I OSK 2298/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-01-17
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Elżbieta Kremer, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy następcy prawni byłego właściciela nieruchomości, których wniosek złożony na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie został jeszcze rozpoznany, posiadają interes prawny uzasadniający wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją stwierdzającą nabycie z mocy prawa własności gruntu przez uczelnię wyższą?Ratio decidendi
Następcy prawni byłego właściciela nieruchomości, których wniosek złożony na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie został jeszcze rozpoznany, posiadają interes prawny uzasadniający wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją stwierdzającą nabycie z mocy prawa własności gruntu przez uczelnię wyższą. Wynika to z faktu, że prawo własności gruntu przeszło na gminę m.st. Warszawy (później na Skarb Państwa), podczas gdy prawo własności budynków zachowali dotychczasowi właściciele, a nierozpoznany wniosek dekretowy może wpływać na status prawny tych budynków i gruntu.Stan faktyczny
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez A. w W. prawa własności gruntu. Wnioskiem z dnia 29 listopada 2013 r. grupa osób domagała się wznowienia postępowania, twierdząc, że decyzja nie została im doręczona. Wojewoda odmówił wznowienia, uznając brak interesu prawnego. Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił postanowienie Wojewody, wskazując na nierozpoznany wniosek z 1945 r. i tym samym interes prawny wnioskodawców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra, podzielając jego stanowisko. Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniosła A. w W.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie NSA Elżbieta Kremer (spr.) del. WSA Jakub Zieliński Protokolant starszy sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2359/14 w sprawie ze skargi A. w W. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2359/14 oddalił skargę A. w W. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez A. w W. nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa o pow. [...]ha, położonego w Warszawie przy ul. [...], składającego się z działki ewidencyjnej nr [...], z obrębu ewidencyjnego [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa X Wydział Ksiąg Wieczystych.
Wnioskiem z dnia 29 listopada 2013 r. A. C., M. Z., A. Z., E. P., M. R., M. K., W. K., N. V. oraz J. F. zwrócili się do Wojewody Mazowieckiego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W uzasadnieniu wnioskodawcy wskazali, że mimo posiadania przez nich przymiotu strony postępowania decyzja ta nie została im doręczona, a o wydaniu decyzji dowiedzieli się w dniu 30 października 2013 r., podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 396/13.
Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., wskazując że z art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie wynika konieczność badania istnienia roszczeń osób trzecich, co tym samym wskazuje na brak interesu prawnego wnioskodawców we wznowieniu postępowania.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli A. C., M. Z., A. Z., E. P., M. R., M. K., W. K., N. V. oraz J. F.
Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] uchylił w całości postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że do chwili obecnej nie został rozpatrzony wniosek poprzednika prawnego wnioskodawców wznowienia, dotyczący części przedmiotowej nieruchomości, a złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wobec tego interes prawny wnioskodawców na gruncie postępowania, w toku którego organ wojewódzki potwierdził przekształcenie prawa użytkowania wieczystego A. w W. w prawo własności z dniem 1 września 2005 r., wynika z braku rozpatrzenia do chwili obecnej powyższego wniosku dekretowego. Fakt ten wskazuje zatem na posiadanie przez wnioskodawców statusu strony na gruncie niniejszego postępowania nadzorczego.
Mając na uwadze, że organ I instancji ograniczył się wyłącznie do zbadania interesu prawnego wnioskodawców, ponownie rozpatrując sprawę organ ten zbada, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu, a w zależności od wyniku tych ustaleń wznowi, bądź odmówi wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r.
Minister podkreślił też, że w chwili obecnej toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. Z uwagi na to, że postępowanie o stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 k.p.a. niesie ze sobą dalej idące skutki materialno-prawne niż postępowanie wszczęte na skutek wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ I instancji, w razie stwierdzenia podstaw do wznowienia postępowania, powinien rozważyć możliwość zawieszenia, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wznowionego postępowania do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego.
Postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju stało się przedmiotem skargi A. w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 28 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.
Pismem z dnia 25 marca 2015 r. skarżąca wniosła o połączenie do wspólnego rozpoznania (ale nie rozstrzygnięcia) sześciu spraw toczących się pod sygnaturami: I SA/Wa 2345/14, I SA/Wa 2359/14, I SA/Wa 2360/14, I SA/Wa 2361/14, I SA/Wa 2362/14 oraz I SA/Wa 2808/14, a to wobec faktu, iż wszystkie te sprawy zawisły przed WSA w Warszawie wskutek zakwestionowania przez te same, co do zasady, podmioty – przy pomocy różnych środków prawnych (procesowych) – jednej i tej samej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r.
Skarżąca wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z zaświadczenia Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 lutego 2015 r. na okoliczność przysługiwania A. od 27 września 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] oraz prawa własności budynków znajdującym się na tym gruncie, jak również istnienia dokumentu urzędowego stanowiącego podstawę wpisu praw do księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz braku po stronie [...] interesu prawnego w (powtórnym) ustalaniu na drodze sądowej tych samych okoliczności.
Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania sprawy o sygn. akt: I SA/Wa 2345/14, I SA/Wa 2359/14, I SA/Wa 2360/14, I SA/Wa 2361/14, I SA/Wa 2808/14 i I SA/WA 2362/14. Ponadto Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku dowodowego zawartego w piśmie z dnia 25 marca 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podzielił stanowisko Ministra Infrastruktury i Rozwoju zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd wskazał, że na skutek stwierdzenia nieważności orzeczeń dekretowych: Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r. oraz PRN w m.st. Warszawie z dnia [...] października 1954 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...], nr hip. [...], obejmującego częściowo obecną działkę nr [...] (zob. decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 396/13), do rozpoznania pozostał wniosek M. C. złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
W ocenie Sądu okoliczność ta stanowi źródło interesu prawnego spadkobierców M. C. do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r.
Sąd zwrócił uwagę, że okoliczność, iż art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewiduje uwłaszczenia uczelni publicznych pod warunkiem, że nie narusza to praw osób trzecich, jest konsekwencją dwuetapowości finalnego uwłaszczenia uczelni publicznych. Wcześniejsza norma, zawarta w art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) przewidywała w ust. 1 tego przepisu, że z dniem wejścia w życie ustawy: 1) grunty państwowe pozostające w zarządzie uczelni stają się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni, 2) budynki i urządzenia związane trwale z gruntami państwowymi pozostającymi w zarządzie uczelni państwowej stają się jej własnością, 3) pozostałe składniki mienia uczelni państwowej stają się jej własnością. Wszystko to pod warunkiem, że "Przepisy ust. 1 nie naruszają praw osób trzecich, z wyłączeniem Skarbu Państwa" (ust. 2 art. 182). Dopiero, gdy ustalone zostanie w sposób bezsporny, że grunty Skarbu Państwa pozostają w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej, stanowi to podstawę do finalnego uwłaszczenia, tj. przyznania z mocy prawa własności gruntu "z dniem wejścia w życie ustawy" z 2005 r. (art. 256 ust. 1).
Dlatego też norma prawna złożona z przepisów art. 182 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym oraz art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, nie pozwala na pominięcie badania praw osób trzecich przy finalnym uwłaszczeniu uczelni publicznych. Potwierdza to jednoznacznie orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że "Do wydania przez wojewodę decyzji, o jakiej mowa w art. 256 § 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, może dojść jedynie wówczas, gdy z materiału dokumentacyjnego wynikać będzie stan prawny jednoznacznie stwierdzający pozostawanie danego gruntu, w dniu 1 września 2005 r. w użytkowaniu wieczystym wnioskującej uczelni" (wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1073/09, LEX nr 594872). W powołanym wyroku został też wyrażony pogląd, który sąd rozpoznający niniejsza sprawę w całości podziela, że "Nieuzasadnione jest również twierdzenie, iż rzeczą organu administracji rozpoznającego wniosek uczelni o potwierdzenie nabycia własności gruntu w trybie art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym, było ustalenie skutku prawnego działania art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym w stosunku do przedmiotowej działki gruntu. Orzecznictwo sądowe już pod rządami tej ustawy przyjęło, że organy administracji publicznej nie są upoważnione do ustalania, czy uczelnia skutecznie nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu państwowego, a także własności budynków i innych urządzeń, jak również innych składników majątkowych w trybie art. 182 (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r., sygn. akt I SA 603/99, Lex nr 54430). Bezpośrednią konsekwencją tego stanowiska jest pogląd, że wojewoda prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez uczelnię publiczną prawa własności gruntu Skarbu Państwa nie jest uprawniony do rozstrzygania w trakcie tego postępowania o ewentualnych prawach rzeczowych uczelni nabytych pod rządami nieobowiązującej ustawy o szkolnictwie wyższym." W wyroku z dnia 4 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 274/07, NSA podkreślił wyraźnie, że "Badanie skuteczności nabycia prawa użytkowania wieczystego przez uczelnię nie leży w zakresie kompetencji organów administracji publicznej, nie leży też w kompetencji Sądu Administracyjnego" (LEX nr 506642).
W ocenie Sądu fakt, że organ orzekający w oparciu o art. 256 ust. 2 ustawy z 2005 r., nie miał prawa do samodzielnego rozstrzygnięcia o tym, czy uczelnia publiczna spełnia przesłanki uwłaszczenia z art. 182 ustawy z 1990 r. ma istotne znaczenie dla ustalenia interesu prawnego wnioskodawców wznowienia postępowania. Spadkobiercy dawnej właścicielki "nieruchomości warszawskiej" mają bowiem prawo zgłosić, a organ prowadzący postępowanie w sprawie uwłaszczenia uczelni ma obowiązek rozpatrzyć przez pryzmat wszystkich przesłanek uwłaszczenia (np. poprzez prejudykat) kwestię roszczeń poprzednich właścicieli nieruchomości istniejących przed ostatecznym załatwieniem sprawy uwłaszczenia, mimo że sam nie może prowadzić ustaleń odnośnie do spełnienia przesłanek uwłaszczenia z art. 182 ustawy z 1990 r.
Odrębną kwestią jest ocena czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania oraz czy podanie o wznowienie zostało złożone przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika stron (a jeśli nie, czy strony potwierdzą czynności dokonane przez pełnomocnika), jest kwestią odrębną, którą powinien w pierwszej kolejności ocenić organ I instancji, upoważniony do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a.). Ponieważ tego nie uczynił, z uwagi na błędne ustalenia co do interesu prawnego wnioskodawców wznowienia, należy to zaniechanie uznać za okoliczność istotną, jeśli chodzi o możliwość wznowienia postępowania, uzasadniającą orzeczenie w trybie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.
Zdaniem Sądu trafne są też rozważania organu odwoławczego, co do pierwszeństwa postępowań nadzwyczajnych, na wypadek wznowienia postępowania.
Sąd nie dopuścił przy tym dowodu uzupełniającego z dokumentu (zaświadczenia) dołączonego do pisma z dnia 25 marca 2015 r., jako nieprzydatnego dla ustaleń odnośnie do interesu prawnego spadkobierców byłej właścicielki nieruchomości. Treść tego zaświadczenia wykracza bowiem poza kompetencje organu, który go wydał, gdyż rozstrzyga spór, co do praw rzeczowych na nieruchomości, w oparciu o przesłanki z art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r., co jak wyżej podniesiono nie jest zadaniem organu administracji. Zaświadczenie to nie istniało przy tym w czasie wydawania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie i w zasadzie powiela ustalenia organu zawarte w tej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. w W.,
I. w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., zarzucając:
1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów art. 256 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 182 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 7 ust. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie;
2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów art. 256 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 182 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie;
3) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów art. 7 ust. 1-5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie;
4) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów art. 256 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 182 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 7 ust. 1-5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie;
5) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie;
II. w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucono:
1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów;
2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 149 § 1-4 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów;
3) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów;
4) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a., art. 144 k.p.a. oraz art. 149 § 1-4 k.p.a., a także w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów;
5) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. i art. 244 § 1 k.p.c. w zw. z art. 217 § 1 i § 2 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 218 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów;
6) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a., art. 144 k.p.a., art. 147 k.p.a. oraz art. 149 § 1-4 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów;
7) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145a k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe-zastosowanie tych przepisów;
8) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów;
9) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu;
10) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 152 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu;
11) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 200 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
ewentualnie,
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie w tym zakresie skargi poprzez stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w całości;
w każdej natomiast sytuacji,
3) zasądzenie od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz A. w W. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na wypadek natomiast orzekania przez Naczelny Sad Administracyjny po dniu 15 sierpnia 2015 r., stosownie do art. 188 w zw. z art. 145 i 145a P.p.s.a., art. 185 § 1 P.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 P.p.s.a. skarżąca kasacyjnie wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie w tym zakresie skargi poprzez stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w całości oraz zobowiązanie tego organu do wydania - w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu (doręczenia) akt - postanowienia utrzymującego w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., zapadłe w I instancji postanowienie Wojewody Mazowieckiego;
ewentualnie,
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
w każdej natomiast sytuacji,
3) zasądzenie od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz A. w W. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Ponadto, skarżąca kasacyjnie wniosła o połączenie niniejszej sprawy do wspólnego rozpoznania (ale już nie rozstrzygnięcia) ze sprawą ze skargi kasacyjnej [...] wniesionej równolegle od wyroku WSA z dnia 1 kwietnia 2015 r. zapadłego pod sygnaturą akt I SA/Wa 2360/14, a to wobec faktu, iż obie te sprawy (skargi kasacyjne) dotyczą wznowienia tego samego postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2013 r., w związku z czym postępowania w I instancji - WSA rozpoznawał te sprawy łącznie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W bardzo obszernej skardze kasacyjnej wniesionej przez A. w W. sformułowane zostały zarzuty oparte o obie podstawy kasacyjne wskazane w art. 174 P.p.s.a., a więc dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Mając na uwadze, że przedmiotem sporu w tym postępowaniu było ustalenie, czy następcom prawnym przedwojennego właściciela nieruchomości, którego wniosek dotyczący części przedmiotowej nieruchomości złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie został jeszcze rozpoznany, przysługuje interes prawny uzasadniający wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez A. w W., zasadnym jest rozważenie w pierwszej kolejności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego, albowiem tylko z normy o charakterze materialnoprawnym mogą być źródłem interesu prawnego.
Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego sformułowane zostały w pkt od 1 do 5, nadto zarzut zawarty w pkt 1 został sprecyzowany w ppkt lit. a do lit. j, zaś zarzut zawarty w pkt 2 w ppkt lit. a i lit. b. Mając powyższe na uwadze, a także fakt pewnych powtórzeń zawartych w sformułowanych zarzutach, celowym jest pogrupowanie sformułowanych zarzutów celem wyodrębnienia z nich trzech podstawowych zagadnień dotyczących naruszenia prawa materialnego.
I tak pierwsze zagadnienie (oparte o zarzuty z pkt 1, pkt 2 i pkt 4 skargi kasacyjnej) dotyczy naruszenia następujących przepisów: art. 256 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 182 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 7 ust.1-5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie.
Drugie zagadnienie, sformułowane w zarzucie w pkt 3 skargi kasacyjnej, dotyczy naruszenia art. 7 ust.1-5 dekretu z 26 października 1945 r. w zw. z art.156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., ale w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn.akt P 46/13.
Trzecie zagadnienie, sformułowane w zarzucie w pkt 5 skargi kasacyjnej, dotyczy naruszenia przepisów art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, poprzez wadliwe przyjęcie, że prawo własności wpisane do księgi wieczystej może być kwestionowane w drodze wznowienia postępowania administracyjnego, podczas gdy może to nastąpić wyłącznie przed sądem powszechnym, w ramach postępowania o usuniecie niezgodności miedzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym.
