II OSK 1717/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-03-15
Skład orzekający: Małgorzata Stahl, Maria Czapska-Górnikiewicz, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, który wydał decyzję w ramach postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego, nawet jeśli ta decyzja została później uchylona z powodu niezastosowania się do wytycznych sądu, wykonał obowiązek nałożony wyrokiem sądu zobowiązującym do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazu rozbiórki?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej wykonuje obowiązek nałożony wyrokiem sądu zobowiązującym do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, jeśli wydał decyzję w tym przedmiocie, nawet jeśli decyzja ta została później uchylona z powodu niezastosowania się do wytycznych sądu. Kluczowe jest samo wydanie rozstrzygnięcia, a nie jego merytoryczna poprawność czy późniejsze uchylenie. Skarga o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku jest zasadna tylko wtedy, gdy stan niewykonania istniał w chwili jej złożenia.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w przedmiocie wymierzenia mu grzywny za niewykonanie wyroku WSA zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. PINB twierdził, że wydał decyzję nakładającą na inwestora obowiązek wykonania robót budowlanych, co stanowiło wykonanie wyroku. WSA początkowo wymierzył PINB grzywnę, ale NSA uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu WSA oddalił skargę, uznając, że PINB wykonał wyrok poprzez wydanie decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia del. WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Armińska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 69/15 w sprawie ze skargi T.S. w przedmiocie wymierzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego Miasta [...] grzywny za niewykonanie wyroku oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 69/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T.S. w przedmiocie wymierzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego Miasta [...] grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2011 r. o sygn. akt II SAB/Lu 49/11.
Zaskarżony wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy, przedstawionym w jego uzasadnieniu.
W dniu 15 kwietnia 2013 r. T.S. wniósł powyższą skargę, w której wyjaśnił, że ww. wyrokiem o sygn. akt II SAB/Lu 49/11 WSA w Lublinie – uwzględniając jego skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...] (dalej też jako "PINB") – zobowiązał organ do wydania w terminie 30 dni od otrzymania akt sprawy z prawomocnym wyrokiem rozstrzygnięcia w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego przy ul. P. [...] w L.. Skarżący wskazał, że po uprawomocnieniu się tego wyroku, jego odpis wraz z aktami sprawy został przekazany organowi w dniu 18 września 2012 r. W dniu 13 lutego 2013 r. pełnomocnik skarżącego wezwał organ do wykonania przedmiotowego orzeczenia. Pomimo tego wezwania, PINB nie podjął żadnej czynności w tym przedmiocie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Podniósł, że decyzją z [...] października 2012 r. – wydaną na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1623 ze zm.; dalej w skrócie: "pr.bud.") – zobowiązał inwestora do wykonania zmian i przeróbek zmierzających do doprowadzenia obiektu budowlanego przy ul. P. [...] w L. do stanu zgodnego z prawem. W ocenie organu decyzja ta "czyni zadość" wyrokowi o sygn. akt II SAB/Lu 49/11, co oznacza, że nie zachodzą przesłanki do uznania, iż wyrok ten nie został wykonany oraz zastosowania sankcji przewidzianej w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."). Organ przyznał jednocześnie, że decyzja z [...] października 2012 r. została uchylona wskutek kontroli instancyjnej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] stycznia 2013 r. W efekcie PINB wydał w dniu [...] marca 2013 r. akt nakładający na B.R. obowiązek wykonania robót budowlanych celem doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem.
Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. o sygn. akt II SA/Lu 409/13 WSA w Lublinie uznał skargę T.S. za zasadną i wymierzył PINB grzywnę w wysokości 10.000 zł.
Skargi kasacyjne od tego wyroku wywiedli PINB oraz T.S..
Uznając za zasadną skargę kasacyjną wniesioną przez organ, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 2014 r. o sygn. akt II OSK 598/14 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Lublinie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Z kolei skarga kasacyjna T.S. została ww. wyrokiem NSA oddalona.
W uzasadnieniu tego wyroku, odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej PINB, NSA jako błędne ocenił przekonanie, iż skarga T.S. winna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Z kolei skutkujące nałożeniem grzywny stanowisko WSA, jakoby załączona do akt sądowych decyzja PINB z [...] marca 2013 r. nie była rozstrzygnięciem, o jakim mowa w wyroku o sygn. akt II SAB/Lu 49/11, uznał za przedwczesne, a przyjęty tok rozumowania – przy założeniu, że odpowiadają prawdzie ustalenia, iż przywołana decyzja została wydana w wykonaniu ww. wyroku – za wadliwy.
W ocenie NSA, przy wydaniu kontrolowanego wyroku o sygn. akt II SA/Lu 409/13 doszło przede wszystkim do naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem WSA dokonał ustalenia stanu faktycznego bez koniecznych akt administracyjnych, a zwłaszcza bez sprawdzenia, czy po wydaniu wyroku o sygn. akt II SAB/Lu 49/11 została wydana, wzmiankowana przez organ w odpowiedzi na skargę, decyzja PINB z [...] października 2012 r., która, według organu, rozstrzygała sprawę w przedmiocie nakazu rozbiórki kwestionowanego obiektu budowlanego. W ocenie NSA konieczne było zatem ustalenie – co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku – czy podnoszona okoliczność wydania decyzji z [...] października 2012 r. miała miejsce w związku z wydaniem (i w konsekwencji wykonaniem) wyroku o sygn. akt II SAB/Lu 49/11. Zarazem NSA podkreślił, że w takim wypadku Sąd winien ocenić ten akt administracyjny w aspekcie jego wydania, nie zaś poprawności merytorycznej, gdyż na ocenę bezczynności organu nie ma wpływu prawidłowość nowego rozstrzygnięcia, lecz tylko czy faktycznie zostało ono wydane.
NSA podniósł również, że w świetle unormowań art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 pr.bud. decyzja nakładająca na inwestora obowiązek wykonania określonych robót budowlanych może być w określonych sytuacjach decyzją wydaną w ramach postępowania wszczętego w sprawie rozbiórki obiektu.
Na zakończenie swych rozważań prowadzonych na kanwie skargi organu, NSA podkreślił, że z przepisu art. 154 § 3 p.p.s.a. a contrario wywodzi się, iż wykonanie przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność przed wniesieniem skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. czyni tę skargę niezasadną. Stan w postaci niewykonania wyroku lub niezałatwienia sprawy po wyroku kasacyjnym bądź stwierdzającym nieważność aktu lub czynności musi istnieć w chwili złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Z kolei odnosząc się do skargi kasacyjnej T.S., NSA wskazał, że podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być uwzględniony, gdyż z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący nie kwestionuje uzasadnienia wyroku, lecz samo rozstrzygnięcie (wysokość grzywny). W związku zaś z uwzględnieniem skargi kasacyjnej organu, zarzut dotyczący wysokości grzywny nie mógłby zostać rozpatrzony, ponieważ stał się bezprzedmiotowy wobec uchylenia zaskarżonego wyroku.
Po przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie celem jej ponownego rozpoznania, zarządzono dołączenie do akt niniejszej sprawy akt administracyjnych ze sprawy o sygn. II SA/Lu 757/13.
Oddalając ponownie skargę T.S. zaskarżonym w niniejszym postępowaniu wyrokiem z dnia 31 marca 2015 r. o sygn. akt II SA//Lu 69/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że dokonując powtórnie merytorycznej oceny złożonej skargi – mając na uwadze wiążące na mocy art. 190 p.p.s.a. wnioski zaprezentowane w ww. wyroku NSA o sygn. akt II OSK 598/14 – dokonał analizy akt administracyjnych dotyczących postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w sprawie budynku przy ul. P. [...] w L., przekazanych wraz ze skargą S.S. i T.S. zarejestrowaną pod sygn. II SA/Lu 757/13. W ocenie Sądu pierwszej instancji analiza tych akt potwierdza wyjaśnienia PINB przedstawione w odpowiedzi na skargę, iż po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku WSA z 8 grudnia 2011 r. o sygn. akt II SAB/Lu 49/11, organ ten w dniu [...] października 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą nakazał inwestorowi B.R. wykonanie określonych robót budowlanych celem doprowadzenia spornego budynku przy ul. P. [...] do stanu zgodnego z prawem. Treść tej decyzji jednoznacznie wskazuje, że została ona podjęta w ramach postępowania prowadzonego w sprawie ww. budynku przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji na skutek wyroku NSA z dnia 30 stycznia 2009 r. o sygn. akt II OSK 1338/07 – a zatem postępowania, do którego odnosił się wyrok zobowiązujący zapadły w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 49/11. Oznacza to, że wskazane orzeczenie WSA w Lublinie – wbrew przekonaniu skarżącego – zostało przez PINB wykonane. Wprawdzie wyrokiem tym Sąd zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia "w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego", jednak nie oznacza to, że o realizacji tak określonego obowiązku mogłoby świadczyć jedynie wydanie decyzji zobowiązującej B.R. do rozbiórki spornego budynku. Jak bowiem wiążąco wyjaśnił NSA w wydanym w przedmiotowym postępowaniu wyroku o sygn. akt II OSK 598/14, regulacje Prawa budowlanego przewidują możliwość zakończenia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu również decyzją nakładającą na inwestora obowiązek wykonania określonych robót.
Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że nawet ewentualna wadliwość ww. decyzji PINB z [...] października 2012 r. nie mogła skutkować uznaniem, iż wyrok w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 49/11 nie został w istocie wykonany. W orzecznictwie utrwalone jest w tym zakresie stanowisko, że zarzut pozostawania przez organ w bezczynności po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności nie może zostać uwzględniony, jeśli organ, po otrzymaniu akt sprawy celem jej ponownego rozpatrzenia, wydał w sprawie rozstrzygnięcie, nawet jeśli uczynił to wbrew ocenie prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu. Niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku sądu może być bowiem podstawą jedynie uchylenia decyzji (co też w przypadku decyzji PINB z [...].10.2012 r. istotnie miało miejsce podczas kontroli instancyjnej), nie może natomiast skutkować ukaraniem organu grzywną.
W świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że wydając decyzję z [...] października 2012 r. PINB wykonał obowiązek nałożony wyrokiem o sygn. akt II SAB/Lu 49/11. Przesądza o tym sam fakt wydania owej decyzji, zaś do odmiennych wniosków nie może prowadzić jej wadliwość, nawet wynikająca z faktu niezastosowania się do wytycznych Sądu przedstawionych w powyższym orzeczeniu. Biorąc zaś pod uwagę, że decyzja ta zapadła przed złożeniem w niniejszej sprawie skargi o wymierzenie organowi grzywny (co miało miejsce w dniu 15 kwietnia 2013 r.), również fakt naruszenia przez organ nadzoru budowlanego określonego w ww. wyroku trzydziestodniowego terminu na wydanie rozstrzygnięcia nie może skutkować uwzględnieniem skargi. Albowiem Sąd pierwszej instancji, jak podkreślił, także w tym zakresie jest związany stanowiskiem przyjętym w niniejszej sprawie przez NSA, z którego wynika, że uwzględnienie skargi złożonej w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. uzasadnione jest jedynie w sytuacji, gdy stan w postaci niewykonania wyroku lub niezałatwienia sprawy po wyroku kasacyjnym bądź stwierdzającym nieważność aktu lub czynności istniał w chwili złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Skargę kasacyjną od opisanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 marca 2015 r. o sygn. akt II SA/Lu 69/15 wywiódł T.S., reprezentowany przez r.pr. K.B.. Zaskarżając ów wyrok w całości wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji;
2) przeprowadzenie dowodu także z akt sprawy WSA w Lublinie o sygn. II SA/Lu 757/13, zakończonej nieprawomocnym wyrokiem z dnia 20 listopada 2014 r., od którego skargi kasacyjne wnieśli: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] i B.R.. W wypadku przekazania tych skarg kasacyjnych przez Sąd pierwszej instancji do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, skarżący kasacyjnie wniósł o połączenie do rozpoznania skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2014 r. i z dnia 31 marca 2015 r.;
3) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obydwie instancje, w tym z tytułu opłacenia pomocy prawnej.
Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z odpowiedzi T.S. na skargę kasacyjną w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 757/13 na okoliczność celowego zaniechania przez PINB wykonania wytycznych NSA zawartych w wyroku z dnia 30 stycznia 2009 r. o sygn. akt II OSK 1338/07 oraz zobowiązania nałożonego wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 8 grudnia 2011 r. o sygn. akt II SAB/Lu 49/11 i uzasadniania przez organ swojej bezczynności w tym zakresie podejmowaniem innych działań, nie należących do sprawy o rozbiórkę obiektu, mających w istocie na celu utrwalenie istnienia przedmiotowego obiektu.
Autor skargi kasacyjnej wskazał, że jej podstawę stanowi naruszenie prawa materialnego w znaczeniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu:
1) art. 154 § 1 p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że decyzje PINB z dnia [...] października 2012 r. nr [...] i z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] zostały wydane w sprawie o rozbiórkę obiektu budowlanego przy ul. P. [...] w L., wobec czego, zdaniem Sądu, nie można zarzucić organowi bezczynności;
2) art. 190 p.p.s.a. polegające na niepodporządkowaniu się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2009 r. o sygn. akt II OSK 1338/07.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę na bezczynność organu, WSA w Lublinie wydał rozstrzygnięcie niezgodne z wyrokiem NSA o sygn. akt II OSK 1338/07, gdyż materiał dowodowy zebrany w sprawie daje podstawę do jednoznacznego stwierdzenia, że organ nadzoru budowlanego nie dokonał żadnego z ustaleń nakazanych zawartymi w tym wyroku wytycznymi NSA i nie wydał żadnego rozstrzygnięcia administracyjnego, które uznać można by za orzeczenie w przedmiocie legalności przedmiotowego obiektu. Nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do niezastosowania się organu do ww. wytycznych NSA stanowi naruszenie art. 190 p.p.s.a.
W dalszej części uzasadnienia skarżący kasacyjnie podjął polemikę z niektórymi twierdzeniami zapadłego w tej sprawie wyroku NSA z dnia 18 listopada 2014 r. o sygn. akt II OSK 598/14, uznając je za nie do zaakceptowania w świetle wskazań wyroku NSA o sygn. akt II OSK 1338/07. W szczególności podkreślił, że nie zgadza się z poglądem, iż na ocenę bezczynności organu nie ma wpływu prawidłowość nowego rozstrzygnięcia, lecz tylko, czy faktycznie zostało ono wydane. Nie podziela również poglądu, że decyzja nakładająca na inwestora obowiązek wykonania określonych robót budowlanych może być w określonych sytuacjach decyzją wydaną w ramach postępowania wszczętego w sprawie rozbiórki. Zdaniem skarżącego kasacyjnie okoliczności rozpoznawanej sprawy nie są pod żadnym względem taką "określoną sytuacją". Ponadto podkreślił fakt wskazania w ww. decyzjach PINB z [...] października 2012 r. i z dnia [...] marca 2013 r. różnych i błędnych, bo co najmniej przedwcześnie określonych, ich podstaw prawnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu tej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: (1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub (2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, oraz precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie możliwego istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Dalsze ograniczenia wynikają w rozpoznawanej sprawie z przepisu art. 190 p.p.s.a. – a to w związku z zapadłym uprzednio w tej sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2014 r. o sygn. akt II OSK 598/14. W myśl bowiem przywołanego przepisu sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotowa skarga kasacyjna została oparta na pierwszej z podstaw wyszczególnionych w art. 174 p.p.s.a., gdyż zawiera tylko zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. przepisów art. 154 § 1 oraz art. 190 p.p.s.a.
Oba zarzuty okazały się chybione.
W myśl art. 154 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego wyroku, tj. 31 marca 2015 r.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Wyrok, którego niewykonanie zarzuca się w niniejszym postępowaniu – tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2011 r. o sygn. akt II SAB/Lu 49/11 – jest niewątpliwie "wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania" w rozumieniu powyższego przepisu. Jego niewykonanie miało polegać, zdaniem strony skarżącej, na niewypełnieniu przez organ, nałożonego nań w punkcie pierwszym tego wyroku, zobowiązania do wydania "rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego".
Trafnie uznał Sąd pierwszej instancji, że sformułowanie to nie może być rozumiane w ten sposób, że o realizacji tak określonego obowiązku mogłoby świadczyć jedynie wydanie decyzji zobowiązującej inwestora do rozbiórki spornego budynku.
Godzi się zauważyć, że takie literalne odczytanie pkt I analizowanego wyroku pozostawałoby w sprzeczności z niekwestionowaną zasadą, w myśl której kognicja sądu administracyjnego w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność organu ogranicza się do badania czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w terminie określonym w art. 35 k.p.a. W postępowaniu tym sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu. W konsekwencji wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności (zob. wyrok NSA z 15.12.2011 r., I OSK 1721/11 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Sąd administracyjny pierwszej instancji nie może więc nakazać organowi wydania decyzji, postanowienia, innego aktu lub podjęcia czynności o określonej treści (zob. wyrok NSA z 28.02.2013 r., II GSK 2172/11, CBOSA).
Jak z powyższego wynika, WSA w Lublinie rozpatrując ówcześnie skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez PINB nie był władny zobowiązać organu do wydania rozstrzygnięcia określonej treści, w szczególności nakazującego rozbiórkę. Zatem nie można analizowanego wyroku o sygn. akt II SAB/Lu 49/11 interpretować w ten sposób, jakby takie niedopuszczalne zobowiązanie zawierał. W konsekwencji należy przyjąć, że w tym wyroku chodziło o wydanie przez organ rozstrzygnięcia w sprawie mającej za przedmiot ocenę zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych, która potocznie bywa określana mianem "sprawy rozbiórki obiektu". Należy podkreślić, że przepisy Prawa budowlanego nie statuują jakiejś odrębnej kategorii "postępowań rozbiórkowych" (postępowań w sprawie rozbiórki / w przedmiocie nakazania rozbiórki). Nakaz rozbiórki stanowi tylko jedną z sankcji administracyjnych, jaka może zostać orzeczona w ramach różnych (na różnych podstawach prawnych prowadzonych) postępowań weryfikujących prawidłowość wykonanych robót budowlanych (tzw. postępowań legalizacyjnych lub naprawczych).
Mając wszystko to na uwadze należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, iż PINB wykonał obowiązek nałożony nań wyrokiem o sygn. akt II SAB/Lu 49/11 wydając decyzję z [...] października 2012 r., oraz że przesądza o tym sam fakt wydania owej decyzji, a do odmiennych wniosków nie może prowadzić jej wadliwość (nawet wynikająca z faktu niezastosowania się do wytycznych Sądu przedstawionych w powyższym orzeczeniu) i związane z tym późniejsze jej uchylenie.
Odmienne poglądy wyrażone w skardze kasacyjnej stanowią w istocie niedopuszczalną w świetle art. 190 p.p.s.a. polemikę z wykładnią ustaloną w zapadłym w tej sprawie wyroku NSA o sygn. akt II OSK 598/14. Wszak w wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wiążąco skonstatował m.in., że odnośne unormowania Prawa budowlanego przewidują możliwość zakończenia postępowania "w sprawie rozbiórki obiektu" również decyzją nakładającą na inwestora obowiązek wykonania określonych robót. Przesądził także i to, że na ocenę bezczynności organu nie ma wpływu prawidłowość nowego rozstrzygnięcia, lecz tylko czy faktycznie zostało ono wydane.
Za chybiony należało uznać również zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a., które to naruszenie, według autora skargi kasacyjnej, miało polegać na niepodporządkowaniu się przez Sąd pierwszej instancji ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 30 stycznia 2009 r. o sygn. akt II OSK 1338/07. Abstrahując tu nawet od oceny, czy między obu wyrokami rzeczywiście zachodzi zarzucany rozdźwięk (kwestia wskazań wynikających z ww. wyroku NSA oraz stopnia ich realizacji przez organy administracji i kontrolujący je Sąd pierwszej instancji była przedmiotem rozważań w wyroku NSA z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt II OSK 1621/15), wypada poprzestać na stwierdzeniu, że przywołany w skardze kasacyjnej wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1338/07 zapadł w odrębnym postępowaniu, dotyczącym oceny legalności wykonanych przez inwestora robót budowlanych (budowy inkryminowanego obiektu handlowego), a więc w innej (przedmiotowo) "sprawie" w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., niż rozpoznawana tu sprawa w przedmiocie wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku. Jedynym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążącym w niniejszej sprawie na mocy art. 190 p.p.s.a. jest wyrok o sygn. II OSK 598/14, z którego ocenami autor skargi kasacyjnej usiłował w sposób nieuprawniony polemizować.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zawartych w skardze kasacyjnej wniosków dowodowych, gdyż w niniejszej sprawie nie wystąpiły wątpliwości, o jakich mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a więc podlega oddaleniu zgodnie z dyspozycją art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło