. 1 pkt 1, § 10 pkt 2 oraz § 11 ust. 1 i 2 załącznika do uchwały poprzez nałożenie na podmiot dotowany obowiązku sporządzenia rozliczenia dotacji oraz informacji
o poniesionych w roku budżetowym wydatkach ze środków przekazywanej dotacji wg wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do kwestionowanej uchwały.
Oceniając te zarzuty w pierwszej kolejności należy wskazać, że w dniu 22 kwietnia 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 56, poz. 458), która wprowadziła zmiany m.in. w zakresie dotowania szkół i placówek oświatowych. Jednostki samorządu terytorialnego udzielające dotacji na podstawie u.s.o. uzyskały kompetencje do kontroli prawidłowości wykorzystania tych dotacji. Ustawa doprecyzowała przeznaczenie dotacji, stanowiąc, że dotacje przeznaczone są na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lup placówki. Organy jednostek samorządu terytorialnego mogą kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom z budżetu tych jednostek. Czyli poza dotychczasowymi kompetencjami, związanymi z kontrolą faktycznej liczby uczniów w dotowanych szkołach, kontrola obejmuje obecnie także rozliczenie dotacji pod kątem wykorzystania jej na zadania bieżące w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.
Strona skarżąca kwestionuje legalność rozliczenia wykorzystanej dotacji uważając, że jest to działanie właściwe jedynie dla dotacji celowych. Zdaniem skarżącej szkoła niepubliczna otrzymuje dotację podmiotową, a w konsekwencji nie podlega obowiązkowi rozliczania co do kierunków wykorzystania dotacji, rozliczenie dotacji podmiotowej powinno bowiem nastąpić tylko na podstawie danych zawartych we wniosku, tj. na podstawie podanej faktycznej liczby uczniów.
W odniesieniu do tych twierdzeń należy przypomnieć, że ustawową delegację dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do ustalania trybu udzielania
i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania zawiera przepis art. 90 ust. 4 u.s.o., zgodnie z którym przy określaniu zasad udzielania i rozliczania dotacji oraz kontroli prawidłowości ich wykorzystania organ uwzględnia w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.
Treść ww. przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, że ustawodawca upoważnił organy stanowiące samorządu terytorialnego do szczegółowego określenia trybu i zakresu kontroli, jaka może zostać przeprowadzona z punktu widzenia prawidłowości wykorzystania środków uzyskanych z udzielonej dotacji. Rozważenia wymaga jedynie, jak należy rozumieć przyznane przez ustawodawcę uprawnienie do określenia trybu i zakresu dopuszczalnej kontroli oraz czy zakwestionowane zapisy uchwały mieszczą się w zakresie ustawowej delegacji.
Zdaniem tutejszego Sądu pojęcie kontroli winno być rozumiane jako działanie mające na celu sprawdzenie, zestawienie zastanego stanu faktycznego ze stanem wymaganym. Uprawnienie do określenia trybu kontroli to z kolei ustalenie zasad, na jakich będzie się ona odbywać, sposobu postępowania, procedury przeprowadzania kontroli. Oznaczenie zakresu kontroli należy natomiast pojmować jako wskazanie jej granic, rozmiaru, wskazanie elementów poddanych kontroli.
W ocenie Sądu zakwestionowane zapisy uchwały wpisują się w tak określone ustawowe ramy delegacji.
Analizując treść art. 90 u.s.o. należy zauważyć, że ustawodawca wprowadził zróżnicowanie w zakresie elementów przesądzających o przyznaniu dotacji oraz o jej późniejszym wykorzystaniu.
Rację ma strona skarżąca wskazując, że przyznanie dotacji dla niepublicznych szkół ma charakter podmiotowy, albowiem pozostaje w ścisłym związku z liczbą uczniów, którzy mają do nich uczęszczać. Dodatkowo przyznanie dotacji jest ograniczone terminem udzielenia informacji o planowanej liczbie uczniów przez podmiot prowadzący szkołę. Jednakże wydatkowanie już udzielonej dotacji jest ograniczone poprzez wskazanie celów, którym ma ona służyć. Wskazuje na to explicite treść art. 90 ust. 3d u.s.o., zgodnie
z którym dotacje mają być przeznaczane na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, a przy tym mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Jednocześnie w art. 90 ust. 3e tej ustawy zagwarantowano organom jednostek samorządu terytorialnego możliwość kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji. Należy przez to rozumieć, że organy są uprawnione do badania tego, czy beneficjenci dotacji wykorzystują otrzymane środki w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z celami określonymi w art. 90 ust. 3d u.s.o. Rozwinięciem tej regulacji jest zawarcie ustawowej delegacji dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do szczegółowego określenia procedury kontroli oraz zakresu, elementów poddanych kontroli, przy zastosowaniu kryterium prawidłowości wykorzystania środków, a więc zgodności
z celami, którym udzielone dotacje mają służyć.