Odnosząc się do pierwszego zagadnienia, to przede wszystkim należy podkreślić, że przepis art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym jest normą szczególną, zamieszczoną jako przepis przejściowy w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym. Szczególny charakter tej normy należy odnosić przede wszystkim do przepisów Kodeksu cywilnego regulujących sposoby nabycia własności nieruchomości; art. 256 ustanawia bowiem odrębny od systemowych uregulowań Kodeksu cywilnego mechanizm "uwłaszczenia" uczelni z mocy samego prawa, o ile w dacie wejścia w życie ustawy spełniona była przesłanka pozostawania danej nieruchomości gruntowej w użytkowaniu wieczystym uczelni. Powyższe ustalenie nakłada na organy stosujące art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym obowiązek dosłownego tłumaczenia jego treści oraz stosowania tego przepisu wprost, tj. w sposób niedopuszczający jakichkolwiek domniemań co do istnienia przewidzianej w nim ustawowej przesłanki uwłaszczenia. Oznacza to, że do wydania przez wojewodę decyzji, o jakiej mowa w § 2 omawianego przepisu, może dojść jedynie wówczas, gdy z materiału dokumentacyjnego wynikać będzie stan prawny jednoznacznie stwierdzający pozostawanie danego gruntu, w dniu 1 września 2005 r. w użytkowaniu wieczystym wnioskującej uczelni, a podstawą prawną nabycia użytkowania wieczystego był z kolei art. 182 ustawy z 12 września 1990 r. Uwłaszczenie ipso iure mieniem Skarbu Państwa nie następowało wyłącznie z mocy samego brzmienia normy uwłaszczeniowej, ale przy jednoczesnym spełnieniu określonych ustawą przesłanek. To spełnienie ustawowych przesłanek stwierdzał w drodze decyzji administracyjnej wojewoda. Podkreślić należy, że orzecznictwo sądowe już na tle art. 182 ustawy z 1990 r. przyjęło, że organy administracji publicznej nie są upoważnione do ustalania, czy uczelnia skutecznie nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu państwowego, a także własności budynków i innych urządzeń, jak również innych składników majątkowych w trybie art. 182 (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r. sygn. akt I SA 603/99, Lex nr 54430). Również niekwestionowany jest pogląd, że przepis art. 182 ustawy z 1990 r. nie wymaga dla powstania użytkowania wieczystego na rzecz uczelni dokonania wpisu do księgi wieczystej, dokonany wpis ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Bezpośrednią konsekwencją tego stanowiska jest pogląd, że wojewoda prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez uczelnię publiczną prawa własności gruntu Skarbu Państwa nie jest uprawniony do rozstrzygania w trakcie tego postępowania o ewentualnych prawach rzeczowych uczelni nabytych pod rządami nieobowiązującej ustawy o szkolnictwie wyższym. Natomiast wojewoda prowadząc postepowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez uczelnię publiczną prawa własności gruntu Skarbu Państwa zobowiązany jest ustalić, czy spełnione są przesłanki ustawowe, tzn czy w tym dniu uczelnia była użytkownikiem wieczystym danego gruntu. W przypadku niewykazania się przez uczelnię prawem użytkowania wieczystego gruntu organ w drodze decyzji odmawia stwierdzenia nabycia prawa własności przez uczelnię (wyrok NSA z dnia 4 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 274/07 niepubl., z dnia 2 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 579/07. Należy jeszcze raz podkreślić, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 256 ustawy z 2005 r., organ nie ustala, nie rozstrzyga o nabyciu prawa użytkowania wieczystego przez uczelnię na podstawie art. 182 ustawy z 1990 r., natomiast w postępowaniu tym organ ma zbadać, czy wnioskodawca np. w oparciu o przedłożony materiał dokumentacyjny wykazał, że grunt ten pozostawał w użytkowaniu wieczystym uczelni. A jak wynika z art.182 ust. 2 ustawy grunt ten tylko wówczas mógł stać się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni, gdy nie naruszało to praw osób trzecich. Jak podkreślał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn.akt III CK 142/04) zawarta w art. 182 ust. 2 ustawy z 1990 r. o szkolnictwie wyższym klauzula "nie naruszają praw osób trzecich" powinna być interpretowana w kontekście konstytucyjnej zasady ochrony własności (art. 21 Konstytucji RP). Wychodząc z tego nadrzędnego punktu widzenia trzeba stwierdzić, iż pewną nieprecyzyjność treściową tej klauzuli należy wykładać w ten sposób, że uwłaszczenie na podstawie art. 182 ust. 1 ustawy z 1990 r. o szkolnictwie wyższym wyższej uczelni nie może odbyć się kosztem właściciela, któremu przysługuje prawo zwrotu wywłaszczonej niegdyś nieruchomości, gdyż stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Realizacja tego właścicielskiego prawa do zwrotu ma bowiem pierwszeństwo przed uwłaszczeniem. W rozpoznawanej sprawie, tj. w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r. wydaną na podstawie art. 256 ustawy z 2005 r. wnioskodawcy wywodzili swój interes prawny z przepisów dekretu warszawskiego z dnia 26 października 1945 r., stąd też wymagają uwagi przepisy tego dekretu.
Zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. z dniem jego wejścia w życie (21 listopada 1945 r.) dotychczasowi właściciele zostali pozbawieni prawa własności do gruntu, który przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy. Budynki znajdujące się na gruncie stawały się natomiast stosownie do art. 5 dekretu przedmiotem odrębnej własności dotychczasowego właściciela. Zgodnie bowiem z art. 5 dekretu budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy m. st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Tym samym dekret wprowadził czasowe odstępstwo od zasady superficies solo cedit i taki status prawny budynków utrwalał się w razie uwzględnienia wniosku złożonego na podstawie art. 7 dekretu. Według tego przepisu dotychczasowy właściciel nieruchomości, jego następcy prawni, a nawet użytkownicy byli uprawnieni do złożenia wniosku o przyznanie prawa zabudowy za symboliczną opłatą lub prawa wieczystej dzierżawy z symbolicznym czynszem. Jednakże w razie odmownego załatwienia wniosku albo bezskutecznego upływu terminu jego złożenia budynek z powrotem stawał się częścią składową nieruchomości gruntowej, co następowało z mocy prawa (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 475/09, LEX nr 595396). Istotną kwestią jest również to, że art. 7 dekretu warszawskiego w dalszym ciągu obowiązuje, a co za tym idzie - można na jego podstawie dochodzić ustanowienia na swoją rzecz użytkowania wieczystego, jeżeli wniosek dekretowy został złozony w stosownym terminie okreslonym w dekrecie. Przyjęte w dekrecie warszawskim rozwiązanie prawne polegające na czasowym odejściu od zasady superfices solo cedit spowodowało, że prawo własności budynku zachowali dotychczasowi właściciele, a prawo własności gruntu przeszło na gminę m.st. Warszawy (później na Skarb Państwa). W konsekwencji, zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Należy tym samym zauważyć, że o sytuacji prawnej podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku, zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu, decydowały dwa czynniki, mianowicie był to były właściciel gruntu i równocześnie właściciel budynku. Oczywiście kwestia spełnienia przesłanek określonych w art. 7 ust. 2 dekretu, a w konsekwencji możliwość uwzględnienia wniosku jest odrębnym zagadnieniem. Natomiast dla potrzeb niniejszego postępowania mającego na celu ustalenie, czy prawnym następcom dotychczasowego właściciela nieruchomości dekretowej, których wniosek dekretowy nie został jeszcze rozpoznany, przysługuje interes prawny uzasadniający wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postepowania zakończonego decyzją Wojewody Mazowieckiego wydaną na podstawie art. 256 ustawy o szkolnictwie, decydujące jest, że wnioskodawcą jest nie tylko były właściciel gruntu, ale również właściciel budynku, zgodnie z wskazanymi wyżej rozwiązaniami przyjętymi w dekrecie. Tym samym, sytuacja prawna osób wywodzących swój interes prawny z nierozpoznanego wniosku dekretowego jest odmienna niż np. osób, które utraciły prawo własności nieruchomości na podstawie innych aktów prawnych o charakterze nacjonalizacyjnym, czy też na podstawie indywidualnych aktów stosowania prawa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżąca wskazała, że brak legitymacji (interesu prawnego) uczestników niniejszego postepowania na gruncie art. 256 ustawy potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych np. wyroki WSA w Warszawie z dnia: z 28 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1549/10, z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1835/10, z 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 169/09. Odnosząc się do powołanych orzeczeń, to przede wszystkim należy wskazać na odmienności stanów faktycznych występujących w tych sprawach (w żadnej z tych spraw uczestnicy nie wywodzą swojej legitymacji z dekretu warszawskiego) w stosunku do rozpoznawanej sprawy. W sprawie I SA/Wa 1549/10 wojewoda wydał decyzję na podstawie art. 256 ustawy na rzecz [...] jako użytkownika wieczystego wpisanego w księdze wieczystej. Natomiast z wnioskiem o wznowienie tego postępowania wystąpiła spadkobierczyni byłego właściciela nieruchomości, powołując się na toczące się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej tej nieruchomości. W takich okolicznościach Sąd I instancji przyjął, że stronami postępowania w trybie art. 256 byli jedynie Skarb Państwa i [...]. Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2012 r. Sygn. akt I OSK 1244/11, oddalił skargę kasacyjną w tej sprawie podnosząc, że wnioskodawczyni wznowienia postepowania nie posiada interesu prawnego, który miałyby swe źródło w normie prawa materialnego czy przepisie prawa procesowego, z których wynikałyby jakiekolwiek prawa i obowiązki w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem tego postępowania. Zgadzając się ze stanowiskiem wyrażonym w sprawie I OSK 1244/11, to nie można się zgodzić z skarżącą kasacyjnie co do możliwości zastosowania tego stanowiska w niniejszej sprawie, właśnie z uwagi na wskzane odmienności w stanie faktycznym i prawnym. Te odmienności dotyczą dwóch kwestii: spełnienie przesłanki posiadania przez [...] prawa użytkownia wieczystego było bezsporne, potwierdzone wpisem do ksiegi wieczystej, a wnioskodawczyni wznowienia postępowania nie mogła powołać się na żadną normę prawa materialnego, która na tym etapie byłaby żródlem jej interesu prawnego. Z kolei w sprawie I SA/Wa 1835/10 Wojewoda prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez [...] prawa własności nieruchomości w trybie art. 256 ustawy, zawiesił z urzędu to postepowanie do czasu rozstrzygnięcia przez sąd, komu - [...] czy [...] przysługuje prawo użytkowania wieczystego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1835/10 oddalił skargę w przedmiocie zawieszenia postępowania. Tak więc powołany wyrok wskazuje, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 256 ustawy, kwestia zbadania przez organ, czy została spełniona ustawowa przesłanka tzn. czy grunty Skarbu Państwa posostają w użytkowaniu wieczystym uczelni może być zagadanieniem spornym. Stąd też w powołanych orzeczeniach trudno znaleźć argumenty popierające argumenty skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego, a sformułowane w pkt 1, pkt 2, pkt 4 są niezasadne.
Drugie zagadnienie w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, sformułowane zostało w pkt 3 skargi kasacyjnej i dotyczy naruszenia art. 7 ust. 1-5 dekretu z 26 października 1945 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., ale w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Skarżąca kasacyjnie podnosi, że w świetle tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie powinny zapaść decyzje stwierdzające nieważność orzeczeń dekretowych, tym samym brak jest podstaw prawnych do wywodzenia z nich (a ściśle z roszczeń, które w wyniku wydania tych decyzji miały "odżyć") interesu prawnego uczestników niniejszego postępowania. Ten zarzut w tym postępowaniu jest bezprzedmiotowy, albowiem przedmiotem tego postępowania nie są decyzje stwierdzające nieważność orzeczeń dekretowych, stąd też i odwołanie się do powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie może zmienić tego stanu prawnego jaki wynikł z decyzji stwierdzających nieważność orzeczeń dekretowych. Jest rzeczą bezsporną w doktrynie i orzecznictwie, że stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutek ex tunc, a to oznacza, że w przypadku postępowań, które były wszczęte na wniosek pozostaje wniosek do rozpoznania. Dlatego też ten zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny, albowiem nie dotyczy przedmiotu tego postępowania.
Trzecie zagadnienie związane jest z zarzutem sformułowanym w pkt 5 i dotyczy art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych. Zgodnie z powołanym art. 3 ust. 1 domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, zaś art. 10 ust. 1 stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy przede wszystkim zauważyć, że niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może być również spowodowana wydaniem decyzji administracyjnej, stwierdzającej nabycie własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego przez określony podmiot. Z uwagi na przyjętą w poszczególnych ustawach drogę postępowania administracyjnego oraz rozdzielenie kompetencji między sądami i organami administracji sądy powszechne nie są jednak uprawnione do dokonywania - co do zasady - kontroli prawidłowości wydanych w tych postępowaniach decyzji administracyjnych. Wydanie przez sąd powszechny wyroku o uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oznaczałoby w takiej sytuacji kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym. Nie można zatem skutecznie podważać dokonanego na podstawie takiej decyzji wpisu w księdze wieczystej (zob. w szczególności uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 9 października 2007 r. sygn. akt III CZP 46/2007, OSNC 2008, nr 3, poz. 30, i tam powołane wcześniejsze orzeczenia; stanowisko wyrażone w uchwale z 9 października 2007 r. zostało potwierdzone wielokrotnie w późniejszych orzeczeniach Sądu Najwyższego). Natomiast ewentualna kontrola decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę wpisu w księdze wieczystej może nastąpić w ramach nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. Natomiast wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy domniemanie, dotyczące wpisu prawa własności nieruchomości na rzecz A., na tym etapie postepowania nie zostało podważone. Dlatego też ten zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny.
Mając na uwadze niezasadność zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, a te zarzuty miały podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie, niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Sformułowane w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzuty zawarte w pkt 1 do pkt 4 oparte zostały o przyjęte założenie zasadności zarzutów materialnoprawnych, stąd też tylko w przypadku potwierdzenia zasadności tych ostatnich celowe byłoby ich rozważanie. Natomiast w pkt 5 sformułowano zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy a dotyczyło naruszenia : art. 133 § 1 P.p.s.a oraz art.134 § 1 P.p.s.a w zw z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 217 § 3 k.p.a., art. 227 k.p.c. w zw. z art. 217 § 1 i 2 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 218 §1 i 2 k.p.a. Zarzut ten związany jest z oddaleniem przez Sąd wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu urzędowego, tj. zaświadczenia Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 lutego 2015 r. na okoliczność przysługiwania A. od 27 września 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Zarzut ten jest niezasadny, przede wszystkim należy stwierdzić, że Sąd w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił dlaczego nie dopuścił wnioskowanego dowodu wskazując, że treść tego zaświadczenia wykracza poza kompetencje tego organu, albowiem rozstrzyga o prawach rzeczowych do nieruchomości w oparciu o przesłanki z art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 1990 r. Stanowisko Sądu I instancji jest zasadne, albowiem jak wskazywano wcześniej, a także sama skarżąca kasacyjnie podnosiła, że wojewoda prowadząc postępowanie w trybie art. 256 ustawy nie jest uprawniony do rozstrzygania w trakcie tego postepowania o ewentualnych prawach rzeczowych uczelni nabytych na podstawie art. 182 ustawy z 1990 r., a nadto Wojewoda wydał zaświadczenie w dniu 24 lutego 2015 r., podczas gdy wniosek o wznowienie dotyczy postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Dlatego też zarzut jako oczywiście bezzasadny nie mógł być uwzględniony.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło