II SA/Łd 851/14

Dnia 17 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2015 roku sprawy ze skargi L. S. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wywołanym zmianami stanu wody na działkach oddala skargę. a.bł. Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 145 ze zm.) – powoływanej także jako: "ustawa" lub "p.w.", utrzymało w mocy decyzję Burmistrza A. z dnia [...] o stwierdzeniu wystąpienia zmian stanu wody na położonych w A., działkach nr 105/10 - stanowiącej współwłasność L. i S. małż. S. i nr 105/12 będącej własnością M. W. i nakazaniu M. W. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w ogrodzeniu od strony działki nr 105/10 poprzez wykonanie na działce nr 105/12, w przypowierzchniowej warstwie gruntu odrębnego pasa z płyt betonowych, równoległego do istniejącego pasa płyt betonowych znajdującego się w ogrodzeniu należącym do L. i S. małż. S. w celu zapobiegnięcia napieraniu podwyższonej warstwy gruntu na betonowe elementy ich ogrodzenia. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji stwierdził wystąpienie zmian stanu wody na położonych w A. przy ul. A, działce nr 105/10 - stanowiącej współwłasność L. i S. S. i na działce nr 105/12, należącej do M. W. Organ I instancji uznał, że zmiany te spowodowane są po pierwsze zmianą stopnia nachylenia terenu i kierunku nachylenia powierzchni na działce nr 105/10. Po drugie zmianą stopnia nachylenia terenu i częściową zmianą kierunku nachylenia powierzchni na działce nr 105/12 oraz nawiezieniem dodatkowej warstwy ziemi na działkę nr 105/12. Po trzecie wykonaniem szczelnego betonowego odgrodzenia działki nr 105/10 od działki nr 105/12, powodującego zablokowanie przepływu wód powierzchniowych z działki nr 105/12 w kierunku północnym i tym samym zmianę kierunku spływu wód opadowych na działce nr 105/12 z północnego na zachodni. Ponadto w opisywanej decyzji stwierdzono, że wyższy poziom terenu działki nr 105/12 w bezpośrednim sąsiedztwie ogrodzenia z działką nr 105/10 może oddziaływać w przyszłości niekorzystnie na stan płyt betonowych w tym ogrodzeniu i ich odkształcanie pod bocznym naporem górnej warstwy gruntu. Nie stwierdzono natomiast wystąpienia zmiany kierunku spływu wód na działce nr 105/12 i szkodliwego oddziaływania zmian w ukształtowaniu powierzchni działki nr 105/12 na działkę nr 105/10. W związku z powyższym Burmistrz A. nakazał M. W. wykonanie określonych w decyzji urządzeń zapobiegających szkodom w ogrodzeniu od strony działki nr 105/10, z zastrzeżeniem, że obowiązek ten należy wykonać w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Następnie organ II instancji przytoczył treść art. 29 ust. 1-3 ustawy Prawo wodne i wskazał, że naruszenie przez właściciela nieruchomości stosunków wodnych powodujących szkodę na gruntach sąsiednich rodzi skutek w postaci nałożenia sankcji nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkody. Kolegium stwierdziło, że w prowadzonym postępowaniu przed organem l instancji wymagane było ustalenie, czy istnieje związek przyczynowy między przeprowadzonym sposobem zagospodarowania powierzchni działki nr 105/12 przy ul. A 8, która podlegała procesowi inwestycyjnemu, a zmianami stanu wody na gruncie sąsiednim tj. na terenie działki nr 105/10 przy ul. A 6 oraz czy zmiana stanu wody na gruncie inwestowanym oddziałuje ze szkodą na grunty sąsiednie. Organ odwoławczy wskazał, że do akt sprawy organ I instancji dołączył opinię hydrogeologa - biegłego sądowego, która wprawdzie wydana była do innej sprawy, ale ponieważ objęła swoim zakresem także obszar działki nr 105/12, została wykorzystana w sprawie ustalenia działań związanych ze zmianą stosunków wodnych między ww. nieruchomościami położonymi w A. Postępowanie w sprawie wykazało, że zmiany w ukształtowaniu powierzchni terenu nastąpiły zarówno na działce nr 105/12 jak i na działce nr 105/10. Skutkiem tych zmian jest zmniejszenie niemal do 0 naturalnego spadku powierzchni działki nr 105/10 w kierunku północnym z jednoczesnym zachowaniem spadku w kierunku zachodnim (do rowu melioracyjnego) oraz zmniejszenie naturalnego spadku w kierunku północnym z ok. 2% do ok. 1 % na działce nr 105/12 z jednoczesnym zachowaniem spadku w kierunku zachodnim (do rowu melioracyjnego). Zmiany te nie powodują szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie, gdyż na obydwu działkach został nadany wodzie kierunek spływu do rowu melioracyjnego. Ponadto M. W. wyrównując teren oprócz przemieszczania gruntu, nawiózł na działkę 105/12 dodatkowe ilości ziemi co spowodowało zmniejszenie kąta nachylenia powierzchni w kierunku północnym, co wpływa na spowolnienie spływu wód oraz częściową zmianę kierunku spadku terenu z północnego na zachodni, to jest do rowu melioracyjnego. Zmiana ta jednak nie tylko nie zwiększa wielkości spływu wód na działkę nr 105/10, co byłoby oddziaływaniem ze szkodą dla tej nieruchomości, lecz zmniejsza wielkość naturalnego przepływu wody w jej kierunku oraz szybkość spływu. Ponadto do podwyższenia terenu działki nr 105/12 użyto materiału przepuszczalnego dla wód, to jest piasku i czarnej ziemi (humusu), co dodatkowo zwiększyło retencję glebową na tej nieruchomości. Postępowanie wykazało także, że naturalny kierunek spływu wód z południa na północ został zakłócony znacznie wcześniej, bo w roku 2000 przez wbudowanie przez L. i S. S. w granicy między dziadkami 105/10 i 105/12 szczelnej przegrody z prefabrykowanych płyt betonowych, wykonanych jako dolna część ogrodzenia, zagłębionych w ziemię na około 25cm. Nadal, mimo nawiezienia dodatkowych ilości ziemi na działkę nr 105/12, jej powierzchnia jest o kilkanaście centymetrów niżej niż górne krawędzie betonowych płyt. Płyty te stanowią sztuczną przeszkodę w spływie wód powierzchniowych w kierunku północnym, nadanym przez naturalne ukształtowanie terenu, a ponadto ogrodzenie to stanowi mur oporowy będący zabezpieczeniem przed gwałtownym spływem wody na grunt działki 105/10. W ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie organ l instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób należyty i w tym celu przeprowadził oględziny z udziałem zainteresowanych stron oraz zgromadził dokumentację, do której załączono opinię hydrogeologa, a także zostały zrealizowane wnioski dowodowe zgłaszane przez pełnomocnika L. i S. małż. S. oraz został uzupełniony materiał dowodowy w postaci wyjaśnienia od Starosty [...] w przedmiocie zastrzeżeń odnośnie mapy sytuacyjno wysokościowej do celów projektowych dla działek nr 105/10 i 105/12 położonych w A. obręb [...], z których wynikało, że twierdzenie strony, iż ww. mapa ma błędnie naniesioną warstwicę 170,0 jest bezpodstawne. Po przeprowadzeniu wszystkich tych czynności - stwierdzono w sposób niewątpliwy wystąpienie zmian stanu wody na działkach 105/10 i 105/12 i nakazano M. W. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w ogrodzeniu od strony działki nr 105/10. Zdaniem Kolegium przeprowadzone postępowanie i zabrany materiał dowodowy wykazały, że działania właściciela działki nr 105/12 przy ul. A 8 mogły spowodować zmiany stanu wody na gruncie i mogą powodować szkodliwe oddziaływanie na grunt sąsiedni tj. działki nr 105/10 przy ul. A 6, o czym mowa w przepisie art. 29 ust. 1-3 ustawy Prawo wodne. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium uznało, że nie są zasadne, gdyż organ l instancji zobowiązał M. W. do wykonania wskazanych prac mających na celu zapobiegniecie napieraniu podwyższonej warstwy gruntu na betonowe elementy ogrodzenia L. i S. małż. S. Ponadto organ l instancji od momentu złożenia zawiadomienia o faktach podwyższenia powierzchni działki przez właściciela działki nr 105/12 M. W. podejmował wszelkie działania mające na celu rozwiązanie powyższej sprawy, wyznaczał oględziny z udziałem wszystkich stron, doręczał protokoły, przyjmował i rozpatrywał wszystkie wnioski dowodowe L. i S. S. oraz ich pełnomocnika, uzupełnił materiał dowodowy o niezbędne stanowiska innych organów. Według organu odwoławczego ustalenia postępowania dowodowego, przeprowadzone z udziałem stron oględziny terenu spornych nieruchomości, analiza dokumentacji w szczególności analizy biegłego ds. hydrologii, pozwoliły organowi l instancji na dokonanie szczegółowych ustaleń faktycznych, dotyczących zmiany stosunków wodnych, których skutkiem było nakazanie wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyli L. S. i S. S., zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę przepisu prawa materialnego - art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz nietrafne uznanie, że nakazany sposób zabezpieczenia przed zmianami stanu wody na gruncie działki 105/12 jest wystarczający i należyty oraz zapobiegnie szkodom na działce oznaczonej nr ewid 105/10, podczas gdy wskazany przez organ sposób zabezpieczenia nie odpowiada okolicznościom sprawy. Skarżący zarzucili także naruszenie szeregu przepisów postępowania, tj. art. 15, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 107 § 3, art. 136 i art. 140 K.p.a. W ocenie skarżących płyty betonowe na działce 105/12, które według organu administracji mają zapobiegnąć napieraniu podwyższonej warstwy gruntu na betonowe elementy ogrodzenia na działce 105/10 równoległe do istniejącego pasa płyt betonowych na działce 105/10 nie stanowią należytego zabezpieczenia przed napływem i przepływem wód powierzchniowych. Zabezpieczenie terenu w postaci posadowienia płyt betonowych równoległych do płyt płotu siatkowego nie uchroni bowiem przed przenikaniem wody z działki 105/12 na działkę 105/10. Ponadto pomiędzy równoległymi płytami wytworzyła się szczelina porośnięta chwastami, które utrudniają wysychanie wód opadowych i nie zapewniają naturalnego procesu wysychania gruntu z powodu braku dopływu światła dziennego i powietrza. Podmurówka płotu siatkowego nie stanowi żadnego muru oporowego przed przenikaniem wody, a ma celu zabezpieczenie przed przenikaniem roślinności z sąsiedniego terenu. Skarżący podkreślili również, że w okresie jesienno-zimowym zgromadzona woda w szczelinie będzie zamarzać i spowodowuje rozsadzenie szczeliny, a tym samym spowoduje rozsadzenie podmurówki płotu siatkowego właścicieli działki nr 105/10. Skarżący podnieśli także, że biegły, dokonujący oceny zmiany stosunków wodnych na działce 105/12 nie wskazał w opinii sposobu rozwiązania problemu i nie zaproponował preferowanego sposobu zabezpieczenia terenu przed szkodami na działce 105/10. Natomiast organ II instancji nie odniósł się w uzasadnieniu skarżonej decyzji i nie wskazał prawnorelewantnej argumentacji, w oparciu o jakie kryteria organ II uznał, że wskazany sposób zabezpieczenia jest prawidłowy. Zdaniem skarżących organy administracji dopuściły się obrazy przepisu prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 78 § 1 i 2 oraz 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez nieodniesienie się do wskazanych przez skarżących wniosków dowodowych w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Organ II instancji zaniechał bowiem dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłego z zakresu hydrologii i gospodarki w zakresie wypowiedzenia się przez biegłego co do prawidłowego i należytego zabezpieczenia terenu działki 105/10 przed spływem wody z podwyższonego terenu działki 105/12. Tym samym organ II instancji dopuścił się obrazy przepisów prawa procesowego a mianowicie art. 136 K.p.a. Ponadto organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionego przez skarżących zarzutu zaniechania załączenia w poczet materiału dowodowego dokumentów w postaci prowadzonej przez Gminę A. ewidencji zbiorników bezodpływowych, przydomowych oczyszczalności ścieków od właścicieli nieruchomości domów jednorodzinnych na całej ulicy A w A. w oparciu o art. 3 ust. 3 pkt.2 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012r., poz. 391), a także sprawozdania przekazywanego Burmistrzowi A. przez podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych m. in. ze wskazaniem właścicieli nieruchomości, od których zostały odebrane nieczystości ciekłe na podstawie art. 9o ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012r., poz. 391), jak również wykazu właścicieli nieruchomości, z którymi w okresie objętym sprawozdaniem tenże przedsiębiorca zawarł umowy na opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych i wykazu właścicieli nieruchomości, z którymi umowy te uległy rozwiązaniu lub wygasły na okoliczność ustalenia jaka ilość nieczystości ciekłych jest wprowadzona do gruntu na ulicy A w A. i związanej z tym zmiany stanu wód gruntowych na działce o nr 105/10 przy ul. A 6. Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza A. z dnia [...], a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 3 marca 2015r. pełnomocnik skarżących wskazywała na okoliczność dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o mapy sporządzone przed dokonaniem przez M. W. zmian na gruncie. Uczestnik postępowania M. W. oświadczył, że ubiegłym roku wykonał nakaz wynikający z decyzji organu I instancji. Z kolei pełnomocnik skarżących oświadczyła, że po zlikwidowaniu nielegalnej kanalizacji deszczowej skarżący nie wybudowali nowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. Sąd administracyjny uprawniony jest do badania legalności decyzji, to znaczy ustalenia, czy organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a"). Zakresem rozpoznania sądu administracyjnego objęte są wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania zostały wydane. Sąd ma więc uprawnienia do pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć, wydanych w sprawie, a niezgodnych z prawem (art. 135 p.p.s.a). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z ust. 1 pkt 1 powołanego artykułu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom – art. 29 ust. 3 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju. Może to być zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości. Jednakże, co istotne, sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie i to ze szkodą na grunty sąsiednie (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 maja 2013r., sygn. akt II SA/Rz 120/13; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Lu 880/07 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dyspozycją art. 29 Prawa wodnego objęte są również hipotetyczne przyszłe szkody, jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna (np. przy wyjątkowo intensywnych opadach). Szkoda taka może też polegać na intensyfikacji niekorzystnego oddziaływania spływu wód związanego z ukształtowaniem terenu. Innymi słowy również potencjalne ryzyko zalania gruntów sąsiednich, uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych ale będące także wynikiem zmian stosunków wodnych na gruncie sąsiednim, może być uznane za szkodę w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne. W szczególności szkoda taka może polegać także na zagrożeniu w postaci niebezpieczeństwa zalania lub zatopienia gruntów sąsiednich (por. wyrok NSA z dnia 12 września 2008r., sygn. akt II OSK 1026/07; a także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Gl 23/13 oraz z dnia 29 maja 2014r., sygn. akt II SA/Gl 250/14 – orzeczenia dostępne jw.). W przypadku wydawania w trybie art. 29 Prawa wodnego nakazów o charakterze prewencyjnym istotne jest jednak, aby czynić to w sytuacjach realnego zagrożenia szkodą. zagrożenie szkodą było realne. W niniejszej sprawie tymczasem poza sporem jest, że ani przed wszczęciem postępowania administracyjnego ani w jego trakcie, ani też do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie nie doszło do zalania nieruchomości skarżących wodami z gruntów uczestnika postępowania. Nie ulega też wątpliwości, że na działce o nr ewid. 105/12 nastąpiła zmiana ukształtowania terenu, spowodowana nawiezieniem dodatkowej warstwy ziemi, zmianie stopnia nachylenia terenu i częściowej zmianie kierunku nachylenia powierzchni działki. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów, dokonanych na podstawie i oględzin i dowodu z opinii biegłego hydrologa (który także oględziny w terenie przeprowadził), zmiana w ukształtowaniu powierzchni działki nr 105/12 skutkowała skierowaniem spływu wód z jej terenu z kierunku północnego na zachodni, prosto do istniejącego rowu melioracyjnego, a więc w kierunku nie zagrażającym nieruchomości skarżących, sąsiadujących od strony północnej z nieruchomością inwestora. Naniesienie gruntu jak wynika z ustaleń organów nie spowodowało przekroczenia wysokości ogrodzenia dzielącego obie nieruchomości. Istnieje jeszcze zatem przestrzeń między gruntem a ogrodzeniem, pozwalająca na zatrzymanie ewentualnie pojawiającej się nad gruntem wody. Oznacza to, że skierowanie spływu wód nastąpiło z korzyścią dla nieruchomości skarżących. Z ustaleń organów wynika też, że surowiec, którego użyto do podwyższenia terenu zwiększa wchłanianie wody. Nieruchomość 105/12 została zaopatrzona w kanalizację deszczową. Nie ulega zatem wątpliwości, że roboty budowlane i ziemne, dokonane zmiany nie pogorszyły sytuacji nieruchomości skarżących w zakresie zagrożenia spływem wód z działki inwestora, a nawet sytuację tę poprawiły zwiększając chłonność gleby i inaczej kierując spływ wody. Ustalenia organów w tym zakresie wynikają z opinii biegłego hydrologa, jak i oględzin nieruchomości. Opis zmian ukształtowania terenu, zastanych na nieruchomości inwestora i wpływu tych zmian na nieruchomości sąsiednie został przez organy w sposób przekonujący i logiczny uzasadniony. Skarżący nie wskazali argumentów, które przemawiałyby za zanegowaniem opinii hydrologa, nie jest wystarczającym argumentem okoliczność, że ze stwierdzeniami opinii się nie zgadzają. Należy zwrócić uwagę, ze biegły sporządził opinię nie tylko na podstawie map, załączonych o akt, istotnie pochodzących z okresu przed wykonaniem prac ziemnych przez M. W. Bazował również na oględzinach nieruchomości i badaniu rodzajów gleby, użytej do zmiany sposobu ukształtowania terenu. Nie mogą zatem odnieść skutku zarzuty co do niewyjaśnieni okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Nie sposób z ustaleń wysnuć wniosku, że prace wykonane na nieruchomości uczestnika stwarzają realne zagrożenie zalaniem nieruchomości skarżących. Wobec powyższego nałożone na uczestnika postępowania M. W. obowiązki mają charakter wyłącznie prewencyjny. Skoro, jak wynika z ustaleń organów nie można wykluczyć, że podwyższenie terenu na działce nr 105/12 może oddziaływać w przyszłości niekorzystnie na stan ogrodzenia z działką nr 105/10, nie było błędem nakazanie właścicielowi działki nr 105/12 wykonania na działce nr 105/12, w przypowierzchniowej warstwie gruntu, odrębnego pasa z płyt betonowych, równoległego do istniejącego ogrodzenia skarżących. Działanie to ma zapobiec napieraniu podwyższonej warstwy gruntu na betonowe elementy ich ogrodzenia. Z oświadczenia uczestnika postępowania M. W., złożonego na rozprawie w dniu 3 marca 2015r. wynika, że powyższy obowiązek został wykonany. Za niezasadny należy zatem uznać zarzut naruszenia prawa materialnego polegającego na nakazaniu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wywołanym zmianami stanu wody na gruncie w sposób nieadekwatny do grożącej szkody. Jak wskazano wcześniej, z ustaleń organów nie wynika, aby mógł nastąpić zwiększony spływ wody z działki M. W. na nieruchomość skarżących. Oddzielenie obydwu nieruchomości dodatkowym pasem płyt betonowych ma na celu stworzenie dodatkowej zapory przed ewentualnym napływem wody. Takie rozwiązanie nie jest sprzeczne z dyspozycją art. 29 ust.3 Prawa wodnego. Przepis te nie precyzuje rodzajów urządzeń mających zapobiegać szkodom, przyjąć zatem należy, że o wyborze sposobu zabezpieczenia decyduje organ, kierując się m,.in. doświadczeniem i logiką. W rozpoznawanej sprawie taki sposób został sprowokowany zdaje się opinią biegłego., który stwierdził możliwość szkodliwego naporu dodatkowej warstwy ziemi na ogrodzenie dzielące działki. Przy okazji dodatkowe płyty betonowe stanowić będą kolejną zaporę przed ewentualnym spływem wody. Należy podkreślić, ze chodzi o działanie jedynie prewencyjne, bowiem na przestrzeni dwóch lat ujemnych skutków działań inwestorskich na nieruchomość skarżących nie odnotowano. Skarżący kwestionują ustalenia dotyczące ich nieruchomości. Trzeba jednak z całą mocą podkreślić, że ustalenia te nie mają wpływu na ocenę zasadności rozstrzygnięcia. Istotą sporu i przedmiotem postępowania objęte były zmiany na nieruchomości uczestnika i nałożone na niego obowiązki a nie stan nieruchomości skarżących. Zatem, niezależnie od zakresu i trafności ustaleń w zakresie nieruchomości skarżących podnieść należy, że mogą one mieć charakter jedynie sygnalizacyjny, jak np. zwrócenie uwagi na brak kanalizacji deszczowej, której po usunięciu samowoli budowlanej skarżący nie odbudowali zgodnie z prawem, czy skutki istnienia leja depresyjnego. Nie są to jednak okoliczności istotne w tym postępowaniu. Skarżący nie mogą również kwestionować faktu, że naturalne ukształtowanie terenu wskazuje kierunek spływu wód z południa na północ do doliny rzeki B., jak również w mniejszym stopniu ze wschodu na zachód do rowu melioracyjnego, który biegnąc na północ łączy się z rzeką B. Oczywistym jest również to, że naturalny kierunek spływu wód następuje z terenów wyżej położonych do terenów niżej położonych, zatem ewentualny wyższy poziom wody na działce skarżących może właśnie wynikać z naturalnego ukształtowania terenu. Wniosków organów administracji w tym zakresie nie można uznać za dowolne, bowiem znajdują one potwierdzenie nie tylko we własnych ustaleniach, ale również w znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego z zakresu hydrogeologii. W opinii tej wskazano m.in., że brak na działce nr 105/10 przyłącza miejskiej sieci wodociągowej i fakt eksploatacji własnego ujęcia wody podziemnej istniejącą studnią głębinową, powoduje rozbudowę "leja depresyjnego", co wpływa niewątpliwie na dodatkowe zintensyfikowanie spływu wód z kierunku wschodniego na zachodni, na teren działki skarżących i podniesienie tam poziomu występowania wód. Co prawda opinia ta została sporządzona na potrzeby innego postępowania, ale w sposób niezaprzeczalny, w świetle art. 75 § 1 K.p.a., może być wykorzystana również na potrzeby niniejszego postępowania. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Natomiast zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przez organ administracji przepisów art. 78 § 1 i 2 K.p.a. są bezpodstawne. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Trafnie organ ocenił jako niezasadne żądanie uzupełnienia opinii biegłego co do preferowanego sposobu zabezpieczenia terenu przed szkodami było zbędne, skoro na dzień wydania decyzji nie stwierdzono szkodliwego oddziaływania zmiany stanu wody na działce nr 105/12 na grunty sąsiednie, a nałożone na właściciela tej działki obowiązki miały charakter wyłącznie prewencyjny, zapobiegający powstaniu hipotetycznej szkodzie. Pamiętać jednak należy o konieczności wykazania związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stanu wody na gruncie, a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich., czy zwiększeniem zagrożenia. W ten sam sposób należy ocenić zarzut nieuwzględnienia wniosku skarżących załączenia do materiału dowodowego dokumentów w postaci gminnej ewidencji zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków, jak również sprawozdania w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, a także wykazu właścicieli, z którymi zawarto umowy na opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych na okoliczność ustalenia jaka ilość nieczystości ciekłych jest wprowadzana do gruntu na ulicy A w A. i związanej z tym zmiany stanu wód gruntowych na działce nr 105/10. Jak wynika bezspornie ze wspomnianej opinii biegłego, nie stwierdzono bakteriologicznego skarżenia eksploatowanej wody ze znajdującej się na działce nr 105/10 studni, co świadczy o braku niekontrolowanego spływu ścieków z działek sąsiednich. Ponadto skarżący nie wykazali związku przyczynowego między tymi żądaniami a przedmiotem postępowania. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., jak również innych, wskazanych w skardze przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i na jego podstawie ustalił istniejący stan faktyczny, a następnie prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W tej sytuacji sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. A. P.