W kontekście powyższych rozważań stwierdzić należy, że zakwestionowane przez skarżącą zapisy zaskarżonej uchwały nie pozostają w sprzeczności z zakresem ustawowej delegacji.
W ocenie Sądu rozliczenia wykorzystanej dotacji na podstawie zestawienia rodzaju poniesionych kosztów oraz ustanowienie obowiązku opisywania dowodów ich poniesienia w sposób, o jakim mowa w załączniku do zaskarżonej uchwały, wpisuje się w uprawnienie organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do określenia elementów niezbędnych do przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystania środków. Obowiązek ten daje bowiem możliwość porównania, czy poniesienie konkretnego wydatku pozostaje w zgodzie z realizacją celów, o jakich mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o.,
i sprawdzenia, czy udzielona dotacja jest wykorzystywana w sposób prawidłowy.
W ocenie Sądu także ustanowienie zaskarżoną uchwałą obowiązku składania corocznego rozliczenia wykorzystania dotacji (§ 9 ust. 1 pkt 1) mieści się w granicach ustawowego upoważnienia wynikającego z art. 90 ust. 4 u.s.o. Prowadzenie sprawozdawczości stanowi element kontroli prawidłowości wykorzystania środków pieniężnych przekazanych beneficjentowi z tytułu udzielonej dotacji. Wprowadzenie tego obowiązku mieści się w zakresie uprawnienia do określenia trybu przeprowadzania kontroli, a więc wskazania procedury, sposobu postępowania, który służyć ma temu celowi.
Należy także nadmienić, że prawo kontroli wykorzystania udzielonej dotacji pozostaje w ścisłym związku z wyrażoną w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885) zasadą jawności i przejrzystości gospodarowania środkami publicznymi. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że w odniesieniu do środków publicznych muszą obowiązywać szczególne zasady weryfikacji ich wydatkowania przez podmioty nie wchodzące w skład sektora finansów publicznych. Cele te, w odniesieniu do dotacji oświatowych, są realizowane właśnie poprzez stanowienie aktów prawa miejscowego określających szczegółowo reguły, procedury i granice kontroli, zgodnie
z ustawową delegacją zawartą w art. 90 ust. 4 u.s.o.
W ocenie Sądu, sposób rozliczenia dotacji wynikający z § 11 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały nie jest sprzeczny z art. 90 ust. 4 u.s.o. i nie wykracza poza zakres delegacji
z niego wynikającej, jak również nie jest sprzeczny z przepisami innych ustaw.
Należy podkreślić, że zaskarżone przepisy nie zobowiązują beneficjenta dotacji do prowadzenia rozbudowanej księgowości związanej z dotacją. Załącznik nr 3 do uchwały dotyczy wyłącznie rozliczenia dotacji, a tryb rozliczenia jest elementem uchwały wynikającym z delegacji ustawowej zawartej w art. 90 ust. 4 u.s.o., co zostało wskazane powyżej. O naruszeniu tego przepisu można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby uchwała nakładałaby dodatkowe obowiązki, od których spełnienia przez beneficjenta dotacji zależy jej otrzymanie. W niniejszej sprawie kwestionowany przepis nie nakłada dodatkowych obowiązków, które musi spełnić strona skarżąca, aby otrzymać dotację, lecz jedynie wskazuje sposób, w jaki skarżąca ma uzyskaną dotację rozliczyć.
Odnośnie do wprowadzonego w § 11 ust. 2 obowiązku opisywania dokumentów księgowych (faktur, rachunków) stosowną klauzulą, to obowiązek ten należy traktować jako kolejny warunek niezbędny do realizacji celu kontroli prawidłowości wykorzystania środków publicznych. Zapis § 11 ust. 2 umożliwia faktyczne skontrolowanie wydatkowania przez podmioty korzystające z dotacji sposobu ich wydatkowania. Mieści się to w pełni
w regulacji umożliwiającej radzie miasta (gminy, powiatu) określenie terminu i sposobu rozliczenia dotacji (art. 90 ust. 4 u.s.o. in fine).
W ocenie Sądu zapisy § 11 ust. 2 zaskarżonej uchwały zgodne są z u.s.o., która nie tylko daje prawo organom dotującym m.in. o wglądu do dokumentacji organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania (art. 90 ust. 3f u.s.o.), ale również nakłada na nie obowiązek ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji (art. 90 ust. 4 u.s.o.), w tym określenia zakresu danych, które powinny być zawarte w rozliczeniu jej wykorzystania. Określenie zakresu danych umożliwia identyfikację i przejrzystość poszczególnych wydatków bieżących finansowanych z dotacji.
Oceniając zarzut niezgodności § 12 ust. 5 zaskarżonej uchwały z przepisami u.s.o. należy wskazać, że nakłada on na beneficjenta dotacji obowiązek współdziałania
z kontrolującym, m.in. poprzez udzielanie odpowiedzi i pisemnych wyjaśnień. Pamiętać należy o treści przepisu art. 90 ust. 3f u.s.o., zgodnie z którym osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania.
Na mocy delegacji zawartej w art. 90 ust. 4 u.s.o. organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego zostały umocowane do określania szczegółowych warunków co do sposobu (trybu) prowadzenia kontroli oraz oznaczenia granic (zakresu) kontroli. To
z tego przepisu należy zatem wywodzić umocowanie do nałożenia obowiązku współdziałania w trakcie kontroli poprzez sporządzanie niezbędnych kopii dokumentów (poświadczonych za zgodność z oryginałem), jak również udzielania pisemnych odpowiedzi i wyjaśnień. W ocenie Sądu analizowane zapisy uchwały są przy tym wystarczająco jednoznaczne i zrozumiałe, aby możliwe było ich zastosowanie w praktyce. Tego rodzaju obowiązki stanowią element określenia sposobu postępowania podmiotu dotowanego w ramach kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji.
Dla oceny legalności zapisów zaskarżonej uchwały nie bez znaczenia jest również to, że to z woli ustawodawcy organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego zostały wyposażone w prerogatywę do stanowienia przepisów określających zasady kontroli. Gdyby bowiem prawo kontroli wykorzystania środków publicznych miało być realizowane wyłącznie poprzez prawo wglądu w dokumentację i prawo wstępu do placówek, ustawodawca nie zawarłby w ustawie stosownej delegacji. Zatem przepis art. 90 ust. 3f u.s.o. należy interpretować w ten sposób, że mocą przepisów ustawy, w ramach przyznanego uprawnienia do kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji, osoby prowadzące kontrolę mają prawo wstępu na teren placówek oraz prawo do przeglądania dokumentacji. Jest to zatem zespół zagwarantowanych ustawowo uprawnień podmiotów kontrolujących, którym musi towarzyszyć obowiązek znoszenia takich działań przez podmioty podlegające kontroli. Niemniej jednak, w ramach przyznanego prawa, zgodnie
z ustawową delegacją, dopuszczalne jest określanie w aktach prawa miejscowego innych warunków niezbędnych do realizacji celu w postaci kontroli prawidłowości wykorzystania środków publicznych. Cel ten może być osiągnięty poprzez ustanowienie obowiązku składania rozliczenia z wykorzystania środków pieniężnych, obowiązku odpowiedniego opisywania faktur, a także obowiązku sporządzania, w zakresie niezbędnym do kontroli, odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również udzielania pisemnych odpowiedzi lub wyjaśnień. Takie zapisy zawarte w zaskarżonej uchwale nie wykraczają poza delegację
z art. 90 ust. 4 u.s.o.
Wobec prawidłowości i zgodności z prawem omawianych dotychczas przepisów załącznika do zaskarżonej uchwały nie można podzielić również zarzutu o niezgodności
z prawem § 12 ust. 6–15 załącznika do tejże uchwały normującego czynności po zakończeniu kontroli.
W piśmiennictwie podkreśla się, że sporządzenie protokołu i wystąpienia pokontrolnego (pisemnych zaleceń pokontrolnych) wskazującego na dokonane ustalenia
i określającego termin wykonania ewentualnych zaleceń pokontrolnych, o czym mowa
w przepisach § 12 zaskarżonej uchwały, przynależy do kwestii związanych z kontrolą, której tryb i zakres może być uregulowany przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 90 ust. 4 u.s.o. Dokonanie wskazanych czynności stanowi przecież niejako naturalną konsekwencję czynności kontrolnych, pozwalając kontrolującemu wyartykułować wnioski, do jakich doszedł w trakcie kontroli. Pozbawienie kontrolującego możliwości wyrażenia swoich spostrzeżeń przekreśliłoby wręcz jakichkolwiek sens przeprowadzonej kontroli, pozostając w sprzeczności z jej istotą. Kontrola nie polega bowiem tylko na obserwacji danego stanu rzeczy i jego ocenie, ale i na diagnozie przyczyn ewentualnych nieprawidłowości i na sformułowaniu wniosków mających na celu przeciwdziałanie tym nieprawidłowościom w przyszłości (tak J. Jagielski, Kontrola administracji publicznej, Warszawa 1999, s. 9). Korygowanie stwierdzonych uchybień może być uznane za zasadniczą rolę kontroli i nie zawsze musi oznaczać stosowanie środków o charakterze władczym, właściwym nadzorowi (zob. S. Jędrzejewski, Kontrola administracji, Poznań 2000, s. 32). Tak właśnie postrzegać należy czynności,
o których mowa w zaskarżonym § 12 ust. 15. Sprowadzają się one przecież do wyliczenia nieprawidłowości ustalonych w trakcie kontroli oraz wskazania potrzeby i sposobu ich usunięcia. Nie oznaczają one więc władczej, nadzorczej ingerencji w sytuację prawną kontrolowanego, gdyż mogą one dopiero stać się podstawą do wyciągnięcia wobec niego określonych prawem konsekwencji. Są to więc czynności kontrolne, z których podjęciem wiąże się dopiero ewentualność nałożenia lub aktualizowania praw i obowiązków w drodze zewnętrznego aktu administracyjnego (por. M. Szewczyk, Nadzór w materialnym prawie administracyjnym, Poznań 1996, s. 136–137).
Dopiero te akty administracyjne, wydane już po zakończeniu kontroli
i z uwzględnieniem informacji zebranych w jej toku, mogą być kwestionowane przez kontrolowanego w trybie przewidzianym prawem. Nie można tym samym zgodzić się
z zarzutem, że zaskarżona uchwała narusza prawo do sądowoadministracyjnej kontroli takich aktów. Skądinąd zakres kognicji sądów administracyjnych wynika z ustawy, zwłaszcza z art. 3 § 2 P.p.s.a., i nie może być rozszerzany w drodze aktów prawa miejscowego. Tym samym uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego dopuszczająca możliwość zaskarżenia do sądu aktów lub czynności, które tym zakresem nie zostały objęte w ustawie, byłaby całkowicie bezskuteczna i naruszałaby prawo
w stopniu rażącym.
Jak już wyżej podkreślono, przeprowadzona kontrola musi czemuś służyć, dlatego też sporządzenie wystąpienia pokontrolnego, w którym zawarte są wnioski i zalecenia do podmiotu prowadzącego szkołę jest rzeczą naturalną i z pewnością zgodną z prawem. Tylko przy przyjęciu błędnego założenia, że czynności kontrolne mogą ograniczać się wyłącznie do wstępu do szkół oraz wglądu do prowadzonej dokumentacji organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania, można by było podzielić wywody skargi.
Poprzez uchwalenie zaskarżonej uchwały Rada Powiatu nie pozbawiła skarżącej drogi sądowej w jakimkolwiek zakresie. W żadnym przypadku tryb przeprowadzania kontroli, ani też zalecenia pokontrolne, nie mogą być postawą cofnięcia przyznanej dotacji. Podstawę taką stanowią przepisy ustawy o finansach publicznych
i w tym postępowaniu mogą być podważane również wyniki kontroli i zalecenia pokontrolne.
Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło